બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 190

કકુદ્મિનિ હતે ઽરિષ્ટે ધેનુકે ચ નિપાતિતે
પ્રલમ્બે નિધનં નીતે ધૃતે ગોવર્ધનાચલે ॥

દમિતે કાલિયે નાગે ભગ્ને તુઙ્ગદ્રુમદ્વયે
હતાયાં પૂતનાયાં ચ શકટે પરિવર્તિતે ॥

કંસાય નારદઃ પ્રાહ યથાવૃત્તમ્ અનુક્રમાત્
યશોદાદેવકીગર્ભ પરિવર્તાદ્ય્ અશેષતઃ ॥

શ્રુત્વા તત્ સકલં કંસો નારદાદ્ દેવદર્શનાત્
વસુદેવં પ્રતિ તદા કોપં ચક્રે સ દુર્મતિઃ ॥

સો ઽતિકોપાદ્ ઉપાલભ્ય સર્વયાદવસંસદિ
જગર્હે યાદવાંશ્ ચાપિ કાર્યં ચૈતદ્ અચિન્તયત્ ॥

યાવન્ ન બલમ્ આરૂઢૌ બલકૃષ્ણૌ સુબાલકૌ
તાવદ્ એવ મયા વધ્યાવ્ અસાધ્યૌ રૂઢયૌવનૌ ॥

ચાણૂરો ઽત્ર મહાવીર્યો મુષ્ટિકશ્ ચ મહાબલઃ
એતાભ્યાં મલ્લયુદ્ધે તૌ ઘાતયિષ્યામિ દુર્મદૌ ॥

ધનુર્મહમહાયાગ વ્યાજેનાનીય તૌ વ્રજાત્
તથા તથા કરિષ્યામિ યાસ્યતઃ સંક્ષયં યથા ॥

ઇત્ય્ આલોચ્ય સ દુષ્ટાત્મા કંસો રામજનાર્દનૌ
હન્તું કૃતમતિર્ વીરમ્ અક્રૂરં વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

ભો ભો દાનપતે વાક્યં ક્રિયતાં પ્રીતયે મમ
ઇતઃ સ્યન્દનમ્ આરુહ્ય ગમ્યતાં નન્દગોકુલમ્ ॥

વસુદેવસુતૌ તત્ર વિષ્ણોર્ અંશસમુદ્ભવૌ
નાશાય કિલ સંભૂતૌ મમ દુષ્ટૌ પ્રવર્ધતઃ ॥

ધનુર્મહમહાયાગશ્ ચતુર્દશ્યાં ભવિષ્યતિ
આનેયૌ ભવતા તૌ તુ મલ્લયુદ્ધાય તત્ર વૈ ॥

ચાણૂરમુષ્ટિકૌ મલ્લૌ નિયુદ્ધકુશલૌ મમ
તાભ્યાં સહાનયોર્ યુદ્ધં સર્વલોકો ઽત્ર પશ્યતુ ॥

નાગઃ કુવલયાપીડો મહામાત્રપ્રચોદિતઃ
સ તૌ નિહંસ્યતે પાપૌ વસુદેવાત્મજૌ શિશૂ ॥

તૌ હત્વા વસુદેવં ચ નન્દગોપં ચ દુર્મતિમ્
હનિષ્યે પિતરં ચૈવ ઉગ્રસેનં ચ દુર્મતિમ્ ॥

તતઃ સમસ્તગોપાનાં ગોધનાન્ય્ અખિલાન્ય્ અહમ્
વિત્તં ચાપહરિષ્યામિ દુષ્ટાનાં મદ્વધૈષિણામ્ ॥

ત્વામ્ ઋતે યાદવાશ્ ચેમે દુષ્ટા દાનપતે મમ
એતેષાં ચ વધાયાહં પ્રયતિષ્યામ્ય્ અનુક્રમાત્ ॥

તતો નિષ્કણ્ટકં સર્વં રાજ્યમ્ એતદ્ અયાદવમ્
પ્રસાધિષ્યે ત્વયા તસ્માન્ મત્પ્રીત્યા વીર ગમ્યતામ્ ॥

યથા ચ માહિષં સર્પિર્ દધિ ચાપ્ય્ ઉપહાર્ય વૈ
ગોપાઃ સમાનયન્ત્ય્ આશુ ત્વયા વાચ્યાસ્ તથા તથા ॥

ઇત્ય્ આજ્ઞપ્તસ્ તદાક્રૂરો મહાભાગવતો દ્વિજાઃ
પ્રીતિમાન્ અભવત્ કૃષ્ણં શ્વો દ્રક્ષ્યામીતિ સત્વરઃ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા તુ રાજાનં રથમ્ આરુહ્ય સત્વરઃ
નિશ્ચક્રામ તદા પુર્યા મથુરાયા મધુપ્રિયઃ ॥

કેશી ચાપિ બલોદગ્રઃ કંસદૂતઃ પ્રચોદિતઃ
કૃષ્ણસ્ય નિધનાકાઙ્ક્ષી વૃન્દાવનમ્ ઉપાગમત્ ॥

સ ખુરક્ષતભૂપૃષ્ઠઃ સટાક્ષેપધુતામ્બુદઃ
પુનર્ વિક્રાન્તચન્દ્રાર્ક માર્ગો ગોપાન્તમ્ આગમત્ ॥

તસ્ય હ્રેષિતશબ્દેન ગોપાલા દૈત્યવાજિનઃ
ગોપ્યશ્ ચ ભયસંવિગ્ના ગોવિન્દં શરણં યયુઃ ॥

ત્રાહિ ત્રાહીતિ ગોવિન્દસ્ તેષાં શ્રુત્વા તુ તદ્વચઃ
સતોયજલદધ્વાન ગમ્ભીરમ્ ઇદમ્ ઉક્તવાન્ ॥

અલં ત્રાસેન ગોપાલાઃ કેશિનઃ કિં ભયાતુરૈઃ
ભવદ્ભિર્ ગોપજાતીયૈર્ વીરવીર્યં વિલોપ્યતે ॥

કિમ્ અનેનાલ્પસારેણ હ્રેષિતારોપકારિણા
દૈતેયબલવાહ્યેન વલ્ગતા દુષ્ટવાજિના ॥

એહ્ય્ એહિ દુષ્ટ કૃષ્ણો ઽહં પૂષ્ણસ્ ત્વ્ ઇવ પિનાકધૃક્
પાતયિષ્યામિ દશનાન્ વદનાદ્ અખિલાંસ્ તવ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ તુ ગોવિન્દઃ કેશિનઃ સંમુખં યયૌ
વિવૃતાસ્યશ્ ચ સો ઽપ્ય્ એનં દૈતેયશ્ ચ ઉપાદ્રવત્ ॥

બાહુમ્ આભોગિનં કૃત્વા મુખે તસ્ય જનાર્દનઃ
પ્રવેશયામ્ આસ તદા કેશિનો દુષ્ટવાજિનઃ ॥

કેશિનો વદનં તેન વિશતા કૃષ્ણબાહુના
શાતિતા દશનાસ્ તસ્ય સિતાભ્રાવયવા ઇવ ॥

કૃષ્ણસ્ય વવૃધે બાહુઃ કેશિદેહગતો દ્વિજાઃ
વિનાશાય યથા વ્યાધિર્ આપ્તભૂતૈર્ ઉપેક્ષિતઃ ॥

વિપાટિતૌષ્ઠો બહુલં સફેનં રુધિરં વમન્
સૃક્કણી વિવૃતે ચક્રે વિશ્લિષ્ટે મુક્તબન્ધને ॥

જગામ ધરણીં પાદૈઃ શકૃન્મૂત્રં સમુત્સૃજન્
સ્વેદાર્દ્રગાત્રઃ શ્રાન્તશ્ ચ નિર્યત્નઃ સો ઽભવત્ તતઃ ॥

વ્યાદિતાસ્યો મહારૌદ્રઃ સો ઽસુરઃ કૃષ્ણબાહુના
નિપપાત દ્વિધાભૂતો વૈદ્યુતેન યથા દ્રુમઃ ॥

દ્વિપાદપૃષ્ઠપુચ્છાર્ધ શ્રવણૈકાક્ષનાસિકે
કેશિનસ્ તે દ્વિધા ભૂતે શકલે ચ વિરેજતુઃ ॥

હત્વા તુ કેશિનં કૃષ્ણો મુદિતૈર્ ગોપકૈર્ વૃતઃ
અનાયસ્તતનુઃ સ્વસ્થો હસંસ્ તત્રૈવ સંસ્થિતઃ ॥

તતો ગોપાશ્ ચ ગોપ્યશ્ ચ હતે કેશિનિ વિસ્મિતાઃ
તુષ્ટુવુઃ પુણ્ડરીકાક્ષમ્ અનુરાગમનોરમમ્ ॥

આયયૌ ત્વરિતો વિપ્રો નારદો જલદસ્થિતઃ
કેશિનં નિહતં દૃષ્ટ્વા હર્ષનિર્ભરમાનસઃ ॥

સાધુ સાધુ જગન્નાથ લીલયૈવ યદ્ અચ્યુત
નિહતો ઽયં ત્વયા કેશી ક્લેશદસ્ ત્રિદિવૌકસામ્ ॥

સુકર્માણ્ય્ અવતારે તુ કૃતાનિ મધુસૂદન
યાનિ વૈ વિસ્મિતં ચેતસ્ તોષમ્ એતેન મે ગતમ્ ॥

તુરગસ્યાસ્ય શક્રો ઽપિ કૃષ્ણ દેવાશ્ ચ બિભ્યતિ
ધુતકેસરજાલસ્ય હ્રેષતો ઽભ્રાવલોકિનઃ ॥

યસ્માત્ ત્વયૈષ દુષ્ટાત્મા હતઃ કેશી જનાર્દન
તસ્માત્ કેશવનામ્ના ત્વં લોકે ગેયો ભવિષ્યસિ ॥

સ્વસ્ત્ય્ અસ્તુ તે ગમિષ્યામિ કંસયુદ્ધે ઽધુના પુનઃ
પરશ્વો ઽહં સમેષ્યામિ ત્વયા કેશિનિષૂદન ॥

ઉગ્રસેનસુતે કંસે સાનુગે વિનિપાતિતે
ભારાવતારકર્તા ત્વં પૃથિવ્યા ધરણીધર ॥

તત્રાનેકપ્રકારેણ યુદ્ધાનિ પૃથિવીક્ષિતામ્
દ્રષ્ટવ્યાનિ મયા યુષ્મત્ પ્રણીતાનિ જનાર્દન ॥

સો ઽહં યાસ્યામિ ગોવિન્દ દેવકાર્યં મહત્ કૃતમ્
ત્વયા સભાજિતશ્ ચાહં સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ વ્રજામ્ય્ અહમ્ ॥

નારદે તુ ગતે કૃષ્ણઃ સહ ગોપૈર્ અવિસ્મિતઃ
વિવેશ ગોકુલં ગોપી નેત્રપાનૈકભાજનમ્ ॥