બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 182

યથોક્તં સા જગદ્ધાત્રી દેવદેવેન વૈ પુરા
ષડ્ગર્ભગર્ભવિન્યાસં ચક્રે ચાન્યસ્ય કર્ષણમ્ ॥

સપ્તમે રોહિણીં પ્રાપ્તે ગર્ભે ગર્ભે તતો હરિઃ
લોકત્રયોપકારાય દેવક્યાઃ પ્રવિવેશ વૈ ॥

યોગનિદ્રા યશોદાયાસ્ તસ્મિન્ન્ એવ તતો દિને
સંભૂતા જઠરે તદ્વદ્ યથોક્તં પરમેષ્ઠિના ॥

તતો ગ્રહગણઃ સમ્યક્ પ્રચચાર દિવિ દ્વિજાઃ
વિષ્ણોર્ અંશે મહીં યાત ઋતવો ઽપ્ય્ અભવઞ્ શુભાઃ ॥

નોત્સેહે દેવકીં દ્રષ્ટું કશ્ચિદ્ અપ્ય્ અતિતેજસા
જાજ્વલ્યમાનાં તાં દૃષ્ટ્વા મનાંસિ ક્ષોભમ્ આયયુઃ ॥

અદૃષ્ટાં પુરુષૈઃ સ્ત્રીભિર્ દેવકીં દેવતાગણાઃ
બિભ્રાણાં વપુષા વિષ્ણું તુષ્ટુવુસ્ તામ્ અહર્નિશમ્ ॥

ત્વં સ્વાહા ત્વં સ્વધા વિદ્યા સુધા ત્વં જ્યોતિર્ એવ ચ
ત્વં સર્વલોકરક્ષાર્થમ્ અવતીર્ણા મહીતલે ॥

પ્રસીદ દેવિ સર્વસ્ય જગતસ્ ત્વં શુભં કુરુ
પ્રીત્યર્થં ધારયેશાનં ધૃતં યેનાખિલં જગત્ ॥

એવં સંસ્તૂયમાના સા દેવૈર્ દેવમ્ અધારયત્
ગર્ભેણ પુણ્ડરીકાક્ષં જગતાં ત્રાણકારણમ્ ॥

તતો ઽખિલજગત્પદ્મ બોધાયાચ્યુતભાનુના
દેવક્યાઃ પૂર્વસંધ્યાયામ્ આવિર્ભૂતં મહાત્મના ॥

મધ્યરાત્રે ઽખિલાધારે જાયમાને જનાર્દને
મન્દં જગર્જુર્ જલદાઃ પુષ્પવૃષ્ટિમુચઃ સુરાઃ ॥

ફુલ્લેન્દીવરપત્ત્રાભં ચતુર્બાહુમ્ ઉદીક્ષ્ય તમ્
શ્રીવત્સવક્ષસં જાતં તુષ્ટાવાનકદુન્દુભિઃ ॥

અભિષ્ટૂય ચ તં વાગ્ભિઃ પ્રસન્નાભિર્ મહામતિઃ
વિજ્ઞાપયામ્ આસ તદા કંસાદ્ ભીતો દ્વિજોત્તમાઃ ॥

જ્ઞાતો ઽસિ દેવદેવેશ શઙ્ખચક્રગદાધર
દિવ્યં રૂપમ્ ઇદં દેવ પ્રસાદેનોપસંહર ॥

અદ્યૈવ દેવ કંસો ઽયં કુરુતે મમ યાતનામ્
અવતીર્ણમ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા ત્વામ્ અસ્મિન્ મન્દિરે મમ ॥

યો ઽનન્તરૂપો ઽખિલવિશ્વરૂપો ગર્ભે ઽપિ લોકાન્ વપુષા બિભર્તિ
પ્રસીદતામ્ એષ સ દેવદેવઃ સ્વમાયયાવિષ્કૃતબાલરૂપઃ

ઉપસંહર સર્વાત્મન્ રૂપમ્ એતચ્ ચતુર્ભુજમ્
જાનાતુ માવતારં તે કંસો ઽયં દિતિજાન્તક ॥

સ્તુતો ઽહં યત્ ત્વયા પૂર્વં પુત્રાર્થિન્યા તદ્ અદ્ય તે
સફલં દેવિ સંજાતં જાતો ઽહં યત્ તવોદરાત્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાંસ્ તૂષ્ણીં બભૂવ મુનિસત્તમાઃ
વસુદેવો ઽપિ તં રાત્રાવ્ આદાય પ્રયયૌ બહિઃ ॥

મોહિતાશ્ ચાભવંસ્ તત્ર રક્ષિણો યોગનિદ્રયા
મથુરાદ્વારપાલાશ્ ચ વ્રજત્ય્ આનકદુન્દુભૌ ॥

વર્ષતાં જલદાનાં ચ તત્ તોયમ્ ઉલ્બણં નિશિ
સંછાદ્ય તં યયૌ શેષઃ ફણૈર્ આનકદુન્દુભિમ્ ॥

યમુનાં ચાતિગમ્ભીરાં નાનાવર્તશતાકુલામ્
વસુદેવો વહન્ વિષ્ણું જાનુમાત્રવહાં યયૌ ॥

કંસસ્ય કરમ્ આદાય તત્રૈવાભ્યાગતાંસ્ તટે
નન્દાદીન્ ગોપવૃદ્ધાંશ્ ચ યમુનાયાં દદર્શ સઃ ॥

તસ્મિન્ કાલે યશોદાપિ મોહિતા યોગનિદ્રયા
તામ્ એવ કન્યાં મુનયઃ પ્રાસૂત મોહિતે જને ॥

વસુદેવો ઽપિ વિન્યસ્ય બાલમ્ આદાય દારિકામ્
યશોદાશયને તૂર્ણમ્ આજગામામિતદ્યુતિઃ ॥

દદર્શ ચ વિબુદ્ધ્વા સા યશોદા જાતમ્ આત્મજમ્
નીલોત્પલદલશ્યામં તતો ઽત્યર્થં મુદં યયૌ ॥

આદાય વસુદેવો ઽપિ દારિકાં નિજમન્દિરમ્
દેવકીશયને ન્યસ્ય યથાપૂર્વમ્ અતિષ્ઠત ॥

તતો બાલધ્વનિં શ્રુત્વા રક્ષિણઃ સહસોત્થિતાઃ
કંસમ્ આવેદયામ્ આસુર્ દેવકીપ્રસવં દ્વિજાઃ ॥

કંસસ્ તૂર્ણમ્ ઉપેત્યૈનાં તતો જગ્રાહ બાલિકામ્
મુઞ્ચ મુઞ્ચેતિ દેવક્યા સન્નકણ્ઠં નિવારિતઃ ॥

ચિક્ષેપ ચ શિલાપૃષ્ઠે સા ક્ષિપ્તા વિયતિ સ્થિતિમ્
અવાપ રૂપં ચ મહત્ સાયુધાષ્ટમહાભુજમ્
પ્રજહાસ તથૈવોચ્ચૈઃ કંસં ચ રુષિતાબ્રવીત્ ॥

કિં મયાક્ષિપ્તયા કંસ જાતો યસ્ ત્વાં હનિષ્યતિ
સર્વસ્વભૂતો દેવાનામ્ આસીન્ મૃત્યુઃ પુરા સ તે
તદ્ એતત્ સંપ્રધાર્યાશુ ક્રિયતાં હિતમ્ આત્મનઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રયયૌ દેવી દિવ્યસ્રગ્ગન્ધભૂષણા
પશ્યતો ભોજરાજસ્ય સ્તુતા સિદ્ધૈર્ વિહાયસા ॥