બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 177

એવં વો ઽનન્તમાહાત્મ્યં ક્ષેત્રં ચ પુરુષોત્તમમ્
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં નૄણાં મયા પ્રોક્તં સુદુર્લભમ્ ॥

યત્રાસ્તે પુણ્ડરીકાક્ષઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ
પીતામ્બરધરઃ કૃષ્ણઃ કંસકેશિનિષૂદનઃ ॥

યે તત્ર કૃષ્ણં પશ્યન્તિ સુરાસુરનમસ્કૃતમ્
સંકર્ષણં સુભદ્રાં ચ ધન્યાસ્ તે નાત્ર સંશયઃ ॥

ત્રૈલોક્યાધિપતિં દેવં સર્વકામફલપ્રદમ્
યે ધ્યાયન્તિ સદા કૃષ્ણં મુક્તાસ્ તે નાત્ર સંશયઃ ॥

કૃષ્ણે રતાઃ કૃષ્ણમ્ અનુસ્મરન્તિ રાત્રૌ ચ કૃષ્ણં પુનર્ ઉત્થિતા યે
તે ભિન્નદેહાઃ પ્રવિશન્તિ કૃષ્ણં હવિર્ યથા મન્ત્રહુતં હુતાશમ્

તસ્માત્ સદા મુનિશ્રેષ્ઠાઃ કૃષ્ણઃ કમલલોચનઃ
તસ્મિન્ ક્ષેત્રે પ્રયત્નેન દ્રષ્ટવ્યો મોક્ષકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥

શયનોત્થાપને કૃષ્ણં યે પશ્યન્તિ મનીષિણઃ
હલાયુધં સુભદ્રાં ચ હરેઃ સ્થાનં વ્રજન્તિ તે ॥

સર્વકાલે ઽપિ યે ભક્ત્યા પશ્યન્તિ પુરુષોત્તમમ્
રૌહિણેયં સુભદ્રાં ચ વિષ્ણુલોકં વ્રજન્તિ તે ॥

આસ્તે યશ્ ચતુરો માસાન્ વાર્ષિકાન્ પુરુષોત્તમે
પૃથિવ્યાસ્ તીર્થયાત્રાયાઃ ફલં પ્રાપ્નોતિ ચાધિકમ્ ॥

યે સર્વકાલં તત્રૈવ નિવસન્તિ મનીષિણઃ
જિતેન્દ્રિયા જિતક્રોધા લભન્તે તપસઃ ફલમ્ ॥

તપસ્ તપ્ત્વાન્યતીર્થેષુ વર્ષાણામ્ અયુતં નરઃ
યદ્ આપ્નોતિ તદ્ આપ્નોતિ માસેન પુરુષોત્તમે ॥

તપસા બ્રહ્મચર્યેણ સઙ્ગત્યાગેન યત્ ફલમ્
તત્ ફલં સતતં તત્ર પ્રાપ્નુવન્તિ મનીષિણઃ ॥

સર્વતીર્થેષુ યત્ પુણ્યં સ્નાનદાનેન કીર્તિતમ્
તત્ ફલં સતતં તત્ર પ્રાપ્નુવન્તિ મનીષિણઃ ॥

સમ્યક્ તીર્થેન યત્ પ્રોક્તં વ્રતેન નિયમેન ચ
તત્ ફલં લભતે તત્ર પ્રત્યહં પ્રયતઃ શુચિઃ ॥

યસ્ તુ નાનાવિધૈર્ યજ્ઞૈર્ યત્ ફલં લભતે નરઃ
તત્ ફલં લભતે તત્ર પ્રત્યહં સંયતેન્દ્રિયઃ ॥

દેહં ત્યજન્તિ પુરુષાસ્ તત્ર યે પુરુષોત્તમે
કલ્પવૃક્ષં સમાસાદ્ય મુક્તાસ્ તે નાત્ર સંશયઃ ॥

વટસાગરયોર્ મધ્યે યે ત્યજન્તિ કલેવરમ્
તે દુર્લભં પરં મોક્ષં પ્રાપ્નુવન્તિ ન સંશયઃ ॥

અનિચ્છન્ન્ અપિ યસ્ તત્ર પ્રાણાંસ્ ત્યજતિ માનવઃ
સો ઽપિ દુઃખવિનિર્મુક્તો મુક્તિં પ્રાપ્નોતિ દુર્લભામ્ ॥

કૃમિકીટપતંગાદ્યાસ્ તિર્યગ્યોનિગતાશ્ ચ યે
તત્ર દેહં પરિત્યજ્ય તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥

ભ્રાન્તિં લોકસ્ય પશ્યધ્વમ્ અન્યતીર્થં પ્રતિ દ્વિજાઃ
પુરુષાખ્યેન યત્ પ્રાપ્તમ્ અન્યતીર્થફલાદિકમ્ ॥

સકૃત્ પશ્યતિ યો મર્ત્યઃ શ્રદ્ધયા પુરુષોત્તમમ્
પુરુષાણાં સહસ્રેષુ સ ભવેદ્ ઉત્તમઃ પુમાન્ ॥

પ્રકૃતેઃ સ પરો યસ્માત્ પુરુષાદ્ અપિ ચોત્તમઃ
તસ્માદ્ વેદે પુરાણે ચ લોકે ઽસ્મિન્ પુરુષોત્તમઃ ॥

યો ઽસૌ પુરાણે વેદાન્તે પરમાત્મેત્ય્ ઉદાહૃતઃ
આસ્તે વિશ્વોપકારાય તેનાસૌ પુરુષોત્તમઃ ॥

પાથે શ્મશાને ગૃહમણ્ડપે વા રથ્યાપ્રદેશેષ્વ્ અપિ યત્ર કુત્ર
ઇચ્છન્ન્ અનિચ્છન્ન્ અપિ તત્ર દેહં સંત્યજ્ય મોક્ષં લભતે મનુષ્યઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન તસ્મિન્ ક્ષેત્રે દ્વિજોત્તમાઃ
દેહત્યાગો નરૈઃ કાર્યઃ સમ્યઙ્ મોક્ષાભિકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥

પુરુષાખ્યસ્ય માહાત્મ્યં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ
ત્યક્ત્વા યત્ર નરો દેહં મુક્તિં પ્રાપ્નોતિ દુર્લભામ્ ॥

ગુણાનામ્ એકદેશો ઽયં મયા ક્ષેત્રસ્ય કીર્તિતઃ
કઃ સમસ્તાન્ ગુણાન્ વક્તું શક્તો વર્ષશતૈર્ અપિ ॥

યદિ યૂયં મુનિશ્રેષ્ઠા મોક્ષમ્ ઇચ્છથ શાશ્વતમ્
તસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે પુણ્યે નિવસધ્વમ્ અતન્દ્રિતાઃ ॥

તે તસ્ય વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ
નિવાસં ચક્રિરે તત્ર અવાપુઃ પરમં પદમ્ ॥

તસ્માદ્ યૂયં પ્રયત્નેન નિવસધ્વં દ્વિજોત્તમાઃ
પુરુષાખ્યે વરે ક્ષેત્રે યદિ મુક્તિમ્ અભીપ્સથ ॥