બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 176

નહિ નસ્ તૃપ્તિર્ અસ્તીહ શૃણ્વતાં ભગવત્કથામ્
પુનર્ એવ પરં ગુહ્યં વક્તુમ્ અર્હસ્ય્ અશેષતઃ ॥

અનન્તવાસુદેવસ્ય ન સમ્યગ્ વર્ણિતં ત્વયા
શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે દેવ વિસ્તરેણ વદસ્વ નઃ ॥

પ્રવક્ષ્યામિ મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સારાત્ સારતરં પરમ્
અનન્તવાસુદેવસ્ય માહાત્મ્યં ભુવિ દુર્લભમ્ ॥

આદિકલ્પે પુરા વિપ્રાસ્ ત્વ્ અહમ્ અવ્યક્તજન્મવાન્
વિશ્વકર્માણમ્ આહૂય વચનં પ્રોક્તવાન્ ઇદમ્ ॥

વરિષ્ઠં દેવશિલ્પીન્દ્રં વિશ્વકર્માગ્રકર્મિણમ્
પ્રતિમાં વાસુદેવસ્ય કુરુ શૈલમયીં ભુવિ ॥

યાં પ્રેક્ષ્ય વિધિવદ્ ભક્તાઃ સેન્દ્રા વૈ માનુષાદયઃ
યેન દાનવરક્ષોભ્યો વિજ્ઞાય સુમહદ્ ભયમ્ ॥

ત્રિદિવં સમનુપ્રાપ્ય સુમેરુશિખરં ચિરમ્
વાસુદેવં સમારાધ્ય નિરાતઙ્કા વસન્તિ તે ॥

મમ તદ્ વચનં શ્રુત્વા વિશ્વકર્મા તુ તત્ક્ષણાત્
ચકાર પ્રતિમાં શુદ્ધાં શઙ્ખચક્રગદાધરામ્ ॥

સર્વલક્ષણસંયુક્તાં પુણ્ડરીકાયતેક્ષણામ્
શ્રીવત્સલક્ષ્મસંયુક્તામ્ અત્યુગ્રાં પ્રતિમોત્તમામ્ ॥

વનમાલાવૃતોરસ્કાં મુકુટાઙ્ગદધારિણીમ્
પીતવસ્ત્રાં સુપીનાંસાં કુણ્ડલાભ્યામ્ અલંકૃતામ્ ॥

એવં સા પ્રતિમા દિવ્યા ગુહ્યમન્ત્રૈસ્ તદા સ્વયમ્
પ્રતિષ્ઠાકાલમ્ આસાદ્ય મયાસૌ નિર્મિતા પુરા ॥

તસ્મિન્ કાલે તદા શક્રો દેવરાટ્ ખેચરૈઃ સહ
જગામ બ્રહ્મસદનમ્ આરુહ્ય ગજમ્ ઉત્તમમ્ ॥

પ્રસાદ્ય પ્રતિમાં શક્રઃ સ્નાનદાનૈઃ પુનઃ પુનઃ
પ્રતિમાં તાં સમારાધ્ય સ્વપુરં પુનર્ આગમત્ ॥

તાં સમારાધ્ય સુચિરં યતવાક્કાયમાનસઃ
વૃત્રાદ્યાન્ અસુરાન્ ક્રૂરાન્ નમુચિપ્રમુખાન્ સ ચ ॥

નિહત્ય દાનવાન્ ભીમાન્ ભુક્તવાન્ ભુવનત્રયમ્
દ્વિતીયે ચ યુગે પ્રાપ્તે ત્રેતાયાં રાક્ષસાધિપઃ ॥

બભૂવ સુમહાવીર્યો દશગ્રીવઃ પ્રતાપવાન્
દશ વર્ષસહસ્રાણિ નિરાહારો જિતેન્દ્રિયઃ ॥

ચચાર વ્રતમ્ અત્યુગ્રં તપઃ પરમદુશ્ચરમ્
તપસા તેન તુષ્ટો ઽહં વરં તસ્મૈ પ્રદત્તવાન્ ॥

અવધ્યઃ સર્વદેવાનાં સ દૈત્યોરગરક્ષસામ્
શાપપ્રહરણૈર્ ઉગ્રૈર્ અવધ્યો યમકિંકરૈઃ ॥

વરં પ્રાપ્ય તદા રક્ષો યક્ષાન્ સર્વગણાન્ ઇમાન્
ધનાધ્યક્ષં વિનિર્જિત્ય શક્રં જેતું સમુદ્યતઃ ॥

સંગ્રામં સુમહાઘોરં કૃત્વા દેવૈઃ સ રાક્ષસઃ
દેવરાજં વિનિર્જિત્ય તદા ઇન્દ્રજિતેતિ વૈ ॥

રાક્ષસસ્ તત્સુતો નામ મેઘનાદઃ પ્રલબ્ધવાન્
અમરાવતીં તતઃ પ્રાપ્ય દેવરાજગૃહે શુભે ॥

દદર્શાઞ્જનસંકાશાં રાવણસ્ તુ બલાન્વિતઃ
પ્રતિમાં વાસુદેવસ્ય સર્વલક્ષણસંયુતામ્ ॥

શ્રીવત્સલક્ષ્મસંયુક્તાં પદ્મપત્ત્રાયતેક્ષણામ્
વનમાલાવૃતોરસ્કાં મુકુટાઙ્ગદભૂષિતામ્ ॥

શઙ્ખચક્રગદાહસ્તાં પીતવસ્ત્રાં ચતુર્ભુજામ્
સર્વાભરણસંયુક્તાં સર્વકામફલપ્રદામ્ ॥

વિહાય રત્નસંઘાંશ્ ચ પ્રતિમાં શુભલક્ષણામ્
પુષ્પકેણ વિમાનેન લઙ્કાં પ્રાસ્થાપયદ્ દ્રુતમ્ ॥

પુરાધ્યક્ષઃ સ્થિતઃ શ્રીમાન્ ધર્માત્મા સ વિભીષણઃ
રાવણસ્યાનુજો મન્ત્રી નારાયણપરાયણઃ ॥

દૃષ્ટ્વા તાં પ્રતિમાં દિવ્યાં દેવેન્દ્રભવનચ્યુતામ્
રોમાઞ્ચિતતનુર્ ભૂત્વા વિસ્મયં સમપદ્યત ॥

પ્રણમ્ય શિરસા દેવં પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે સફલં તપઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ તુ ધર્માત્મા પ્રણિપત્ય મુહુર્ મુહુઃ
જ્યેષ્ઠં ભ્રાતરમ્ આસાદ્ય કૃતાઞ્જલિર્ અભાષત ॥

રાજન્ પ્રતિમયા ત્વં મે પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ
યામ્ આરાધ્ય જગન્નાથ નિસ્તરેયં ભવાર્ણવમ્ ॥

ભ્રાતુર્ વચનમ્ આકર્ણ્ય રાવણસ્ તં તદાબ્રવીત્
ગૃહાણ પ્રતિમાં વીર ત્વ્ અનયા કિં કરોમ્ય્ અહમ્ ॥

સ્વયંભુવં સમારાધ્ય ત્રૈલોક્યં વિજયે ત્વ્ અહમ્
નાનાશ્ચર્યમયં દેવં સર્વભૂતભવોદ્ભવમ્ ॥

વિભીષણો મહાબુદ્ધિસ્ તદા તાં પ્રતિમાં શુભામ્
શતમ્ અષ્ટોત્તરં ચાબ્દં સમારાધ્ય જનાર્દનમ્ ॥

અજરામરણં પ્રાપ્તમ્ અણિમાદિગુણૈર્ યુતમ્
રાજ્યં લઙ્કાધિપત્યં ચ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે યથેપ્સિતાન્ ॥

અહો નો વિસ્મયો જાતઃ શ્રુત્વેદં પરમામૃતમ્
અનન્તવાસુદેવસ્ય સંભવં ભુવિ દુર્લભમ્ ॥

શ્રોતુમ્ ઇચ્છામહે દેવ વિસ્તરેણ યથાતથમ્
તસ્ય દેવસ્ય માહાત્મ્યં વક્તુમ્ અર્હસ્ય્ અશેષતઃ ॥

તદા સ રાક્ષસઃ ક્રૂરો દેવગન્ધર્વકિંનરાન્
લોકપાલાન્ સમનુજાન્ મુનિસિદ્ધાંશ્ ચ પાપકૃત્ ॥

વિજિત્ય સમરે સર્વાન્ આજહાર તદઙ્ગનાઃ
સંસ્થાપ્ય નગરીં લઙ્કાં પુનઃ સીતાર્થમોહિતઃ ॥

શઙ્કિતો મૃગરૂપેણ સૌવર્ણેન ચ રાવણઃ
તતઃ ક્રુદ્ધેન રામેણ રણે સૌમિત્રિણા સહ ॥

રાવણસ્ય વધાર્થાય હત્વા વાલિં મનોજવમ્
અભિષિક્તશ્ ચ સુગ્રીવો યુવરાજો ઽઙ્ગદસ્ તથા ॥

હનુમાન્ નલનીલશ્ ચ જામ્બવાન્ પનસસ્ તથા
ગવયશ્ ચ ગવાક્ષશ્ ચ પાઠીનઃ પરમૌજસઃ ॥

એતૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચ બહુભિર્ વાનરૈઃ સમહાબલૈઃ
સમાવૃતો મહાઘોરૈ રામો રાજીવલોચનઃ ॥

ગિરીણાં સર્વસંઘાતૈઃ સેતું બદ્ધ્વા મહોદધૌ
બલેન મહતા રામઃ સમુત્તીર્ય મહોદધિમ્ ॥

સંગ્રામમ્ અતુલં ચક્રે રક્ષોગણસમન્વિતઃ
યમહસ્તં પ્રહસ્તં ચ નિકુમ્ભં કુમ્ભમ્ એવ ચ ॥

નરાન્તકં મહાવીર્યં તથા ચૈવ યમાન્તકમ્
માલાઢ્યં માલિકાઢ્યં ચ હત્વા રામસ્ તુ વીર્યવાન્ ॥

પુનર્ ઇન્દ્રજિતં હત્વા કુમ્ભકર્ણં સરાવણમ્
વૈદેહીં ચાગ્નિનાશોધ્ય દત્ત્વા રાજ્યં વિભીષણે ॥

વાસુદેવં સમાદાય યાનં પુષ્પકમ્ આરુહત્
લીલયા સમનુપ્રાપદ્ અયોધ્યાં પૂર્વપાલિતામ્ ॥

કનિષ્ઠં ભરતં સ્નેહાચ્ છત્રુઘ્નં ભક્તવત્સલઃ
અભિષિચ્ય તદા રામઃ સર્વરાજ્યે ઽધિરાજવત્ ॥

પુરાતનીં સ્વમૂર્તિં ચ સમારાધ્ય તતો હરિઃ
દશ વર્ષસહસ્રાણિ દશ વર્ષશતાનિ ચ ॥

ભુક્ત્વા સાગરપર્યન્તાં મેદિનીં સ તુ રાઘવઃ
રાજ્યમ્ આસાદ્ય સુગતિં વૈષ્ણવં પદમ્ આવિશત્ ॥

તાં ચાપિ પ્રતિમાં રામઃ સમુદ્રેશાય દત્તવાન્
ધન્યો રક્ષયિતાસિ ત્વં તોયરત્નસમન્વિતઃ ॥

દ્વાપરં યુગમ્ આસાદ્ય યદા દેવો જગત્પતિઃ
ધરણ્યાશ્ ચાનુરોધેન ભાવશૈથિલ્યકારણાત્ ॥

અવતીર્ણઃ સ ભગવાન્ વસુદેવકુલે પ્રભુઃ
કંસાદીનાં વધાર્થાય સંકર્ષણસહાયવાન્ ॥

તદા તાં પ્રતિમાં વિપ્રાઃ સર્વવાઞ્છાફલપ્રદામ્
સર્વલોકહિતાર્થાય કસ્યચિત્ કારણાન્તરે ॥

તસ્મિન્ ક્ષેત્રવરે પુણ્યે દુર્લભે પુરુષોત્તમે
ઉજ્જહાર સ્વયં તોયાત્ સમુદ્રઃ સરિતાં પતિઃ ॥

તદા પ્રભૃતિ તત્રૈવ ક્ષેત્રે મુક્તિપ્રદે દ્વિજાઃ
આસ્તે સ દેવો દેવાનાં સર્વકામફલપ્રદઃ ॥

યે સંશ્રયન્તિ ચાનન્તં ભક્ત્યા સર્વેશ્વરં પ્રભુમ્
વાઙ્મનઃકર્મભિર્ નિત્યં તે યાન્તિ પરમં પદમ્ ॥

દૃષ્ટ્વાનન્તં સકૃદ્ ભક્ત્યા સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ
રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં દશગુણં લભેત્ ॥

સર્વકામસમૃદ્ધેન કામગેન સુવર્ચસા
વિમાનેનાર્કવર્ણેન કિઙ્કિણીજાલમાલિના ॥

ત્રિઃસપ્તકુલમ્ ઉદ્ધૃત્ય દિવ્યસ્ત્રીગણસેવિતઃ
ઉપગીયમાનો ગન્ધર્વૈર્ નરો વિષ્ણુપુરં વ્રજેત્ ॥

તત્ર ભુક્ત્વા વરાન્ ભોગાઞ્ જરામરણવર્જિતઃ
દિવ્યરૂપધરઃ શ્રીમાન્ યાવદ્ આભૂતસંપ્લવમ્ ॥

પુણ્યક્ષયાદ્ ઇહાયાતશ્ ચતુર્વેદી દ્વિજોત્તમઃ
વૈષ્ણવં યોગમ્ આસ્થાય તતો મોક્ષમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

એવં મયા ત્વ્ અનન્તો ઽસૌ કીર્તિતો મુનિસત્તમાઃ
કઃ શક્નોતિ ગુણાન્ વક્તું તસ્ય વર્ષશતૈર્ અપિ ॥