બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 17

યત્ તુ સત્રાજિતે કૃષ્ણો મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્
દદાવ્ અહારયદ્ બભ્રુર્ ભોજેન શતધન્વના ॥

સદા હિ પ્રાર્થયામ્ આસ સત્યભામામ્ અનિન્દિતામ્
અક્રૂરો ઽન્તરમ્ અન્વિષ્યન્ મણિં ચૈવ સ્યમન્તકમ્ ॥

સત્રાજિતં તતો હત્વા શતધન્વા મહાબલઃ
રાત્રૌ તં મણિમ્ આદાય તતો ઽક્રૂરાય દત્તવાન્ ॥

અક્રૂરસ્ તુ તદા વિપ્રા રત્નમ્ આદાય ચોત્તમમ્
સમયં કારયાં ચક્રે નાવેદ્યો ઽહં ત્વયેત્ય્ ઉત ॥

વયમ્ અભ્યુત્પ્રપત્સ્યામઃ કૃષ્ણેન ત્વાં પ્રધર્ષિતમ્
મમાદ્ય દ્વારકા સર્વા વશે તિષ્ઠત્ય્ અસંશયમ્ ॥

હતે પિતરિ દુઃખાર્તા સત્યભામા મનસ્વિની
પ્રયયૌ રથમ્ આરુહ્ય નગરં વારણાવતમ્ ॥

સત્યભામા તુ તદ્ વૃત્તં ભોજસ્ય શતધન્વનઃ
ભર્તુર્ નિવેદ્ય દુઃખાર્તા પાર્શ્વસ્થાશ્રૂણ્ય્ અવર્તયત્ ॥

પાણ્ડવાનાં ચ દગ્ધાનાં હરિઃ કૃત્વોદકક્રિયામ્
કુલ્યાર્થે ચાપિ પાણ્ડૂનાં ન્યયોજયત સાત્યકિમ્ ॥

તતસ્ ત્વરિતમ્ આગમ્ય દ્વારકાં મધુસૂદનઃ
પૂર્વજં હલિનં શ્રીમાન્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

હતઃ પ્રસેનઃ સિંહેન સત્રાજિચ્ છતધન્વના
સ્યમન્તકસ્ તુ મદ્નામી તસ્ય પ્રભુર્ અહં વિભો ॥

તદ્ આરોહ રથં શીઘ્રં ભોજં હત્વા મહારથમ્
સ્યમન્તકો મહાબાહો અસ્માકં સ ભવિષ્યતિ ॥

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં ભોજકૃષ્ણયોઃ
શતધન્વા તતો ઽક્રૂરં સર્વતોદિશમ્ ઐક્ષત ॥

સંરબ્ધૌ તાવ્ ઉભૌ તત્ર દૃષ્ટ્વા ભોજજનાર્દનૌ
શક્તો ઽપિ શાપાદ્ ધાર્દિક્યમ્ અક્રૂરો નાન્વપદ્યત ॥

અપયાને તતો બુદ્ધિં ભોજશ્ ચક્રે ભયાર્દિતઃ
યોજનાનાં શતં સાગ્રં હૃદયા પ્રત્યપદ્યત ॥

વિખ્યાતા હૃદયા નામ શતયોજનગામિની
ભોજસ્ય વડવા વિપ્રા યયા કૃષ્ણમ્ અયોધયત્ ॥

ક્ષીણાં જવેન હૃદયામ્ અધ્વનઃ શતયોજને
દૃષ્ટ્વા રથસ્ય સ્વાં વૃદ્ધિં શતધન્વાનમ્ અર્દયત્ ॥

તતસ્ તસ્યા હતાયાસ્ તુ શ્રમાત્ ખેદાચ્ ચ ભો દ્વિજાઃ
ખમ્ ઉત્પેતુર્ અથ પ્રાણાઃ કૃષ્ણો રામમ્ અથાબ્રવીત્ ॥

તિષ્ઠેહ ત્વં મહાબાહો દૃષ્ટદોષા હયા મયા
પદ્ભ્યાં ગત્વા હરિષ્યામિ મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્ ॥

પદ્ભ્યામ્ એવ તતો ગત્વા શતધન્વાનમ્ અચ્યુતઃ
મિથિલામ્ અભિતો વિપ્રા જઘાન પરમાસ્ત્રવિત્ ॥

સ્યમન્તકં ચ નાપશ્યદ્ ધત્વા ભોજં મહાબલમ્
નિવૃત્તં ચાબ્રવીત્ કૃષ્ણં મણિં દેહીતિ લાઙ્ગલી ॥

નાસ્તીતિ કૃષ્ણશ્ ચોવાચ તતો રામો રુષાન્વિતઃ
ધિક્શબ્દપૂર્વમ્ અસકૃત્ પ્રત્યુવાચ જનાર્દનમ્ ॥

ભ્રાતૃત્વાન્ મર્ષયામ્ય્ એષ સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ વ્રજામ્ય્ અહમ્
કૃત્યં ન મે દ્વારકયા ન ત્વયા ન ચ વૃષ્ણિભિઃ ॥

પ્રવિવેશ તતો રામો મિથિલામ્ અરિમર્દનઃ
સર્વકામૈર્ ઉપહૃતૈર્ મિથિલેનાભિપૂજિતઃ ॥

એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ બભ્રુર્ મતિમતાં વરઃ
નાનારૂપાન્ ક્રતૂન્ સર્વાન્ આજહાર નિરર્ગલાન્ ॥

દીક્ષામયં સ કવચં રક્ષાર્થં પ્રવિવેશ હ
સ્યમન્તકકૃતે પ્રાજ્ઞો ગાન્દીપુત્રો મહાયશાઃ ॥

અથ રત્નાનિ ચાન્યાનિ ધનાનિ વિવિધાનિ ચ
ષષ્ટિં વર્ષાણિ ધર્માત્મા યજ્ઞેષ્વ્ એવ ન્યયોજયત્ ॥

અક્રૂરયજ્ઞા ઇતિ તે ખ્યાતાસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ
બહ્વન્નદક્ષિણાઃ સર્વે સર્વકામપ્રદાયિનઃ ॥

અથ દુર્યોધનો રાજા ગત્વા સ મિથિલાં પ્રભુઃ
ગદાશિક્ષાં તતો દિવ્યાં બલદેવાદ્ અવાપ્તવાન્ ॥

સંપ્રસાદ્ય તતો રામો વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથૈઃ
આનીતો દ્વારકામ્ એવ કૃષ્ણેન ચ મહાત્મના ॥

અક્રૂરશ્ ચાન્ધકૈઃ સાર્ધમ્ આયાતઃ પુરુષર્ષભઃ
હત્વા સત્રાજિતં સુપ્તં સહબન્ધું મહાબલઃ ॥

જ્ઞાતિભેદભયાત્ કૃષ્ણસ્ તમ્ ઉપેક્ષિતવાંસ્ તદા
અપયાતે તદાક્રૂરે નાવર્ષત્ પાકશાસનઃ ॥

અનાવૃષ્ટ્યા તદા રાષ્ટ્રમ્ અભવદ્ બહુધા કૃશમ્
તતઃ પ્રસાદયામ્ આસુર્ અક્રૂરં કુકુરાન્ધકાઃ ॥

પુનર્ દ્વારવતીં પ્રાપ્તે તસ્મિન્ દાનપતૌ તતઃ
પ્રવવર્ષ સહસ્રાક્ષઃ કક્ષે જલનિધેસ્ તદા ॥

કન્યાં ચ વાસુદેવાય સ્વસારં શીલસંમતામ્
અક્રૂરઃ પ્રદદૌ ધીમાન્ પ્રીત્યર્થં મુનિસત્તમાઃ ॥

અથ વિજ્ઞાય યોગેન કૃષ્ણો બભ્રુગતં મણિમ્
સભામધ્યગતઃ પ્રાહ તમ્ અક્રૂરં જનાર્દનઃ ॥

યત્ તદ્ રત્નં મણિવરં તવ હસ્તગતં વિભો
તત્ પ્રયચ્છ ચ માનાર્હ મયિ માનાર્યકં કૃથાઃ ॥

ષષ્ટિવર્ષગતે કાલે યો રોષો ઽભૂન્ મમાનઘ
સ સંરૂઢો ઽસકૃત્ પ્રાપ્તસ્ તતઃ કાલાત્યયો મહાન્ ॥

સ તતઃ કૃષ્ણવચનાત્ સર્વસાત્વતસંસદિ
પ્રદદૌ તં મણિં બભ્રુર્ અક્લેશેન મહામતિઃ ॥

તતસ્ તમ્ આર્જવાત્ પ્રાપ્તં બભ્રોર્ હસ્તાદ્ અરિંદમઃ
દદૌ હૃષ્ટમનાઃ કૃષ્ણસ્ તં મણિં બભ્રવે પુનઃ ॥

સ કૃષ્ણહસ્તાત્ સંપ્રાપ્તં મણિરત્નં સ્યમન્તકમ્
આબધ્ય ગાન્દિનીપુત્રો વિરરાજાંશુમાન્ ઇવ ॥