બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 169

ભિલ્લતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં રોગઘ્નં પાપનાશનમ્
મહાદેવપદામ્ભોજ યુગભક્તિપ્રદાયકમ્ ॥

તત્રાપ્ય્ એવંવિધાં પુણ્યાં કથાં શૃણુ મહામતે
ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તીરે શ્રીગિરેર્ ઉત્તરે તટે ॥

આદિકેશ ઇતિ ખ્યાત ઋષિભિઃ પરિપૂજિતઃ
મહાદેવો લિઙ્ગરૂપી સદાસ્તે સર્વકામદઃ ॥

સિન્ધુદ્વીપ ઇતિ ખ્યાતો મુનિઃ પરમધાર્મિકઃ
તસ્ય ભ્રાતા વેદ ઇતિ સ ચાપિ પરમો ઋષિઃ ॥

તમ્ આદિકેશં વૈ દેવં ત્રિપુરારિં ત્રિલોચનમ્
નિત્યં પૂજયતે ભક્ત્યા પ્રાપ્તે મધ્યંદિને રવૌ ॥

ભિક્ષાટનાય વેદો ઽપિ યાતિ ગ્રામં વિચક્ષણઃ
યાતે તસ્મિન્ દ્વિજવરે વ્યાધઃ પરમધાર્મિકઃ ॥

તસ્મિન્ ગિરિવરે પુણ્યે મૃગયાં યાતિ નિત્યશઃ
અટિત્વા વિવિધાન્ દેશાન્ મૃગાન્ હત્વા યથાસુખમ્ ॥

મુખે ગૃહીત્વા પાનીયમ્ અભિષેકાય શૂલિનઃ
ન્યસ્ય માંસં ધનુષ્કોટ્યાં શ્રાન્તો વ્યાધઃ શિવં પ્રભુમ્ ॥

આદિકેશં સમાગત્ય ન્યસ્ય માંસં તતો બહિઃ
ગઙ્ગાં ગત્વા મુખે વારિ ગૃહીત્વાગત્ય તં શિવમ્ ॥

યસ્ય કસ્યાપિ પત્ત્રાણિ કરેણાદાય ભક્તિતઃ
અપરેણ ચ માંસાનિ નૈવેદ્યાર્થં ચ તન્મનાઃ ॥

આદિકેશં સમાગત્ય વેદેનાર્ચિતમ્ ઓજસા
પાદેનાહત્ય તાં પૂજાં મુખાનીતેન વારિણા ॥

સ્નાપયિત્વા શિવં દેવમ્ અર્ચયિત્વા તુ પત્ત્રકૈઃ
કલ્પયિત્વા તુ તન્ માંસં શિવો મે પ્રીયતામ્ ઇતિ ॥

નૈવ કિંચિત્ સ જાનાતિ શિવભક્તિં વિના શુભામ્
તતો યાતિ સ્વકં સ્થાનં માંસેન તુ યથાગતમ્ ॥

કરોત્ય્ એતાદૃગ્ આગત્યા ગત્ય પ્રત્યહમ્ એવ સઃ
તથાપીશસ્ તુતોષાસ્ય વિચિત્રા હીશ્વરસ્થિતિઃ ॥

યાવન્ નાયાત્ય્ અસૌ ભિલ્લઃ શિવસ્ તાવન્ ન સૌખ્યભાક્
ભક્તાનુકમ્પિતાં શંભોર્ માનાતીતાં તુ વેત્તિ કઃ ॥

સંપૂજયત્ય્ આદિકેશમ્ ઉમયા પ્રત્યહં શિવમ્
એવં બહુતિથે કાલે યાતે વેદશ્ ચુકોપ હ ॥

પૂજાં મન્ત્રવતીં ચિત્રાં શિવભક્તિસમન્વિતામ્
કો નુ વિધ્વંસતે પાપો મત્તઃ સ વધમ્ આપ્નુયાત્ ॥

ગુરુદેવદ્વિજસ્વામિ દ્રોહી વધ્યો મુનેર્ અપિ
સર્વસ્યાપિ વધાર્હો ઽસૌ શિવસ્ય દ્રોહકૃન્ નરઃ ॥

એવં નિશ્ચિત્ય મેધાવી વેદઃ સિન્ધોસ્ તથાનુજઃ
કસ્યેયં પાપચેષ્ટા સ્યાત્ પાપિષ્ઠસ્ય દુરાત્મનઃ ॥

પુષ્પૈર્ વન્યભવૈર્ દિવ્યૈઃ કન્દૈર્ મૂલફલૈઃ શુભૈઃ
કૃતાં પૂજાં સ વિધ્વસ્ય હ્ય્ અન્યાં પૂજાં કરોતિ યઃ ॥

માંસેન તરુપત્ત્રૈશ્ ચ સ ચ વધ્યો ભવેન્ મમ
એવં સંચિન્ત્ય મેધાવી ગોપયિત્વા તનું તદા ॥

તં પશ્યેયમ્ અહં પાપં પૂજાકર્તારમ્ ઈશ્વરે
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે પ્રાયાદ્ વ્યાધો દેવં યથા પુરા ॥

નિત્યવત્ પૂજયન્તં તમ્ આદિકેશસ્ તદાબ્રવીત્ ॥

ભો ભો વ્યાધ મહાબુદ્ધે શ્રાન્તો ઽસીતિ પુનઃ પુનઃ
ચિરાય કથમ્ આયાતસ્ ત્વાં વિના તાત દુઃખિતઃ
ન વિન્દામિ સુખં કિંચિત્ સમાશ્વસિહિ પુત્રક ॥

તમ્ એવંવાદિનં દેવં વેદઃ શ્રુત્વા વિલોક્ય તુ
ચુકોપ વિસ્મયાવિષ્ટો ન ચ કિંચિદ્ ઉવાચ હ ॥

વ્યાધશ્ ચ નિત્યવત્ પૂજાં કૃત્વા સ્વભવનં યયૌ
વેદશ્ ચ કુપિતો ભૂત્વા આગત્યેશમ્ ઉવાચ હ ॥

અયં વ્યાધઃ પાપરતઃ ક્રિયાજ્ઞાનવિવર્જિતઃ
પ્રાણિહિંસારતઃ ક્રૂરો નિર્દયઃ સર્વજન્તુષુ ॥

હીનજાતિર્ અકિંચિજ્જ્ઞો ગુરુક્રમવિવર્જિતઃ
સદાનુચિતકારી ચા નિર્જિતાખિલગોગણઃ ॥

તસ્યાત્માનં દર્શિતવાન્ ન માં કિંચન વક્ષ્યસિ
પૂજાં મન્ત્રવિધાનેન કરોમીશ યતવ્રતઃ ॥

ત્વદેકશરણો નિત્યં ભાર્યાપુત્રવિવર્જિતઃ
વ્યાધો માંસેન દુષ્ટેન પૂજાં તવ કરોત્ય્ અસૌ ॥

તસ્ય પ્રસન્નો ભગવાન્ ન મમેતિ મહાદ્ભુતમ્
શાસ્તિમ્ અસ્ય કરિષ્યામિ ભિલ્લસ્ય હ્ય્ અપકારિણઃ ॥

મૃદોઃ કોપિ ભવેત્ પ્રીતઃ કોપિ તદ્વદ્ દુરાત્મનઃ
તસ્માદ્ અહં મૂર્ધ્નિ શિલાં પાતયેયમ્ અસંશયમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવતિ વૈ વેદે વિહસ્યેશો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્ ॥

શ્વઃ પ્રતીક્ષસ્વ પશ્ચાન્ મે શિલાં પાતય મૂર્ધનિ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સ વેદો ઽપિ શિલાં સંત્યજ્ય બાહુના
ઉપસંહૃત્ય તં કોપં શ્વઃ કરોમીત્ય્ ઉવાચ હ ॥

તતઃ પ્રાતઃ સમાગત્ય કૃત્વા સ્નાનાદિકર્મ ચ
વેદો ઽપિ નિત્યવત્ પૂજાં કુર્વન્ પશ્યતિ મસ્તકે ॥

લિઙ્ગસ્ય સવ્રણાં ભીમાં ધારાં ચ રુધિરપ્લુતામ્
વેદઃ સ વિસ્મિતો ભૂત્વા કિમ્ ઇદં લિઙ્ગમૂર્ધનિ ॥

મહોત્પાતો ભવેત્ કસ્ય સૂચયેદ્ ઇત્ય્ અચિન્તયત્
મૃદ્ભિશ્ ચ ગોમયેનાપિ કુશૈસ્ તં ગાઙ્ગવારિભિઃ ॥

પ્રક્ષાલયિત્વા તાં પૂજાં કૃતવાન્ નિત્યવત્ તદા
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે પ્રાયાદ્ વ્યાધો વિગતકલ્મષઃ ॥

મૂર્ધાનં વ્રણસંયુક્તં સરક્તં લિઙ્ગમસ્તકે
શંકરસ્યાદિકેશસ્ય દદૃશે ઽન્તર્ગતસ્ તદા ॥

દૃષ્ટ્વૈવ કિમ્ ઇદં ચિત્રમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા નિશિતૈઃ શરૈઃ
આત્માનં ભેદયામ્ આસ શતધા ચ સહસ્રધા ॥

સ્વામિનો વૈકૃતં દૃષ્ટ્વા કઃ ક્ષમેતોત્તમાશયઃ
મુહુર્ નિનિન્દ ચાત્માનં મયિ જીવત્ય્ અભૂદ્ ઇદમ્ ॥

કષ્ટમ્ આપતિતં કીદૃગ્ અહો દુર્વિધિવૈશસાત્
તત્ કર્મ તસ્ય સંવીક્ષ્ય મહાદેવો ઽતિવિસ્મિતઃ
તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ વેદં વેદવિદાં વરમ્ ॥

પશ્ય વ્યાધં મહાબુદ્ધે ભક્તં ભાવેન સંયુતમ્
ત્વં તુ મૃદ્ભિઃ કુશૈર્ વાર્ભિર્ મૂર્ધાનં સ્પૃષ્ટવાન્ અસિ ॥

અનેન સહસા બ્રહ્મન્ મમાત્માપિ નિવેદિતઃ
ભક્તિઃ પ્રેમાથવા શક્તિર્ વિચારો યત્ર વિદ્યતે
તસ્માદ્ અસ્મૈ વરાન્ દાસ્યે પશ્ચાત્ તુભ્યં દ્વિજોત્તમ ॥

વરેણ ચ્છન્દયામ્ આસ વ્યાધં દેવો મહેશ્વરઃ
વ્યાધઃ પ્રોવાચ દેવેશં નિર્માલ્યં તવ યદ્ ભવેત્ ॥

તદ્ અસ્માકં ભવેન્ નાથ મન્નામ્ના તીર્થમ્ ઉચ્યતામ્
સર્વક્રતુફલં તીર્થં સ્મરણાદ્ એવ જાયતામ્ ॥

તથેત્ય્ ઉવાચ દેવેશસ્ તતસ્ તત્ તીર્થમ્ ઉત્તમમ્
ભિલ્લતીર્થં સમસ્તાઘ સંઘવિચ્છેદકારણમ્ ॥

શ્રીમહાદેવચરણ મહાભક્તિવિધાયકમ્
અભવત્ સ્નાનદાનાદ્યૈર્ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્
વેદસ્યાપિ વરાન્ પ્રાદાચ્ છિવો નાનાવિધાન્ બહૂન્ ॥