બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 163

સારસ્વતં નામ તીર્થં સર્વકામપ્રદં શુભમ્
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં નૄણાં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥

સર્વરોગપ્રશમનં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્
તત્રેમં શૃણુ વૃત્તાન્તં વિસ્તરેણાથ નારદ ॥

પુષ્પોત્કટાત્ પૂર્વભાગે પર્વતો લોકવિશ્રુતઃ
શુભ્રો નામ ગિરિશ્રેષ્ઠો ગૌતમ્યા દક્ષિણે તટે ॥

શાકલ્ય ઇતિ વિખ્યાતો મુનિઃ પરમનૈષ્ઠિકઃ
તસ્મિઞ્ શુભ્રે પુણ્યગિરૌ તપસ્ તેપે હ્ય્ અનુત્તમમ્ ॥

તપસ્યન્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠં ગૌતમીતીરમ્ આશ્રિતમ્
સર્વે ભૂતગણા નિત્યં પ્રણમન્તિ સ્તુવન્તિ તમ્ ॥

અગ્નિશુશ્રૂષણપરં વેદાધ્યયનતત્પરમ્
ઋષિગન્ધર્વસુમનઃ સેવિતે તત્ર પર્વતે ॥

તસ્મિન્ ગિરૌ મહાપુણ્યે દેવદ્વિજભયંકરઃ
યજ્ઞદ્વેષી બ્રહ્મહન્તા પરશુર્ નામ રાક્ષસઃ ॥

કામરૂપી વિચરતિ નાનારૂપધરો વને
ક્ષણં ચ બ્રહ્મરૂપેણ કદાચિદ્ વ્યાઘ્રરૂપધૃક્ ॥

કદાચિદ્ દેવરૂપેણ કદાચિત્ પશુરૂપધૃક્
કદાચિત્ પ્રમદારૂપઃ કદાચિન્ મૃગરૂપતઃ ॥

કદાચિદ્ બાલરૂપેણ એવં ચરતિ પાપકૃત્
યત્રાસ્તે બ્રાહ્મણો વિદ્વાઞ્ શાકલ્યો મુનિસત્તમઃ ॥

તમ્ આયાતિ મહાપાપી પરશૂ રાક્ષસાધમઃ
શુચિષ્મન્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠં પરશુર્ નિત્યમ્ એવ ચ ॥

નેતું હન્તું પ્રવૃત્તો ઽપિ ન શશાક સ પાપકૃત્
સ કદાચિદ્ દ્વિજશ્રેષ્ઠો દેવાન્ અભ્યર્ચ્ય યત્નતઃ ॥

ભોક્તુકામઃ કિલાયાતસ્ તત્રાયાત્ પરશુર્ મુને
બ્રહ્મરૂપધરો ભૂત્વા શિથિલઃ પલિતો ઽબલી
કન્યામ્ આદાય કાંચિચ્ ચ શાકલ્યં વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

ભોજનસ્યાર્થિનં વિદ્ધિ માં ચ કન્યામ્ ઇમાં દ્વિજ
આતિથ્યકાલે સંપ્રાપ્તં કૃતકૃત્યો ઽસિ માનદ ॥

ત એવ ધન્યા લોકે ઽસ્મિન્ યેષામ્ અતિથયો ગૃહાત્
પૂર્ણાભિલાષા નિર્યાન્તિ જીવન્તો ઽપિ મૃતાઃ પરે ॥

ભોજને તૂપવિષ્ટે તુ આત્માર્થં કલ્પિતં તુ યત્
અતિથિભ્યસ્ તુ યો દદ્યાદ્ દત્તા તેન વસુંધરા ॥

એતચ્ છ્રુત્વા તુ શાકલ્યો દદામીત્ય્ એવમ્ અબ્રવીત્
આસને ચોપવેશ્યાથા જ્ઞાનાત્ તં પરશું દ્વિજમ્ ॥

યથાન્યાયં પૂજયિત્વા શાકલ્યો ભોજનં દદૌ
આપોશનં કરે કૃત્વા પરશુર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

દૂરાદ્ અભ્યાગતં શ્રાન્તમ્ અનુગચ્છન્તિ દેવતાઃ
તસ્મિંસ્ તૃપ્તે તુ તૃપ્તાઃ સ્યુર્ અતૃપ્તે તુ વિપર્યયઃ ॥

અતિથિશ્ ચાપવાદી ચ દ્વાવ્ એતૌ વિશ્વબાન્ધવૌ
અપવાદી હરેત્ પાપમ્ અતિથિઃ સ્વર્ગસંક્રમઃ ॥

અભ્યાગતં પથિ શ્રાન્તં સાવજ્ઞં યો ઽભિવીક્ષતે
તત્ક્ષણાદ્ એવ નશ્યન્તિ તસ્ય ધર્મયશઃશ્રિયઃ ॥

તસ્માદ્ અભ્યાગતઃ શ્રાન્તો યાચે ઽહં ત્વાં દ્વિજોત્તમ
દાસ્યસે યદિ મે કામં તદ્ ભોક્ષ્યે ઽહં ન ચાન્યથા ॥

દત્તમ્ ઇત્ય્ એવ શાકલ્યો ભુઙ્ક્ષ્વેત્ય્ એવાહ રાક્ષસમ્
તતઃ પ્રોવાચ પરશુર્ અહં રાક્ષસસત્તમઃ ॥

નાહં દ્વિજસ્ તવ રિપુર્ ન વૃદ્ધઃ પલિતઃ કૃશઃ
બહૂનિ મે વ્યતીતાનિ વર્ષાણિ ત્વાં પ્રપશ્યતઃ ॥

શુષ્યન્તિ મમ ગાત્રાણિ ગ્રીષ્મે સ્વલ્પોદકં યથા
તસ્માન્ નેષ્યે સાનુગં ત્વાં ભક્ષયિષ્યે દ્વિજોત્તમ ॥

શ્રુત્વા પરશુવાક્યં તચ્ છાકલ્યો વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

યે મહાકુલસંભૂતા વિજ્ઞાતસકલાગમાઃ
તત્ પ્રતિશ્રુતમ્ અભ્યેતિ ન જાત્વ્ અત્ર વિપર્યયમ્ ॥

યથોચિતં કુરુ સખે તથાપિ શૃણુ મે વચઃ
નિહન્તુમ્ અપ્ય્ ઉદ્યતેષુ વક્તવ્યં હિતમ્ ઉત્તમૈઃ ॥

બ્રાહ્મણો ઽહં વજ્રતનુઃ સર્વતો રક્ષકો હરિઃ
પાદૌ રક્ષતુ મે વિષ્ણુઃ શિરો દેવો જનાર્દનઃ ॥

બાહૂ રક્ષતુ વારાહઃ પૃષ્ઠં રક્ષતુ કૂર્મરાટ્
હૃદયં રક્ષતાત્ કૃષ્ણો હ્ય્ અઙ્ગુલી રક્ષતાન્ મૃગઃ ॥

મુખં રક્ષતુ વાગીશો નેત્રે રક્ષતુ પક્ષિગઃ
શ્રોત્રં રક્ષતુ વિત્તેશઃ સર્વતો રક્ષતાદ્ ભવઃ
નાનાપત્સ્વ્ એકશરણં દેવો નારાયણઃ સ્વયમ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ શાકલ્યો નય વા ભક્ષ વા સુખમ્
માં રાક્ષસેન્દ્ર પરશો ત્વમ્ ઇદાનીમ્ અતન્દ્રિતઃ ॥

રાક્ષસસ્ તસ્ય વચનાદ્ ભક્ષણાય સમુદ્યતઃ
નાસ્ત્ય્ એવ હૃદયે નૂનં પાપિનાં કરુણાકણઃ ॥

દંષ્ટ્રાકરાલવદનો ગત્વા તસ્યાન્તિકં તદા
બ્રાહ્મણં તં નિરીક્ષ્યૈવં પરશુર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં ત્વાં પશ્યે ઽહં દ્વિજોત્તમ
સહસ્રપાદશિરસં સહસ્રાક્ષકરં વિભુમ્ ॥

સર્વભૂતૈકનિલયં છન્દોરૂપં જગન્મયમ્
ત્વામ્ અદ્ય વિપ્ર પશ્યામિ નાસ્તિ તે પૂર્વકં વપુઃ ॥

તસ્માત્ પ્રસાદયે વિપ્ર ત્વમ્ એવ શરણં ભવ
જ્ઞાનં દેહિ મહાબુદ્ધે તીર્થં બ્રૂહ્ય્ અઘનિષ્કૃતિમ્ ॥

મહતાં દર્શનં બ્રહ્મઞ્ જાયતે નહિ નિષ્ફલમ્
દ્વેષાદ્ અજ્ઞાનતો વાપિ પ્રસઙ્ગાદ્ વા પ્રમાદતઃ ॥

અયસઃ સ્પર્શસંસ્પર્શો રુક્મત્વાયૈવ જાયતે ॥

એતદ્ વાક્યં સમાકર્ણ્ય રાક્ષસેન સમીરિતમ્
શાકલ્યઃ કૃપયા પ્રાહ વરદા સા સરસ્વતી ॥

તવાચિરાદ્ દૈત્યપતે તતઃ સ્તુહિ જનાર્દનમ્
મનોરથફલપ્રાપ્તૌ નાન્યન્ નારાયણસ્તુતેઃ ॥

કિંચિદ્ અપ્ય્ અસ્તિ લોકે ઽસ્મિન્ કારણં શૃણુ રાક્ષસ
પ્રસન્ના તવ સા દેવી મદ્વાક્યાચ્ ચ ભવિષ્યતિ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સ પરશુર્ ગઙ્ગાં ત્રૈલોક્યપાવનીમ્
સ્નાત્વા શુચિર્ યતમના ગઙ્ગામ્ અભિમુખઃ સ્થિતઃ ॥

તત્રાપશ્યદ્ દિવ્યરૂપાં દિવ્યગન્ધાનુલેપનામ્
સરસ્વતીં જગદ્ધાત્રીં શાકલ્યવચને સ્થિતામ્ ॥

જગજ્જાડ્યહરાં વિશ્વ જનનીં ભુવનેશ્વરીમ્
તામ્ ઉવાચ વિનીતાત્મા પરશુર્ ગતકલ્મષઃ ॥

ગુરુઃ શાકલ્ય ઇત્ય્ આહ માકાન્તં સ્તુહિ વિધ્વજમ્
તવ પ્રસાદાત્ સા શક્તિર્ યથા મે સ્યાત્ તથા કુરુ ॥

તથાસ્ત્વ્ ઇતિ ચ સા પ્રાહ પરશું શ્રીસરસ્વતી
સરસ્વત્યાઃ પ્રસાદેન પરશુસ્ તં જનાર્દનમ્ ॥

તુષ્ટાવ વિવિધૈર્ વાક્યૈસ્ તતસ્ તુષ્ટો ઽભવદ્ ધરિઃ
વરં પ્રાદાદ્ રાક્ષસાય કૃપાસિન્ધુર્ જનાર્દનઃ ॥

યદ્ યન્ મનોગતં રક્ષસ્ તત્ તત્ સર્વં ભવિષ્યતિ ॥

શાકલ્યસ્ય પ્રસાદેન ગૌતમ્યાશ્ ચ પ્રસાદતઃ
સરસ્વત્યાઃ પ્રસાદેન નરસિંહપ્રસાદતઃ ॥

પાપિષ્ઠો ઽપિ તદા રક્ષઃ પરશુર્ દિવમ્ એયિવાન્
સર્વતીર્થાઙ્ઘ્રિપદ્મસ્ય પ્રસાદાચ્ છાર્ઙ્ગધન્વનઃ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં સારસ્વતમ્ ઇતિ શ્રુતમ્
તત્ર સ્નાનેન દાનેન વિષ્ણુલોકે મહીયતે ॥

વાગ્જવૈષ્ણવશાકલ્ય પરશુપ્રભવાણિ હિ
બહૂન્ય્ અભૂવંસ્ તીર્થાનિ તસ્મિન્ વૈ શ્વેતપર્વતે ॥