બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 154

સહસ્રકુણ્ડમ્ આખ્યાતં તીર્થં વેદવિદો વિદુઃ
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ સુખી સંપદ્યતે નરઃ ॥

પુરા દાશરથી રામઃ સેતું બદ્ધ્વા મહાર્ણવે
લઙ્કાં દગ્ધ્વા રિપૂન્ હત્વા રાવણાદીન્ રણે શરૈઃ ॥

વૈદેહીં ચ સમાસાદ્ય રામો વચનમ્ અબ્રવીત્
પશ્યત્સુ લોકપાલેષુ તસ્યાચાર્યે પુરઃ સ્થિતે ॥

અગ્નૌ શુદ્ધિગતાં સીતાં રામો લક્ષ્મણસંનિધૌ
એહિ વૈદેહિ શુદ્ધાસિ અઙ્કમ્ આરોઢુમ્ અર્હસિ ॥

નેત્ય્ ઉવાચ તદા શ્રીમાન્ અઙ્ગદો હનુમાંસ્ તથા
અયોધ્યાયાં તુ વૈદેહિ સાર્ધં યામઃ સુહૃજ્જનૈઃ ॥

તત્ર શુદ્ધિમ્ અવાપ્યાથ પુનર્ ભ્રાતૃષુ માતૃષુ
લૌકિકેષ્વ્ અપિ પશ્યત્સુ તતઃ શુદ્ધા નૃપાત્મજા ॥

અયોધ્યાયાં સુપુણ્યે ઽહ્નિ અઙ્કમ્ આરોઢુમ્ અર્હસિ
અસ્યાશ્ ચરિત્રવિષયે સંદેહઃ કસ્ય જાયતે ॥

લોકાપવાદસ્ તદ્ અપિ નિરસ્યઃ સ્વજનેષુ હિ
તયોર્ વાક્યમ્ અનાદૃત્ય લક્ષ્મણઃ સવિભીષણઃ ॥

રામશ્ ચ જામ્બવાંશ્ ચૈવ તામ્ આહ્વયન્ નૃપાત્મજામ્
સ્વસ્તીત્ય્ ઉક્તા દેવતાભી રાજ્ઞો ઽઙ્કં ચારુરોહ સા ॥

મુદિતાસ્ તે યયુઃ શીઘ્રં પુષ્પકેણ વિરાજતા
અયોધ્યાં નગરીં પ્રાપ્ય તથા રાજ્યં સ્વકં તુ યત્ ॥

મુદિતાસ્ તે ઽભવન્ સર્વે સદા રામાનુવર્તિનઃ
તતઃ કતિપયાહેષુ અનાર્યેભ્યો વિરૂપિકામ્ ॥

વાચં શ્રુત્વા સ તત્યાજ ગુર્વિણીં તામ્ અયોનિજામ્
મિથ્યાપવાદમ્ અપિ હિ ન સહન્તે કુલોન્નતાઃ ॥

વાલ્મીકેર્ મુનિમુખ્યસ્ય આશ્રમસ્ય સમીપતઃ
તત્યાજ લક્ષ્મણઃ સીતામ્ અદુષ્ટાં રુદતીં રુદન્ ॥

નોલ્લઙ્ઘ્યાજ્ઞા ગુરૂણામ્ ઇત્ય્ અસૌ તદ્ અકરોદ્ ભિયા
તતઃ કતિપયાહેષુ વ્યતીતેષુ નૃપાત્મજઃ ॥

રામઃ સૌમિત્રિણા સાર્ધં હયમેધાય દીક્ષિતઃ
તત્રૈવાજગ્મતુર્ ઉભૌ રામપુત્રૌ યશસ્વિનૌ ॥

લવઃ કુશશ્ ચ વિખ્યાતૌ નારદાવ્ ઇવ ગાયકૌ
રામાયણં સમગ્રં તદ્ ગન્ધર્વાવ્ ઇવ સુસ્વરૌ ॥

રામસ્ય ચરિતં સર્વં ગાયમાનૌ સમીયતુઃ
યજ્ઞવાટં રાજસુતૌ હેતુભિર્ લક્ષિતૌ તદા ॥

રામપુત્રાવ્ ઉભૌ શૂરૌ વૈદેહ્યાસ્ તનયાવ્ ઇતિ
તાવ્ આનીય તતઃ પુત્રાવ્ અભિષિચ્ય યથાક્રમમ્ ॥

અઙ્કારૂઢૌ તતઃ કૃત્વા સસ્વજે તૌ પુનઃ પુનઃ
સંસારદુઃખખિન્નાનામ્ અગતીનાં શરીરિણામ્ ॥

પુત્રાલિઙ્ગનમ્ એવાત્ર પરં વિશ્રાન્તિકારણમ્
મુહુર્ આલિઙ્ગ્ય તૌ પુત્રૌ મુહુઃ સ્વજતિ ચુમ્બતિ ॥

કિમ્ અપ્ય્ અન્તર્ ધ્યાયતિ ચ નિઃશ્વસત્ય્ અપિ વૈ મુહુઃ
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે પ્રાપ્તા રાક્ષસા લઙ્કવાસિનઃ ॥

સુગ્રીવો હનુમાંશ્ ચૈવ અઙ્ગદો જામ્બવાંસ્ તથા
અન્યે ચ વાનરાઃ સર્વે વિભીષણપુરઃસરાઃ ॥

તે ચાગત્ય નૃપં પ્રાપ્તાઃ સિંહાસનમ્ ઉપસ્થિતમ્
સીતામ્ અદૃષ્ટ્વા હનુમાન્ અઙ્ગદઃ કનકાઙ્ગદઃ ॥

ક્વ ગતાયોનિજા માતા એકો રામો ઽત્ર દૃશ્યતે
રામેણ સા પરિત્યક્તા ઇત્ય્ ઊચુર્ દ્વારપાલકાઃ ॥

પશ્યત્સુ લોકપાલેષુ આર્યે તત્ર પ્રવાદિનિ
અગ્નૌ શુદ્ધિગતાં સીતાં કિં તુ રાજા નિરઙ્કુશઃ ॥

ઉત્પન્નૈર્ લૌકિકૈર્ વાક્યૈ રામસ્ ત્યજતિ તાં પ્રિયામ્
મરિષ્યાવ ઇતિ હ્ય્ ઉક્ત્વા ગૌતમીં પુનર્ ઈયતુઃ ॥

રામસ્ તૌ પૃષ્ઠતો ઽભ્યેત્ય અયોધ્યાવાસિભિઃ સહ
આગત્ય ગૌતમીં તત્ર ઽકુર્વંસ્ તે પરમં તપઃ ॥

સ્મારં સ્મારં નિશ્વસન્તસ્ તાં સીતાં લોકમાતરમ્
સંસારાસ્થાવિરહિતા ગૌતમીસેવનોત્સુકાઃ ॥

લોકત્રયપતિઃ સાક્ષાદ્ રામો ઽનુજસમન્વિતઃ
પ્રાપ્તઃ સ્નાત્વા ચ ગૌતમ્યાં શિવારાધનતત્પરઃ ॥

પરિતાપં જહૌ સર્વં સહસ્રપરિવારિતઃ
યત્ર ચાસીત્ સ વૃત્તાન્તઃ સહસ્રકુણ્ડમ્ ઉચ્યતે ॥

દશાપરાણિ તીર્થાનિ તત્ર સર્વાર્થદાનિ ચ
તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ સહસ્રફલદાયકમ્ ॥

યત્ર શ્રીગૌતમીતીરે વસિષ્ઠાદિમુનીશ્વરૈઃ
સર્વાપત્તારકં હોમમ્ અકારયદ્ અઘાન્તકમ્ ॥

સહસ્રસંખ્યાયુક્તેષુ કુણ્ડેષુ વસુધારયા
સર્વાન્ અપેક્ષિતાન્ કામાન્ અવાપાસૌ મહાતપાઃ ॥

ગૌતમ્યાઃ સરિદમ્બાયાઃ પ્રસાદાદ્ રાક્ષસાન્તકઃ
સહસ્રકુણ્ડાભિધં તદ્ અભૂત્ તીર્થં મહાફલમ્ ॥