બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 135

વાણીસંગમમ્ આખ્યાતં યત્ર વાગીશ્વરો હરઃ
તત્ તીર્થં સર્વપાપાનાં મોચનં સર્વકામદમ્ ॥

તત્ર સ્નાનેન દાનેન બ્રહ્મહત્યાદિનાશનમ્
બ્રહ્મવિષ્ણ્વોશ્ ચ સંવાદે મહત્ત્વે ચ પરસ્પરમ્ ॥

તયોર્ મધ્યે મહાદેવો જ્યોતિર્મૂર્તિર્ અભૂત્ કિલ
તત્રૈવ વાગ્ ઉવાચેદં દૈવી પુત્ર તયોઃ શુભા ॥

અહમ્ અસ્મિ મહાંસ્ તત્ર અહમ્ અસ્મીતિ વૈ મિથઃ
દૈવી વાક્ તાવ્ ઉભૌ પ્રાહ યસ્ ત્વ્ અસ્યાન્તં તુ પશ્યતિ ॥

સ તુ જ્યેષ્ઠો ભવેત્ તસ્માન્ મા વાદં કર્તુમ્ અર્હથઃ
તદ્વાક્યાદ્ વિષ્ણુર્ અગમદ્ અધો ઽહં ચોર્ધ્વમ્ એવ ચ ॥

તતો વિષ્ણુઃ શીઘ્રમ્ એત્ય જ્યોતિઃપાર્શ્વ ઉપાવિશત્
અપ્રાપ્યાન્તમ્ અહં પ્રાયાં દૂરાદ્ દૂરતરં મુને ॥

તતઃ શ્રાન્તો નિવૃત્તો ઽહં દ્રષ્ટુમ્ ઈશં તુ તં પ્રભુમ્
તદૈવં મમ ધીર્ આસીદ્ દૃષ્ટશ્ ચાન્તો મયા ભૃશમ્ ॥

અસ્ય દેવસ્ય તદ્ વિષ્ણોર્ મમ જ્યૈષ્ઠ્યં સ્ફુટં ભવેત્
પુનશ્ ચાપિ મમ ત્વ્ એવં મતિર્ આસીન્ મહામતે ॥

સત્યૈર્ વક્ત્રૈઃ કથં વક્ષ્યે પીડિતો ઽપ્ય્ અનૃતં વચઃ
નાનાવિધેષુ પાપેષુ નાનૃતાત્ પાતકં પરમ્ ॥

સત્યૈર્ વક્ત્રૈર્ અસત્યાં વા વાચં વક્ષ્યે કથં ત્વ્ ઇતિ
તતો ઽહં પઞ્ચમં વક્ત્રં ગર્દભાકૃતિભીષણમ્ ॥

કૃત્વા તેનાનૃતં વક્ષ્ય ઇતિ ધ્યાત્વા ચિરં તદા
અબ્રવં તં હરિં તત્ર આસીનં જગતાં પ્રભુમ્ ॥

અસ્ય ચાન્તો મયા દૃષ્ટસ્ તેન જ્યૈષ્ઠ્યં જનાર્દન
મમેતિ વદતઃ પાર્શ્વે ઉભૌ તૌ હરિશંકરૌ ॥

એકરૂપત્વમ્ આપન્નૌ સૂર્યાચન્દ્રમસાવ્ ઇવ
તૌ દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતો ભીતશ્ ચાસ્તવં તાવ્ ઉભાવ્ અપિ
તતઃ ક્રુદ્ધૌ જગન્નાથૌ વાચં તામ્ ઇદમ્ ઊચતુઃ ॥

દુષ્ટે ત્વં નિમ્નગા ભૂયા નાનૃતાદ્ અસ્તિ પાતકમ્ ॥

તતઃ સા વિહ્વલા ભૂત્વા નદીભાવમ્ ઉપાગતા
તદ્ દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતો ભીતસ્ તામ્ અબ્રવમ્ અહં તદા ॥

યસ્માદ્ અસત્યમ્ ઉક્તાસિ બ્રહ્મવાચિ સ્થિતા સતી
તસ્માદ્ અદૃશ્યા ત્વં ભૂયાઃ પાપરૂપાસ્ય્ અસંશયમ્ ॥

એતચ્ છાપં વિદિત્વા તુ તૌ દેવૌ પ્રણતા તદા
વિશાપત્વં પ્રાર્થયન્તી તુષ્ટાવ ચ પુનઃ પુનઃ ॥

તતસ્ તુષ્ટૌ દેવદેવૌ પ્રાર્થિતૌ ત્રિદશાર્ચિતૌ
પ્રીત્યા હરિહરાવ્ એવં વાચં વાચમ્ અથોચતુઃ ॥

ગઙ્ગયા સંગતા ભદ્રે યદા ત્વં લોકપાવની
તદા પુનર્ વપુસ્ તે સ્યાત્ પવિત્રં હિ સુશોભને ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સાપિ દેવી ગઙ્ગયા સંગતાભવત્
ભાગીરથી ગૌતમી ચ તતશ્ ચાપિ સ્વકં વપુઃ ॥

દેવી સા વ્યગમદ્ બ્રહ્મન્ દેવાનામ્ અપિ દુર્લભમ્
ગૌતમ્યાં સૈવ વિખ્યાતા નામ્ના વાણીતિ પુણ્યદા ॥

ભાગીરથ્યાં સૈવ દેવી સરસ્વત્ય્ અભિધીયતે
ઉભયત્રાપિ વિખ્યાતઃ સંગમો લોકપૂજિતઃ ॥

સરસ્વતીસંગમશ્ ચ વાણીસંગમ એવ ચ
ગૌતમ્યા સંગતા દેવી વાણી વાચા સરસ્વતી ॥

સર્વત્ર પૂજિતં તીર્થં તત્ર વાચા શિવં પ્રભુમ્
દેવેશ્વરં પૂજયિત્વા વિશાપમ્ અગમદ્ યતઃ ॥

બ્રહ્મા વિધૂય વાગ્દૌષ્ટ્યં સ્વં ચ ધામાગમત્ પુનઃ
તસ્માત્ તત્ર શુચિર્ ભૂત્વા સ્નાત્વા તત્ર ચ સંગમે ॥

વાગીશ્વરં તતો દૃષ્ટ્વા તાવતા મુક્તિમ્ આપ્નુયાત્
દાનહોમાદિકં કિંચિદ્ ઉપવાસાદિકાં ક્રિયામ્ ॥

યઃ કુર્યાત્ સંગમે પુણ્યે સંસારે ન ભવેત્ પુનઃ
એકોનવિંશતિશતં તીર્થાનાં તીરયોર્ દ્વયોઃ
નાનાજન્માર્જિતાશેષ પાપક્ષયવિધાયિનામ્ ॥