બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 129

ઇન્દ્રતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં તત્રૈવ ચ વૃષાકપમ્
ફેનાયાઃ સંગમો યત્ર હનૂમતં તથૈવ ચ ॥

અબ્જકં ચાપિ યત્ પ્રોક્તં યત્ર દેવસ્ ત્રિવિક્રમઃ
તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ ॥

તત્ર વૃત્તાન્ય્ અથાખ્યાસ્યે ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તટે
ઇન્દ્રેશ્વરં ચોત્તરે ચ શૃણુ ભક્ત્યા યતવ્રતઃ ॥

નમુચિર્ બલવાન્ આસીદ્ ઇન્દ્રશત્રુર્ મદોત્કટઃ
તસ્યેન્દ્રેણાભવદ્ યુદ્ધં ફેનેનેન્દ્રો ઽહરચ્ છિરઃ ॥

અપાં ચ નમુચેઃ શત્રોસ્ તત્ફેનવજ્રરૂપધૃક્
શિરશ્ છિત્ત્વા તચ્ ચ ફેનં ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તટે ॥

ન્યપતદ્ ભૂમિં ભિત્ત્વા તુ રસાતલમ્ અથાવિશત્
રસાતલભવં ગાઙ્ગં વારિ યદ્ વિશ્વપાવનમ્ ॥

વજ્રાદિષ્ટેન માર્ગેણ વ્યગમદ્ ભૂમિમણ્ડલમ્
તજ્ જલં ફેનનામ્ના તુ નદી ફેનેતિ ગદ્યતે ॥

તસ્યાસ્ તુ સંગમઃ પુણ્યો ગઙ્ગયા લોકવિશ્રુતઃ
સર્વપાપક્ષયકરો ગઙ્ગાયમુનયોર્ ઇવ ॥

હનૂમદુપમાતા વૈ યત્રાપ્લવનમાત્રતઃ
માર્જારત્વાદ્ અભૂન્ મુક્તા વિષ્ણુગઙ્ગાપ્રસાદતઃ ॥

માર્જારં ચેતિ તત્ તીર્થં પુરા પ્રોક્તં મયા તવ
હનૂમતં ચ તત્ પ્રોક્તં તત્રાખ્યાનં પુરોદિતમ્ ॥

વૃષાકપં ચાબ્જકં ચ તત્રેદં પ્રયતઃ શૃણુ
હિરણ્ય ઇતિ વિખ્યાતો દૈત્યાનાં પૂર્વજો બલી ॥

તપસ્ તપ્ત્વા સુરૈઃ સર્વૈર્ અજેયો ઽભૂત્ સુદારુણઃ
તસ્યાપિ બલવાન્ પુત્રો દેવાનાં દુર્જયઃ સદા ॥

મહાશનિર્ ઇતિ ખ્યાતસ્ તસ્ય ભાર્યા પરાજિતા
તેનેન્દ્રસ્યાભવદ્ યુદ્ધં બહુકાલં નિરન્તરમ્ ॥

મહાશનિર્ મહાવીર્યઃ સતતં રણમૂર્ધનિ
જિત્વા નાગેન સહિતં શક્રં પિત્રે ન્યવેદયત્ ॥

બદ્ધ્વા હસ્તિસમાયુક્તં સ્વસારં વીક્ષ્ય તાં તદા
વિહાય ક્રૂરતાં દૈત્યો હિરણ્યાય ન્યવેદયત્ ॥

મહાશનિપિતા દૈત્યઃ પૂર્વેષાં પૂર્વવત્તરઃ
શચીકાન્તં તલે સ્થાપ્ય તસ્ય રક્ષામ્ અથાકરોત્ ॥

મહાશનિર્ હરિં જિત્વા જેતું વરુણમ્ અભ્યગાત્
વરુણો ઽપિ મહાબુદ્ધિઃ પ્રાદાત્ કન્યાં મહાશનેઃ ॥

ઉદધિં સ્વાલયં પ્રાદાદ્ વરુણસ્ તુ મહાશનેઃ
તયોશ્ ચ સખ્યમ્ અભવદ્ વરુણસ્ય મહાશનેઃ ॥

વારુણી ચાપિ યા કન્યા સા પ્રિયાભૂન્ મહાશનેઃ
વીર્યેણ યશસા ચાપિ શૌર્યેણ ચ બલેન ચ ॥

મહાશનિર્ મહાદૈત્યસ્ ત્રૈલોક્યે નોપમીયતે
નિરિન્દ્રત્વં ગતે લોકે દેવાઃ સર્વે ન્યમન્ત્રયન્ ॥

વિષ્ણુર્ એવેન્દ્રદાતા સ્યાદ્ દૈત્યહન્તા સ એવ ચ
મન્ત્રદૃગ્ વા સ એવ સ્યાદ્ ઇન્દ્રં ચાન્યં કરિષ્યતિ ॥

એવં સંમન્ત્ર્ય તે દેવા વિષ્ણોર્ મન્ત્રં ન્યવેદયન્
મમાવધ્યો મહાદૈત્યો મહાશનિર્ ઇતિ બ્રુવન્ ॥

પ્રાયાદ્ વારીશ્વરં વિષ્ણુઃ શ્વશુરં વરુણં તદા
કેશવો વરુણં ગત્વા પ્રાહેન્દ્રસ્ય પરાભવમ્ ॥

તથા ત્વયૈતત્ કર્તવ્યં યથાયાતિ પુરંદરઃ
તદ્વિષ્ણુવચનાચ્ છીઘ્રં યયૌ જલપતિર્ મુને ॥

સુતાપતિં હિરણ્યસુતં વિક્રાન્તં તં મહાશનિમ્
અતિસંમાનિતસ્ તેન જામાત્રા વરુણઃ પ્રભુઃ ॥

પપ્રચ્છાગમનં દૈત્યો વિનયાચ્ છ્વશુરં તદા
વરુણઃ પ્રાહ તં દૈત્યં યદ્ આગમનકારણમ્ ॥

ઇન્દ્રં દેહિ મહાબાહો યસ્ ત્વયા નિર્જિતઃ પુરા
બદ્ધં રસાતલસ્થં તં દેવાનામ્ અધિપં સખે ॥

અસ્માકં સર્વદા માન્યં દેહિ ત્વં મમ શત્રુહન્
બદ્ધ્વા વિમોક્ષણં શત્રોર્ મહતે યશસે સતામ્ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા કથંચિત્ સ દૈત્યેશો વરુણાય તમ્
પ્રાદાદ્ ઇન્દ્રં શચીકાન્તં વારણેન સમન્વિતમ્ ॥

સ દૈત્યમધ્યે ઽતિવિરાજમાનો હરિં તદોવાચ જલેશસંનિધૌ
સંપૂજ્ય ચૈવાથ મહોપચારૈર્ મહાશનિર્ મઘવન્તં બભાષે

કેન ત્વમ્ ઇન્દ્રો ઽદ્ય કૃતો ઽસિ કેન વીર્યં તવેદૃગ્ બહુ ભાષસે ચ
ત્વં સંગરે શત્રુભિર્ બાધ્યસે ચ તથાપિ ચેન્દ્રો ભવસીતિ ચિત્રમ્

અથાપિ બદ્ધા પુરુષેણ કાચિત્ તસ્યાઃ પતિસ્ તાં મોચયતીતિ યુક્તમ્
સ્ત્રિયો ઽસ્વતન્ત્રાઃ પુરુષપ્રધાનાસ્ ત્વં વૈ પુમાન્ ભવિતા શક્ર સાધો

બદ્ધો મયા સંગરે વાહનેન ક્વાપ્ય્ અસ્ત્રં તે વજ્રમ્ ઉદ્દામશક્તિ
ચિન્તારત્નં નન્દનં યોષિતસ્ તા યશો બલં દેવરાજોપભોગ્યમ્

તજ્ જીવનં યત્ તુ યશોનિધાનં સ એવ મૃત્યુર્ યશસો યદ્ વિરોધિ
એવં જાનઞ્ શક્ર કથં જલેશાન્ મુક્તિં પ્રાપ્તો નૈવ લજ્જાં ભજેથાઃ

ત્રિવિષ્ટપસ્થઃ પરિવેષ્ટિતઃ સન્ સર્વૈઃ સુરૈઃ કાન્તયા વીજ્યમાનઃ
સંસ્તૂયમાનશ્ ચ તથાપ્સરોભિર્ નૂનં લજ્જા તે બિભેતીતિ મન્યે

ત્વં વૃત્રહા નમુચેશ્ ચાપિ હન્તા પુરાં ભેત્તા ગોત્રભિદ્ વજ્રબાહુઃ
એવં સુરાસ્ ત્વાં પરિપૂજયન્તીત્ય્ અતો જિષ્ણો સર્વમ્ એતત્ ત્યજસ્વ

વિકારમ્ આપ્યાપ્ય્ અહિતોદ્ભવં યે જીવન્તિ લોકાન્ અનુસંવિશન્તિ
ભવાદૃશાં દુશ્ચ્યવનાબ્જજન્મા કથં ન હૃદ્ભેદમ્ અવાપ કર્તા

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ દૈત્યેશો વરુણાય મહાત્મને
પ્રાદાદ્ ઇન્દ્રં પુનશ્ ચેદં વચનં તદ્ અભાષત ॥

અદ્ય પ્રભૃત્ય્ અસૌ શિષ્ય ઇન્દ્રઃ સ્યાદ્ વરુણો ગુરુઃ
શ્વશુરો મમ યેન ત્વં મુક્તિમ્ આપ્તો ઽસિ વાસવ ॥

તથા ત્વં ભૃત્યભાવેન વર્તેથા વરુણં પ્રતિ
નો ચેદ્ બદ્ધ્વા પુનસ્ ત્વાં વૈ ક્ષેપ્સ્યે ચૈવ રસાતલમ્ ॥

એવં નિર્ભર્ત્સ્ય તં શક્રં હસંશ્ ચાપિ પુનઃ પુનઃ
અબ્રવીદ્ ગચ્છ ગચ્છેતિ વરુણં ચાનુમન્ય તુ ॥

સ તુ પ્રાપ્તઃ સ્વનિલયં લજ્જયા કલુષીકૃતઃ
પૌલોમ્યાં પ્રાહ તત્ સર્વં યત્ તચ્ છત્રુપરાભવમ્ ॥

એવમ્ ઉક્તઃ કૃતશ્ ચૈવ શત્રુણાહં વરાનને
નિર્વાપયામિ યેન સ્વમ્ આત્માનં સુભગે વદ ॥

દાનવાનામ્ અથોદ્ભૂતિં શક્ર માયાં પરાભવમ્
વરદાનં તથા મૃત્યું જાને ઽહં બલસૂદન ॥

તસ્માદ્ યસ્માત્ તસ્ય મૃત્યુર્ અથવાપિ પરાભવઃ
જાયેત શૃણુ તત્ સર્વં વક્ષ્યે ઽહં પ્રીતયે તવ ॥

હિરણ્યસ્ય સુતો વીરઃ પિતૃવ્યસ્ય સુતો બલી
તસ્માન્ મમ સ્યાત્ સ ભ્રાતા વરદાનાચ્ ચ દર્પિતઃ ॥

બ્રહ્માણં તોષયામ્ આસ તપસા નિયમેન ચ
ઈદૃશં બલમ્ આપન્નં તપસા કિં ન સિધ્યતિ ॥

તસ્માત્ ત્વયા ચિત્તરાગો વિસ્મયો વા કથંચન
ન કાર્યઃ શૃણુ તત્રેદં કાર્યં યત્ તુ ક્રમાગતમ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ પૌલોમી પ્રાહેન્દ્રં વિનયાન્વિતા ॥

નાસાધ્યમ્ અસ્તિ તપસો નાસાધ્યં યજ્ઞકર્મણઃ
નાસાધ્યં લોકનાથસ્ય વિષ્ણોર્ ભક્ત્યા હરસ્ય ચ ॥

પુનશ્ ચેદં મયા કાન્ત શ્રુતમ્ અસ્ત્ય્ અતિશોભનમ્
સ્ત્રીણાં સ્વભાવં જાનન્તિ સ્ત્રિય એવ સુરાધિપ ॥

તસ્માદ્ ભૂમેસ્ તથા ચાપાં નાસાધ્યં વિદ્યતે પ્રભો
તપો વા યજ્ઞકર્માદિ તાભ્યામ્ એવ યતો ભવેત્ ॥

તત્રાપિ તીર્થભૂતા તુ યા ભૂમિસ્ તાં વ્રજેદ્ ભવાન્
તત્ર વિષ્ણું શિવં પૂજ્ય સર્વાન્ કામાન્ અવાપ્સ્યસિ ॥

શ્રુતમ્ અસ્તિ પુનશ્ ચેદં સ્ત્રિયો યાશ્ ચ પતિવ્રતાઃ
તા એવ સર્વં જાનન્તિ ધૃતં તાભિશ્ ચરાચરમ્ ॥

પૃથિવ્યાં સારભૂતં સ્યાત્ તન્મધ્યે દણ્ડકં વનમ્
તત્ર ગઙ્ગા જગદ્ધાત્રી તત્રેશં પૂજય પ્રભો ॥

વિષ્ણું વા જગતામ્ ઈશં દીનાર્તાર્તિહરં વિભુમ્
અનાથાનામ્ ઇહ નૃણાં મજ્જતાં દુઃખસાગરે ॥

હરો હરિર્ વા ગઙ્ગા વા ક્વાપ્ય્ અન્યચ્ છરણં નહિ
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન તોષયૈતાન્ સમાહિતઃ ॥

ભક્ત્યા સ્તોત્રૈશ્ ચ તપસા કુરુ ચૈવ મયા સહ
તતઃ પ્રાપ્સ્યસિ કલ્યાણમ્ ઈશવિષ્ણુપ્રસાદજમ્ ॥

અજ્ઞાત્વૈકગુણં કર્મ ફલં દાસ્યતિ કર્મિણઃ
જ્ઞાત્વા શતગુણં તત્ સ્યાદ્ ભાર્યયા ચ તદ્ અક્ષયમ્ ॥

પુંસઃ સર્વેષુ કાર્યેષુ ભાર્યૈવેહ સહાયિની
સ્વલ્પાનામ્ અપિ કાર્યાણાં નહિ સિદ્ધિસ્ તયા વિના ॥

એકેન યત્ કૃતં કર્મ તસ્માદ્ અર્ધફલં ભવેત્
જાયયા તુ કૃતં નાથ પુષ્કલં પુરુષો લભેત્ ॥

તસ્માદ્ એતત્ સુવિદિતમ્ અર્ધો જાયા ઇતિ શ્રુતેઃ
શ્રૂયતે દણ્ડકારણ્યે સરિચ્છ્રેષ્ઠાસ્તિ ગૌતમી ॥

અશેષાઘપ્રશમની સર્વાભીષ્ટપ્રદાયિની
તસ્માદ્ ગચ્છ મયા તત્ર કુરુ પુણ્યં મહાફલમ્ ॥

તતઃ શત્રૂન્ નિહત્યાજૌ મહત્ સુખમ્ અવાપ્સ્યસિ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સ ગુરુણા ભાર્યયા ચ શતક્રતુઃ
યયૌ ગઙ્ગાં જગદ્ધાત્રીં ગૌતમીં ચેતિ વિશ્રુતામ્ ॥

દણ્ડકારણ્યમધ્યસ્થાં યયૌ સ પ્રીતિમાન્ હરિઃ
તપઃ કર્તું મનશ્ ચક્રે દેવદેવાય શંભવે ॥

ગઙ્ગાં નત્વા તુ પ્રથમં સ્નાત્વા ચ સ કૃતાઞ્જલિઃ
શિવૈકશરણો ભૂત્વા સ્તોત્રં ચેદં તતો ઽબ્રવીત્ ॥

સ્વમાયયા યો હ્ય્ અખિલં ચરાચરં સૃજત્ય્ અવત્ય્ અત્તિ ન સજ્જતે ઽસ્મિન્
એકઃ સ્વતન્ત્રો ઽદ્વયચિત્ સુખાત્મકઃ સ નઃ પ્રસન્નો ઽસ્તુ પિનાકપાણિઃ

ન યસ્ય તત્ત્વં સનકાદયો ઽપિ જાનન્તિ વેદાન્તરહસ્યવિજ્ઞાઃ
સ પાર્વતીશઃ સકલાભિલાષ દાતા પ્રસન્નો ઽસ્તુ મમાન્ધકારિઃ

સૃષ્ટ્વા સ્વયંભૂર્ ભગવાન્ વિરિઞ્ચિં ભયંકરં ચાસ્ય શિરો ઽન્વપશ્યત્
છિત્ત્વા નખાગ્રૈર્ નખસક્તમ્ એતચ્ ચિક્ષેપ તસ્માદ્ અભવત્ ત્રિવર્ગઃ

પાપં દરિદ્રં ત્વ્ અથ લોભયાચ્ઞે મોહો વિપચ્ ચેતિ તતો ઽપ્ય્ અનન્તમ્
જાતપ્રભાવં ભવદુઃખરૂપં બભૂવ તૈર્ વ્યાપ્તમ્ ઇદં સમસ્તમ્

અવેક્ષ્ય સર્વં ચકિતઃ સુરેશો દેવીમ્ અવોચજ્ જગદ્ અસ્તમ્ એતિ
ત્વં પાહિ લોકેશ્વરિ લોકમાતર્ ઉમે શરણ્યે સુભગે સુભદ્રે

જગત્પ્રતિષ્ઠે વરદે જય ત્વં ભુક્તિઃ સમાધિઃ પરમા ચ મુક્તિઃ
સ્વાહા સ્વધા સ્વસ્તિર્ અનાદિસિદ્ધિર્ ગીર્ બુદ્ધિર્ આસીર્ અજરામરે ત્વમ્

વિદ્યાદિરૂપેણ જગત્ત્રયે ત્વં રક્ષાં કરોષ્ય્ એવ મદાજ્ઞયા ચ
ત્વયૈવ સૃષ્ટં ભુવનત્રયં સ્યાદ્ યતઃ પ્રકૃત્યૈવ તથૈવ ચિત્રમ્

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્તા દયિતા હરેણ સંશ્લેષસંલાપપરા બભૂવ
શ્રાન્તા ભવસ્યાર્ધતનૌ સુલગ્ના ચિક્ષેપ ચ સ્વેદજલં કરાગ્રૈઃ

તસ્માદ્ બભૂવ પ્રથમં સ ધર્મો લક્ષ્મીર્ અથો દાનમ્ અથો સુવૃષ્ટિઃ
સત્ત્વં સુસંપન્નધરં સરાંસિ ધાન્યાનિ પુષ્પાણિ ફલાનિ ચૈવ

સૌભાગ્યવસ્તૂનિ વપુઃ સુવેષઃ શૃઙ્ગારભાજીનિ મહૌષધાનિ
નૃત્યાનિ ગીતાન્ય્ અમૃતં પુરાણં શ્રુતિસ્મૃતી નીતિર્ અથાન્નપાને

શસ્ત્રાણિ શાસ્ત્રાણિ ગૃહોપયોગ્યાન્ય્ અસ્ત્રાણિ તીર્થાનિ ચ કાનનાનિ
ઇષ્ટાનિ પૂર્તાનિ ચ મઙ્ગલાનિ યાનાનિ શુભ્રાભરણાસનાનિ

ભવાઙ્ગસંસર્ગસુસંપ્રહાસ સુસ્વેદસંલાપરહઃપ્રકારૈઃ
તથૈવ જાતં સચરાચરં ચ અપાપકં દેવિ તતશ્ ચ જાતમ્

સુખં પ્રભૂતં ચ શુભં ચ નિત્યં વિરાજિ ચૈતત્ તવ દેવિ ભાવાત્
તસ્માત્ તુ માં રક્ષ જગજ્જનિત્રિ ભીતં ભયેભ્યો જગતાં પ્રધાને

એકે તર્કૈર્ વિમુહ્યન્તિ લીયન્તે તત્ર ચાપરે
શિવશક્ત્યોસ્ તદાદ્વૈતં સુન્દરં નૌમિ વિગ્રહમ્ ॥

એવં તુ સ્તુવતસ્ તસ્ય પુરસ્તાદ્ અભવચ્ છિવઃ ॥

કિમ્ અભીષ્ટં વરયસે હરે વદ પરાયણમ્ ॥

બલવાન્ મે રિપુશ્ ચાસીદ્ દર્શનૈશ્ ચ શનિર્ યથા
તેન બદ્ધસ્ તલં નીતઃ પરિભૂતસ્ ત્વ્ અનેકધા ॥

વાક્સાયકૈસ્ તથા વિદ્ધસ્ તદ્વધાય ત્વ્ ઇયં કૃતિઃ
તદર્થં જગતામ્ ઈશ યેન જેષ્યે રિપું પ્રભો ॥

તદ્ એવ દેહિ વીર્યં મે યચ્ ચાન્યદ્ રિપુનાશનમ્
જાતઃ પરાભવો યસ્માત્ તદ્વિનાશે કૃતે સતિ
પુનર્જાતમ્ અહં મન્યે વરં કીર્તિર્ જયશ્રિયોઃ ॥

સ શિવઃ શક્રમ્ આહેદં ન મયૈકેન તે રિપુઃ
વધમ્ આપ્નોતિ તસ્માત્ ત્વં વિષ્ણુમ્ અપ્ય્ અવ્યયં હરિમ્ ॥

આરાધયસ્વ પૌલોમ્યા સહ દેવં જનાર્દનમ્
લોકત્રયૈકશરણં નારાયણમ્ અનન્યધીઃ ॥

તતઃ પ્રાપ્સ્યસિ તસ્માચ્ ચ મત્તશ્ ચાપિ પ્રિયં હરે
પુનશ્ ચોવાચ ભગવાન્ આદિકર્તા મહેશ્વરઃ ॥

મન્ત્રાભ્યાસસ્ તપો વાપિ યોગાભ્યસનમ્ એવ ચ
સંગમે યત્ર કુત્રાપિ સિદ્ધિદં મુનયો વિદુઃ ॥

કિં પુનઃ સંગમે વિપ્ર ગૌતમીસિન્ધુફેનયોઃ
ગિરીણાં ગહ્વરે યદ્ વા સરિતામ્ અથ સંગમે ॥

વિપ્રો ધિયૈવ ભવતિ મુકુન્દાઙ્ઘ્રિનિવિષ્ટયા
ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તીર આપસ્તમ્બો મુનીશ્વરઃ ॥

આસ્તે તસ્યાપ્ય્ અહં તોષમ્ અગમં બલસૂદન
તેન ત્વં ભાર્યયા ચૈવ તોષયસ્વ ગદાધરમ્ ॥

આપસ્તમ્બેન સહિતો ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તટે
તુષ્ટાવ દેવં પ્રયતઃ સ્નાત્વા પુણ્યે ઽથ સંગમે ॥

ફેનાયાશ્ ચૈવ ગઙ્ગાયાસ્ તત્ર દેવં જનાર્દનમ્
વૈદિકૈર્ વિવિધૈર્ મન્ત્રૈસ્ તપસાતોષયત્ તદા ॥

તતસ્ તુષ્ટો ઽભવદ્ વિષ્ણુઃ કિં દેયં ચેત્ય્ અભાષત
દેહિ મે શત્રુહન્તારમ્ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ હરિઃ ॥

દત્તમ્ ઇત્ય્ એવ જાનીહિ તમ્ ઉવાચ જનાર્દનઃ
તત્રાભવચ્ છિવસ્યૈવ ગઙ્ગાવિષ્ણ્વોઃ પ્રસાદતઃ ॥

અમ્ભસા પુરુષો જાતઃ શિવવિષ્ણુસ્વરૂપધૃક્
ચક્રપાણિઃ શૂલધરઃ સ ગત્વા તુ રસાતલમ્ ॥

નિજઘાન તદા દૈત્યમ્ ઇન્દ્રશત્રું મહાશનિમ્
સખાભવત્ સ ચેન્દ્રસ્ય અબ્જકઃ સ વૃષાકપિઃ ॥

દિવિસ્થો ઽપિ સદા ચેન્દ્રસ્ તમ્ અન્વેતિ વૃષાકપિમ્
કુપિતા પ્રણયેનાભૂદ્ અન્યાસક્તં વિલોક્ય તમ્
શચીં તાં સાન્ત્વયન્ન્ આહ શતમન્યુર્ હસન્ન્ ઇદમ્ ॥

નાહમ્ ઇન્દ્રાણિ શરણમ્ ઋતે સખ્યુર્ વૃષાકપેઃ
વારિ વાપિ હવિર્ યસ્ય અગ્નેઃ પ્રિયકરં સદા ॥

નાહમ્ અન્યત્ર ગન્તાસ્મિ પ્રિયે ચાઙ્ગેન તે શપે
તસ્માન્ નાર્હસિ માં વક્તું શઙ્કયાન્યત્ર ભામિનિ ॥

પતિવ્રતા પ્રિયા મે ત્વં ધર્મે મન્ત્રે સહાયિની
સાપત્યા ચ કુલીના ચ ત્વત્તો ઽન્યા કા પ્રિયા મમ ॥

તસ્માત્ તવોપદેશેન ગઙ્ગાં પ્રાપ્ય મહાનદીમ્
પ્રસાદાદ્ દેવદેવસ્ય વિષ્ણોર્ વૈ ચક્રપાણિનઃ ॥

તથા શિવસ્ય દેવસ્ય પ્રસાદાચ્ ચ વૃષાકપેઃ
જલોદ્ભવાચ્ ચ મે મિત્રાદ્ અબ્જકાલ્ લોકવિશ્રુતાત્ ॥

ઉત્તીર્ણદુઃખઃ સુભગે ઇત ઇન્દ્રો ઽહમ્ અચ્યુતઃ
કિં ન સાધ્યં યત્ર ભાર્યા ભર્તૃચિત્તાનુગામિની ॥

દુષ્કરા તત્ર નો મુક્તિઃ કિંત્વ્ અર્થાદિત્રયં શુભે
જાયૈવ પરમં મિત્રં લોકદ્વયહિતૈષિણી ॥

સા ચેત્ કુલીના પ્રિયભાષિણી ચ પતિવ્રતા રૂપવતી ગુણાઢ્યા
સંપત્સુ ચાપત્સુ સમાનરૂપા તયા હ્ય્ અસાધ્યં કિમ્ ઇહ ત્રિલોક્યામ્

તસ્માત્ તવ ધિયા કાન્તે મમેદં શુભમ્ આગતમ્
ઇતસ્ તવોદિતં ચૈવ કર્તવ્યં નાન્યદ્ અસ્તિ મે ॥

પરલોકે ચ ધર્મે ચ સત્પુત્રસદૃશં ન ચ
આર્તસ્ય પુરુષસ્યેહ ભાર્યાવદ્ ભેષજં નહિ ॥

નિઃશ્રેયસપદપ્રાપ્ત્યૈ તથા પાપસ્ય મુક્તયે
ગઙ્ગયા સદૃશં નાસ્તિ શૃણુ ચાન્યદ્ વરાનને ॥

ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં પ્રાપ્તયે પાપમુક્તયે
શિવવિષ્ણ્વોર્ અનન્યત્વ જ્ઞાનાન્ નાસ્ત્ય્ અત્ર મુક્તયે ॥

તસ્માત્ તવ ધિયા સાધ્વિ સર્વમ્ એતન્ મનોગતમ્
અવાપ્તં ચ શિવાદ્ વિષ્ણોર્ ગઙ્ગાયાશ્ ચ પ્રસાદતઃ ॥

ઇન્દ્રત્વં મે સ્થિરં ચેતો મન્યે મિત્રબલાત્ પુનઃ
વૃષાકપિર્ મમ સખા યો જાતસ્ ત્વ્ અપ્સુ ભામિનિ ॥

ત્વં ચ પ્રિયસખી નિત્યં નાન્યત્ પ્રિયતરં મમ
તીર્થાનાં ગૌતમી ગઙ્ગા દેવાનાં હરિશંકરૌ ॥

તસ્માદ્ એભ્યઃ પ્રસાદેન સર્વં ચેપ્સિતમ્ આપ્તવાન્
મમ પ્રીતિકરં ચેદં તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્ ॥

તસ્માદ્ એતદ્ ધિ યાચિષ્યે દેવાન્ સર્વાન્ અનુક્રમાત્
અનુમન્યન્તુ ઋષયો ગઙ્ગા ચ હરિશંકરૌ ॥

ઇન્દ્રેશ્વરે ચાબ્જકે ચ ઉભયોસ્ તીરયોઃ સુરાઃ
એકત્ર શંકરો દેવો હ્ય્ અપરત્ર જનાર્દનઃ ॥

પાવયન્ દણ્ડકારણ્યં સાક્ષાદ્ વિષ્ણુસ્ ત્રિવિક્રમઃ
અન્તરે યાનિ તીર્થાનિ સર્વપુણ્યપ્રદાનિ ચ ॥

અત્ર તુ સ્નાનમાત્રેણ સર્વે તે મુક્તિમ્ આપ્નુયુઃ
પાપિષ્ઠાઃ પાપતો મુક્તિમ્ આપ્નુયુર્ યે ચ ધર્મિણઃ ॥

તેષાં તુ પરમા મુક્તિઃ પિતૃભિઃ પઞ્ચપઞ્ચભિઃ
અત્ર કિંચિચ્ ચ યે દદ્યુર્ અર્થિભ્યસ્ તિલમાત્રકમ્ ॥

દાતૃભ્યો હ્ય્ અક્ષયં તત્ સ્યાત્ કામદં મોક્ષદં તથા
ધન્યં યશસ્યમ્ આયુષ્યમ્ આરોગ્યં પુણ્યવર્ધનમ્ ॥

આખ્યાનં વિષ્ણુશંભ્વોશ્ ચ જ્ઞાત્વા સ્નાનાચ્ ચ મુક્તિદમ્
અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં યે શૃણ્વન્તિ પઠન્તિ ચ ॥

પુણ્યભાજો ભવેયુસ્ તે તેભ્યો ઽત્રૈવ સ્મૃતિર્ ભવેત્
શિવવિષ્ણ્વોર્ અશેષાઘ સંઘવિચ્છેદકારિણી
યાં પ્રાર્થયન્તિ મુનયો વિજિતેન્દ્રિયમાનસાઃ ॥

ભવિષ્યત્ય્ એવમ્ એવેતિ તં દેવા ઋષયો ઽબ્રુવન્
ગૌતમ્યા ઉત્તરે પારે તીર્થાનાં મોક્ષદાયિનામ્ ॥

દેવર્ષિસિદ્ધસેવ્યાનાં સહસ્રાણ્ય્ અથ સપ્ત વૈ
તથૈવ દક્ષિણે તીરે તીર્થાન્ય્ એકાદશૈવ તુ ॥

અબ્જકં હૃદયં પ્રોક્તં ગોદાવર્યા મુનીશ્વરૈઃ
વિશ્રામસ્થાનમ્ ઈશસ્ય વિષ્ણોર્ બ્રહ્મણ એવ ચ ॥