બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 122

પૂર્ણતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં ગઙ્ગાયા ઉત્તરે તટે
તત્ર સ્નાત્વા નરો ઽજ્ઞાનાત્ તથાપિ શુભમ્ આપ્નુયાત્ ॥

પૂર્ણતીર્થસ્ય માહાત્મ્યં વર્ણ્યતે કેન જન્તુના
સ્વયં સંસ્થીયતે યત્ર ચક્રિણા ચ પિનાકિના ॥

પુરા ધન્વન્તરિર્ નામ કલ્પાદાવ્ આયુષઃ સુતઃ
ઇષ્ટ્વા બહુવિધૈર્ યજ્ઞૈર્ અશ્વમેધપુરઃસરૈઃ ॥

દત્ત્વા દાનાન્ય્ અનેકાનિ ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ ચ પુષ્કલાન્
વિજ્ઞાય ભોગવૈષમ્યં પરં વૈરાગ્યમ્ આશ્રિતઃ ॥

ગિરિશૃઙ્ગે ઽમ્બુધેઃ પારે તથા ગઙ્ગાનદીતટે
શિવવિષ્ણ્વોર્ ગૃહે વાપિ વિશેષાત્ પુણ્યસંગમે ॥

તપ્તં હુતં ચ જપ્તં ચ સર્વમ્ અક્ષયતાં વ્રજેત્
ધન્વન્તરિર્ ઇતિ જ્ઞાત્વા તત્ર તેપે તપો મહત્ ॥

જ્ઞાનવૈરાગ્યસંપન્નો ભીમેશચરણાશ્રયઃ
તપશ્ ચકાર વિપુલં ગઙ્ગાસાગરસંગમે ॥

પુરા ચ નિકૃતો રાજ્ઞા રણં હિત્વા મહાસુરઃ
સહસ્રમ્ એકં વર્ષાણાં સમુદ્રં પ્રાવિશદ્ ભયાત્ ॥

ધન્વન્તરૌ વનં પ્રાપ્તે રાજ્યં પ્રાપ્તે તુ તત્સુતે
વિરાગં ચ ગતે રાજ્ઞિ તતઃ પ્રાયાદ્ અથાર્ણવાત્ ॥

તપસ્યન્તં તમો નામ બલવાન્ અસુરો મુને
ગઙ્ગાતીરં સમાશ્રિત્ય રાજા ધન્વન્તરિર્ યતઃ ॥

જપહોમરતો નિત્યં બ્રહ્મજ્ઞાનપરાયણઃ
તં રિપું નાશયામીતિ તમઃ પ્રાયાદ્ અથાર્ણવાત્ ॥

નાશિતો બહુશો ઽનેન રાજ્ઞા બલવતા ત્વ્ અહમ્
તં રિપું નાશયામીતિ તમઃ પ્રાયાદ્ અથાર્ણવાત્ ॥

માયયા પ્રમદારૂપં કૃત્વા રાજાનમ્ અભ્યગાત્
નૃત્યગીતવતી સુભ્રૂર્ હસન્તી ચારુદર્શના ॥

તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગીં બહુકાલં નયાન્વિતામ્
શાન્તામ્ અનુવ્રતાં ભક્તાં કૃપયા ચાબ્રવીન્ નૃપઃ ॥

કાસિ ત્વં કસ્ય હેતોર્ વા વર્તસે ગહને વને
કં દૃષ્ટ્વા હર્ષસીવ ત્વં વદ કલ્યાણિ પૃચ્છતે ॥

પ્રમદા ચાપિ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા રાજાનમ્ અબ્રવીત્ ॥

ત્વયિ તિષ્ઠતિ કો લોકે હેતુર્ હર્ષસ્ય મે ભવેત્
અહમ્ ઇન્દ્રસ્ય યા લક્ષ્મીસ્ ત્વાં દૃષ્ટ્વા કામસંભૃતમ્ ॥

હર્ષાચ્ ચરામિ પુરતો રાજંસ્ તવ પુનઃ પુનઃ
અગણ્યપુણ્યવિરહાદ્ અહં સર્વસ્ય દુર્લભા ॥

એતદ્ વચો નિશમ્યાશુ તપસ્ ત્યક્ત્વા સુદુષ્કરમ્
તામ્ એવ મનસા ધ્યાયંસ્ તન્નિષ્ઠસ્ તત્પરાયણઃ ॥

તદેકશરણો રાજા બભૂવ સ યદા તમઃ
અન્તર્ધાનં ગતો બ્રહ્મન્ નાશયિત્વા તપો બૃહત્ ॥

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ઽહં વૈ વરાન્ દાતું સમભ્યગામ્
તં દૃષ્ટ્વા વિહ્વલીભૂતં તપોભ્રષ્ટં યથા મૃતમ્ ॥

તમ્ આશ્વાસ્યાથ વિવિધૈર્ હેતુભિર્ નૃપસત્તમમ્
તવ શત્રુસ્ તમો નામ કૃત્વા તાં તપસશ્ ચ્યુતિમ્ ॥

ચરિતાર્થો ગતો રાજન્ ન ત્વં શોચિતુમ્ અર્હસિ
આનન્દયન્તિ પ્રમદાસ્ તાપયન્તિ ચ માનવમ્ ॥

સર્વા એવ વિશેષેણ કિમ્ ઉ માયામયી તુ સા
તતઃ કૃતાઞ્જલી રાજા મામ્ આહ વિગતભ્રમઃ ॥

કિં કરોમિ કથં બ્રહ્મંસ્ તપસઃ પારમ્ આપ્નુયામ્ ॥

તતસ્ તસ્યોત્તરં પ્રાદાં દેવદેવં જનાર્દનમ્
સ્તુહિ સર્વપ્રયત્નેન તતઃ સિદ્ધિમ્ અવાપ્સ્યસિ ॥

સ હ્ય્ અશેષજગત્સ્રષ્ટા વેદવેદ્યઃ પુરાતનઃ
સર્વાર્થસિદ્ધિદઃ પુંસાં નાન્યો ઽસ્તિ ભુવનત્રયે ॥

સ જગામ નગશ્રેષ્ઠં હિમવન્તં નૃપોત્તમઃ
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા વિષ્ણું તુષ્ટાવ ભક્તિતઃ ॥

જય વિષ્ણો જયાચિન્ત્ય જય જિષ્ણો જયાચ્યુત
જય ગોપાલ લક્ષ્મીશ જય કૃષ્ણ જગન્મય ॥

જય ભૂતપતે નાથ જય પન્નગશાયિને
જય સર્વગ ગોવિન્દ જય વિશ્વકૃતે નમઃ ॥

જય વિશ્વભુજે દેવ જય વિશ્વધૃતે નમઃ
જયેશ સદસત્ ત્વં વૈ જય માધવ ધર્મિણે ॥

જય કામદ કામ ત્વં જય રામ ગુણાર્ણવ
જય પુષ્ટિદ પુષ્ટીશ જય કલ્યાણદાયિને ॥

જય ભૂતપ ભૂતેશ જય માનવિધાયિને
જય કર્મદ કર્મ ત્વં જય પીતામ્બરચ્છદ ॥

જય સર્વેશ સર્વસ્ ત્વં જય મઙ્ગલરૂપિણે
જય સત્ત્વાધિનાથાય જય વેદવિદે નમઃ ॥

જય જન્મદ જન્મિસ્થ પરમાત્મન્ નમો ઽસ્તુ તે
જય મુક્તિદ મુક્તિસ્ ત્વં જય ભુક્તિદ કેશવ ॥

જય લોકદ લોકેશ જય પાપવિનાશન
જય વત્સલ ભક્તાનાં જય ચક્રધૃતે નમઃ ॥

જય માનદ માનસ્ ત્વં જય લોકનમસ્કૃત
જય ધર્મદ ધર્મસ્ ત્વં જય સંસારપારગ ॥

જય અન્નદ અન્નં ત્વં જય વાચસ્પતે નમઃ
જય શક્તિદ શક્તિસ્ ત્વં જય જૈત્રવરપ્રદ ॥

જય યજ્ઞદ યજ્ઞસ્ ત્વં જય પદ્મદલેક્ષણ
જય દાનદ દાનં ત્વં જય કૈટભસૂદન ॥

જય કીર્તિદ કીર્તિસ્ ત્વં જય મૂર્તિદ મૂર્તિધૃક્
જય સૌખ્યદ સૌખ્યાત્મઞ્ જય પાવનપાવન ॥

જય શાન્તિદ શાન્તિસ્ ત્વં જય શંકરસંભવ
જય પાનદ પાનસ્ ત્વં જય જ્યોતિઃસ્વરૂપિણે ॥

જય વામન વિત્તેશ જય ધૂમપતાકિને
જય સર્વસ્ય જગતો દાતૃમૂર્તે નમો ઽસ્તુ તે ॥

ત્વમ્ એવ લોકત્રયવર્તિજીવ નિકાયસંક્લેશવિનાશદક્ષ
શ્રીપુણ્ડરીકાક્ષ કૃપાનિધે ત્વં નિધેહિ પાણિં મમ મૂર્ધ્નિ વિષ્ણો

એવં સ્તુવન્તં ભગવાઞ્ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ
વરેણ ચ્છન્દયામ્ આસ સર્વકામસમૃદ્ધિદઃ ॥

ધન્વન્તરિઃ પ્રીતમના વરદાનેન ચક્રિણઃ
વરદાનાય દેવેશં ગોવિન્દં સંસ્થિતં પુરઃ ॥

તમ્ આહ નૃપતિઃ પ્રહ્વઃ સુરરાજ્યં મમેપ્સિતમ્
તચ્ ચ દત્તં ત્વયા વિષ્ણો પ્રાપ્તો ઽસ્મિ કૃતકૃત્યતામ્ ॥

સ્તુતઃ સંપૂજિતો વિષ્ણુસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
તથૈવ ત્રિદશેશત્વમ્ અવાપ નૃપતિઃ ક્રમાત્ ॥

પ્રાગર્જિતાનેકકર્મ પરિપાકવશાત્ તતઃ
ત્રિઃકૃત્વો નાશમ્ અગમત્ સહસ્રાક્ષઃ સ્વકાત્ પદાત્ ॥

નહુષાદ્ વૃત્રહત્યાયાઃ સિન્ધુસેનવધાત્ તતઃ
અહલ્યાયાં ચ ગમનાદ્ યેન કેન ચ હેતુના ॥

સ્મારં સ્મારં તત્ તદ્ ઇન્દ્રશ્ ચિન્તાસંતાપદુર્મનાઃ
તતઃ સુરપતિઃ પ્રાહ વાચસ્પતિમ્ ઇદં વચઃ ॥

હેતુના કેન વાગીશ ભ્રષ્ટરાજ્યો ભવામ્ય્ અહમ્
મધ્યે મધ્યે પદભ્રંશાદ્ વરં નિઃશ્રીકતા નૃણામ્ ॥

ગહનાં કર્મણાં જીવ ગતિં કો વેત્તિ તત્ત્વતઃ
રહસ્યં સર્વભાવાનાં જ્ઞાતું નાન્યઃ પ્રગલ્ભતે ॥

બૃહસ્પતિર્ હરિં પ્રાહ બ્રહ્માણં પૃચ્છ ગચ્છ તમ્
સ તુ જાનાતિ યદ્ ભૂતં ભવિષ્યચ્ ચાપિ વર્તનમ્ ॥

સ તુ વક્ષ્યતિ યેનેદં જાતં તચ્ ચ મહામતે
તાવ્ આગત્ય મહાપ્રાજ્ઞૌ નમસ્કૃત્ય મમાન્તિકમ્
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા મામ્ ઊચતુર્ ઇદં વચઃ ॥

ભગવન્ કેન દોષેણ શચીભર્તા ઉદારધીઃ
રાજ્યાત્ પ્રભ્રશ્યતે નાથ સંશયં છેત્તુમ્ અર્હસિ ॥

તદાહમ્ અબ્રવં બ્રહ્મંશ્ ચિરં ધ્યાત્વા બૃહસ્પતિમ્
ખણ્ડધર્માખ્યદોષેણ તેન રાજ્યપદાચ્ ચ્યુતઃ ॥

દેશકાલાદિદોષેણ શ્રદ્ધામન્ત્રવિપર્યયાત્
યથાવદ્દક્ષિણાદાનાદ્ અસદ્દ્રવ્યપ્રદાનતઃ ॥

દેવભૂદેવતાવજ્ઞા પાતકાચ્ ચ વિશેષતઃ
યત્ ખણ્ડત્વં સ્વધર્મસ્ય દેહિનામ્ ઉપજાયતે ॥

તેનાતિમાનસસ્ તાપઃ પદહાનિશ્ ચ દુસ્ત્યજા
કૃતો ઽપિ ધર્મો ઽનિષ્ટાય જાયતે ક્ષુબ્ધચેતસા ॥

કાર્યસ્ય ન ભવેત્ સિદ્ધ્યૈ તસ્માદ્ અવ્યાકુલાય ચ
અસંપૂર્ણે સ્વધર્મે હિ કિમ્ અનિષ્ટં ન જાયતે ॥

તાભ્યાં યત્ પૂર્વવૃત્તાન્તં તદ્ અપ્ય્ ઉક્તં મયાનઘ
આયુષસ્ તુ સુતઃ શ્રીમાન્ ધન્વન્તરિર્ ઉદારધીઃ ॥

તમસા ચ કૃતં વિઘ્નં વિષ્ણુના તચ્ ચ નાશિતમ્
પૂર્વજન્મસુ વૃત્તાન્તમ્ ઇત્યાદિ પરિકીર્તિતમ્ ॥

તચ્ છ્રુત્વા વિસ્મિતૌ ચોભૌ મામ્ એવ પુનર્ ઊચતુઃ ॥

તદ્દોષપ્રતિબન્ધસ્ તુ કેન સ્યાત્ સુરસત્તમ ॥

પુનર્ ધ્યાત્વા તાવ્ અવદં શ્રૂયતાં દોષકારકમ્
કારણં સર્વસિદ્ધીનાં દુઃખસંસારતારણમ્ ॥

શરણં તપ્તચિત્તાનાં નિર્વાણં જીવતામ્ અપિ
ગત્વા તુ ગૌતમીં દેવીં સ્તૂયેતાં હરિશંકરૌ ॥

નોપાયો ઽન્યો ઽસ્તિ સંશુદ્ધ્યૈ તૌ તાં હિત્વા જગત્ત્રયે
તદૈવ જગ્મતુર્ ઉભૌ ગૌતમીં મુનિસત્તમ
સ્નાતૌ કૃતક્ષણૌ ચોભૌ દેવૌ તુષ્ટુવતુર્ મુદા ॥

નમો મત્સ્યાય કૂર્માય વરાહાય નમો નમઃ
નરસિંહાય દેવાય વામનાય નમો નમઃ ॥

નમો ઽસ્તુ હયરૂપાય ત્રિવિક્રમ નમો ઽસ્તુ તે
નમો ઽસ્તુ બુદ્ધરૂપાય રામરૂપાય કલ્કિને ॥

અનન્તાયાચ્યુતાયેશ જામદગ્ન્યાય તે નમઃ
વરુણેન્દ્રસ્વરૂપાય યમરૂપાય તે નમઃ ॥

પરમેશાય દેવાય નમસ્ ત્રૈલોક્યરૂપિણે
બિભ્રત્સરસ્વતીં વક્ત્રે સર્વજ્ઞો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે ॥

લક્ષ્મીવાન્ અસ્ય્ અતો લક્ષ્મીં બિભ્રદ્ વક્ષસિ ચાનઘ
બહુબાહૂરુપાદસ્ ત્વં બહુકર્ણાક્ષિશીર્ષકઃ
ત્વામ્ એવ સુખિનં પ્રાપ્ય બહવઃ સુખિનો ઽભવન્ ॥

તાવન્ નિઃશ્રીકતા પુંસાં માલિન્યં દૈન્યમ્ એવ વા
યાવન્ ન યાન્તિ શરણં હરે ત્વાં કરુણાર્ણવમ્ ॥

સૂક્ષ્મં પરં જોતિર્ અનન્તરૂપમ્ ઓંકારમાત્રં પ્રકૃતેઃ પરં યત્
ચિદ્રૂપમ્ આનન્દમયં સમસ્તમ્ એવં વદન્તીશ મુમુક્ષવસ્ ત્વામ્

આરાધયન્ત્ય્ અત્ર ભવન્તમ્ ઈશં મહામખૈઃ પઞ્ચભિર્ અપ્ય્ અકામાઃ
સંસારસિન્ધોઃ પરમ્ આપ્તકામા વિશન્તિ દિવ્યં ભુવનં વપુસ્ તે

સર્વેષુ સત્ત્વેષુ સમત્વબુદ્ધ્યા સંવીક્ષ્ય ષટ્સૂર્મિષુ શાન્તભાવાઃ
જ્ઞાનેન તે કર્મફલાનિ હિત્વા ધ્યાનેન તે ત્વાં પ્રવિશન્તિ શંભો

ન જાતિધર્માણિ ન વેદશાસ્ત્રં ન ધ્યાનયોગો ન સમાધિધર્મઃ
રુદ્રં શિવં શંકરં શાન્તિચિત્તં ભક્ત્યા દેવં સોમમ્ અહં નમસ્યે

મૂર્ખો ઽપિ શંભો તવ પાદભક્ત્યા સમાપ્નુયાન્ મુક્તિમયીં તનું તે
જ્ઞાનેષુ યજ્ઞેષુ તપઃસુ ચૈવ ધ્યાનેષુ હોમેષુ મહાફલેષુ

સંપન્નમ્ એતત્ ફલમ્ ઉત્તમં યત્ સોમેશ્વરે ભક્તિર્ અહર્નિશં યત્
સર્વસ્ય જીવસ્ય સદા પ્રિયસ્ય ફલસ્ય દૃષ્ટસ્ય તથા શ્રુતસ્ય

સ્વર્ગસ્ય મોક્ષસ્ય જગન્નિવાસ સોપાનપઙ્ક્તિસ્ તવ ભક્તિર્ એષા
ત્વત્પાદસંપ્રાપ્તિફલાપ્તયે તુ સોપાનપઙ્ક્તિં ન વદન્તિ ધીરાઃ

તસ્માદ્ દયાલો મમ ભક્તિર્ અસ્તુ નૈવાસ્ત્ય્ ઉપાયસ્ તવ રૂપસેવા
આત્મીયમ્ આલોક્ય મહત્ત્વમ્ ઈશ પાપેષુ ચાસ્માસુ કુરુ પ્રસાદમ્

સ્થૂલં ચ સૂક્ષ્મં ત્વમ્ અનાદિ નિત્યં પિતા ચ માતા યદ્ અસચ્ ચ સચ્ ચ
એવં સ્તુતો યઃ શ્રુતિભિઃ પુરાણૈર્ નમામિ સોમેશ્વરમ્ ઈશિતારમ્

તતઃ પ્રીતૌ હરિહરાવ્ ઊચતુસ્ ત્રિદશેશ્વરૌ ॥

વ્રિયતાં યન્ મનોભીષ્ટં યદ્ વરં ચાતિદુર્લભમ્ ॥

ઇન્દ્રઃ પ્રાહ સુરેશાનં મદ્રાજ્યં તુ પુનઃ પુનઃ
જાયતે ભ્રશ્યતે ચૈવ તત્ પાપમ્ ઉપશામ્યતામ્ ॥

યથા સ્થિરો ઽહં રાજ્યે સ્યાં સર્વં સ્યાન્ નિશ્ચલં મમ
સુપ્રીતૌ યદિ દેવેશૌ સર્વં સ્યાન્ નિશ્ચલં સદા ॥

તથેતિ હરિવાક્યં તાવ્ અભિનન્દ્યેદમ્ ઊચતુઃ
પરં પ્રસાદમ્ આપન્નૌ તાવ્ આલોક્ય સ્મિતાનનૌ ॥

નિરપાયનિરાધાર નિર્વિકારસ્વરૂપિણૌ
શરણ્યૌ સર્વલોકાનાં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાવ્ ઉભૌ ॥

ત્રિદૈવત્યં મહાતીર્થં ગૌતમી વાઞ્છિતપ્રદા
તસ્યામ્ અનેન મન્ત્રેણ કુરુતાં સ્નાનમ્ આદરાત્ ॥

અભિષેકં મહેન્દ્રસ્ય મઙ્ગલાય બૃહસ્પતિઃ
કરોતુ સંસ્મરન્ન્ આવાં સંપદાં સ્થૈર્યસિદ્ધયે ॥

ઇહ જન્મનિ પૂર્વસ્મિન્ યત્ કિંચિત્ સુકૃતં કૃતમ્
તત્ સર્વં પૂર્ણતામ્ એતુ ગોદાવરિ નમો ઽસ્તુ તે ॥

એવં સ્મૃત્વા તુ યઃ કશ્ચિદ્ ગૌતમ્યાં સ્નાનમ્ આચરેત્
આવાભ્યાં તુ પ્રસાદેન ધર્મઃ સંપૂર્ણતામ્ ઇયાત્
પૂર્વજન્મકૃતાદ્ દોષાત્ સ મુક્તઃ પુણ્યવાન્ ભવેત્ ॥

તથેતિ ચક્રતુઃ પ્રીતૌ સુરેન્દ્રધિષણૌ તતઃ
મહાભિષેકમ્ ઇન્દ્રસ્ય ચકાર દ્યુસદાં ગુરુઃ ॥

તેનાભૂદ્ યા નદી પુણ્યા મઙ્ગલેત્ય્ ઉદિતા તુ સા
તયા ચ સંગમઃ પુણ્યો ગઙ્ગાયાઃ શુભદસ્ ત્વ્ અસૌ ॥

ઇન્દ્રેણ સંસ્તુતો વિષ્ણુઃ પ્રત્યક્ષો ઽભૂજ્ જગન્મયઃ
ત્રિલોકસંમિતાં શક્રો ભૂમિં લેભે જગત્પતેઃ ॥

તન્નામ્ના ચાપિ વિખ્યાતો ગોવિન્દ ઇતિ તત્ર ચ
ત્રિલોકસંમિતા લબ્ધા તેન ગૌર્ વજ્રધારિણા ॥

દત્તા ચ હરિણા તત્ર ગોવિન્દસ્ તદ્ અભૂદ્ ધરિઃ
ત્રૈલોક્યરાજ્યં યત્ પ્રાપ્તં હરિણા ચ હરેર્ મુને ॥

નિશ્ચલં યેન સંજાતં દેવદેવાન્ મહેશ્વરાત્
બૃહસ્પતિર્ દેવગુરુર્ યત્રાસ્તૌષીન્ મહેશ્વરમ્ ॥

રાજ્યસ્ય સ્થિરભાવાય દેવેન્દ્રસ્ય મહાત્મનઃ
સિદ્ધેશ્વરસ્ તત્ર દેવો લિઙ્ગં તુ ત્રિદશાર્ચિતમ્ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં ગોવિન્દમ્ ઇતિ વિશ્રુતમ્
મઙ્ગલાસંગમં ચૈવ પૂર્ણતીર્થં તતઃ પરમ્ ॥

ઇન્દ્રતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં બાર્હસ્પત્યં ચ વિશ્રુતમ્
યત્ર સિદ્ધેશ્વરો દેવો વિષ્ણુર્ ગોવિન્દ એવ ચ ॥

તેષુ સ્નાનં ચ દાનં ચ યત્ કિંચિત્ સુકૃતાર્જનમ્
સર્વં તદ્ અક્ષયં વિદ્યાત્ પિતૄણામ્ અતિવલ્લભમ્ ॥

શૃણોતિ યશ્ ચાપિ પઠેદ્ યશ્ ચ સ્મરતિ નિત્યશઃ
તસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં ભ્રષ્ટરાજ્યપ્રદાયકમ્ ॥

સપ્તત્રિંશત્ સહસ્રાણિ તીર્થાનાં તીરયોર્ દ્વયોઃ
ઉભયોર્ મુનિશાર્દૂલ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિનામ્ ॥

ન પૂર્ણતીર્થસદૃશં તીર્થમ્ અસ્તિ મહાફલમ્
નિષ્ફલં તસ્ય જન્માદિ યો ન સેવેત તન્ નરઃ ॥