બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 118

અશ્વત્થતીર્થમ્ આખ્યાતં પિપ્પલં ચ તતઃ પરમ્
ઉત્તરે મન્દતીર્થં તુ તત્ર વ્યુષ્ટિમ્ ઇતઃ શૃણુ ॥

પુરા ત્વ્ અગસ્ત્યો ભગવાન્ દક્ષિણાશાપતિઃ પ્રભુઃ
દેવૈસ્ તુ પ્રેરિતઃ પૂર્વં વિન્ધ્યસ્ય પ્રાર્થનં પ્રતિ ॥

સ શનૈર્ વિન્ધ્યમ્ અભ્યાગાત્ સહસ્રમુનિભિર્ વૃતઃ
તમ્ આગત્ય નગશ્રેષ્ઠં બહુવૃક્ષસમાકુલમ્ ॥

સ્પર્ધિનં મેરુભાનુભ્યાં વિન્ધ્યં શૃઙ્ગશતૈર્ વૃતમ્
અત્યુન્નતં નગં ધીરો લોપામુદ્રાપતિર્ મુનિઃ ॥

કૃતાતિથ્યો દ્વિજૈઃ સાર્ધં પ્રશસ્ય ચ નગં પુનઃ
ઇદમ્ આહ મુનિશ્રેષ્ઠો દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે ॥

અહં યામિ નગશ્રેષ્ઠ મુનિભિસ્ તત્ત્વદર્શિભિઃ
તીર્થયાત્રાં કરોમીતિ દક્ષિણાશાં વ્રજામ્ય્ અહમ્ ॥

દેહિ માર્ગં નગપતે આતિથ્યં દેહિ યાચતે
યાવદ્ આગમનં મે સ્યાત્ સ્થાતવ્યં તાવદ્ એવ હિ ॥

નાન્યથા ભવિતવ્યં તે તથેત્ય્ આહ નગોત્તમઃ
આક્રામન્ દક્ષિણામ્ આશાં તૈર્ વૃતો મુનિભિર્ મુનિઃ ॥

શનૈઃ સ ગૌતમીમ્ આગાત્ સત્ત્રયાગાય દીક્ષિતઃ
યાવત્ સંવત્સરં સત્ત્રમ્ અકરોદ્ ઋષિભિર્ વૃતઃ ॥

કૈટભસ્ય સુતૌ પાપૌ રાક્ષસૌ ધર્મકણ્ટકૌ
અશ્વત્થઃ પિપ્પલશ્ ચેતિ વિખ્યાતૌ ત્રિદશાલયે ॥

અશ્વત્થો ઽશ્વત્થરૂપેણ પિપ્પલો બ્રહ્મરૂપધૃક્
તાવ્ ઉભાવ્ અન્તરં પ્રેપ્સૂ યજ્ઞવિધ્વંસનાય તુ ॥

કુરુતાં કાઙ્ક્ષિતં રૂપં દાનવૌ પાપચેતસૌ
અશ્વત્થો વૃક્ષરૂપેણ પિપ્પલો બ્રાહ્મણાકૃતિઃ ॥

ઉભૌ તૌ બ્રાહ્મણાન્ નિત્યં પીડયેતાં તપોધન
આલભન્તે ચ યે ઽશ્વત્થં તાંસ્ તાન્ અશ્નાત્ય્ અસૌ તરુઃ ॥

પિપ્પલઃ સામગો ભૂત્વા શિષ્યાન્ અશ્નાતિ રાક્ષસઃ
તસ્માદ્ અદ્યાપિ વિપ્રેષુ સામગો ઽતીવ નિષ્કૃપઃ ॥

ક્ષીયમાણાન્ દ્વિજાન્ દૃષ્ટ્વા મુનયો રાક્ષસાવ્ ઇમૌ
ઇતિ બુદ્ધ્વા મહાપ્રાજ્ઞા દક્ષિણં તીરમ્ આશ્રિતમ્ ॥

સૌરિં શનૈશ્ચરં મન્દં તપસ્યન્તં ધૃતવ્રતમ્
ગત્વા મુનિગણાઃ સર્વે રક્ષઃકર્મ ન્યવેદયન્ ॥

સૌરિર્ મુનિગણાન્ આહ પૂર્ણે તપસિ મે દ્વિજાઃ
રાક્ષસૌ હન્મ્ય્ અપૂર્ણે તુ તપસ્ય્ અક્ષમ એવ હિ ॥

પુનઃ પ્રોચુર્ મુનિગણા દાસ્યામસ્ તે તપો મહત્
ઇત્ય્ ઉક્તો બ્રાહ્મણૈઃ સૌરિઃ કૃતમ્ ઇત્ય્ આહ તાન્ અપિ ॥

સૌરિર્ બ્રાહ્મણવેષેણ પ્રાયાદ્ અશ્વત્થરૂપિણમ્
રાક્ષસં બ્રાહ્મણો ભૂત્વા પ્રદક્ષિણમ્ અથાકરોત્ ॥

પ્રદક્ષિણં તુ કુર્વાણં મેને બ્રાહ્મણમ્ એવ તમ્
નિત્યવદ્ રાક્ષસઃ પાપો ભક્ષયામ્ આસ માયયા ॥

તસ્ય કાયં સમાવિશ્ય ચક્ષુષાન્ત્રાણ્ય્ અપશ્યત
દૃષ્ટઃ સ રાક્ષસઃ પાપો મન્દેન રવિસૂનુના ॥

ભસ્મીભૂતઃ ક્ષણેનૈવ ગિરિર્ વજ્રહતો યથા
અશ્વત્થં ભસ્મસાત્ કૃત્વા અન્યં બ્રાહ્મણરૂપિણમ્ ॥

રાક્ષસં પાપનિલયમ્ એક એવ તમ્ અભ્યગાત્
અધીયાનો વિપ્ર ઇવ શિષ્યરૂપો વિનીતવત્ ॥

પિપ્પલઃ પૂર્વવચ્ ચાપિ ભક્ષયામ્ આસ ભાનુજમ્
સ ભક્ષિતઃ પૂર્વવચ્ ચ કુક્ષાવ્ અન્ત્રાણ્ય્ અવૈક્ષત ॥

તેનાલોકિતમાત્રો ઽસૌ રાક્ષસો ભસ્મસાદ્ અભૂત્
ઉભૌ હત્વા ભાનુસુતઃ કિં કૃત્યં મે વદન્ત્વ્ અથ ॥

મુનયો જાતસંહર્ષાઃ સર્વ એવ તપસ્વિનઃ
તતઃ પ્રસન્ના હ્ય્ અભવન્ન્ ઋષયો ઽગસ્ત્યપૂર્વકાઃ ॥

વરાન્ દદુર્ યથાકામં સૌરયે મન્દગામિને
સ પ્રીતો બ્રાહ્મણાન્ આહ શનિઃ સૂર્યસુતો બલી ॥

મદ્દ્વારે નિયતા યે ચ કુર્વન્ત્ય્ અશ્વત્થલમ્ભનમ્
તેષાં સર્વાણિ કાર્યાણિ સ્યુઃ પીડા મદ્ભવા ન ચ ॥

તીર્થે ચાશ્વત્થસંજ્ઞે વૈ સ્નાનં કુર્વન્તિ યે નરાઃ
તેષાં સર્વાણિ કાર્યાણિ ભવેયુર્ અપરો વરઃ ॥

મન્દવારે તુ યે ઽશ્વત્થં પ્રાતર્ ઉત્થાય માનવાઃ
આલભન્તે ચ તેષાં વૈ ગ્રહપીડા વ્યપોહતુ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થમ્ અશ્વત્થં પિપ્પલં વિદુઃ
તીર્થં શનૈશ્ચરં તત્ર તત્રાગસ્ત્યં ચ સાત્ત્રિકમ્ ॥

યાજ્ઞિકં ચાપિ તત્ તીર્થં સામગં તીર્થમ્ એવ ચ
ઇત્યાદ્યષ્ટોત્તરાણ્ય્ આસન્ સહસ્રાણ્ય્ અથ ષોડશ
તેષુ સ્નાનં ચ દાનં ચ સત્ત્રયાગફલપ્રદમ્ ॥