બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 116

મહાનલમ્ ઇતિ ખ્યાતં વડવાનલમ્ ઉચ્યતે
મહાનલો યત્ર દેવો વડવા યત્ર સા નદી ॥

તત્ તીર્થં પુત્ર વક્ષ્યામિ મૃત્યુદોષજરાપહમ્
પુરાસન્ નૈમિષારણ્યે ઋષયઃ સત્ત્રકારિણઃ ॥

શમિતારં ચ ઋષયો મૃત્યું ચક્રુસ્ તપસ્વિનઃ
વર્તમાને સત્ત્રયાગે મૃત્યૌ શમિતરિ સ્થિતે ॥

ન મમાર તદા કશ્ચિદ્ ઉભયં સ્થાસ્નુ જઙ્ગમમ્
વિના પશૂન્ મુનિશ્રેષ્ઠ મર્ત્યં ચામર્ત્યતાં ગતમ્ ॥

તતસ્ ત્રિવિષ્ટપે શૂન્યે મર્ત્યે ચૈવાતિસંભૃતે
મૃત્યુનોપેક્ષિતે દેવા રાક્ષસાન્ ઊચિરે તદા ॥

ગચ્છધ્વમ્ ઋષિસત્ત્રં તન્ નાશયધ્વં મહાધ્વરમ્
ઇતિ દેવવચઃ શ્રુત્વા પ્રોચુસ્ તે રાક્ષસાઃ સુરાન્ ॥

વિધ્વંસયામસ્ તં યજ્ઞમ્ અસ્માકં કિં ફલં તતઃ
પ્રવર્તતે વિના હેતું ન કોપિ ક્વાપિ જાતુચિત્ ॥

દેવા અપ્ય્ અસુરાન્ ઊચુર્ યજ્ઞાર્ધં ભવતામ્ અપિ
ભવેદ્ એવ તતો યાન્તુ ઋષીણાં સત્ત્રમ્ ઉત્તમમ્ ॥

તે શ્રુત્વા ત્વરિતાઃ સર્વે યત્ર યજ્ઞઃ પ્રવર્તતે
જગ્મુસ્ તત્ર વિનાશાય દેવવાક્યાદ્ વિશેષતઃ ॥

તજ્ જ્ઞાત્વા ઋષયો મૃત્યુમ્ આહુઃ કિં કુર્મહે વયમ્
આગતા દેવવચનાદ્ રાક્ષસા યજ્ઞનાશિનઃ ॥

મૃત્યુના સહ સંમન્ત્ર્ય નૈમિષારણ્યવાસિનઃ
સર્વે ત્યક્ત્વા સ્વાશ્રમં તં શમિત્રા સહ નારદ ॥

અગ્નિમાત્રમ્ ઉપાદાય ત્યક્ત્વા પાત્રાદિકં તુ યત્
ક્રતુનિષ્પત્તયે જગ્મુર્ ગૌતમીં પ્રતિ સત્વરાઃ ॥

તત્ર સ્નાત્વા મહેશાનં રક્ષણાયોપતસ્થિરે
કૃતાઞ્જલિપુટાસ્ તે તુ તુષ્ટુવુસ્ ત્રિદશેશ્વરમ્ ॥

યો લીલયા વિશ્વમ્ ઇદં ચકાર ધાતા વિધાતા ભુવનત્રયસ્ય
યો વિશ્વરૂપઃ સદસત્પરો યઃ સોમેશ્વરં તં શરણં વ્રજામઃ

ઇચ્છામાત્રેણ યઃ સર્વં હન્તિ પાતિ કરોતિ ચ
તમ્ અહં ત્રિદશેશાનં શરણં યામિ શંકરમ્ ॥

મહાનલં મહાકાયં મહાનાગવિભૂષણમ્
મહામૂર્તિધરં દેવં શરણં યામિ શંકરમ્ ॥

તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ મૃત્યો કા પ્રીતિર્ અસ્તુ તે ॥

રાક્ષસેભ્યો ભયં ઘોરમ્ આપન્નં ત્રિદશેશ્વર
યજ્ઞમ્ અસ્માંશ્ ચ રક્ષસ્વ યાવત્ સત્ત્રં સમાપ્યતે ॥

તથા ચકાર ભગવાંસ્ ત્રિનેત્રો વૃષભધ્વજઃ
શમિત્રા મૃત્યુના સત્ત્રમ્ ઋષીણાં પૂર્ણતાં યયૌ ॥

હવિષાં ભાગધેયાય આજગ્મુર્ અમરાઃ ક્રમાત્
તાન્ અવોચન્ મુનિગણાઃ સંક્ષુબ્ધા મૃત્યુના સહ ॥

અસ્મન્મખવિનાશાય રાક્ષસાઃ પ્રેષિતા યતઃ
તસ્માદ્ ભવદ્ભ્યઃ પાપિષ્ઠા રાક્ષસાઃ સન્તુ શત્રવઃ ॥

તતઃ પ્રભૃતિ દેવાનાં રાક્ષસા વૈરિણો ઽભવન્
કૃત્યાં ચ વડવાં તત્ર દેવાશ્ ચ ઋષયો ઽમલાઃ ॥

મૃત્યોર્ ભાર્યા ભવ ત્વં તામ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તે ઽભ્યષેચયન્
અભિષેકોદકં યત્ તુ સા નદી વડવાભવત્ ॥

મૃત્યુના સ્થાપિતં લિઙ્ગં મહાનલમ્ ઇતિ શ્રુતમ્
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં વડવાસંગમં વિદુઃ ॥

મહાનલો યત્ર દેવસ્ તત્ તીર્થં ભુક્તિમુક્તિદમ્
સહસ્રં તત્ર તીર્થાનાં સર્વાભીષ્ટપ્રદાયિનામ્
ઉભયોસ્ તીરયોસ્ તત્ર સ્મરણાદ્ અઘઘાતિનામ્ ॥