બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 101

પુરૂરવસમ્ આખ્યાતં તીર્થં વેદવિદો વિદુઃ
સ્મરણાદ્ એવ પાપાનાં નાશનં કિં તુ દર્શનાત્ ॥

પુરૂરવા બ્રહ્મસદઃ પ્રાપ્ય તત્ર સરસ્વતીમ્
યદૃચ્છયા દેવનદીં હસન્તીં બ્રહ્મણો ઽન્તિકે
તાં દૃષ્ટ્વા રૂપસંપન્નામ્ ઉર્વશીં પ્રાહ ભૂપતિઃ ॥

કેયં રૂપવતી સાધ્વી સ્થિતેયં બ્રહ્મણો ઽન્તિકે
સર્વાસામ્ ઉત્તમા યોષિદ્ દીપયન્તી સભામ્ ઇમામ્ ॥

ઉર્વશી પ્રાહ રાજાનમ્ ઇયં દેવનદી શુભા
સરસ્વતી બ્રહ્મસુતા નિત્યમ્ એતિ ચ યાતિ ચ
તચ્ છ્રુત્વા વિસ્મિતો રાજા આનયેમાં મમાન્તિકમ્ ॥

ઉર્વશી પુનર્ અપ્ય્ આહ રાજાનં ભૂરિદક્ષિણમ્ ॥

આનીયતે મહારાજ તસ્યાઃ સર્વં નિવેદ્ય ચ ॥

તતસ્ તાં પ્રાહિણોત્ તત્ર રાજા પ્રીત્યા તદોર્વશીમ્
સા ગત્વા રાજવચનં ન્યવેદયદ્ અથોર્વશી ॥

સરસ્વત્ય્ અપિ તન્ મેને ઉર્વશ્યા યન્ નિવેદિતમ્
સા તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય પ્રાયાદ્ યત્ર પુરૂરવાઃ ॥

સરસ્વત્યાસ્ તતસ્ તીરે સ રેમે બહુલાઃ સમાઃ
સરસ્વાન્ અભવત્ પુત્રો યસ્ય પુત્રો બૃહદ્રથઃ ॥

તાં ગચ્છન્તીં નૃપગૃહં નિત્યમ્ એવ સરસ્વતીમ્
સરસ્વન્તં તતો લક્ષ્મ જ્ઞાત્વાન્યેષુ તથા કૃતમ્ ॥

તસ્યૈ દદાવ્ અહં શાપં ભૂયા ઇતિ મહાનદી
મચ્છાપભીતા વાગીશા પ્રાગાદ્ દેવીં ચ ગૌતમીમ્ ॥

કમણ્ડલુભવાં પૂતાં માતરં લોકપાવનીમ્
તાપત્રયોપશમનીમ્ ઐહિકામુષ્મિકપ્રદામ્ ॥

સા ગત્વા ગૌતમીં દેવીં પ્રાહ મચ્છાપમ્ આદિતઃ
ગઙ્ગાપિ મામ્ ઉવાચેદં વિશાપાં કર્તુમ્ અર્હસિ ॥

ન યુક્તં યત્ સરસ્વત્યાઃ શાપં ત્વં દત્તવાન્ અસિ
સ્ત્રીણામ્ એષ સ્વભાવો વૈ પુંસ્કામા યોષિતો યતઃ ॥

સ્વભાવચપલા બ્રહ્મન્ યોષિતઃ સકલા અપિ
ત્વં કથં તુ ન જાનીષે જગત્સ્રષ્ટામ્બુજાસન ॥

વિડમ્બયતિ કં વા ન કામો વાપિ સ્વભાવતઃ
તતો વિશાપમ્ અવદં દૃશ્યાપિ સ્યાત્ સરસ્વતી ॥

તસ્માચ્ છાપાન્ નદી મર્ત્યે દૃશ્યાદૃશ્યા સરસ્વતી
યત્રૈષા સંગતા દેવી ગઙ્ગાયાં શાપવિહ્વલા ॥

તત્ર પ્રાયાન્ નૃપવરો ધાર્મિકઃ સ પુરૂરવાઃ
તપસ્ તપ્ત્વા સમારાધ્ય દેવં સિદ્ધેશ્વરં હરમ્ ॥

સર્વાન્ કામાન્ અથાવાપ ગઙ્ગાયાશ્ ચ પ્રસાદતઃ
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં પુરૂરવસમ્ ઉચ્યતે ॥

સરસ્વતીસંગમં ચ બ્રહ્મતીર્થં તદ્ ઉચ્યતે
સિદ્ધેશ્વરો યત્ર દેવઃ સર્વકામપ્રદં તુ તત્ ॥