બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 100

સુપર્ણાસંગમં નામ કાદ્રવાસંગમં તથા
મહેશ્વરો યત્ર દેવો ગઙ્ગાપુલિનમ્ આશ્રિતઃ ॥

અગ્નિકુણ્ડં ચ તત્રૈવ રૌદ્રં વૈષ્ણવમ્ એવ ચ
સૌરં સૌમ્યં તથા બ્રાહ્મં કૌમારં વારુણં તથા ॥

અપ્સરા ચ નદી યત્ર સંગતા ગઙ્ગયા તથા
તત્તીર્થસ્મરણાદ્ એવ કૃતકૃત્યો ભવેન્ નરઃ ॥

સર્વપાપપ્રશમનં શૃણુ યત્નેન નારદ
ઇન્દ્રેણ હિંસિતાઃ પૂર્વં વાલખિલ્યા મહર્ષયઃ
દત્તાર્ધતપસઃ સર્વે પ્રોચુસ્ તે કાશ્યપં મુનિમ્ ॥

પુત્રમ્ ઉત્પાદયાનેન ઇન્દ્રદર્પહરં શુભમ્
તપસો ઽર્ધં તુ દાસ્યામસ્ તથેત્ય્ આહ મુનિસ્ તુ તાન્ ॥

સુપર્ણાયાં તતો ગર્ભમ્ આદધે સ પ્રજાપતિઃ
કદ્ર્વાં ચૈવ શનૈર્ બ્રહ્મન્ સર્પાણાં સર્પમાતરિ ॥

તે ગર્ભિણ્યાવ્ ઉભે આહ ગન્તુકામઃ પ્રજાપતિઃ
અપરાધો ન ચ ક્વાપિ કાર્યો ગમનમ્ એવ ચ ॥

અન્યત્ર ગમનાચ્ છાપો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ યયૌ પત્ન્યૌ ગતે ભર્તરિ તે ઉભે
તદૈવ જગ્મતુઃ સત્ત્રમ્ ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥

બ્રહ્મવૃન્દસમાકીર્ણં ગઙ્ગાતીરસમાશ્રિતમ્
ઉન્મત્તે તે ઉભે નિત્યં વયઃસંપત્તિગર્વિતે ॥

નિવાર્યમાણે બહુશો મુનિભિસ્ તત્ત્વદર્શિભિઃ
વિકુર્વત્યૌ તત્ર સત્ત્રે સમાનિ ચ હવીંષિ ચ ॥

યોષિતાં દુર્વિલસિતં કઃ સંવરિતુમ્ ઈશ્વરઃ
તે દૃષ્ટ્વા ચુક્ષુભુર્ વિપ્રા અપમાર્ગરતે ઉભે ॥

અપમાર્ગસ્થિતે યસ્માદ્ આપગે હિ ભવિષ્યથઃ
સુપર્ણા ચૈવ કદ્રૂશ્ ચ નદ્યૌ તે સંબભૂવતુઃ ॥

સ કદાચિદ્ ગૃહં પ્રાયાત્ કશ્યપો ઽથ પ્રજાપતિઃ
ઋષિભ્યસ્ તત્ર વૃત્તાન્તં શાપં તાભ્યાં સવિસ્તરમ્ ॥

શ્રુત્વા તુ વિસ્મયાવિષ્ટઃ કિં કરોમીત્ય્ અચિન્તયત્
ઋષિભ્યઃ કથયામ્ આસ વાલખિલ્યા ઇતિ શ્રુતાઃ ॥

ત ઊચુઃ કશ્યપં વિપ્રં ગત્વા ગઙ્ગાં તુ ગૌતમીમ્
તત્ર સ્તુહિ મહેશાનં પુનર્ ભાર્યે ભવિષ્યતઃ ॥

બ્રહ્મહત્યાભયાદ્ એવ યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ
ગઙ્ગામધ્યે સદા હ્ય્ આસ્તે મધ્યમેશ્વરસંજ્ઞયા ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા કશ્યપો ઽપિ સ્નાત્વા ગઙ્ગાં જિતવ્રતઃ
તુષ્ટાવ સ્તવનૈઃ પુણ્યૈર્ દેવદેવં મહેશ્વરમ્ ॥

લોકત્રયૈકાધિપતેર્ ન યસ્ય કુત્રાપિ વસ્તુન્ય્ અભિમાનલેશઃ
સ સિદ્ધનાથો ઽખિલવિશ્વકર્તા ભર્તા શિવાયા ભવતુ પ્રસન્નઃ

તાપત્રયોષ્ણદ્યુતિતાપિતાનામ્ ઇતસ્ તતો વૈ પરિધાવતાં ચ
શરીરિણાં સ્થાવરજઙ્ગમાનાં ત્વમ્ એવ દુઃખવ્યપનોદદક્ષઃ

સત્ત્વાદિયોગસ્ ત્રિવિધો ઽપિ યસ્ય શક્રાદિભિર્ વક્તુમ્ અશક્ય એવ
વિચિત્રવૃત્તિં પરિચિન્ત્ય સોમં સુખી સદા દાનપરો વરેણ્યઃ

ઇત્યાદિસ્તુતિભિર્ દેવઃ સ્તુતો ગૌરીપતિઃ શિવઃ
પ્રસન્નો હ્ય્ અદદાચ્ છંભુઃ કશ્યપાય વરાન્ બહૂન્ ॥

ભાર્યાર્થિનં તુ તં પ્રાહ સ્યાતાં ભાર્યે ઉભે તુ તે
નદીસ્વરૂપે પત્ન્યૌ યે ગઙ્ગાં પ્રાપ્ય સરિદ્વરામ્ ॥

તત્સંગમનમાત્રેણ તાભ્યાં ભૂયાત્ સ્વકં વપુઃ
તે ગર્ભિણ્યૌ પુનર્ જાતે ગઙ્ગાયાશ્ ચ પ્રસાદતઃ ॥

તતઃ પ્રજાપતિઃ પ્રીતો ભાર્યે પ્રાપ્ય મહામનાઃ
આહ્વયામ્ આસ તાન્ વિપ્રાન્ ગૌતમીતીરમ્ આશ્રિતાન્ ॥

સીમન્તોન્નયનં ચક્રે તાભ્યાં પ્રીતઃ પ્રજાપતિઃ
બ્રાહ્મણાન્ પૂજયામ્ આસ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥

ભુક્તવત્સ્વ્ અથ વિપ્રેષુ કશ્યપસ્યાથ મન્દિરે
ભર્તૃસમીપોપવિષ્ટા કદ્રૂર્ વિપ્રાન્ નિરીક્ષ્ય ચ ॥

તતઃ કદ્રૂર્ ઋષીન્ અક્ષ્ણા પ્રાહસત્ તે ચ ચુક્ષુભુઃ
યેનાક્ષ્ણા હસિતા પાપે ભજ્યતાં તે ઽક્ષિ પાપવત્ ॥

કાણાભવત્ તતઃ કદ્રૂઃ સર્પમાતેતિ યોચ્યતે
તતઃ પ્રસાદયામ્ આસ કશ્યપો ભગવાન્ ઋષીન્ ॥

તતઃ પ્રસન્નાસ્ તે પ્રોચુર્ ગૌતમી સરિતાં વરા
અપરાધસહસ્રેભ્યો રક્ષિષ્યતિ ચ સેવનાત્ ॥

ભાર્યાન્વિતસ્ તથા ચક્રે કશ્યપો મુનિસત્તમઃ
તતઃ પ્રભૃતિ તત્ તીર્થમ્ ઉભયોઃ સંગમં વિદુઃ
સર્વપાપપ્રશમનં સર્વક્રતુફલપ્રદમ્ ॥