ભૃગુસંહિતા · અધ્યાય 8

ઇતિ શ્રીવૈખાનસે ભગવચ્છાસ્ત્રે
ભૃગુપ્રોક્તાયાં સંહિતાયાં પ્રકીર્ણાધિકારે
સપ્તમો ઽધ્યાયઃ.
અથાષ્ટમો ઽધ્યાયઃ.
અથાષ્ટમો ઽધ્યાયઃ.
પીઠમાનમ્
અથ પીઠોદયં પશ્ચાત્થ્સાનકસ્ય વિશેષતઃ ।
ભુવઙ્ગસ્ય સમં વાથ અધ્યર્થં ત્રિગુણં તુ વા

પરિતઃ પાવયોરસ્ય નીત્વાવૈ ભાગમઙ્ગુલમ્ ।
ધ્રુવાર્ચાયામશેષેણ ષણ્માનસહિતં શુભમ્

વક્ષ્યામિ દેવ્યોર્માનં તત્કણ્ઠાન્તં નાસિકાન્તકમ્ ।
હન્વસ્તં બાહુસીમાન્તં નાભ્યન્તં વાધ કારયેત્

ચતુર્ધૈકાંશકં વાપિ તૃતીયૈકાંશકં તુ વા ।
ધ્રુવાર્ચાયાં વિશેષેણ પીઠમેવં પ્રકલ્પયેત્

ચતુરશ્રં સુવૃત્તં વા દલૈષ્ષોડશભિર્યુતમ્ ।
સ્થાનકં ચાસનં વાપિ યાનકં વા સમાચરેત્

ગર્ભાગારત્રિભાગૈકં ચતુરશ્રં ત્રિમેખલમ્ ।
તસ્યોર્ધ્વવેદિવિસ્તારં ચતુરઙ્ગુલમેવ હિ

ઉત્સેધં તસ્ય ચાર્ધન્તુપરિતશ્ચતુરઙ્ગુલમ્ ।
વિસ્તારોત્સેધમાનન્તુ મધ્યેનિમ્નં ષડઙ્ગુલમ્

ઉદીચ્યાન્તુ પ્રતીચ્યાન્તુ વારિમાર્ગન્તુ કારયેત્ ।
પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખં સૂત્રં દશ સપ્ત સમર્ચયેત્

મધ્યે કલાપદં બ્રાહ્મં પરિતો દૈવિકં તથા ।
વૈદાથિકાશીતિપદં માનુષં ચ તથૈવ ચ

પદં સ્યાત્ ષણ્નવતિકં ષષ્ટિઃપૈશાચિકં ભવેત્ ।
અર્ચાસ્થાનં તુ બ્રહ્માંશં ત્રિધા કૃત્ય ચ દૈવિકમ્

તથૈવ પશ્ચિમે ભાગે મધ્યે વા સ્થાનકાય ચ ।
અસનં વાપિ ચ તધા દેવમાનુષમધ્યમે

શયાનં માનુષે પીઠે સ્થાપયિત્વા વિશેષતઃ ।
ધ્રુવાર્ચને વિશેષેણ નાગસૂત્રાન્ સમર્પ્ય ચ

કોષ્ટમેકાન પઞ્ચાશદ્ભવતિ બ્રાહ્મમન્દિરમ્ ।
દૈવિકં ચાષ્ટભાગન્તુ માનુષં ચાર્ત્વિજં પદમ્

શેષં પૈશાચમેવં સ્યાચ્છાન્તિપૌષ્ટિકદૈવિકમ્ ।
બ્રહ્મસ્થાને વિશેષણ સ્થાપયેદ્યોગવીરકૌ

ભોગમેવ ધ્રુવાર્ચાયાં દેવમાનુષમધ્યમે ।
વીરકં સ્થાપયેદ્વિદ્વાન્ પૈશાચે ક્રમશસ્સુધીઃ

ગ્રામમધ્યે ધ્રુવાર્ચાયાં સ્થાપયેદ્ ભોગમેવ તુ ।
યોગપીઠે ધ્રુવાર્ચા ચેત્તદ્ગ્રામસ્ય વિપદ્ભવેત્

અન્યેષાં તુ ધ્રુવાર્ચાયાં ભોગં વા યોગમેવ વા ।
આલયોદ્દક્ષિણે વાપિ વૂર્વે વાપિ પ્રપાં તથા

વેદિં તન્મધ્યમે કુર્યાદ્બિંબાધ્યર્ધપ્રમાણતઃ ।
સભ્યાગ્નિકુણ્ડં તત્પ્રાચ્યાં સ્નાનવેદિં તથોત્તરે

ભૂમિયજ્ઞં ચ કૃત્વાતુ પર્યગ્નિ પ્રોક્ષણં ચરેત્ ।
કલશૈસ્સપ્તભિસ્સ્નાપ્ય વેદ્યામારોપયેત્તથા

આચ્છાદ્ય નવવસ્ત્રેણ કૌતુકં બર્ધયેત્તથા ।
પ્રાક્ષીરશ્શાયયેત્તત્ર શ્રીભૂમ્યોરુભયોરપિ

મહાકાયકૃતે બેરે પ્રોક્ષયેત્પઞ્ચગવ્યકૈઃ ।
અન્યત્સર્વક્રિયાં કૃત્વાહૌત્રશંસનમાચરેત્

આદિમૂર્ત્યાદિ સર્વાસ્તમાવાહનમથાચરેત્ ।
અવાહનક્રમેણૈવ નિરુપ્યાજ્યાહુતીર્યતેત્

વૈષ્ણવં પૌરુષં સૂક્તં વિષ્ણુસૂક્તં તથૈવ ચ ।
શ્રીભૂસૂક્તં તતો હુત્વા બ્રાહ્મં રૌદ્રન્તથૈવચ

નૃત્તૈર્ગેયૈશ્ચ વાદ્યૈશ્ચ રાત્રિશેષં વિનીય ચ ।
સ્નાત્વા પ્રભાતે ત્વાચાર્યો દેવમુત્થાપ્ય ચાદરાત્

ગર્ભાગારં પ્રવિશ્યૈવ સ્થાપિતે વિહિતે ઽપિ વા ।
ન્યસ્ય પીઠન્તુ તન્મધ્યે રત્નાદીન્વિન્યસેત્તદા

ધ્રુવસૂક્તેન સંસ્થાપ્ય અતો દેવાદિમુચ્ચરન્ ।
તત્તન્મન્ત્રેણ દેવ્યાદીન્ સ્થાપયેદ્વિહિતે પદે

વિધિના ચાષ્ટબન્ધન્તુ સંયોજ્યૈવ તુ પૂરયેત્ ।
અન્તહોમં તતો હુત્વા દદ્યાદાચાર્યદક્ષિણામ્

શિલ્બિનં ચ સમાહૂય શર્કરાં લેપયેત્ક્રમાત્ ।
શિલાપ્રતિષ્ઠા ચૈવં સ્યાદ્દારુસંગ્રહણં તતઃ

દારુસંગ્રહણમ્ ચન્દનં ખદિરં તાલમસનં ।
રક્તચન્દનમ્
રાજાનં ચિરિબિલ્વઞ્ચ અશોકં સ્તિમિતં તથા

ખાદિરં ધન્વિનં ચૈવશિરીષં પદ્મકં તથા ।
ઇત્યેવમાદયો વૃક્ષા ગૃહ્યન્તે બેરકર્મણિ

ચણ્ડાલસ્થાનપાર્શ્વે તુ દુષ્ટપ્રાણિનિષેવિતે ।
માતૃસ્થાનસમુદ્બૂતે? શ્મશાને દેવમન્દિરે

કૂપવાપીતટાકાન્તે મુનિવાસે સહાલયે ।
યોગસ્થાનપદે ધર્મશાલાયાં માર્ગમધ્યમે

પ્રેતભૂતાલયે ચોરસત્ત્વાનાં ચ નિષેવિતે ।
પ્રસ્થાનશલભસ્થાને કલ્પાસ્ધિનિલયે ઽપિ ચ?

સૌષ્ટાભૂતસમુદ્ભૂતદેશે? રૌણિક દેશકે ।
એવં સ્થાને સમુદ્ભૂતં ન ગૃહ્ણન્તિ દ્રુમં તતઃ

પાદાનપાવનં તર્ધિ મશનેર્યાતિપીડનમ્ ।
અસાક્ષિકં સર્પનિલયં બહુવલ્મીક સંયુતમ્

સુજનં તરુણં રૂક્ષં બહુપક્ષસમાકુલમ્ ।
અસ્થિરં બહુચક્રં ચ સુશાખં ચૈકશાખિનમ્

કર્માન્તરગૃહિતં ચ કર્માન્તરપ્રયોજનમ્ ।
એવમીદૃગ્વિધં વૃક્ષં વર્જયેદ્બેરકર્મણિ

આમૂલાગ્રં સમં વૃત્તમૃજું ચૈવ પ્રદક્ષિણમ્ ।
વિસ્તારયામસંપન્નં શુભાયૈવ સમાયુતમ્

સુમધ્યવયસોપેતં કાલપુષ્પફલપ્રદમ્ ।
ઈદૃગ્વિધં મહાવૃક્ષં શૂલાર્થં પરિગૃહ્ણતે

એવં લક્ષણ સંપન્નં દ્રુમં ગત્વા પ્રસન્નધીઃ ।
તન્મૂલે ગોમયેનાપિ લેપયેચ્ચતુરશ્રકમ્

દિવ્યલક્ષણસંયુક્તં દ્રુમં કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્ ।
"વનરાજેભ્યઽ ઇત્યુક્ત્વાપાયસં ચ બલિં દદેત્

પરશં ચ સમાદાય સેચયેત્પઞ્ચગવ્યકૈઃ ।
મૂલમન્ત્રં જપિત્વા તુ ધ્માયેદ્વિષ્ણું પરાત્પરમ્

પરશુઞ્ચ સમાદાય ભેદયેત્તુ વિચક્ષણઃ ।
પયઃ પરિસ્રવે તત્ર શુભમેવં વિધીયતે

શોણિતપ્રસ્રવે તત્ર નિર્દશેદશુભં પુનઃ ।
પૂર્વં તુપતનં શસ્તમાગ્નેય્યાં તુ ભયાવહમ્

યામ્યાયાં મરણં વિન્દ્યાન્નૈરૃત્યાં વ્યાધિમાદિશેત્ ।
પશ્મિમેતુ જનાનાં તુ ક્ષુત્પિપાસાવિવર્ધનં

વાયવ્યે ચ ભવેલ્લાભ ઉત્તરે ધનધાન્યકં ।
ઐશાન્યાં શાન્તિકં તત્ર સર્વવૃદ્ધિકરં નૃણામ્

તદ્વૃક્ષપતને કાલેકોશસ્સર્વોમૃદુર્ભવેત્ ।
સિહવ્યાઘ્રગજાદીનાં સર્વસંપત્કરં ભવેત્

વૃક્ષાગ્રં ભેવયિત્વા તુ ત્વચં સમ્યગ્વ્યપોહ્ય ચ ।
પ્રક્ષાલ્યવારિણા શ્વેતચન્દનેનાનુલેપયેત્

શ્વેતવસ્ત્રેણ સંદેષ્ટ્ય જયમઙ્ગલઘોષણૈઃ ।
રથેવા શકટે વાથસ્કન્થે વા ક્ષિપ્ય વેશયેત્

ગ્રામં પ્રદક્ષિણઙ્કૃત્યા સ્વસ્તિસૂક્તં સમુચ્ચરન્ ।
શિષ્ટચ્છાયેસમે દેશેતાલુકોપરિશાયયેત્

હેમરૂપ્યકૃતં શૂલં સર્વસંપત્સમૃદ્ધિદમ્ ।
લોહૈરન્યૈર્નકર્તવ્ય મભિચારસ્ય કારણમ્

વિષ્ણુશૂલં તુ કેશાનાં શ્રેષ્ઠં પટ્ટિકમેવ ચ ।
ધ્યેયં મેઢ્રાદયશ્બોર્ધ્વં સમં ભાગસ્ય યત્ત્રયમ્

ઊરુકેશાન્તપર્યન્તં તસ્યાર્થં ચ તકં મુખમ્ ।
સરન્ધ્રયવકં ચોર્ધ્વે માનશૂલં શિરોધરમ્

હિક્કાયાં ષડ્યવં પઞ્ચાઙ્ગુલં નાભ્યન્તકં મતમ્ ।
ત્રયોદશાઙ્ગુલયવં તતો મેઢ્રન્તુ નાભ્યધઃ

યોનેર્નાભેસ્તુર્યાદશ્રં બ્રાહ્મમષ્ટૌમતં તતઃ ।
હિક્કાસ્તં વૈષ્ણવં ભાગં તતો વૃત્તં શિવાંશકમ્

ઉષ્ણીષં માતૃકં શૂલં સ્થાનાદીનાં સનાતનમ્ ।
સ્થાનાસનશયાનાનાં ચતુરશ્રાષ્ટવર્તુલમ્

યથાક્રમેણ યુઞ્જીયાદેવં વા પૂર્વમુક્તવત્ ।
સર્વેષાં દેવતાનાં ચ સામાન્યં ચ તુરશ્રકમ્

ચતુર્માત્રાર્ધવિસ્તારં શૂલમૂલવિશાલકમ્ ।
અગ્રતારં ચતુર્માત્રમષ્ટાંશોનમથાપિ વા

દ્વાત્રિંશદઙ્ગુલાયામં વક્ષોદણ્ડસ્ય ચોચ્યતે ।
તર્મ? વિસ્તૃતયોર્બાહ્યે માતૃસૂત્રસમોર્ધયોઃ

વક્ષોદણ્ડાયતં સ્વેન મુખેન દ્વિગુણં મતમ્ ।
ઉક્ત્વાસમન્તુ બાહ્યગ્રેતત્સપ્તાંશવિહીનકમ્

તારં સપ્તાઙ્ગુલં તેષાં યેન સાર્થં ત્રિમાત્રકમ્ ।
ષોઢશાષ્ટ ચતુર્માત્રાયામતારસમન્વિતમ્

કટિદણ્ડં ભવેત્તસ્ય પાર્શ્વમધ્યમનિમ્નકમ્ ।
કૃત્વૈવ નિમ્નકં વક્ષોદણ્ડમધ્યે પ્રકલ્પયેત્

શેષયોર્વંશદણ્ડે તુ નાભ્યન્તં નિમ્નમધ્યકમ્ ।
દક્ષિણે મૂલમધ્યે તુ અગ્રં કુર્યાદ્દ્વયોરપિ

વક્ષોદણ્ડસ્યમૂલાગ્રે શિખા સૂદસ્રદાયતમ્ ।
કાલાઙ્ગુલકલાતારં કલાર્ધવિપુલં મતમ્

એવં ચતુર્ભુજં કૃત્વાદ્વિભુજે દ્વિશિખં તથા ।
ચતસ્રશ્શિબિકા સ્તસ્માત્તસ્યા મેવાષ્ટબાહુકે

યાવન્તો બાહવસ્તસ્મિં સ્તાવત્યશ્ચ શિખા મતાઃ ।
અધ્યર્ધાઙ્ગુલવિસ્તારં શિખાયામં તદેવ હિ

કટિદણ્ડં શિખાયામં તારે દ્વિત્ષઙ્ગુલે ક્રમાત્ ।
વિન?દ્વિમાત્રમેવ સ્યાદ્દ્વિશિખં કટિદણ્ડકમ્

શ્રોણિભાગાદધસ્તેન શેષયેદ્વંશદણ્ડકમ્ ।
ઊરુદણ્ડાલયં સપ્તવિંશદઙ્ગુલમુચ્યતે

જાનુભાગં તતો જઙ્ઘા પ્યૂર્ધ્વદણ્ડસમાયતા ।
પાદભાગાભવે દૂરુર્જઙ્ઘયોર્ઝાનુમાનકમ્

આરોપ્ય માનયેજ્જાનુદણ્ડસ્યાસંભવાદપિ ।
પાદદણ્ડે સમારોપ્ય માનયેત્તલતુઙ્ગકમ્

ઊરુદણ્ડવિશાલં સ્યાન્મૂલેભાગં તદશ્રકે ।
કલાઙ્ગુલં તદેકં સ્યાજ્જઙ્ઘામૂલવિશાલકમ્

કલાવિશાલં જઙ્ઘાગ્રં કલાયામં દશાઙ્ગુલમ્ ।
ત્રિમાત્રકલમૂલસ્ય તારમગ્રે ઽધિકાંગુલમ્

સપ્તવિંશતિ વાગ્રોષં દણ્ડદીર્ઘં તતઃ કલા ।
કોર્પરસ્સ્યાત્પ્રકોષ્ઠસ્ય દીર્ઘં દશકલાઙ્ગુલમ્

પ્રકોષ્ઠબાહ્વૈરારોપ્ય કોર્પરં જાનુવદ્ભવેત્ ।
ત્ષઙ્ગુલં દ્વ્યઙ્ગુલં બાહુદણ્ડમૂલાગ્રવિસ્તરમ્

પ્રકોષ્ઠં દણ્ડમૂલસ્ય વિશાલં ચદ્વિમાત્રકમ્ ।
અધ્યર્ધાઙ્ગુલમગ્રસ્ય વિશાલં લક્ષણાન્વિતમ્

વક્ષોદણ્ડશિખામધ્યે બાહુમૂલગતે શિખે ।
બાહુમૂલગતાભ્યાં તુ વક્ષોદણ્ડશિખાગતામ્

શેષયેદગ્રભાગેભ્યઃ કોર્પરે શેષયેત્તતઃ ।
પ્રકોષ્ઠમૂલગાભ્યાં તુ વક્ષોદણ્ડશિખાગતામ્

કટિદણ્ડોરુદણ્ડાભ્યાં તચ્છેષં બાહુદણ્ડવત્ ।
જાનુકોર્પરમુદ્દિષ્ટં તસ્યતુ દ્વિશિખેમતમ્

શેષયેન્નલકાનાન્તુ પ્રકોષ્ઠે તુ ભવેદ્બુધાઃ ।
પ્રસારિતાનાં પાદાનાં જાનુસન્ધૌતુ ગૃહ્યતામ્

તથૈવ વિસૃજાનાં ચ બુધાનાં કોર્પરં મતમ્ ।
સ્થાનાદીનાં ક્રમાસ્છૂલસંઘાતં વક્ષ્યતે ઽપિ ચ

વંશદણ્ડં તથા વક્ષ્યે દણ્ડં ચ કટિદણ્ડકમ્ ।
જાનુદણ્ડદ્વયં ચૈવ પાદદણ્ડદ્વયં તથા

બાહુદણ્ડાશ્ચ ચત્વાર શ્ચત્વારશ્ચ પ્રકોષ્ઠકાઃ ।
તથા ચરણદણ્ડૌ દ્વૌ દણ્ડાસ્સપ્ત દશ સ્મૃતાઃ

કટિદણ્ડાર્ધમારભ્ય યાવદાસીનરપિ ।
તારસ્સ્યાત્પૃષ્ઠફલકા તારમૂરૌ ચ બન્ધયેત્

કટિદણ્ડાદધસ્તાચ્ચ વક્ષોદણ્ડધરસ્ તથા ।
યોજયેદુપયાનીલં? પૃષ્ઠતો વૃત્તમેવ વા

વંશદણ્ડં તથા તેન ક્લેશયેદ્વિશિખેન તુ ।
શિખાગ્રસુષીરે કીલં લોહં વા સ્કામથાપિ વા

દાર્ઢ્યાર્થં યોજયેચ્છૂલં સ્થિતં વૈ શૂલકર્મણિ ।
અન્યત્કીલં તુ સુષિરં કર્તવ્યં કથઞ્ચન

એવં સ્થાનસ્ય સંપ્રોક્તમાસનસ્ય પ્રવક્ષ્યતે ।
મેઢ્રમૂલાદધોમૂલં નાહમષ્ટાંગુલં ભવેત્

ભાગમાસનમાનસ્ય ભાગં શ્વભ્રપ્રવેશનમ્ ।
મેઢ્રસૂત્રસમે સમ્યક્ શેષયેત્કટિદણ્ડકમ્

કટિદણ્ડશિખાહ્યૂરુ દણ્ડમૂલશિખાનિ ચ ।
આસને શયને ચૈવ જાનુસન્ધિઃ પ્રશસ્યતે

એકોનવિંશતિશ્શૂલદણ્ડાનાં તુ સમાકૃતિઃ ।
નેષ્યતે કોર્પરે સંધિશયને દણ્ડહસ્તકે

તસ્માદથ દશ પ્રોક્તા શૂલસંખ્યા ચતુર્ભુજે ।
પઞ્ચાન્યે દ્વિભુજે દણ્ડ દણ્ડા હસ્તે ચતુર્દશ

દક્ષિણે વક્ષોદણ્ડસ્યાયતમેકાદશાંગુલમ્ ।
શિખા પૂર્વવદુદ્દિષ્ટા બાહુમૂલશિખાન્વિતા

તયોરુપરિ ચાભોગં છાયયેચ્છાસ્ત્રવિત્તમઃ ।
કટીડણ્ડદ્વયાદન્યત્ સ્થાનસ્યોક્તવદાચરેત્

ઉક્તં હિ શયને યાને વક્ષ્યતેથ ત્રિવિક્રમમ્ ।
ઉદ્દણ્ડસ્યોરુદણ્ડસ્ય શિખા ભાગાયતે સ્મૃતે

તાવત્યઃ કટિદણ્ડસ્ય શિખાયાસ્સમ્યગન્વયે ।
તદાયતં તુ કાર્યાર્થં તલદણ્ડં તુ તદ્દ્વિતમ્

સ્થિતાઙ્ઘ્રિસ્થ્સિતિમાન્ પ્રોક્તશ્શેષં ચેદં શયાનવત્ ।
એવમષ્ટભુજોપેતં ચતુર્ભુજસમન્વિતે

શૂલસંખ્યાનુરૂપેણ યોજયેત્તુ વિચક્ષણઃ ।
શૂલં ચક્રતનૌ વક્રમવક્રે વક્રતાં નયેત્

સ્ત્રીણાં શૂલવિભાગન્તુ લક્ષ્મ્યાદીનાં પ્રવક્ષ્યતે ।
નાસામાનવિભાગં ચ શૂલદણ્ડાયતં મતમ્

ભાગતારં ભવેદ્વંશં દણ્ડં તચ્ચતુરશ્રકમ્ ।
યદુક્તં બાહુપર્યન્તં તારં તસ્માદ્દ્વિપાર્શ્વયોઃ

બાહુમૂલવિશાલાર્ધં ત્યક્ત્વા યાવત્તદન્તરમ્ ।
તાવત્તુ પરમં વક્ષોદણ્ડસ્યાયામમુચ્યતે

કચ્છાંશોનં કરાકારં કટિદણ્ડાયતં મતમ્ ।
ઊરુતારં તુ તુર્યાંશા દૂરુદણ્ડવિશાલકમ્

જઙ્ઘાદણ્ડં
ત્રિભાગૈકં તાવશ્ચે?દષ્ટાંશદણ્ડકમ્ ।
મૂલમેવ મતં ચૈષામગ્રમષ્ટાંશહીનકમ્

પાર્શ્વદણ્ડં ન યોક્તવ્યં સ્ત્રીણાં શૂલે કથં ચન ।
પુરુષાણાં પ્રયોક્તવ્ય મધ્યર્ધાઙ્ગુલિવિસ્તરમ્

સર્વેષામસિ તાલાનાં શૂલમેવં વિદુર્બુધાઃ ।
ભુવઙ્ગસ્ય સમં પ્રોક્તં સ્થાનકે પીઠકોન્નતમ્

ભુવઙ્ગોપરિતાલં સ્યાદ્ધ્રુવપીઠસ્ય ચોન્નતિઃ ।
ધ્રુવબેરસ્ય પાદસ્ય પ્રતિદિક્ચતુરઙ્ગુલમ્

વિસ્તારમૂર્ધ્વવેદ્યાન્તુ પદ્મપત્રદલૈર્ યુતમ્ ।
મણ્ડલં ચતુરશ્રં વા પીઠં કુર્યાત્તદર્હકમ્

દૈવિકં તુ ત્રિધા કૃત્વા દ્વિભાગં પુરતસ્ત્યજેત્ ।
અપરે સ્થાનકં સ્થાપ્ય મધ્યભાગે ઽથ વા પુલઃ

દેવમાનુષયાર્મધ્યે વાઽસનં સંપ્રકલ્પયેત્ ।
કિં ચિદ્દૈવિકસંયુક્તે માનુષે શયનં સ્મૃતમ્

એવં સમ્યગ્વિદિત્વૈવ માસને ચ પ્રવક્ષ્યતે ।
ધ્રુવબેરં તથા કૃત્વા ચોર્ધ્વં સિંહાસનોચ્છ્રયમ્

તદર્હવિસ્તૃતં પ્રોક્ત મુપધાનેન સંયુતમ્ ।
પાદાશ્રયેણ પીઠેન પદ્માકારૌ? ચ સંયુતમ્

યથાસૈન્દર્યકં કૃત્વા શેષં યુક્ત્યા સમાચરેત્ ।
બેરાયામં ચતુર્ભાગં શયનોચ્છ્રાયમુચ્યતે

તત્તુરીયાંશકોત્સેધં શિરોભાગે વિશેષતઃ ।
પાદયોરુભયોશ્ચૈવ સમં તત્રૈવ મૂહ્ય ચ

શેષભોગં ત્રિરાવેષ્ટ્ય પઞ્ચવર્ણસમાયુતમ્ ।
અધઃપુચ્છં શિરશ્ચોર્ધ્વં સર્પદેહે તુ વેષ્ટિતે

તદુત્સંગગતં દેવં શયાનં સંપ્રચક્ષતે ।
ફણાનાં પઞ્ચકં કુર્યાદ્વિષવેગસમન્વિતમ્

એવમેવ પ્રકુર્વીત સ્થાનાસનશયાનકાન્ ।
પીઠં કૃત્વા પ્રયત્નેન સ્થાપનારંભમાચરેત્

અઙ્કુરાનર્પયિત્વૈવ યાગશાલાં પ્રકલ્પયેત્ ।
શિલાસ્થાપનસાર્ગેણ સર્વં કૃત્વાપ્રયત્નતઃ

અથાચાર્યઃપ્રભાતે તુ સ્નાત્વા નિત્યં સમાપ્ય ચ ।
યજમાનસમાયુક્તો ગર્ભગેહં પ્રવિશ્ય ચ

સ્થાનાસનશયાનાનાં પદમુક્તં વિચાર્ય ચ ।
પીઠં તદર્હકં કુર્યાદ્યુક્તેનૈવ વિધાનતઃ

પ્રતિષ્ઠોક્તક્રમેણૈવ રત્નન્યાસં સમાચરેત્ ।
આચાર્યસ્થાપકાદીનામૃત્વિજાં દક્ષિણાં દદેત્

શૂલે સાર્થં સમાદાય ગાયત્રીં વૈષ્ણવં જપન્ ।
સ્થાપયેદ્દેવદેવસ્ય શૂલં દેવ્યોસ્તતઃક્રમાત્

આધારદણ્ડયોઃ પશ્ચાચ્છિષ્ટદણ્ડાન્નિયોજયેત્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વાતુ સભ્યમગ્નિં વિસૃજ્ય ચ

તતશ્શિલ્પિનમાહૂય શાસ્ત્રીયં પ્રિયદર્શનમ્? ।
વસ્ત્રૈરાભરણૈશ્ચાપિ પૂજયિત્વાન્વવેક્ષ્ય ચ

રજ્જુબન્ધાદિકં કર્મ બેરોક્તં તત્ર કારયેત્ ।
અત્રાનુક્તં તતઃ કુર્યાચ્છિલ્પશાસ્ત્રોક્તમાર્ગતઃ