ભેલસંહિતા · અધ્યાય 7.6

મનોજ્ઞદેશજાતસ્ તુ યો ભવેચ્ ચતુરઙ્ગુલઃ ।
ફલમુષ્ટિં સમાહૃત્ય તતશ્ચૂર્ણાનિ કારયેત્ ॥

તચ્ચૂર્ણિતં ત્રિધાકૃત્ય ભાગમેકં નિધાપયેત્ ।
દ્વૌ ભાગૌ ચ શુચિસ્સમ્યક્ કૃત્વા મન્થનમ્ એવ તુ ॥

શ્ચ્યોતયિત્વા પરિસ્રુત્ય સુપ્રસન્નમનાવિલમ્ ।
પરિભાગં સમાવાપ્ય સાધયેદ્ ગોમયાગ્નિના ॥

તસ્મિંસ્ તથા સિચ્યમાને સૂક્ષ્માણીમાનિ દાપયેત્ ।
હરીતકીમામલકં વિભીતકફલાનિ ચ ॥

મધૂકભાગમાવાપ્ય તદ્વિલેપનમાહરેત્ ।
તતઃ પાણિતલં ચૂર્ણં લેહ્યં તેન વિરિચ્યતે ॥

એતેનૈવ ચ કલ્પેન કણ્ટકાર્યાઃ ફલૈર્ અપિ ।
શ્ચ્યોતયિત્વા લેહજાતં પરિતઃ સાસવં પિબેત્ ॥

ચતુરઙ્ગુલસિદ્ધા વા પેયા યોજ્યા સુસંસ્કૃતા ।
વિરિચ્યતે તેન સાધુ નાયોગો નાતિયોગિતા ॥

ધાત્રીફલરસદ્રોણે શર્કરાર્ધતુલાં પચેત્ ।
ઘૃતં ચતુષ્પલં પક્વં પૃથગર્ધપલં ક્ષિપેત્ ॥

નતં વેલ્લં ચતુર્જાતં યષ્ટિસૈન્ધવજીરકમ્ ।
પલાશં વિશ્વમરિચં મૃદ્વીકાયાશ્ચતુષ્પલમ્ ॥

પ્રસ્થં કણાત્રિવૃતયોર્ મધુનશ્ ચ નિહન્તિ તત્ ।
તત્ખણ્ડામલકં નામ પાણ્ડુશ્વયથુકામિલામ્ ॥

શિરોભ્રમણમુન્માદમમ્લપિત્તવિકારજિત્ ॥

ભલ્લાતકાનાં પવનાહતાનાં વૃન્તચ્યુતાનામિહ ચાઠકં સ્યાત્ ।
તદિષ્ટકાચૂર્ણકણૈર્વિઘૃષ્ય પ્રક્ષાલયિત્વા વિસૃજેત્પ્રવાતે ॥

શુષ્કં પુનસ્તદ્વિદલીકૃતં ચ વિનિક્ષિપેદપ્સુ ચતુર્ગુણાસુ ।
પાદાવશિષ્ટં પરિપૂતશીતં ક્ષીરેણ તુલ્યેન પુનઃ પચેત ॥

તત્પાદશિષ્ટં પુનરેવ શીતં ઘૃતેન તુલ્યેન પુનઃ પચેત ।
તદર્ધયા શર્કરયાવગાઠં લોહાભયાવ્યોષકચૂર્ણયુક્તમ્ ॥

એતત્સમં શાર્કરપાદયુક્તં તતઃ ખજેનોન્મથિતં નિધાય ।
પ્રસ્થદ્વયેનામલકીમધૂનાં શીતે ઽ થ ધાન્યેન પુનઃ પચેત ॥

તત્સપ્તરાત્રાદુપજાતવીર્યં સુધારસાદપ્યધિકત્વમેતિ ।
પ્રાતર્વિશુદ્ધીકૃતદેહભાજાં માત્રાં દદીતાત્મશરીરયોગ્યામ્ ॥

ન ચાન્નપાને પરિહાર્યમાસ્તે ન ચોષ્ણવાતાધ્વનિ મૈથુને ચ ।
જન્તુર્નિતાન્તં નરસિહ્મવત્સ્યાદ્ભવેન્ નરઃ કાઞ્ચનરાશિગૌરઃ ॥

દન્તાશ્ ચ શીર્ણાઃ પુનરુદ્ભવન્તિ કેશાશ્ ચ શુક્લાઃ પુનરેવ કૃષ્ણાઃ ।
વિશીર્ણકર્ણાઙ્ગુલિનાસિકો ઽ પિ કૃમ્યર્દિતો ભિન્નગલો ઽ પિ કુષ્ઠી ॥

સો ઽ પિ ક્રમેણાઙ્ગુલિગાત્રશાખસ્તરુર્યથા રોહતિ વારિસિક્તઃ ।
મહામયૂરાઞ્જયતિ સ્વરેણ બલેન નાગાંસ્તુરગાન્ જવેન ॥

।.. ।.. ।.. ।.. ।.. સુધાક્ષીરેણ ભાવયેત્ ।
તત્પિબેત્ તુ યથોત્સાહં તેન સાધુ વિરિચ્યતે ॥

દન્ત્યક્ષતા તુ તેજોહ્વા તર્કારી સુદુરાલભા ।
કષાયક્વાથ ઇત્ય્ એતત્સુધાક્ષીરેણ મિશ્રયેત્ ॥

તત્પિબેત્ તુ યથોત્સાહં તેન સાધુ વિરિચ્યતે ।
સુધાક્ષીરેણ ગોક્ષીરમેકસ્થમભિસંસૃજેત્ ॥

તત્પિબેત્ તુ યથોત્સાહં તેન સાધુ વિરિચ્યતે ।
કૃતમૂત્રપુરીષસ્ય વાતે ચાપ્ય્ અનુલોમિતે ॥

પ્રથમં સ્નિગ્ધકોષ્ઠસ્ય સ્વિન્નસ્ય ચ યથાવિધિ ।
સન્ધ્યાવેલામતિક્રમ્ય વિમલે ચ દિવાકરે ।
મૈત્રે મુહૂર્તે વ્યક્તે તુ યોગાનેતાન્ પ્રયોજયેત્ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ॥ ઇતિ ભેલે કલ્પસ્થાને ષષ્ઠો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ સપ્તમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાતો દન્તીફલકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।..