ભેલસંહિતા · અધ્યાય 6.27

વ્રણસ્ય કાલે સમ્પશ્યન્ તતઃ કુર્યાદ્ ઉપક્રમમ્ ।
ભેદનં પાચનં ચૈવ સ્તમ્ભનં શોષણં તથા ॥

સ્રાવણં રોપણં ચૈવ વ્રણે કુર્યાદ્ ઉપક્રમમ્ ।
ઉદિતા કર્ણમોટશ્ચ રાસ્ના મૂલકપર્ણિકા ॥

શુકનાસા સુગન્ધા ચ સમઙ્ગા ચૈવ કુષ્ઠકમ્ ।
કાલેયકં બલા દન્તી પાઠા શતપદી સ્થિરા ॥

પીડનીયઃ પ્રલેયો ઽ યં વ્રણશ્વયથુનાશનઃ ।
ઉદુમ્બરઃ શિરીષશ્ ચ મધુકં ચન્દનં તિલાઃ ॥

ઇન્દુકાન્તં સમુદ્રાન્તા તથૈવ ચ શતાવરી ।
નીલોત્પલં પદ્મકં ચ ત્વચા દ્વે ચાપિ સારિબે ॥

એષ પ્રલેપો ગારં ચ વ્રણાનાં તુ વિનાશયેત્ ।
તિલકલ્કસ્સમધુકઃ પિચુમન્દસ્ય કલ્કવાન્ ॥

પૂર્વાભ્યાં સર્પિષા યુક્તો વ્રણેષુ વ્રણરોપણઃ ।
ત્રિફલા ધાતકી લોધ્રં સમઙ્ગા મધુકં બલા ॥

દ્વે બૃહત્યૌ સમુદ્રાન્તા તથૈવ ચ શતાવરી ।
નીલોત્પલં કટ્ફલં ચ માલતી સ્વર્ણયૂથિકા ॥

એષાં કલ્કૈસ્સમૈસ્સિદ્ધં તૈલં સ્યાદ્ વ્રણરોપણમ્ ।
નિમ્બ્વામ્રામલકીનાં ચ પલ્લવં મધુકં બલા ॥

એતૈશ્શકૃદ્રસેસિદ્ધં તૈલં વ્રણનિબર્હણમ્ ।
ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થપ્લક્ષપાઠાવરાર્જુનાઃ ॥

શમીબદર્યા એતેષાં કષાયા વ્રણધાવનાઃ ।
યવાન્નં શાલિકા રક્તા મુદ્ગા નીવારષષ્ટિકાઃ ॥

જાઙ્ગલાનિ ચ માંસાનિ વ્રણિતશ્શીલયેત્સદા ।
અમ્લં દધિ ચ શાકં ચ માંસં ચાનૂપવારિજમ્ ॥

ક્ષીરં ગુરૂણિ ચાન્નાનિ વ્રણિતઃ પરિવર્જયેત્ ।
એતનુપક્રમાન્ કુર્યાદ્ વ્રણે કાયચિકિત્સકઃ ॥

શલ્યકૃચ્ ચાપિ કુર્વીત વ્રણે શેષાનુપક્રમાન્ ।
છેદ્યં ભેદ્યં ચ લેખ્યં ચ સીવ્યં પ્રચ્છનમ્ એવ ચ ॥

પાચનં યચ્ ચ તસ્તુલ્યં ભવેદ્ અન્યચ્ ચ કિંચન ।
દ્વાદશ વ્રણદોષાશ્ચ પરીક્ષા ચૈવ ષડ્વિધા ॥

ઉપક્રમાશ્ ચ ષટ્ત્રિંશન્નિયતાઃ શલ્યહેતુકે ।
ઉદ્દેશતઃ ક્રિયાશ્ ચૈતાઃ કુર્યાત્ કાયચિકિત્સકઃ ॥

ત્રિફલા મધુકં લોધ્રં મઞ્જિષ્ઠા બિલ્વશુણ્ઠિકા ।
સમઙ્ગા ધાતકી લાક્ષા વિર્યાસઃ શાલ્મલેરપિ ॥

પાલાશસ્ય ચ નિર્યાસો નિર્યાસઃ કકુભસ્ય ચ ।
સૂક્ષ્માન્ય્ એતાનિ ચૂર્ણાનિ વ્રણાનાં રોપણં પરમ્ ॥

ગુગ્ગુલોઃ સલ્લકીનાં ચ સર્જસ્ય તિનિશસ્ય ચ ।
નિર્યાસા રોપણાઃ પોક્તાઃ સમસ્તાઃ પૃથગેવ વા ॥

વ્રણે ધૂમક્રમા યે ચ પ્રત્યુત્પત્તૌ ચ યા ક્રિયા ।
એતચ્છેષં શલ્યકૃતા કર્તવ્યં દૃષ્ટકર્મણા ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
ઇતિ ભેલે સપ્તવિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ અષ્ટાવિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાતઃ પાનાત્યયચિકિત્સિતં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।