ભેલસંહિતા · અધ્યાય 6.25

અભિષ્યન્દીનિ ભોજ્યાનિ ભુઞ્જીતાતીવ યો નરઃ ।
લઙ્ઘિતો વા વિરિક્તો વા વ્યાયામમ્ ઉપસેવતે ॥

ભુક્ત્વા પીતોદકો યસ્ તુ સહસા સંપ્રધાવતિ ।
પૃષ્ઠયાનાદ્ દ્રુતાચ્ ચાપિ પ્લવનાત્સ્નેહવિભ્રમાત્ ॥

રોગૈરન્યૈશ્ ચ ક્લિન્નાનાં કુર્બલાનાં ચ દેહિનામ્ ।
પ્લીહા સ્થાનાત્પ્રવર્ધેત તસ્ય રૂપાણિ મે શૃણુ ॥

કરોત્યગ્નેર્માર્દવં ચ શૂલં કઠિન એવ ચ ।
મહાપરિગ્રહશ્ચૈષ પ્લીહા વાતસમુદ્ભવઃ ॥

સજ્વરઃ સપિપાસશ્ ચ સ્વેદનસ્તીવ્રવેદનઃ ।
પીતકઃ સ્તબ્ધગાત્રશ્ ચ પ્લીહા પિત્તાત્મકો ભવેત્ ॥

નિત્ય્ આનાહિતકોષ્ઠશ્ ચ નિત્ય્ ઓદાવર્તપીડિતઃ ।
વેદનાભિપરીતશ્ ચ પ્લીહા શ્લેષ્માત્મકો મતઃ ॥

ત્રયાણાં યત્ર રૂપાણિ દોષાણાં લક્ષયેદ્ ભિષક્ ।
અસાધ્યમ્ ઇતિ તં વિદ્યાત્ પ્લીહાનં સાન્નિપાતિકમ્ ॥

મુષ્ટિમાત્રસ્સુસાધ્યસ્ તુ પરમસ્તમુપાચરેત્ ।
અતિપ્રમાણવૃદ્ધસ્ તુ ન સિધ્યતિ કથઞ્ચન ॥

સર્વેષુ તેષુ દૌર્બલ્યમાનાહો ગાત્રસાદનમ્ ।
અરુચિશ્ ચાવિપાકશ્ ચ વર્ચોમૂત્રગ્રહો જ્વરઃ ॥

માર્દ્વીકં ચ પિબેદ્યુક્ત્યા ગણ્ડીરારિષ્ટમ્ એવ વા ।
ચન્દ્રપ્રભં શાર્કરં વા પાયયેત્ તુ હલીમકે ॥

અયોર્ અજીયં ક્ષીરેણ પાયયેત્ તુ રસાયનમ્ ।
અગસ્ત્યાભયલેહં વા સેવેત પ્રયતઃ શુચિઃ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ॥ ઇતિ ભેલે પઞ્ચવિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ ષડ્વિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાતો ઽ પતન્ત્રકચિકિત્સિતં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।