ભેલસંહિતા · અધ્યાય 6.18

પ્રકૃત્યા વાતલો યસ્ તુ રૂક્ષાણ્યન્નાનિ સેવતે ।
કષાયં કટુકાન્નિત્યં રસાંસ્તિક્તાંશ્ ચ સેવતે ॥

કર્કન્ધૂનિ કપિત્થાનિ કરીરલિકુચાનિ ચ ।
પારાવતાનિ ભવ્યાનિ યચ્ચાન્યત્ફલમીદૃશમ્ ॥

શુક્તકાનિ ચ વલ્લૂરં પિણ્યાકં કોદ્રવૌદનમ્ ।
અભિષ્યન્દીનિ કટુકં વેત્રશાકં ચ સેવતે ॥

વાતમૂત્ર્પુરીષાણાં વિધૃત્યા મૈથુનસ્ય ચ ।
એતૈરન્યૈશ્ ચ ગુરુભિર્ હેતુભિઃ કુપિતો ઽ નિલઃ ॥

નિગૃહ્ણાતિ ગુદદ્વારં શરીરં વ્યાપ્ય સર્વશઃ ।
સ શોષયતિ તત્રસ્થઃ શરીરં શોષયન્ ભૃશમ્ ॥

અધોવહાનિ સ્રોતાંસિ પિત્તશ્લેષ્મવહાન્ય્ અપિ ।
મૂત્રાન્નમલવાહીનિ બધ્નાતિ પવનો ભૃશમ્ ॥

વાતસન્દૂષિતાસ્તે તુ ધાવન્તો હ્યૂર્ધ્વમાસ્થિતાઃ ।
આમપક્વાશયસ્થાન ઉન્માદ્યન્તિ સુદારુણમ્ ॥

ઊર્ધ્વં હ્યપાનસ્સમ્પ્રાપ્ય ચોદાનેન સમાગતઃ ।
ઉદાર્વત ઇતિ પ્રોક્તઃ શસ્ત્રસર્પવિષોપઃ ॥

અથ શૂલાનિ તીવ્રાણિ દાહો મૂર્ચ્છા વિવર્ણતા ।
શૂયતે વસ્તિમૂલં ચ મૂત્રવર્વોગ્રહસ્ તથા ॥

વતાવથ ચ કુક્ષૌ ચ હૃદિ પાર્શ્વોદરે તથા ।
દેવનાભિપરીતશ્ ચ નિસ્સંજ્ઞો વેતતે ઽ સકૃત્ ॥

નિશ્વસિત્ય્ અથ તામ્યંશ્ ચ તૃષ્યત્ય્ અપિ ચ હિક્કતે ।
ઉપદ્રવા ઉદાવર્તે શૃણુ તેષાં ચિકિત્સિતમ્ ॥

સુસ્નિગ્ધમેનમભ્યજ્ય તૈલેન લવણેન ચ ।
સંકરે પ્રસ્તરે સ્વેદે દ્રોણ્યાં વા સ્વેદયેત્ તતઃ ॥

તતો ઽ સ્ય ગુદમભ્યજ્ય નિરૂહં સમ્પ્રદાપયેત્ ।
એકં દ્વૌ વા ભિષક્ કૃત્વા યાવદ્વા સાધુ મન્યતે ॥

સુરિરૂઢં ચ તં જ્ઞાત્વા સુખામ્બુપરિષેચિતમ્ ।
ઉષ્ણોદકાનુપાનં ચ ભોજ્યેન્મૃદુમોદનમ્ ॥

સ્નુહાયાઃ પત્રશાકેન ત્રિવૃચ્છાકેન વા પુનઃ ।
તાભ્યાં યૂષેણ ભુઞ્જીત યચ્ચાન્યદ્ભેદનં પરમ્ ॥

નિત્યં ભિન્નપુરીષૈસ્ તં ભોજનીયૈર્ ઉપાચરેત્ ।
એવં તસ્ય પુરીષં હિ વાયુર્ભૂયો ન શોષયેત્ ॥ ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।
।એકોનવિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।..