ભેલસંહિતા · અધ્યાય 5.9

ચૂર્ણં શિરસિ યસ્યૈવ શુષ્કગોમયસન્નિભમ્ ।
સ્નેહિનો દૃશ્યતે જન્તોર્માસાદ્દેહં જહાતિ સઃ ॥

કૃશસ્ય કફરોગેણ યસ્ય શ્લેષ્મપરિક્ષયઃ ।
કર્ણૌ રક્તૌ મુખં ચૈવ દ્વૌ માસૌ નાતિવર્તતે ॥

યસ્ય લોહિતકાભાસમમ્બુ તાલુનિ દૃશ્યતે ।
ક્ષીણલોહિતમાંસસ્ય સ માસં નાતિવર્તતે ॥

અરુન્ધતીં ન પશ્યેત્ તુ સ્થિતાં સપ્તર્ષિસંસદિ ।
સ માસાદષ્ટમાન્મર્ત્યઃ ક્ષિપ્રં પ્રાણૈર્વિમુચ્યતે ॥

અણુકાભિશ્ ચ કૃષ્ણાભિર્ આસ્યં જિહ્વા ચ તાલુકે ।
સર્વતસ્સમનુચ્છિન્નં ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

શીર્ષાભિતાપિનો યસ્ય શ્લેષ્મરોગવતસ્ તથા ।
હિક્કા વિનિષ્યન્દતે વૈ નાયમસ્તીતિ નિર્દિશેત્ ॥

યસ્ય લોમાનિ કેશાશ્ ચ પ્લુષ્યન્તીવ શરીરિણઃ ।
સંહૃષ્ટાનીવ વા દેહી ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

યસ્ય કાલાન્તરે દન્તા દૃશ્યન્તે રક્તસન્નિભાઃ ।
નિષ્પ્રભાશ્ ચાનુલિપ્તા વા ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

ક્ષારેણ વિધૃતં ગાત્રં દૃશ્યતે યસ્ય દેહિનઃ ।
સમમુષ્ણે ચ શીતે ચ ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

ગાત્રેષુ ખરવર્ણેષુ યસ્ય વારિલવપ્લવઃ ।
અનભ્યક્તેષુ ગાત્રેષુ ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

શૂલમઙ્ગે ભવેદ્યસ્ય સ્ફુટિતં રક્તમાસ્રવેત્ ।
અધો ગોલકસંકાશં પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

આપાણ્ડુ મધુમેહે તુ યશ્ ચ મેહતિ માનવઃ ।
અભ્યન્તરેણ પઞ્ચાહાત્સ પઞ્ચત્વં હિ ગચ્છતિ ॥

અરતિશ્ ચાવિપાકશ્ ચ કાર્શ્યદૌર્બલ્યમ્ એવ ચ ।
યસ્ય સંદૃશ્યતે જન્તોર્ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

યસ્ તુ દીનમનાથો વા બલેન પરિહીયતે ।
ભિદ્યામારોગમાપ્નોતિ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

અનુવૃત્તૌ યથા જન્તુઃ પિત્તેન પરિમૂર્ચ્છિતઃ ।
સંમૂઢવાક્યો ભવતિ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્ ત્વ્ આસને ઽ થ શયને રતિં ન લભતે નરઃ ।
સ શીઘ્રં કુરુતે કાલં યશ્ ચ સાશ્રૂણિ ખાદતિ ॥

આરુહ્ય વાનરં યસ્ તુ સંકલ્પં નાવબુધ્યતે ।
તમ્ આહુઃ પરલોકાય સ્વપ્ને તુ કુશલા નરાઃ ॥

પરિસંવત્સરાદ્યસ્ય જ્વરો નાપૈતિ દેહિનઃ ।
ઉષ્ણો વા યદિ વા શીતો યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્ય જાતપ્રમેહસ્ય પિટકા પાણ્ડુરા ભવેત્ ।
સોપદ્રવા શતપદા યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્યોર્ ધ્વં ક્રમતે વાયુઃ શ્રોત્રં વાધઃ પ્રવર્તતે ।
સર્વાણિ ચ પ્રભિદ્યન્તે યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

ઇત્ય્ એતૈર્લક્ષણૈર્યુક્તં ભિષક્ દૃષ્ટ્વૈવ માનવમ્ ।
નોપક્રમેત્તથા વીર રક્ષન્નાત્મયશઃ સ્ફુટમ્ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
ઇતિ ભેલે ઇન્દ્રિયે નવમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ દશમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાતશ્છાયાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।