ભેલસંહિતા · અધ્યાય 5.10

અનુચ્છાયાથવા જન્તોર્દૃઢચ્છાયાથવા પુનઃ ।
વિચ્છિન્ના યસ્ય વા છાયા ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

યો વિદ્યુતમિવાકાશે વ્યભ્રે પશ્યતિ માનવઃ ।
ધૂમાયતે શિરશ્છાયા યસ્ય નાસ્તીતિ તં વિદુઃ ॥

લાક્ષારક્તં યથા વસ્ત્રમેવં પશ્યતિ યો મહીમ્ ।
અથવા રક્તમાકાશં રક્તપિત્તેન હન્યતે ॥

યો હૃષ્ટરોમા પુરુષઃ કાસેન શ્લેષ્મણાચિતઃ ।
કણ્ઠશ્ ચ શૂકાનુગતો યસ્ય નાસ્તીતિ તં વિદુઃ ॥

યસ્ય શઙ્ખાચ્ચ્યુતં માંસં શ્યાવે નેત્રે તથૈવ ચ ।
ચૂર્ણકશ્ ચ મુખે જાતઃ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

યસ્ય હસ્તાચ્ચ્યુતં માંસં જન્તોર્દૃશ્યેત કુષ્ઠિનઃ ।
અથાવિપ્રયુક્તસ્ય ન સ જીવતિ માનવઃ ॥

અવિપક્વં વિપક્વં વા ભુક્તં ભુક્તં યથા ભવેત્ ।
કાશશ્વાસજ્વરૈઃ સ્પૃષ્ટો નાસ્તિ તસ્ય ચિકિત્સિતમ્ ॥

હૃદયં પૂર્વમાવાતિ યસ્ય સ્નાતસ્ય દેહિનઃ ।
અર્ધમાસાત્પરં તસ્ય જીવિતં નાતિવર્તતે ॥

ઊર્ધ્વશ્વાસહતો યસ્ તુ રક્તં પ્રચ્છર્દયેન્ નરઃ ।
શૂલં વા ભિન્નકોષ્ઠસ્ય ન સ જીવતિ માનવઃ ॥

અન્તર્દાહો ઽ ધિકો યસ્ય શીતાર્તિશ્ ચાપિ બાહ્યતઃ ।
આકાશં પરિપૂર્ણં વા વેત્તિ યો ન સ જીવતિ ॥

યસ્ય પક્વાવુભાવોષ્ઠૌ નીલૌ જમ્બૂફલોપમૌ ।
ઉચ્છૂનં યસ્ય ચ શિરઃ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

યસ્યોચ્છૂનં ભવેન્મધ્યમુભાવંસૌ કૃશૌ તથા ।
વિરિક્તઃ પુનરાધ્માતિ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

એતદિન્દ્રિયવિજ્ઞાનં યસ્સમ્યગનુપશ્યતિ ।
સ જીવિતં ચ મૃત્યું ચ નૃણાં વિદ્યાદ્ભિષગ્વરઃ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
ઇતિ ભેલે ઇન્દ્રિયે દશમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ એકદશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાતઃ પુષ્પીયં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।