ભેલસંહિતા · અધ્યાય 5.6

અન્તર્લોહિતકાયસ્ તુ બહિઃ પાણ્ડુઃ પ્રકાશતે ।
પૂર્વરૂપં તદાચષ્ટે માનવસ્ય મુમૂર્ષતઃ ॥

બહિર્લોહિતકાયસ્ તુ પાણ્ડુરન્તઃ પ્રકાશતે ।
પૂર્વરૂપમનુપ્રાપ્તઃ સ મૃત્યોર્ ઉચ્યતે નરઃ ॥

અન્તર્ગ્લાનો બહિઃ પીનો બહિરાધ્માત એવ ચ ।
યશ્ ચાત્યન્તસમાધ્માતઃ સર્વે ઽ પ્યેતે પરાસુકાઃ ॥

અભીક્ષ્ણં જ્વર્યતે યસ્ તુ નિવાતમભિનન્દતિ ।
અનુષક્તપ્રતિશ્યાયઃ ક્ષિપ્રં શ્વાસેન હન્યતે ॥

નિનાદી વા પ્રલાપી વા હસત્યત્યર્થમ્ એવ ચ ।
ઉન્માદેન કૃશો જન્તુઃ પઞ્ચત્વમ્ ઉપગચ્છતિ ॥

ઘનં સશૂલં યો વેદ સદાહં હૃદયં નરઃ ।
હૃદ્રોગેણ કૃશો જન્તુર્વિનાશમ્ ઉપગચ્છતિ ॥

પ્રસ્વિદ્યતે ચ કણ્ડૂમાન્ યો વિરુદ્ધં ચ સેવતે ।
અવિરેચનશીલશ્ ચ કુષ્ઠેન સ વિનશ્યતિ ॥

સુકુમારશ્ ચ યો જન્તુઃ સ્નેહં માંસં ચ સેવતે ।
દિવા સ્વપિતિ ચાભીક્ષ્ણં સ પ્રમેહી વિનશ્યતિ ॥

પરિશૂનશ્ ચ યો જન્તુઃ સ્વેદે ચ પરુષચ્છવિઃ ।
ભિન્નં યશ્ચોપવિશતિ સો ઽ તિસારેણ હન્યતે ॥

યસ્યાગ્નિશ્ ચ બલં ચૈવ નાલ્પં ભવતિ દેહિનઃ ।
ક્ષીણલોહિતમાંસસ્ય યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

સદ્યો રક્તં શિરો યસ્ય પીતકં વા પ્રદૃશ્યતે ।
કપિલં પ્લુષ્ટકેશં વા યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્ય નેત્રે લલાટં ચ મુખં નાસાં ભ્રુવૌ તથા ।
જિહ્માનિ કુરુતે વાયુર્યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

શ્યાવા કણ્ટકિની જિહ્વા યસ્ય શુષ્કા પ્રદૃશ્યતે ।
શ્યાવે નેત્રે નખાશ્ ચાપિ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્ય નિર્ભિદ્યતે કણ્ઠઃ તામ્યત્યુચ્ચૈશ્શરીરિણઃ ।
બહિરાયામભાજસ્તં પ્રત્યાચક્ષીત પણ્ડિતઃ ॥

યસ્યોર્ ધ્વકાયે બલવાન્ નવો રોગસ્ તુ દુષ્ક્રિયઃ ।
પૂર્વરૂપં તથા વાચ્યં માનવસ્ય મરિષ્યતઃ ॥

યસ્ય ચુચ્છુન્દરીગન્ધઃ પુરુષસ્ય ભવત્યથ ।
સૌવર્ણાનપિ વૃક્ષાંશ્ ચ યો વેદ સ વિનશ્યતિ ॥

ઇત્ય્ એભિર્ ઈદૃશૈશ્ ચાન્યૈર્વિકારૈર્વર્ણિતં નરઃ ।
નોપક્રમેત મેધાવી ય ઇચ્છેદાત્મનઃ સુખમ્ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
ઇતિ ભેલે ઇન્દ્રિયે ષષ્ઠો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ સપ્તમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાત ઇન્દ્રિયાણીકમિન્દ્રિયં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।