ભેલસંહિતા · અધ્યાય 5.12

અવાક્ચિતા વા જિહ્મા વા યસ્ય છાયાલ્પિકા ભાવેત્ ।
નેત્રે ચ વિષમે સ્યાતાં પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥ 5.1

યદિ દીનાનિ પક્ષ્માણિ ન નિમીલન્તિ દેહિનઃ ।
દહ્યેતે નયને વાપિ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

નમન્ત્યૌ યસ્ય દૃશ્યેતે ભ્રુવૌ મૂર્ધનિ બા સ્થિતે ।
જીવેત્ તુ સ ત્ર્યહં રોગી ષણ્માસાન્ વ્યાધિવર્જિતઃ ॥

લુઞ્ચ્યમાનેષુ કેશેષુ વેદયન્નાતિ વેદનામ્ ।
નિવૃત્તસુખ દુઃખઃ સ્યાત્ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

યસ્યાતુરસ્ય પિટકા વ્યઙ્ગો વા દૃશ્યતે મુખે ।
અદૃષ્ટપૂર્વં પ્રથમં પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

શુષ્યતે નાસિકાવંશઃ પૃથુત્વં યસ્ય ગચ્છતિ ।
અંસો ઽ નિલાત્ કાસવતઃ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

અત્યુષ્ણં વાતિશીતં વા સ્તબ્ધં વા મૃદુ વાપ્ય્ અથ ।
મન્યતે પાણિપાદં ચ પરેતં તસ્ય જીબિતમ્ ॥

યો ઽ વતીર્ય નદીં પૂર્ણાં તોયે પશ્યતિ જાલકમ્ ।
ગાત્રં લિપ્તમથાદ્ભિશ્ ચ યસ્ય નાસ્તીતિ તં વિદુઃ ॥

વિવર્તયતિ યઃ શીર્ષમત્યર્થં ચ નસા નરઃ ।
ન સ્વિદ્યતે લલાટં ચ નાસ્તિ તસ્ય ચિકિત્સિતમ્ ॥

જ્વર્યતે કાસતે વાપિ તથોચ્છવસિતિ વૈ દૃઢમ્ ।
આક્રમ્યતે તામ્યતે ચ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

યસ્યોદરં સમાધ્માતં તદ્વર્ત્મ ચ વિભાવ્યતે ।
ભિન્નં પુરીષં તૃષ્ણા ચ યથા પ્રેતસ્ તથૈવ સઃ ॥

અનારતં ગૃહે યસ્ય કાંસ્યં ભિદ્યેત દેહિનઃ ।
ચન્દ્રસ્તીક્ષ્ણો મૃદુશ્ચાર્કો યસ્ય સ્યાત્ તં વિવર્જયેત્ ॥

અપ્રધાતુઃ પ્રધાતુર્વા સ્વસ્થો વા યદિ વાઆતુરઃ ।
યશ્ચન્દનમિવાવાતિ ન સ જીવતિ તાદૃશઃ ॥

યૂથિકોત્પન્નગણ્ડશ્ચ, વાતિ યશ્ ચાપિ વર્ત્મવત્ ।
અભક્તઃ તસિમં બાલ્યે યો વાતિ ન સ જીવતિ ॥

દ્વિષદ્ભિઃ કુરુતે સખ્યં યઃ પ્રિયૈર્યાત્ ઇ વિપ્રિયમ્ ।
અકસ્માત્કુપ્યતે યસ્ તુ પરેતં તસ્ય જીવિતમ્ ॥

એભિર્ એવંવિધૈર્લિઙ્ગૈરન્યૈશ્ ચાપિ યથાયથમ્ ।
નોપક્રમેત મેધાવી ભિષગન્વિતમાતુરમ્ ॥

એતદ્ભિષગરિષ્ટાનાં યો જ્ઞાનમનુબુધ્યતે ।
યથોક્તં વેદ વેદાયુઃ સ ભિષક્ શાસ્ત્રકોવિદઃ ॥ ઇત્ય્ આહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।
ઇતિ ભેલે ઇન્દ્રિયે દ્વાદશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ઇતિ ભેલસંહિતાયામ્ ઇન્દ્રિયસ્થાનં સમાપ્તમ્ ॥ ।
।ચિકિત્સાસ્થાનમ્ ॥ ॥ પ્રથમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ અથાત એકાદશસર્પિષ્કં વ્યાખ્યાસ્યામ ઇતિ હ સ્માહ ભગવાન્ આત્રેયઃ ।