ભેલસંહિતા · અધ્યાય 2.6

પ્રકૃતિપ્રભવશ્ ચૈવ નરસ્ય સ્વકૃતસ્ તથા ।
જ્ઞેયઃ પ્રમેહો દ્વિવિધસ્ તસ્ય વક્ષ્યામિ લક્ષણમ્ ॥

શ્લક્ષ્ણાઙ્ગા મૃદવઃ સ્નિગ્ધા ભૃશં શ્લેષ્મલમેદુરાઃ ।
જાતપ્રમેહા નર્દન્તિ મત્સ્યમાંસોચિતા નરાઃ ॥

માતાપિતૃભ્યામીદૃગ્ભ્યાં જનિતો યસ્ તુ માનવઃ ।
મેદઃશિથિલનાત્તસ્ય પ્રકૃત્યા સ તુ મેહતિ ॥

અનૂપજાનાં સુસ્નિગ્ધૈર્વિવિધૈશ્ ચાપિ વારિજૈઃ ।
ગવ્યાજૌરભ્રમાંસૈશ્ ચ સદ્યો દધ્ના ઘૃતેન વા ॥

ગુડપ્રકારૈઃ પયસા પલલેનૌદકૈઃ ખગૈઃ ।
અવ્યાયામાદ્દિવાસ્વપ્નાત્સુખશય્યાસનાત્તથા ॥

ઇત્ય્ એભિર્ ઈદૃશૈશ્ ચાન્યૈર્મેદઃ સ્નિગ્ધૈઃ પ્રવર્ધતે ।
મેદઃ પ્રવૃદ્ધં દેહં ચ વસ્તિં ચ ક્લેદયત્ય્ અપિ ॥

યસ્સદા મેદસા ક્લિન્નઃ શ્લેષ્મલં ભજતે ઽ શનમ્ ।
તસ્ય પ્રકુપિતઃ શ્લેષ્મા પ્રમેહાન્ કુરુતે દશ ॥

તદ્ યથોદકમેહં ચ પિષ્ટમેહં તથૈવ ચ ।
એવમાદીંસ્તથાન્યાંશ્ ચ તેષાં વક્ષ્યામિ લક્ષણમ્ ॥

સ્ફટિકામ્બુનિભં મૂત્રમુદમેહી પ્રમેહતિ ।
શુક્લપિષ્ટનિભં ચાપિ પિષ્ટમેહી પ્રમેહતિ ॥

કાણ્ડેક્ષુરસમેહી ચ મેહતીક્ષુરસોપમમ્ ।
મૂત્રં શુક્લોપમં ચાપિ શુક્લમેહી તુ મેહતિ ॥

ઇત્ય્ એતાંશ્ચતુરો મેહાઞ્ જાનીયાત્ કેવલાત્કફાત્ ।
શ્લેષ્મણ્યનુબલે પિત્તે યે મેહન્તિ તુ તાઞ્છૃણુ ॥

લવણામ્બુનિભં મૂત્રં વિદ્યાલ્લવણમેહિનઃ ।
પ્રમેહતિ તથા જન્તુસ્સુરામેહી સુરાકૃતિ ॥ મૂત્રં સાન્દ્રં પ્રસન્નં તુ દૃશ્યતે સાન્દ્રમેહિનઃ ।
ઇતિ ભેલે નિદાને ષષ્ઠો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ॥ સપ્તમો ઽ ધ્યાયઃ ॥ .. .. ગીતાનિ ભજતે નિત્યં પિત્તોન્માદનિપીડિતઃ ॥