ભેલસંહિતા · અધ્યાય 1.20

અર્થ ઇત્ય્ આહ હૃદયં તસ્મિન્ ધમનયો દશ ।
ઊર્ધ્વં ચતસ્રો દ્વે તિર્યક્ ચતસ્રશ્ ચાપ્ય્ અધઃ ક્રમાત્ ॥

તાભ્યો મૂલસિરાસ્તિર્યગ્ભિદ્યન્તે નૈકધા સિરાઃ ।
તસ્માત્ તદર્થવિજ્ઞાનં સ્મૃતિયોગં ચ માનસમ્ ॥

હૃદો રસો નિઃસરતિ તસ્માદ્ એતિ ચ સર્વશઃ ।
સિરાભિર્ હૃદયં વૈતિ તસ્માત્ તત્પ્રભવાઃ સિરાઃ ॥

હૃદિ પ્રાણાશ્ ચ ચક્રસ્થાઃ વિમાને કર્ણિકા યથા ।
મર્માભિઘાતં તેનાત્ર સહતે હૃદયે ન તુ ॥

પુણ્ડરીકસ્ય સંસ્થાનં કુમ્ભિકાયાઃ ફલસ્ય ચ ।
એતયોર્ એવ વર્ણં ચ વિભર્તિ હૃદયં નૃણામ્ ॥

યથા હિ સંવૃતં પદ્મં રાત્રાવહનિ પુષ્યતિ ।
હૃત્તથા સંવૃતં સ્વપ્ને વિવૃતં જાગ્રતઃ સ્મૃતમ્ ॥

આપો મહારસા વિદ્યાદન્નં ચૈવ મહૌષધમ્ ।
મહાપ્રલેપનં તત્ર તેજશ્ ચૈવ મહત્પરમ્ ॥

રસાનામુદકં યોનિરન્નં વૃત્તિઃ પરા સ્મૃતા ।
વિક્લિન્નમ્ ઉપસન્ધત્તે પુનઃ કાયં શરીરિણામ્ ॥

સૂર્યાંશં ધૂમમ્ ઇત્ય્ આહુર્યતો ઽ ભ્રપ્રભવઃ સ્મૃતઃ ।
અભ્રાદ્વર્ષં તતો ઽ ન્નાનિ, તસ્માત્ તેજો મહત્પરમ્ ॥

સ્વેદશ્ ચાસ્રં ચ મૂત્રં ચ ફેનં ચામ્યન્તરં મલમ્ ।
અવશ્યાયહિમામ્બૂનિ બાહ્માનિ પરિચક્ષતે ॥ હૃદયો ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।
।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ઇતિ ભેલે વિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ।
।એકવિંશો ઽ ધ્યાયઃ ॥ ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. ।.. વિરેચ્યાંશ્ ચૈવ માનવાન્ ।
આસ્થાપ્યાનનુવાસ્યાંશ્ ચ વાતવ્યાધીંશ્ ચ સર્વશઃ ॥