ભારતમઞ્જરી · અધ્યાય 18

ઇતિ શ્રીક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં ભારતમઞ્જર્યાં મહાપ્રસ્થાનિકં પર્વ
સ્વર્ગપર્વન્
નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયેત્

તતઃ સ્વર્ગશ્રિયા જુષ્ટં ભ્રાજિષ્ણુમુકુટાઙ્ગદમ્ ।
દદર્શ શક્રસંકાશં કુરુરાજં યુધિષ્ઠિરઃ

તં વીક્ષ્ય સાનુજં તત્ર જાતમન્યુઃ શતક્રતુમ્ ।
ઉવાચ સ્વસ્તિ દેવેભ્યઃ સ્વર્ગાયાસ્ત્વયમઞ્જલિઃ

યત્ર દુર્યોધનઃ પાપઃ પૃથિવીક્ષયકારણમ્ ।
સુમેરુકૂટવિકટે વિભાતિ પરમાસને

ન તત્ર મમ વાસો ઽસ્તિ વ્રજામ્યેષ નમો ઽસ્તુ તે ।
યત્ર મે ભ્રાતરઃ શૂરાસ્તત્ર વાસો મમાધુના

ઇતિ રાજ્ઞો બ્રુવાણસ્ય દેવદૂતં સુરાસ્તતઃ ।
ભ્રાતૄન્પ્રતિ પ્રયાહીતિ પ્રાહુર્વાયુમનોજવમ્

સ દેવદૂતાદિષ્ટેન વ્રજન્સપદિ વર્ત્મના ।
દદર્શ પુરુષાન્ઘોરાન્નરકાન્તરવર્તિનઃ

કેશશોણિતમાંસાસૃગ્વસાસંઘાતપિચ્છિલે ।
પ્રક્લિન્નાનેકકુણપવ્યાકીર્ણકૃમિસંકુલે

કાકકઙ્કબકોલૂકવદનૈરભિતો વૃતે ।
શવદુર્ગન્ધનીરન્ધ્રસંઘટ્ટશતસંકુલે

કરપત્ત્રશિલાપાકસંતપ્તસિકતાતટે ।
લોહિતૈલવસાકુમ્ભકૂટશલ્મલિદારુણે

ક્ષુરકણ્ટકકીલોગ્રજ્વાલાસ્તમ્ભવિભીષણે ।
તપ્તવૈતરણીવિસ્રપૂયપૂરિતસૈકતે

અસિપત્રવનોત્કૃત્તનરનારીકૃતસ્વને ।
ઘોરાન્ધકારગહને તત્ર શુશ્રાવ ધર્મજઃ

પાપિનાં ક્વાથ્યમાનાનામાક્રન્દં ધૃતિદારુણમ્ ।
ક્ષણમેકમિતો રાજન્મા નિવર્તસ્વ શીતલૈઃ

ત્વત્પુણ્યવાતૈઃ સ્પૃષ્ટાનામસ્માકં બાધતે તમઃ ।
વયં ભીમપ્રભૃતયઃ પાણ્ડવા ભ્રાતરસ્તવ

કૃષ્ણા ચેયં વરારોહા મહિષી વલ્લભા સતી ।
શ્રુત્વૈતત્કરુણં રાજા વજ્રેણેવ વિદારિતઃ

તત્રૈવ તસ્થૌ નિર્દ્વન્દ્વો નિન્દન્દુર્લલિતં વિધેઃ ।
સો ઽવદદ્બત દેવાનામવિચારહતૈવ ધીઃ

યૈરેત ધર્મનિરતાઃ ક્લેશે ઽસ્મિન્સમુપેક્ષિતાઃ ।
અયં મોહઃ પ્રસાદો વા વિવેકો નાયમીદૃશઃ

વિબુધાનાં ન જાનન્તિ યે ધર્મસ્ય વ્યતિક્રમમ્ ।
ભ્રમઃ સ્વપ્નો ઽથ માયેયં કિમેતદિતિ ચિન્તયન્

દેવદૂત ન જાનામિ કસ્યેદં દુર્વિચેષ્ટતે ।
ઇહૈવાહં સ્થિતો ગચ્છ ન મે સ્વર્ગેણ કારણમ્

પૂજ્યન્તે યત્ર દુર્વૃત્તા વિશસ્યન્તે નુ સાધવઃ ।
ઇત્યુક્તો ધર્મરાજેન દેવદૂતઃ સુરાધિપમ્

ગત્વા વ્યજિજ્ઞપત્સર્વં સ ચ તૂષ્ણીં સમાયયૌ ।
પ્રાપ્તે સુરાધિપે તત્ર સહ ધર્માદિભિઃ સુરૈઃ

નાદૃશ્યતાશુભં કિંચિદ્વવૌ પુણ્યશ્ચ મારુતઃ ।
તતો ઽબ્રવીત્સુરપતિર્વિષ્ણં ધર્મનન્દનમ્

અસત્યમેતન્નાયેયં મયૈવેહ પ્રદર્શિતા ।
એતદાલોકનં રાજ્ઞામવશ્યં મિશ્રકર્મણામ્

અસત્યલેશસંસ્પર્શાદેતદ્દ્રોણવધાત્તવ ।
એહિ પશ્ય નિજાન્ભ્રાતૄન્દિવ્યં સ્વપદમાશ્રિતાન્

સ્વર્ગશ્રિયં ચ પાઞ્ચાલીં પુત્રાંશ્ચામરતાં ગતાન્ ।
ઇત્યુક્તે દેવરાજેન વીતશોકી યુધિષ્ઠિરઃ

સ્નાત્વા ધર્મગિરા સ્વર્ગગઙ્ગામ્ભસિ નભઃપ્રભે ।
ઉત્સૃજ્ય માનુષં ભાવં પુણ્યાં સુરસભાં યયૌ

અપ્સરોનૃત્તલલિતાન્ગાયન્ગન્ધર્વકિંનરાન્ ।
તત્ર સ્વપદમારૂઢાનપશ્યદનુજાન્નિજાન્

મણ્ડલે ચ રવેઃ કર્ણં સ્વયમિન્દ્રેણ દર્શિતમ્ ।
અભિભન્યું ચ રુચિરાકારનિર્જિતમન્મથમ્

વર્ચોભિધાનં સોમસ્ય તં સુતં સોમમણ્ડલે ।
ગન્ધર્વરાજં સાક્ષાચ્ચ ધૃતરાષ્ટ્રં જનેશ્વરમ્

વસું શાન્તનવં ભીષ્મં ગુરું દ્રોણં બૃહસ્પતિમ્ ।
નારાયણં ચ વિશ્વેશં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

યદંશા ભુવિ યે જાતાસ્તાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા તદાશ્રયાન્ ।
આસસાદ સદાનન્દં વન્દ્યં નન્દનવાસિનામ્ ।
ધર્મસૂનુર્નિધિર્ધામ્નાં હરિશ્ચન્દ્રોચિતં પદમ્

અથ નહુષદિલીપધુન્ધુમારસગરભગીરથરામકાર્તવીર્યૈઃ ।
નૃપતિભિરભિતો ઽભિવન્દ્યમાનઃ સિતચરિતઃ સ રરાજ રાજચન્દ્રઃ

શ્રુત્વેતિ ભારતકથાં વૈશમ્પાયનકીર્તિતામ્ ।
સંપન્નસર્પસત્રો ઽભૂન્નિર્વૃત્તો જનમેજયઃ

એતત્સૂતેન કથિતં નૈમિષારણ્યવાસિનઃ ।
નિશમ્ય શૌનકમુખાસ્તસ્થુરાનન્દનિર્ભરાઃ