ભારતમઞ્જરી · અધ્યાય 10

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં ભારતમઞ્જર્યાં શલ્યપર્વ
ગદાપર્વન્
નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયેત્

તતો દ્રૌણિમુખા વીરાઃ સમભ્યેત્ય રથાસ્ત્રયઃ ।
હ્રદં પ્રવિષ્ટં રાજાનમૂચુર્માનધનં શરૈઃ

રાજન્નુત્તિષ્ઠ સંગ્રામે જહિ શત્રું ધનુર્ધર ।
સહાસ્માભિરયં કાલો વિક્રમસ્ય યશોભુવઃ

ઇતિ શ્રુત્વા કુરુપતિઃ પ્રશંસંસ્તત્પરાક્રમમ્ ।
ઊચે પ્રાતઃ સમાશ્વાસ્ય મમ ક્ષત્રોચિતા ગતિઃ

ઇતિ તેષાં સમાલાપં શ્રુત્વા જ્ઞાત્વા સુયોધનમ્ ।
શશંસુર્ભીમસેનાય લુબ્ધકા ધનલુબ્ધકાઃ

ભીમસેનગિરા રાજા સસૈન્યો ઽથ યુધિષ્ઠિરઃ ।
કૃષ્ણપ્રધાનૈઃ સહિતસ્તં દેશં તૂર્ણમાયયૌ

ગર્જદ્ગજરથાનીકૈઃ પાર્થાન્વીક્ષ્ય સમાગતાન્ ।
નરેન્દ્રસૂચનભયાત્પ્રયયુર્ગૌતમાદયઃ

તસ્ય કૃષ્ણસ્ય વચસા ધર્મસૂનુઃ સુયોધનમ્ ।
તતઃ સ સલિલાન્તઃસ્થમુવાચ ક્ષ્માભૃતાં વરઃ

રાજન્રજતકર્પૂરરજનીપતિસુન્દરમ્ ।
અહો વીર યશઃ શુભ્રં ભવતા મલિનીકૃતમ્

ઘાતયિત્વા નરપતીંલ્લક્ષ્મીકુલગૃહાન્રણે ।
પ્રાણરક્ષાપરો માની કથં જીવન્ન લજ્જસે

ઉત્તિષ્ઠ યુદ્ધે સ્વાં લક્ષ્મીં ત્રિદિવં વા સમાપ્નુહિ ।
લાક્ષઃ સમો હિ વીરાણાં વિજયો નિધનં નુ વા

ઇતિ યૌધિષ્ઠિરં શ્રુત્વા વચો મન્યુવિષાકુલઃ ।
પ્રાહ દૂર્યોધનસ્તોયે સ્તમ્ભેરમ્ ઇવ શ્વસન્

એવમેતદ્યથાત્થ ત્વં શ્રિયં નિધનમેવ મે ।
બન્ધુસ્વજનહીના તુ લક્ષ્મીઃ કસ્ય મનઃ સ્પૃશેત્

ધ્વજિની વીરહીનેન ગોષ્ઠીવ બુધવર્જિતા ।
સ્વજનેન વિના લક્ષ્મીઃ કસ્ય પ્રીણાતિ માનસમ્

સ કર્ણઃ સુહૃદામગ્ર્યઃ સ ગુરુઃ સ પિતામહઃ ।
વિના તપોવનમહો સુમુનેઃ કસ્ય વિસ્મરેત્

બન્ધુમિત્ત્રવિયુક્તાનાં ભૂતયો હિ વિડમ્બનાઃ ।
અન્ધાનામિવ સૌન્દર્યવિચિત્રાશ્ચિત્રમાલિકાઃ

ભુઙ્ક્ષ્વ ભુક્તાં મયા પૃથ્વીં વીરરત્નવિવર્જિતામ્ ।
વૈરાગ્યમુક્તાભરણાં જરતીમિવ યોષિતમ્

ઇત્યાકર્ણ્ય પૃથાસૂનુર્ધાર્તરાષ્ટ્રમભાષત ।
દિષ્ટ્યા તપોવનરુચિઃ શાન્તો ઽસિ વસુધાપતે

સૂચ્યગ્રમપિ ન ત્યાજ્યં પાણ્ડવાન્પ્રતિ તે ભુવઃ ।
સમગ્રાં પૃથિવીમદ્ય દાતુમિચ્છસિ કૌતુકમ્

ઉત્તિષ્ઠ યુદ્ધમેકેન તવાસ્તુ વિજિતઃ સ ચેત્ ।
જિતાઃ સર્વે ત્વયા રાજન્મા પ્રલાપૈઃ કૃશો ભવ

ઉદતિષ્ઠન્નિશમ્યૈતત્પાર્થવાક્યં નૃપઃ ક્રુધા ।
સાવલેપં વચઃ શ્રુત્વા ન સહન્તે હિ માનિનઃ

હેમાઙ્ગદગદાપાણિઃ સુમેરુરિવ શૃઙ્ગવાન્ ।
ઉત્થિતઃ સ બભૌ રાજા દણ્ડધાર ઇવાપરઃ

કૃષ્ણવાક્યાત્સ સંનદ્ધો ગદાપાણિર્વૃકોદરઃ ।
તસ્ય તસ્થૌ પુરઃ કૃષ્ણાનિકારગણનાપરઃ

***** દુર્યોધનાવિર્ભાવઃ ॥ 1 ॥ *****
અત્રાન્તરે હલધરઃ કુરુપાણ્ડવસંક્ષયે ।
બન્ધુનાશભયોદ્વિગ્નસ્તીર્થયાત્રાગતઃ શનૈઃ

તદાભ્યેત્ય કુરુક્ષેત્રં તાવપશ્યદ્ગદાયુધૌ ।
શિષ્યયોઃ સમરં પશ્યઞ્શૃણ્વન્નિવ ગિરો મિથઃ

સ પૂજિતઃ કૃષ્ણમુખ્યૈઃ પાર્થૈઃ શશિશતદ્યુતિઃ ।
ઉપાવિશન્નીલવાસા હિમવાનિવ સામ્બુદઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય કથાપધ્યે પપ્રચ્છ જનમેજયઃ ।
તીર્થયાત્રાં હલભૃતો વૈશમ્પાયનમાદરાત્

સો ઽબ્રવીત્પ્રસ્તુતે યુદ્ધે કુરુપાણ્ડવભૂભુજામ્ ।
આમન્ત્ર્ય કૃષ્ણં પ્રયયૌ ક્ષયાશઙ્કી પ્રલમ્બહા

પુષ્પેણ નિર્ગતો રામો દ્વિજેભ્યઃ સર્વકામદઃ ।
સરસ્વતીમવાપ્યાથ પ્રભાસં શયનેન સઃ

યત્ર તારાપતિં તારા રોહિણીસક્તમાનસમ્ ।
ખિન્ના ન્યવેદયત્પિત્રે તચ્છાપાત્સો ઽભવત્ક્ષયી

ક્ષણેન શાપાત્પ્રક્ષીણે શશલક્ષ્મણિ યક્ષ્મણા ।
સર્વક્ષયભયોદ્વિગ્નૈર્દૈવૈર્દિષ્ટં તદા યયૌ

તત્પ્રભાસં હસંસ્તૂર્ણં તત્રાપિ પ્રાપ પૂર્ણતામ્ ।
તત્ર ભરાદ્વજઃ સ્નાત્વા ત્રિતકૂપં સમાયયૌ

ઉપેક્ષિતઃ પુરા યત્ર ભ્રાતૃભ્યાં નૃપતિસ્ત્રિતઃ ।
સ ચક્રે માનસં યજ્ઞં તતો દેવાઃ સમભ્યયુઃ

તતો વરાત્સકૂપો ઽભૂત્સોમપાનફલપ્રદઃ ।
તસ્મિન્સરસ્વતીતીરે સસ્ને રામેણ સાદરમ્

તતો વિનશનં પુણ્યં પ્રાપ યત્ર સરસ્વતી ।
શૂદ્રભીરુકવિદ્વિષ્ટા વિનષ્ટા દુષ્ટનાશિની

સ ભૂમિકં તતઃ પ્રાયાદ્બલી યત્રાપ્સરઃસખા ।
ક્રીડન્તિ સુરગન્ધર્વા નૃત્યગીતવિનોદનૈઃ

દુર્ગસ્રોતઃ શઙ્ખતીર્થં પુણ્યં દ્વૈતવનં તથા ।
અવાપ્ય નગધન્વાનં વસતિર્યત્ર વાસુકેઃ

વિવેશ નૈમિષ રામો યત્ર પ્રાચી સરસ્વતી ।
મુનીનાં દર્શનં યત્ર નૈમિષારણ્યવાસિનામ્

સપ્ત સારસ્વતં પ્રાયાદ્યત્ર ચઙ્કણકો મુનિઃ ।
નનર્ત ગાત્રાદાલોક્ય નિજાચ્છાકરસં સ્રુતમ્

નૃત્યતસ્તસ્ય સાવેગં સખેલં વરકાનનમ્ ।
મુનેસ્તપઃપ્રભાવેન જગત્સર્વં નનર્ત ચ

દેવૈરથાર્થિતો ઽભ્યેત્ય તસ્ય શમ્બરદર્શનાત્ ।
સ્વકરાન્નિઃસૃતં ભસ્મ તેનાભૂન્નિર્મદો મુનિઃ

તસ્મૈ સ્તુતિકૃતે તુષ્ટસ્તપોવૃદ્ધિં દદૌ વિભુઃ ।
સપ્તસારસ્વતે તીર્થે સંનિધાનં ચ શંકરઃ

કપાલમોચનં પ્રાપ તીર્થમૌશનસં બલઃ ।
યત્ર જઙ્ઘાગ્રહાન્મુક્તો મુનિર્ઘોરાન્મહોદરઃ

રાઘવેષુનિકૃત્તસ્ય રાક્ષસસ્ય શિરઃ પુરા ।
મહોદરસ્ય જઙ્ઘાયાં લગ્નં કિલ વિસર્પદમ્

સર્વતીર્થનિમગ્નો ઽપિ તત્રૈવ સ્વાસ્થ્યમાપ સઃ ।
ઉત્તઙ્કાશ્રમમાસાદ્ય પૃથૂદકમવાપ ચ

વસિષ્ઠેન જિતઃ પૂર્વં ધેનુહૃદ્બ્રહ્મતેજસા ।
રાજન્યવંશ્યો યત્રાપ બ્રહ્મતાં કૌશિકો મુનિઃ

તત્ર રામો દદૌ ભૂરિ ધનં વાર્ષ્ણેયનન્દનઃ ।
તતઃ સારસ્વતે કુઞ્જે યત્રેન્દ્રો નમુચેર્વધાત્

બ્રહ્મહત્યાકુલો મુક્તસ્તં પ્રાપ દારુણં શનૈઃ ।
સોમતીર્થં તતઃ પ્રાપ યત્રેષ્ટમમૃતત્વિષા

તારકખ્યો હતો યત્ર ષણ્મુખેન મહાસુરઃ ।
સ્કન્દાભિષેકાત્સ્નાત્વાથ વહ્નિતીર્થં સમાયયૌ

યત્રાનલો ભૃગોઃ શાપાન્નષ્ટો ઽભૂન્નિર્વૃતઃ પુનઃ ।
કૌબેરમિન્દ્રતીર્થં ચ યામુનં ચાચ્યુતાગ્રજઃ

દેવલસ્યાશ્રમં પ્રાપ્ય જૈજીષવ્યઃ સુયોગવિત્ ।
યત્ર સર્વગતં બ્રહ્મ દેવલાય જગૌ મુનિઃ

તતઃ સારસ્વતં તીર્થમાસસાદ હલાયુધઃ ।
અપસરોદર્શનાત્પૂર્વં શુક્રં નિપતિતં જલે

દધીચસ્ય મુનેસ્તેન પુત્રં લેભે સરસ્વતી ।
દધીચસ્યાસ્થિનિચયે મહેન્દ્રાયુધતાં ગતે

અનાવૃષ્ટ્યાં સ તનયસ્તયા મત્સ્યાશનૈર્વૃતઃ ।
સારસ્વતઃ સુતો વેદાન્સ સસ્માર મહામતિઃ

દુર્ભિક્ષકર્ષિતા નામ વિસ્મૃતે ઽધ્યયને તતઃ ।
સર્વેષાં મુનિમુખ્યાનાં બભૂવ ગુરુરર્થિતઃ

તસ્મિંસ્તીર્થે બલઃ સ્નાત્વા યયૌ યત્ર પુરા વપુઃ ।
સનત્કુમારી તપસા સ્વર્ગાય ત્યક્તુમુદ્યતા

નારદઃ પ્રાહ નોદ્વાહં વિના સ્વર્ગો ભવેદિતિ ।
સા ગાલવસુતાયૈવ દિનભોગ્યાં તનું દદૌ

કૃત્વા લલિતમાકારં ત્રિદિવં ચ યયૌ તતઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા ચ દત્વા ચ પ્લક્ષપ્રસ્રવણે તથા

અવાપ કારપવનં તીર્થાન્યાલોકયઞ્શનૈઃ ।
નારદાત્તત્ર શુશ્રાવ કુરુક્ષેત્રે નૃપક્ષયમ્

***** રામતીર્થયાત્રા ॥ 2 ॥ *****
પૃષ્ટો ઽથ ધૃતરાષ્ટ્રેણ સંજયો યુદ્ધમબ્રવીત્ ।
ભીમસેનસ્ય વિરથં કૌરવસ્ય ચ માનિનઃ

સમન્તપઞ્ચકં ગત્વા પદ્ભ્યામેવ સુયોધનઃ ।
તસ્થાવકમ્પો મહતામધિકં ધૈર્યમાપદિ

તતો દુર્યોધનો ઽવાદીદ્ધર્મપુત્રં સહાનુગાઃ ।
ઉપવિશ્ય નિરીક્ષન્તાં ભવન્તો યુધ્યમાનયોઃ

અજાતશત્રુઃ શ્રુત્વૈતત્સહ પાઞ્ચાલસૈનિકૈઃ ।
ઉપાવિશત્કૃષ્ણસખઃ પરિવાર્ય હલાયુધમ્

અથ ભીમં ગદાપાણિં બદ્ધકક્ષસ્તરસ્વિનમ્ ।
આજુહાવ વચોયુદ્ધે પ્રવૃત્તે કુરુનન્દનઃ

તતસ્તયોર્ગદાઘાતજાતા વહ્નિકણાવલી ।
વિદધે સંભ્રમાવૃત્તહેમાભરણવિભ્રમમ્

સુરૈરાપૂરિતે વ્યોમ્નિ યુદ્ધદર્શનલાલસૈઃ ।
બભૂવ નાકકાન્તાનાં કો ઽપિ કૌતુકવિભ્રમઃ

આક્ષેપે વર્જને મોક્ષે રાજવૃત્તૌ નિવર્તકે ।
ધાવને સમવસ્થાને વિપ્લુતે સમવિપ્લુતે

તૌ પ્રગલ્ભતયા વીરૌ ચિત્રમણ્ડલચારિણૌ ।
સનિર્ઘોષં મહાવેગઃ પાર્શ્વદેશમતાડયત્

તતો ભીમઃ સમાધૂય ગદામશનિનિઃસ્વનામ્ ।
ભ્રામયામાસ યેનાભૂદ્ધોરો ઘરઘરારવઃ

તતસ્તાં પ્રહિણોદ્ભીમો ગિરિગુર્વીં ગદાં જવાત્।
અકમ્પિતસ્તાડિતો ઽપિ પુનર્ભીમો ઽસૃજદ્ગદામ્ ।
પુનર્મોઘીકૃતા રાજ્ઞા સાપતત્કમ્પિતાવનિઃ

અથ વક્ષસ્તટે ભીમઃ કૌરવેણ સમાહતઃ ।
ન વિવેદ ક્ષણં કિંચિન્મૂર્છાવ્યાકુલિતાશયઃ

પાઞ્ચાલસૃઞ્જયાનીકે સંદેહાકુલિતે તતઃ ।
શનૈર્ભીમઃ સમાશ્વસ્ય પાર્શ્વે નૃપમતાડયત્

ગાઢપ્રહારાભિહતઃ પતિતઃ કૌરવેશ્વરઃ ।
ઉત્થાય તૂર્ણમાહત્ય ભુવિ ભીમમપાતયત્

અથાપતત્સુરોત્સૃષ્ટ પુષ્પવૃષ્ટિર્યશઃસિતા ।
સાધુવાદાવલી મૂર્ધિ સૂનવે કુરુભૂપતેઃ

અથોત્થિતે ભીમસેને પરિમૃજ્યાશુ શોણિતમ્ ।
કો ઽનયોરધિકો યોદ્ધા પપ્રચ્છેત્યર્જુનો હરિમ્

સો ઽબ્રવીદ્બલવાન્ભીમો ભીમવીર્યઃ કિમુચ્યતે ।
ઉપદેશે ગદાયુદ્ધે કિંતુ યુદ્ધપરાક્રમે

સ પ્રયત્નઃ કુરુપતિર્ભીમસેનાદ્વિલોક્યતે ।
તસ્માન્ન ધર્મયુદ્ધેન ભીમઃ શક્તો નિપાતને

માયયા નિહતા દૈત્યા માયાવધ્યા હિ માયિનઃ ।
ઊરુભઙ્ગમતો ભીમો વિદધાત્વસ્ય માયયા

અન્યથા દુર્જયો રાજા ત્રયોદશસમાવ્યધાત્ ।
એષ લોકભયં ભીમો(મે) વિધાય ગદયા શ્રમમ્

વ્યાયામચતુરો વેગાદૂર્ધ્વચારી સુયોધનઃ ।
મહાશૈલેયભઙ્ગો ઽસ્મિન્સુકરશ્છિદ્રદર્શનાત્

ઉક્તે જનાર્દનેનેતિ ભીમશ્ચિક્ષેપ ભીષણામ્ ।
ગદાં તાં કુરુરાજો ઽપિ વિલઙ્ઘ્ય તમતાડયત્

વ્યથાં સંસ્તમ્ભ્ય ભીમો ઽથ ઘૂર્ણમાનતનુઃ ક્ષણમ્ ।
ગદાં રન્ધ્રં વિચિન્ત્યાસ્મૈ પ્રાહિણોત્કનકાઙ્ગદામ્

પુષ્પાયુધપુરોદારહેમાભરણવિભ્રમે ।
ઊરુયુગ્મે ભુજઙ્ગીવ સા પપાત મહીપતેઃ

નિર્ઘાતઘોરઘનઘોષગદાનિપાતનિષ્પેષજર્જરતરત્રુટિતોરુસંધિઃ ।
દુર્યોધનો ઽથ નિપપાત દિવં વિલોક્ય વજ્રાવપાતહતપક્ષ ઇવાદ્રિરાજઃ

અક્ષૌહિણીપતિનરેશ્વરમૌલિરત્નરશ્મિચ્છટાપટલપાટલપાદપીઠે ।
અસ્મિન્મહીપરિવૃઢે પતિતે ચ ભૂમૌ કૈર્નિન્દિતં ન ભવભઙ્ગુરભઙ્ગિ જન્મ

***** ગદાયુદ્ધમ્ ॥ 3 ॥ *****
તસ્મિન્નેકાદશચમૂનાથે ભુવિ નિપાતિતે ।
ચકમ્પે લોલતટિનીરશના વસુધાવધૂઃ

બભૂવ ભયદૈર્વ્યાપ્તં દુર્નિમિત્તશતૈર્જગત્ ।
પ્રશંસન્તશ્ચ તદ્યુદ્ધં પ્રયયુર્વ્યોમચારિણઃ

ભીમો નિકારગણનાં કુર્વન્કુરુપતેઃ શિરઃ ।
ચરણેનાસ્પૃશલ્લક્ષ્મીવિલાસસદનં તતઃ

તં વિલોક્ય રુરોદેવ પતિતં ચક્રવર્તિનમ્ ।
ત્વઙ્ગદ્ગદાઙ્ગદચ્છિન્નહારમુક્તાશ્રુભિર્મહી

ભીમં નિરસ્ય ગર્જન્તં ધર્મરાજઃ સુયોધનમ્ ।
ઊચે રાજંસ્તવૈવાયમનયાત્સુહૃદાં ક્ષયઃ

દૃષ્ટ્વા શિરઃ પદા સ્પૃષ્ટં ભીમેન જગતીભુજઃ ।
પ્રાહોત્તાલહલઃ કોપકરાલસ્તાલલાઞ્છનઃ

પ્રતાપતાપિતરિચોર્યશઃ શત્રુહૃતશ્રિયઃ ।
શિરો વ્યાજહતસ્યાસ્ય કઃ સ્પૃશેદપશુઃ પદા

ઇત્યુક્ત્વા ક્રોધશિખિના તં ભીમં દગ્ધુમુદ્યતમ્ ।
શમયામાસ કંસારિસ્તૈસ્તૈર્વિનયભાષિતૈઃ

વિષદ્યુતાગ્નિદોષાણાં પ્રભાવો ઽસીતિ વાદિનમ્ ।
કૃષ્ણં દુર્યોધનો ઽવાદીત્સંસ્તમ્ભ્ય રુજમુત્કટામ્

ગોપાલબાલ મૂર્ખાણાં સંજ્ઞાં કૃત્વાસ્મિ વઞ્ચિતઃ ।
ત્વયા ભીષ્મમુખા વીરાસ્તે વ્યાજૈરેવ પાતિતાઃ

ભુક્તં સુહૃદ્ભિર્વિહૃતં કાન્તાભિર્હુતમગ્ર્યજૈઃ ।
વધઃ ક્ષત્રોચિતઃ પ્રાપ્તઃ કો ઽન્યો ઽસ્તિ સદૃશો મયા

ભ્રૂભઙ્ગેન નિવાસિતા વનભુવં શુષ્યન્મુખાઃ શત્રવો દૃષ્ટા શ્રીઃ સ્વયમર્પિતાગ્ર્યસુહૃદામુષ્ણીષહારસ્મિતા ।
સંગ્રામે ઽપ્યપરાઙ્મુખસ્ય નિધનં દિક્ષુ પ્રરૂઢં યશઃ કર્તવ્ય સ્પૃહણીયમન્યદિચિતં યુક્તં કિમસ્ત્યાયુષઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય લજ્જિતા ઇવ માનિનઃ ।
નૃપૈઃ સહ યયુઃ પાર્થા નાદયન્તો રથૈર્જયમ્

અથાવરોપ્ય પ્રથમં ફલ્ગુણં મધુસૂદનઃ ।
રથાદવાતરત્પસ્ચાજ્જજ્વાલ સ રથસ્તતઃ

દ્રોણકર્ણાસ્ત્રદગ્ધો ઽયમત્યન્તં જ્વલિતો રથઃ ।
ઇતિ પૃષ્ટો ઽવદત્પાર્થં વિસ્મિતં કાલિયાન્તકઃ

શ્રુત્વેતિ સંજયાદ્રાજા દારુણં મોહવિહ્વલઃ ।
શુશોચ પુત્રાન્વાક્યાનિ વિદુરસ્ય સ્મરન્મુહુઃ

તતઃ કૃષ્ણમુનૌ પ્રાપ્તે કુરુવેશ્મ હરિર્નૃપમ્ ।
ગાન્ધારીં ચાવદત્પ્રાપ્ય વિસૃષ્ટો ઽજાતશત્રુણા

યાચિતો ઽપિશમં નૈચ્છત્કૌરવો નિજદુર્નયાત્ ।
ન ચ ધર્માચ્ચ્યુતાઃ પાર્થાસ્તેન તેન પદં રુષઃ

પુત્રાસ્તે યુવયોરદ્ય પાણ્ડુપુત્રાઃ સુરત્વિષઃ ।
યુવાભ્યામેવ ચોક્તં પ્રાગ્યતો ધર્મસ્તતો જયઃ

ઇતિ પ્રસાદ્ય તૌ યાતે વૃષ્ણિવીરે ઽમ્બિકાસુતઃ ।
મુનાવાશ્વાસ્ય યાતે ચ શેષં પપ્રચ્છ સંજયમ્

સો ઽબ્રવીદથ પુત્રસ્તે વેષ્ય(પ)માનો મહીતલે ।
મામૂચે પશ્ય સૂદેન માયયાહં નિપાતિતઃ

અત્રાન્તરે સમભ્યેત્ય દ્રૌણિહાર્દિક્યગૌતમાઃ ।
દદૃશુઃ કૌરવપતિં નીતં કાલેન તાં દશામ્

તતો ગુરુસુતઃ કોપાદ્વિનિષ્પિષ્ય કરે કરમ્ ।
નિઃશેષશત્રુનિધને પ્રતિજ્ઞાં નિઃશ્વસન્વ્યધાત્

અથ વીરં તમાલિઙ્ગ્ય ચક્રે સેનાપતિં નૃપઃ ।
ન હ્યહંકારશૈથિલ્યં પર્યન્તે ઽપ્યભિમાનિનામ્

પ્રલયામ્બુદનિર્ઘોષં વિનદ્ય દ્રોણનન્દનઃ ।
નિશાયાં તાં રુજા રાજા વિષમામગમદ્દશામ્

તતો ગૌતમહાર્દિક્યગુરુપુત્રા મહાવનમ્ ।
વિવિશુઃ કલયન્તો ઽન્તઃ શ્રિયઃ કલ્લોલલોલતામ્