ભૈષજ્યવસ્તુ · ભાગ 2140

+ + + + + સંબ્ ઉદ્ધ્ એ બુદ્ધાનાં શ્રાવકેષુ વા । 58
શોભિતઃ સ્થવિર શ્ + ભિ ક્ષુસંઘાગ્રતઃ સ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 59
શોભિતવર્ગશ્ ચતુર્થઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં સુમન્ અસમ્ ઇદમ્ અવોચ ન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં સુમન આયુષ્મતા શોભિ તેન + + + + ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ સ્વકં કર્મ વ્યાકરોતુ ॥
કર્ણે સુમનસં કૃત્વા કૃત્વા માલા ં ચ મૂર્ધનિ ।
ઉદ્યાનભૂમિં નિર્યામિ વયસ્યૈઃ પરિવારિતઃ 60
વિપશ્યિનઃ સ્તૂપમ્ અહં તત્રાપશ્યં મહામુનેઃ
સ ં પૂજ્યમાન ં મહતા જનકાયેન સર્વતઃ 61
વયસ્યકા ગૃહી ત્ વ્ આ + + + મા લાં સ્વકાં સ્વકાં ।
તસ્મિન્ન્ આરોપયં સ્તૂપે સુપ્રસન્નેન ચેતસા । 62
તાન્ અહં તત્ર દૃષ્ટ્વાથ જનમ્ અન્યં તથા બહુ ।
કર્ણાદ્ ગૃહીત્વા કુસુમં સ્તૂપે આરોપયે તદા । 63
તેનાહં કુશલમૂલેન યત્ર યત્રોપપન્નવાન્*
દેવભૂતો મનુષ્યશ્ ચ કૃતપુણ્યો વિરોચિત્ અઃ 64
આરાધિત ઃ સાર્થવાહઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અનુત્તરઃ
અર્ હત્વ ં ચ મ યા પ્રાપ્તં શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 65
એકપુષ્પં પરિત્યજ્ય વર્ષકોટિશતાન્ય્ અહમ્*
દેવેષુ પરિચર્ય્ઽ; એવ શેષેણ પરિનિર્વૃતઃ 66
સચેદ્ ભદન્ત આજ્ઞાસ્યે સંબુદ્ધસ્ય ગુણાન્ બહૂન્*
ભૂયો ઽકરિષ્યે સત્કારાં સુપ્ર સન્ ન્ એ ન ચેતસા । 67
તસ્માત્ પ્રજાનતામ્ અસ્ય + + + + ગુણ્ આન્ બહૂન્*
કાર્યઃ સ્તૂપેષુ સત્કારો ભવિષ્યતિ મહાફલઃ 68
ન હિ ચિત્તપ્રસાદસ્ય સ્વલ્પા ભવતિ દક્ષિણા
તથાગતે વા સંબુદ્ધે બુદ્ધાનાં શ્રાવકેષુ વા । 69
એતદ્ ભદન્તાઃ સ્મરામિ યન્ મયા કુશલં કૃતં*
અનુભૂતં ફલં તસ્ય ( fઓલ્. 203વ્1 ) કાન્તમ્ ઇષ્ટં મનોરમં 70
તેન કર્મ્. + + + + + + જાતિઃ પુનર્ભવઃ
અર્હન્ન્ અસ્મિ હતક્લેશઃ શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 71
નાહં પુનર્ભવશય્યાં સંસારે શયિતઃ ક્વચિત્*
ઇયં મે ભવિતા જાતિર્ ( ગ્બ્મ્ 6.1062બ્ ) અનુપાદાય પશ્ચિમા : 72
તેનૈવ હેતુના ચેદં નામ મે સુમના ઇતિ ।
મુક્તો ઽસ્મિ સર્વદુઃખેભ્ય ઉત્તીર્ણો ભવસાગ રાત્* 73
ઇ ત્ય્ એ વં સુમના સ્થવિરો ભિક્ષુસંઘાગ્રતઃ સ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 74
સુમનોવર્ગઃ પઞ્ચમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં કોટીવિંશમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્ યાકૃ તમ્ આયુષ્મં કોટીવિંસ આયુષ્મતા સુમનસા સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતુ કિમ્ આયુષ્મતા કોટીવિંશેન કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ભગવતા આરબ્ધવીર્યાણામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ સ કથયતિ
ચાતુ ર્દિશસ્ય સં ઘસ્ય મયૈકં લયનં કૃતમ્*
બન્ધુમત્યાં પ્રવચને રાજધાન્યાં વિપશ્યિનઃ 75
સંસ્તીર્ય લયનસ્યાહં દ્ ઊ ષ્યૈર્ ભુવમ્ અવાસૃજમ્*

પ્રહૃષ્ટચિત્તઃ સુમના અકાર્ષં પ્રણિધિં તદા 76
આરાધયેયં સંબુદ્ધં લભેયં ઉપસમ્પદમ્*
પરાં શાન્તિં ચ નિર્વાણં + + + અ જરં પદમ્* 77
અહમ્ એતેન પુણ્યેન કલ્પાં નવતિ સંસૃતઃ
દેવભૂતો મનુષ્યશ્ ચ કૃતપુણ્યો વિરોચિતઃ 78
તતઃ કર્માવશેષેણ પશ્ચિમે ઽસ્મિં સમુચ્છ્રયે ।
શ્રેષ્ઠિનો ઽગ્રસ્ય + + + + + + + .. પુત્રકઃ 79
જાતમાત્રં ચ માં શ્રુત્વા છન્દઃ પિતુ ર્ અભ્ ઊદ્ અ ય્ અમ્*
+ + અ હં કુમારસ્ય કોટીદ્રવ્યસ્ય વિંશતિં 80
રોમાભૂત્ પાદતલયોર્ જાતાભૂચ્ ચતુરઙ્ગુલાઃ
સુસૂક્ષ્મા મૃદુસંસ્પર્શા ઃ શુભાસ્ તૂલપિચૂપમાઃ 81
અતીતા નવતિઃ કલ્પાઃ કલ્પો ચૈ ક્. + + + +
+ + + + અ સંસ્તીર્ણે પાદં ન્યસ્તં મહીતલે । 82
આરાધિતઃ સાર્થ વા હઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અનુત્તરઃ
અર્હત્વં ચ મયા પ્રાપ્તં શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 83
અગ્ર્યો ઽસ્મ્ય્ આરબ્ધવીર્યાણાં નિર્દિષ્ટઃ સર્વદર્શિના ।
ક્ષીણાસ્રવો વાન્તદોષઃ પ્રાપ્તો ઽહમ્ અચ લં + + 84
+ + + + + + + + ભિક્ષુ સંઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 85
કોટીવિંશવર્ગષ્ ષષ્ઠઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં વાગીશમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતા આયુષ્મં વાગીશ આયુષ્મ તા + + + + + + + + + + + ઇદાની મ્ આયુષ્માન્ અપિ વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મ્ અપ્લોતિં । સ કથયતિ
નવત્ય્ અતીતાઃ કલ્પા મે નાભિજાનામિ દુર્ગતિમ્*
દેવભૂતો મનુષ્યશ્ ચ કૃતપુણ્યો વિ રોચ્ ઇ ત ઃ 86
અજાનાનઃ કુશલમ્ અહં કેવલાન્યોન્યદર્શનાત્*
ત ત્ ઓ વ્ ઇ પશ્ય્ ઇ નઃ + + + + + + + + + + 87
+ + + કા કિનીનાં વૈ ગન્ધમાલ્યવિલેપનૈઃ
.. + + ત્વા સ્તૂપે ચ ન વિનિપાતમ્ અહં ગતઃ 88
કૃત્વાલ્પકં તુ કુશલમ્ અનુભૂતં સુખં બહુ ।
અર્હત્વં ચ મયા + + શી તીભુતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 89
સચેદ્ ધિ નામ સમ્બુદ્ધં જ્ઞત્વા મા .. + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + ભ વ્ એ ત્* 90
તસ્માત્ પ્રજાનતા ં સમ્યક્ સંબુદ્ધસ્ય .. + + +
સ્તૂપેષુ કાર્યઃ સત્કારો ભવિષ્યતિ મહાફલઃ 91
અગ્રો ઽસ્મિ ગાથાકારાણાં નિર્દિષ્ટઃ સર્વદર્શિના ।
બહુ શ્રુતશ્ ચ વાગી શઃ કલ્યાણપ્રતિભાનવા ન્* 92
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + ( ગ્બ્મ્ 6.1063અ ) મ હ્ આ હ્રદે ॥ ॥ 93
વાગીશવર્ગઃ સપ્ તમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં પિણ્ડોલભરદ્વાજમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મન્ ભર દ્ વ્ આજ આયુષ્મતા વાગીશેન સ્વકા ક ર્ મ્ અપ્લોતિર્ + + + + + + + + + + + + + + + + + પિણ્ડો લભરદ્વાજઃ કથયતિ
અભૂવં શ્રેષ્ઠિ પુત્રો ઽહમ્ ઈશ્વરઃ પૈતૃકે ગૃહે ।

અનુરક્ષયા પિતુર્ અહં મિથ્યા માતર્ય્ અવર્ત્તિષમ્* 94
પિતરં ભગિની ં ભ્રાતૄં દાસકર્મકરાન્ અપિ ।
તર્પયામ્ય્ અન્નપાનેન માતર ં પર્યભાષિષમ્* 95
માત્સર્યેન્ આ + + + + + + + + + + + +
+ + + ઉ ક્ ત્ અ વાં વાચમ્ ઉપલાં ભુંક્ષ્વ ભોજનમ્* 96
તેન ક ર્મવિપાકેન નરકે ક્ષેપિતં બહુ ।
પ્રતાપને કાલસૂત્રે દુઃખં પ્રાપ્તમ્ અનલ્પકમ્* 97
નરકેભ્યસ્ તતશ્ ચ્યુત્વા લબ્ધ્વા વૈ માનુષં ભવમ્*
તેન કર્મવિપાકેન પાષાણં ભુ .. + + + 98
+ + + + + + + + તાસુ તસૂ પપત્તિષુ ।
તથા ચ ક્ષુત્પિપાસાભ્ય્ આ ં + + કા લં કરોમ્ય્ અહમ્* 99
ઇયં મે પશ્ચિમા જાતિર્ લબ્ધો મે માનુષો ભવઃ
આરાધિતઃ સાર્થવાહઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અનુત્તરઃ 100
પ્રવ્રજ્યા ચ મયા લબ્ધા શાક્યસિંહસ્ય શાસને ।
અ ર્હત્વં + + + + + + + + + ઽસ્ મ્ ઇ ન્ ઇ ર્વૃતઃ 101
સિંહનાદિનામ્ અગ્રશ્ ચ નિર્દિષ્ટઃ સ ર્વદર્શિ ના ।
સર્વે મે વાહિતા ઃ ક્લેશા વીતક્લેશો ઽસ્મ્ય્ અનાસ્રવઃ 102
ઇદાનીમ્ અપિ ભદન્તાહમ્ એવમ્ ઋદ્ધિમતઃ સતઃ
ભવિષ્ય ન્ ત્ય્ ઉપલા એવ ગુહાયાં મમ ભોજનમ્* 103
એતદ્ ભદન્તા ઃ + + + + + + + + ક્ ઋ ત ં મયા ।
અનુભૂતં ફલં તસ્ય ન હિ કર્મ પ્રણશ્ય તિ 104
પિણ્ડો લભરદ્વાજ ઃ સ્થવિરો ભિક્ષુસંઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 105
પિણ્ડોલભરદ્વાજવર્ગો ઽષ્ટમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્ મન્તં સ્ વ્ આ ગ્ અ ત્ અ મ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં સ્વાગત આયુષ્મતા પિણ્ડોલભ રદ્વાજેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આય્ ઉ ષ્માન્ અપિ સ્વાગતઃ સ્વકા ં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતુ । અથાયુષ્માં સ્વાગતસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ ।
બન્ધુ મ ત્યાં રાજધાન્યામ્ અભૂવં શ્રેષ્ઠિદારકઃ
પ્રભૂતધનધાન્યો ઽહં જનકાયસ્ય સંમતઃ 106
+ + + સત્કૃ તો ઽભૂવમ્ અથ નૈગમમન્ત્રિણામ્*
.. + + + દ ર્શનીયો રૂપદર્શનમૂર્ચ્છિતઃ 107
{ રૂપયૌવનમૂર્ચ્છિતઃ : જ્.w. દે જોન્ગ્; ઇઇજ્ 7 (1964), પ્પ્. 232-235}
તતો ઽહં રથમ્ આરુહ્ય જનકાયપુરસ્કૃતઃ
ઉદ્યાનભૂમિં નિર્યામિ સર્વકામસમર્પિતઃ 108
તત્ર ચાપશ્યમ્ ઉદ્યાને શ્રમણં સંવૃતેન્દ્રિયમ્*
શાન્તેન્દ્રિયસમાચારં લૂહચીવ્ અરધારિણમ્ * 109
તં ચાહં શ્રમણં દૃષ્ટ્વા દૌર્મન સ્ ય્ અ + + + +
નિર્ દ્ ઓ ષકં વાઙ્મનસ્ તં જુગુપ્સન્ન્ અવસાદયે : 110
અયં પ્રવ્રજિતઃ કસ્ય દુર્વર્ણો ઘોરદર્શનઃ
કુષ્ઠી ગાત્રેષ્વ્ અરુર્ગાત્રઃ કૃશો ધમનિસન્તતઃ 111
તેન કર્મવિપાકેન વચોદુશ્ચરિતેન ચ ।
તતશ્ ચ્યુતઃ કાલગતો નરકેષૂપપન્નવાન્* 112

દુર્વર્ણો દુઃખિતો ઽહં ચ ભવામિ નરક્. + +
+ + ગાત્રેષ્ વ્ અ રુર્ગાત્રઃ કૃશો ધમનિસન્તતઃ 113
કપાલપાણિર્ વ્યાહારં શણશાટીનિવાસિતઃ
સંકારકૂટશયનો ઽલયનો ઽથાપરાયણઃ 114
યેન ( ગ્બ્મ્ 6.1063બ્ ) યેન ચ ગચ્છામિ ભિક્ષામ્ આહારકારણાત્*
દણ્ડિનો વારયન્તે માં ભવામિ ચ જુગુપ્સિતઃ 115
પંચ જાતિશતાન્ય્ એવં યત્ર્ અ ય ત્ર્ ઓ પ્ અ પન્નવાન્*
તત્રૈવ ચ ક્ષુત્પિપાસાભ્યાં દુઃખી કાલં કરોમ્ય્ અહમ્* 116
દુરાગતશ્ ચ મે નામ સર્વનામજુગુપ્સિતઃ
અમનાપશ્ ચ સર્વેષાં તદૈવાસં જુગુપ્સિતઃ 117
સો ઽહં સંબુદ્ધં અદ્રાક્ષં ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતમ્*
મહતો જનક્ આયસ્ય દે શયન્તં પરં પદમ્* 118
દૃષ્ટ્વા ચ જનકાયં તં પ્રધાવં ત્વરિતં ગતઃ
અપ્ય્ એવાન્નસ્ય પાનસ્ય લભેયં યાવદર્થિકં । 119
દૃષ્ટ્વા ચ જનકાયં તં ધર્માર્થાય નિષણ્ણકમ્*
નિરાશઃ પ્રત્યપક્રામં નાસ્તિ ભક્તસ્ય દાયકઃ 120
પ્રત્યભાષે તતો નાથો મહાકારુણિકો મુનિઃ
+ + સ્વાગ ત ભદ્રં તે નિષીદેદં તવાસનમ્* 121
સો ઽહં પ્રામોદ્યમ્ આગમ્ય સંપ્રગૃહ્યાઞ્જલિં તતઃ
શાસ્તુઃ પાદૌ નમસ્યાહમ્ એકાન્તે સન્નિષણ્ણવાન્* 122
તતઃ કારુણિકઃ શાસ્તા ગૌતમો હ્ય્ અનુકમ્પયા ।
કથ + + આ ન્ ઉ પૂર્વા સો ઽહં સત્યાનિ દૃષ્ટવાન્* 123
યાચેત્ તતો ઽહં પ્રવ્રજ્યાં દૃષ્ટ્ અસત્યો મહા મુનિમ્*
પ્રવ્રાજયત્ કારુણિકો ગૌતમો મે ઽનુકંપયા 124
સ્વાગતશ્ ચેતિ મે નામ કૃતવાન્ લોકનાયકઃ
તેજોધાતુસમાપત્ત્યામ્ અગ્ર્યં મામ્ અભ્યનિર્દિશેત્* 125
ઇત્ય્ એવં સ્વા ગતસ્થવિરો ભિક્ષુસં ઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 126
સ્વાગતવર્ગો નવમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવ આયુષ્મન્તં નન્દિકમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મન્ નન્દિક આયુષ્મતા સ્વા ગતેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇ દાનીં ત્વમ્ અપિ નન્દિક સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરો તુ અથા યુષ્માન્ નન્દિકસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
પુરોત્તમે રાજગૃહે શ્રેષ્ઠ્ય્ અભૂવં મહાધનઃ
દુર્ભિક્ષે વર્તમાને ચ ઋષયસ્ તત્ર ભોજિત્ આઃ 127
+ + + + + + + + + + + ઋષિર્ આગ ત્ અ ઃ
પ્રત્યેકબુદ્ધો ભગવાં વશીભૂતો + + સ્રવઃ 128
ચિન્તામાત્સર્યદોષેણ પાપિકાં ચિન્તયામ્ય્ અહમ્*
કો ઽધુનેમં શ્રમણકં સપ્ત વર્ષાણિ ભોજયેત્* 129
ક્વાથયિત્વાશ્વમૂત્રેણ તતો ભક્તમ્ અપાચયેત્*
અભોજયં ઋષિં ત .. + + + + + + + 130
+ + + + + + + + ન રકપક્વવાંશ્ ચિરમ્*
સંઘાતે રૌર વે + + તપને ઽથ પ્રતાપને । 131

નરકાત્ પ્રચ્યુતશ્ ચાહં લબ્ધ્વા વૈ માનુષં ભવમ્*
ગ્લાનકઃ પરવશ્યશ્ ચ દુઃખી કાલ ં ક રોમ્ય્ અહમ્* 132
પઞ્ચ જાતિશતાન્ય્ એ વં + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 133
ઇયં મ્ એ પશ્ચિમા જાતિર્ લબ્ધો મે માનુષો ભવઃ
આરાધિતઃ સાર્થવાહઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અનુત્તરઃ 134
પ્રવ્રજ્યા ચ મયા લબ્ધા શાક્યસિંહસ્ય શાસને
અર્હત્વં ચ મયા પ્રાપ્તં શીતીભૂતો ઽ સ્મ્ ઇ નિર્વૃતઃ 135
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + ગ્લ્ આનકઃ પરિવર્તકઃ 136
ઇત્ય્ એવં ન ન્દ્ ઇ કઃ સ્થવિ રો ( fઓલ્. 205ર્1 ) ભિક્ષુસંઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 137
નન્દિકસ્યાનિર્ ઉદ્ધ + + વર્ગ્ ઓ દશમઃ ॥ ॥
ઉ દ્દાનમ્* ॥ + ( 27 અક્ષરસ્ લોસ્ત્ ) ( ગ્બ્મ્ 6.1064અ ) પિણ્ડો લસ્વાગતનન્દિકાઃ ॥ ॥
અથ સ્થ વિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં યશસમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં યશ આયુષ્મતા નન્ દ્ ઇ ક્ એ ન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુ ષ્માન્ + સ્વકાં ક્ અર્ મ્ અપ્લોતિં + + + + + + + + + + + + + + + + + ક ર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ ।
પુરારણ્યે મુ નિ + + ગ્રામં પિણ્ડાર્થમ્ આવ્રજમ્*
નારીકુણપમ્ અદ્રાક્ષં વ્યાધ્માતકવિનીલકમ્* 138
યોનિશઃ પ્રત્યવેક્ષ્યાહં પર્યઙ્કેન નિષણ્ણવાન્*
અશુભાં તત્ર ભાવયામ્ય્ એકાગ્રઃ સુસમાહિતઃ 139
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + ભીષણં શબ્દં સમાધેર્ અહમ્ ઉ ત્થ્ ઇ તઃ 140
તસ્યા ઃ કુક્ષિસ્થમ્ અદ્રાક્ષં પુરીષમ્ અથ શોણિત ં ।
તં પૂતિગન્ધમ્ અશુચિ ં પ્રઘરન્તં સમન્તતઃ 141
આન્ત્રમ્ અન્ત્રગુણા વૃક્કા હૃદયં ક્લોમકં તથા ।
ખાદ્યમાનં કૃમિશતૈઃ પુ નશ્ + + + + + 142
+ + + + + + દૃષ્ ટ્વા સ્વે શરીરે નિબદ્ધવાન્*
યથૈવેદં + + + + યથૈવૈતદ્ ઇદં તથા 143
તતઃ સમાધેર્ વ્યુત્થાય પ્રક્રાન્તો ઽસ્મ્ય્ આશ્રમં પ્રતિ ।
ન પિણ્ડાય તદાચાર્ષં ભુક્તવાન્ નૈવ ભોજનમ્* 144
યદા ચાહં પુનર્ ગ્રામં પ્રવિષં ભોજના ર્ થ્ ઇકઃ
+ + + + + + + + + + + તત્ર ભાવયમ્* 145
સર્વમ્ ઇદં રૂપગતં ય + + કુણ પં તથા ।
અન્તઃ પૂર્ણમ્ અમેધ્યસ્ય સર્વમ્ એવ જુગુપ્સિતમ્* 146
એવં ભાવયતો ઽભીક્ષ્ણં પ્રાપ્ત મે વીતરાગતા ।
બ્રાહ્માન્ વિહારાંશ્ ચત્વાર અપ્રમાણાઃ સુભાવિતાઃ 147 {બ્રાહ્મા વિહારાશ્}
ત + + + + + + + બ્રહ્મ લ્ ઓ કપરાયણઃ
બ્રહ્મલોકાદ્ અહં ચ્યુત્વા જાતો વારાણ સીપુરે ॥ 148
જાતો ઽગ્રશ્રેષ્ઠિનઃ શ્રીમાં અહં તત્રૈકપુત્રકઃ
પ્રિયો મનાપઃ સર્વેષાં નિષ્ઠાપ્રાપ્તશ્ ચ સમ્પદામ્* 149
દિવા સમ્પરિચર્યાહં રાત્રૌ શય્યામ્ અકલ્પયમ્*

લઘ્વ્ એવ તત ઉત્થાય તત્રા પશ્ ય્ અં બહૂ ઃ સ્ત્રિયઃ 150
કૃત્વા મ્ર્દઙ્ગાં શિરસિ ભેરીપણવવલ્લરી ઃ
+ + + પ્ર લપન્ત્ ઈ સ્ તાઃ સુપ્તા વિક્ષિપ્તબાહવઃ 151
તતો મે પુર્વકો હેતુર્ ઉદપાદિ મહાર્થિકઃ
શ્મશાનસંજ્ઞાશુભત્ આ આસીદ્ અન્તઃપુરે મમ । 152
તતઃ સંવેગમ્ આપન્નો વિસ્વરં કૃતવાન્ અહમ્*
ઉપદ્ર્ ઉ તો ઽસ્મિ માર્ષા ઉપસૃષ્ટઃ સમન્તતઃ 153 {મારિષા}
શયનાત્ તત ઉત્થાય પ્રાસાદ્ આત્ + + + +
વિવૃણ્વન્તિ મમ દ્વારં દેવતા અ નુકમ્પયા 154
નગરાદ્ અભિનિષ્ક્રમ્ય નદીતીરમ્ ઉપાગતઃ
અપશ્યં પારિમે તીરે શ્રમણં સંવૃતેન્દ્રિયમ્* 155
તં ચાહં શ્રમણં દૃષ્ટ્વા શબ્દમ્ ઉચ્ચમ્ ઉદીરયન્*
ઉપદ્રુતો ઽસ્મિ શ્રમણ ઉપસૃષ્ટો ઽસ્મિ માર્ષ । 156 {મારિષ}
આલપ્ત + + + + .. માં વાચામૃતયા તદા ।
એહિ કુમાર નિર્ભીત મ્ ઇદં તે નિરુપદ્રુતમ્* 157
નદીપારમ્ અહં તીર્ણ ઉત્સૃજ્ય મણિપાદુકે ।
ઉપસંક્રાન્તઃ કારુણિકં બુદ્ધમ્ અપ્રતિપુદ્ગલમ્* 158
તતો માં તૃષિતં જ્ઞાત્વા સ શાસ્તાપ્રતિપુદ્ગલઃ
ધર્મં મધુરં આચષ્ટે તં ચાહ ં પ્રત્ ઇ બુદ્ધવાન્* 159
યચેત્ તતો ઽહં પ્રવ્રજ્યાં દૃષ્ટસત્યો મ હામુનિં
પ્રાવ્રા જ્ અ યત્ કારુણિકો ગૌતમો મે ઽનુકમ્પયા । 160
રાત્રીનિવાસેન તત ઉદિતે ઽસ્મિન્ દિવાકરે ।
સર્વે મમાશ્રવાઃ ક્ષીના ઃ શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ
ઇત્ય્ એવં ( ગ્બ્મ્ 6.1064અ ) યશાઃસ્થવિરો ભિક્ષુસંઘાગ્રતઃ સ્થિત ઃ ।
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મં અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 162
યશાઃસ્થવિરસ્ય વર્ગ એકાદશઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં શૈવલમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં શૈવલ આયુષ્મતા યશસા સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માં શૈવલો વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં । અથાયુષ્માન્ શૈવ્ અલસ્ તસ્યાં વે લાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
વારાણસ્યાં નગર્યાં વૈ નિર્વૃતે કાશ્યપે જિને ।
મહત્સ્તૂપં કારિતવાં રાજા રત્ન મયં કૃકિઃ 163 *{મહાસ્તૂપં}
અભૂવં જ્યેષ્ઠપુત્રો ઽહં કૃકે રાજ્ઞો યશસ્વિનઃ
પ્રથમં ચ મયા ચ્છત્રં જિનસ્તૂપે પ્રતિષ્ઠિતમ્* 164
તત્ કર્મ કુશલં કૃત્વા યત્ર યત્રોપ પન્નવાન્*
દે વભૂતો મનુષ્યશ્ ચ કૃતપુણ્યો વિરોચિતઃ 165
ભવામ્ય્ આઢ્યો મહાભોગસ્ તાસુ તાસૂપપત્તિષુ ।
મહાદાનપતિશ્ ચાહં ભવામિ ધનધાન્યવાન્* 166
દત્તં દાનં અનલ્પં ચ પંચ જાતિશતાનિ મે ।
સન્ત ર્પિતા યાચનકા ઃ શ્રમણબ્રાહ્મણાઃ પૃથક્* 167
પ્રત્યેકબુદ્ધા અખિલ્ આ + + + અ નાસ્રવાઃ
સન્તર્પિતાઃ પઞ્ચશતા ઃ સુપ્રસન્નેન ચેતસા । 168
તત્ કર્મ કૃત્વા કુશલમ્ ઇહ પશ્ચિમકે ભવે ।

આઢ્યે શાક્યકુલે જાતમાત્રો વાચમ્ અભાષિ યત્* 169
કચ્ચિદ્ ધનં વા ધાન્ય્ અં + + + + + + .ઇ .. મઃ
દાનં યતો ઽહં દાસ્યામિ તર્પયિષ્યે વનીપકા ન્* 170
+ + તૃ પ્તિં ન ગચ્છામિ તર્પયિષ્યે વનીપકાન્*
સાધુ મે ક્ષિપ્રમ્ આખ્યાતું કચ્ચિદ્ અસ્તીહ વો ધનમ્* 171
સંવિગ્નમનસો ઽભૂવં સ્ તે શ્રુત્વા મમ ભાષિતમ્*
દિશો દિશં વિધાવન્તિ સ્થાપયિત્વા ચ + + + 172
+ + + + + + + + લ પનમ્ આલપતે તદા ।
દેવો મનુષ્યો યક્ષો + + + ત્વં બ્રૂહિ મે લઘુ । 173
તવ પુત્રો ઽહમ્ અસ્મ્ય્ અમ્બ માનુષો ઽસ્મિ ન રાક્ષસઃ
જાતિસ્મરો દાનપતિર્ દાનં દાતું સદોત્સહે । 174
અભૂદ્ આત્તમના માતા શ્રુત્વા તદ્ વચનં મમ ।
સા સ્મા શ્વ્ + + + + + + + + + + + + 175
પરિવારેણ જનેત્રી મામ્ અપોષય્ અત્ + +
+ + મ નાપઃ સર્વેષાં નાતૃપ્યં દર્શનેન મે । 176
જાતમાત્રસ્ય મે નિત્યમ્ અભ્યવર્ધત તત્ કુલમ્*
ધનધાન્યસુવર્ણેન દાસકર્મકરૈર્ અપિ । 177
શૈવલો દાર કો જાતો જાતમાત્રો ઽભ્યભાષત ।
શૈવલ્ ઓ + + + + + + + + + + + + + 178
+ + ત તો ઽહં દાનાનિ તર્પયિત્વા વનીપકા ન્*
આરાધ યિત્વા સમ્બુદ્ધં પ્ર્ અ વ્રજિત્વાનગારિકામ્* 179
નાહમ્ ઋણાત્ પ્રવ્રજિતો નાપિ ચાજીવિકાભયાત્*
ષડ્ અભિજ્ઞા મયા પ્રાપ્તા ઃ પ્રવ્રજ્ય શ્રદ્ધયા તદા । 180
.. .. .. રાજભિશ્ ચા .. .. + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + નસ્ય ચ । 181
ઇત્ય્ એવં શૈવલઃ સ્થવિરો ભિ ક્ષુસંઘા ગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 182
શૈવલવર્ગ્ ઓ દ્વાદશઃ ॥ ॥
અ થ સ્થવિર સ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં બક્કુલમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં બક્કુલ આયુષ્મતા શૈવલેન સ્વકા કર્મપ્લ્ ઓતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ બક્ કુલઃ સ્વકાં ( fઓલ્. 206ર્1 ) કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતુ । અથાયુષ્માન્ બક્કુલસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
બન્ધુમત્યાં રાજધાન્યાં ગાન્ધિકો ઽહં પુરાભવમ્*
વિપશ્યિનઃ પ્રવચને ભિ ક્ષુસંઘં ન્ય મન્ત્રય મ્* 183
દદામિ ગ્લાનભૈ ષજ્યં + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 184
+ + ( ગ્બ્મ્ 6.1065અ ) નિમન્ત્રિત ઃ સંઘો ન ચ કશ્ચિદ્ અયાચત ।
+ + + શ્રમણો ત્વ્ એક એકામ્ એવ હરીતકી ં । 185
કલ્પાનિ ત્વ્ એકનવતિ ં વિનિપાતો ન મે ઽભવત્*
પશ્ય ભૈષ જ્યદાનસ્ ય્ અ વ્ ઇ પાકો ઽયં મહાર્થિકઃ 186
અનુ ભ્ ઊ તં + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + મો દિતમ્* 187
તતઃ કર્માવશેષેણ લબ્ધો મે માનુ ષો ભવઃ

નાભિજાનામ્ય્ અશૈક્ષો હિ ગ્રહિતું રાષ્ટ્રપિણ્ડકમ્* 188
ત્રિરાત્રેણૈવ તિસ્રો ઽપિ વિદ્યા ઃ સાક્ષાત્કૃતા મયા ।
યાપયેલ્ લૂહલૂહેન પાંસુકૂલં ચ ચીવરમ્* 189
અસ ંકીર્ણો + + + + + + + + + + + +
+ + + + વ ર્ષશતમ્ આયુર્ અસ્મિં ભવે મમ । 190
ન ગ્લ્ આનમ્ અ ભિજાનામિ તાવત્કાલિકમ્ અપ્ય્ અહમ્*
એતદ્ ભદન્તા ઃ સ્મરામિ પરીત્તં કુશલં કૃતમ્*
અનુભૂતં ફલન્ તસ્ય કાન્તમ્ ઇષ્ટં સુખોદયમ્* 191
ઇત્ય્ એવં બક્કુલઃ સ્થ વિરો ભિક્ષુસંઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અ નવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 192
બક્કુલ્ અવર્ગ સ્ ત્રયોદશઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં સ્થવિરં સ્થવિરનામાનં ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં સ્થવિર આયુષ્મતા બક્કુ લેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ સ્થ્ અ વિરો વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિ ં । અથ સ્થવિર ઃ સ્થવિરનામા તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ ।
ચર્મકારો ઽહમ્ અભવં પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ ।
દુર્ભિક્ષે ચર્મખણ્ડાનિ તતઃ સ્વે + + + + + 193
+ + + + + + + + આહારસ્યૈવ કારણાત્*
પિણ્ડાય શ્રમણશ્ ચાન્ય્ અ + + + ભોજનાર્થિકઃ 194
તસ્મૈ ચિત્તં પ્રસાદ્યાહં દત્તવાંશ્ ચર્મમિશ્રિકામ્*
શ્રમણઃ પરિભુજ્યાસૌ તત આકાશમ્ ઉત્થિતઃ 195
પ્રામોદ્યમ્ ઉપગમ્યાહં સંપ્રગૃહ્યાઞ્જલિં તતઃ
.. + + + + + + + + + + + + + + .. .. । 196
પ્રીતિં ચ લબ્ધ્વા વિપુલાં અકાર્ષં પ્રણિધિં + +
સ્થવિરૈ ર્ ઈદૃશૈર્ એવ ભવેન્ મમ સમાગમઃ 197
ભિક્ષ્ ઉ ણાનેન યો ધર્મઃ સ્પૃષ્ટઃ કાયેન નિર્મલઃ
સ્પૃશેયં તમ્ અહં ધર્મં પ્રણિધિર્ મે તદાભવત્* 198
અનુપેતં ચ વર્ણેન ગન્ધેન ચ્ અ + + + +
+ + + + ર સાપન્ન્ અં દત્તં દાનં તદા મયા । 199
અનુભૂતં બહુ સુખં કૃત્વા કુશલ્ અમ્ + +
દેવ ભૂતો મનુષ્યશ્ ચ કૃતપુણ્યો વિરોચ્ ઇતઃ 200
ઇય ં મ્ એ પશ્ચિમા જાતિર્ લબ્ધો મે માનુષો ભવઃ
આરાધિતઃ સાર્થવાહઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અનુત્તરઃ 201
યશ્ ચ પ્રણિધિર્ ઉત્તમા સ + + + + + + +
+ + + + + + + + શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 202
ઇતિ તત્ર મહાસ્થવિર ઃ સ્થવિરનામા + + + +
વ્યાક રોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 203
સ્થવિરનામા સ્થવિરવર્ગશ્ ચતુર્દશમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં ઉરુવિલ્વાકાશ્યપ્ અમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃ તમ્ આયુષ્મન્ કાશ્યપ સ્થવિરેણ સ્થવિરનામ્ના સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇ દાનીં ( fઓલ્. 206વ્1 ) આયુષ્મન્તો ઽપિ વ્યાકુર્વન્તુ સ્વકાં ક ર્મપ્લોતિં + + + વ્યાકર્તુમ્ આરબ્ધાઃ
આસં સ્ ત્રયઃ સાર્થવા હા ભ્રાતરઃ સહિતા વયમ્*
દૃષ્ટ્વા સ્તૂપં કાશ્યપસ્ય વિભગ્નં શકલીકૃતમ્* 204
સાર્થ .. + + + + + ( ગ્બ્મ્ 6.1065બ્ ) તત્રાકા ર્ષીત્ પુનર્ નવમ્*
ભ્રાતરઃ સહિતાસ્ ત્રીણિ ચ્છત્રાણ્ય્ આરોપયામહે 205

તત્ કર્મ કુશલં કૃત્વા ચિરં સ્વર્ગેષુ મોદિતાઃ
મા નુષ્યં + + આગ મ્ય આઢ્યે જાતા મહાકુલે । 206
અપશ્યન્તશ્ ચ સમ્બુદ્ધં પ્રવ્રજામો ઽન્યતીર્થિકાઃ
અકાર્ષીત્ પ્રાતિહાર્યાણિ નદીં નૈરઞ્જનાં પ્રતિ 207
+ + + + + + + .. મુનિં યાચામહે વયમ્*
પ્રવ્રાજયે કારુણિકસ્ તતો ઽસ્માન્ અનુકમ્પયા 208
ગ યશીર્ષં વયં ગત્વા ગૌતમં શાસન્ અં ત્ અ ત્ અ ઃ
આરબ્ધવીર્યૈર્ અસ્માભિઃ પ્રાપ્તં નિર્વાણમ્ ઉત્તમમ્* 209
કૃત્વેહ શાસ્તુઃ સત્કારં સ્તૂપં તદ્ અભિવન્દ્ય ચ ।
સર્વે વયં પ્રવ્રજિતાઃ શીતિભ્ ઊતાશ્ ચ નિર્વૃતાઃ 210
ઉરુવિ લ્વાનદીગયાકાશ્યપા ઃ સ્થવિરાસ્ ત્રયઃ
વ્યાકુર્વંતિ સ્વકં કર્મ અન વતપ્તે મહા હ્રદે ॥ ॥ 211
ઉરુવિલ્વાનદીગયાકાશ્યપાનાં વર્ગઃ પંચદશમઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં યશસમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મન્ + + + + + + + ઉરુવિલ્વાનદ્ ઈ ગ યાકાશ્ ય્ અપૈઃ સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ ય્ અશાઃ સ્વકાં ક ર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતુ ।
ગાન્ધિકો ઽહં પુરાભૂવં ગન્ધપણ્યેષુ કોવિદઃ
કુમાર્યશ્ ચ સ્ત્રિયસ્ તત્ર તદા પણ્યાર્થમ્ આગતાઃ 212
દૃષ્ટ્વા ચ રૂપધારિણ્ય ઃ સ્ત્રિયસ્ તત્ર્ આ .. + + +
+ + + + + + + + રાગચિ ત્ ત્ આશ્ ચ દૃષ્ટવાન્* 213
ન ચોત્સહે વિતરિતું સંહસં સં .. + + +
કૃતવાન્ પાણિસંસ્પર્શ ં પરસ્ત્રીષ્વ્ અપરીક્ષકઃ 214
તેન કર્મવિપાકેન નરકેષૂપપન્નવાન્*
માનુષ્યં પુનર્ આગમ્ય પાણિઃ શુષ્યત્ ઇ દક્ષિણઃ 215
પંચ જાતિ શતાન્ય્ + + + + + + + + +
+ + + + + + પાણિઃ સંમ્લાયતિ વિશુષ્યતિ । 216
આરાધિતો + + + + પ્રાવ્રજં ચાનગારિકામ્*
અર્હત્વં ચ મયા પ્રાપ્તં શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 217
એતદ્ ભદન્તાઃ સ્મરામિ યન્ મયાકુશલં કૃતમ્*
અનુભૂતં ફલં તસ્ય ન હિ કર્મ પ્ર ણશ્યતિ 218
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + દ ક્ ષ્ ઇણકઃ પાણિર્ ન યથા વામકસ્ તથા 219
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + પુરુષો વાપિ દુઃખાં વિન્દતિ વેદનામ્* 220
વિસર્જયેત્ પારદારમ્ અગ્નિં પ્રજ્વલિતં યથા ।
સ્વેષુ દારેષુ સન્તુષ્યેદ્ બુદ્ધિમાન્ પણ્ડિતો નરઃ 221
પશ્યતઃ પરદારેષુ યઃ પુમાન્ + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 222
+ + કૃ ત્ અં મયા પાપં પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ
અનુભૂ તં ફલં તસ્ય અનલ્પં નરકે ચિરમ્* 223
ઇયં મે પશ્ચિમા જાતિઃ પ્રાપ્તં પદમ્ અનુત્તરમ્*
મુક્તો ઽસ્મિ સર્વદુઃખેભ્ ય ઃ શ્ ઈતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 224

તસ્માદ્ વિમુખક્. .. .. .. ..ં .ઈ .. .. .ઇ + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 225
+ + + + યથા સ્થવિરો ભિક્ષુસંઘાગ્રતસ્થિત્ અઃ
વ્યાક રોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 226
સ્થવિરયશસો વર્ગઃ ષોડશઃ ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થ વિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં જ્યો તિષ્કમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં જ્યોતિષ્ક આયુષ્મતા યશસા સ્વકા કર્મપ્લોતિ ર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ જ્યોતિષ્ક્ અઃ વ્યાકરોતુ ( fઓલ્. 207ર્1 ) સ્વકાં કર્મપ્લોતિં । અથાયુષ્માન્ જ્યોતિષ્કસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
બન્ધુમત્યાં રાજ ધાન્યાં + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 227
+ + + + મહીપાલો નરર્ષભમ્ અહં તદા ।
ઉત્તરોત્તરભક્તેન સગણં તર્પયામહે । 228
ત્રૈમાસ્યં ભોજિતો બુદ્ધો + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 229
+ + + + + સહ સ્રં ભોજનાચ્છાદનં તથા ।
એકૈકસ્ય તદા ભિક્ષોર્ દાનં દત્તમ્ અનલ્પકમ્* 230
હેમજાલપ્રતિચ્છન્ના હસ્તિન્ અ શ્ ચ્ અ સ્ વ્ અલંક્ ઋ તાઃ
+ + + + + + + + + + + + .. .. + + ॥। 231
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + ઃ પશ્ચિમઃ કૃતઃ 233
સંતર્પિતો મહારાજ્ઞા ઋષિશ્રેષ્ઠો વિનાયકઃ
તતો ઽસ્મિ ચિન્તામ્ આપન્નો દૃષ્ટ્વા આસનસંપદઃ 234
સ્યાન્ મે ખાદ્ય્ અં ચ્ અ ભોજ્ ય્ અં ચ ન ત્વ્ એ તાદૃશમ્ આ સનમ્*
+ + + + + + + + + + + + + + + + 235
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + મા મ્ અબ્રવીચ્ છક્રઃ સહાયસ્ તે ભવામ્ય્ અહમ્* 236
તેન નિર્મિતમ્ ઉદ્યાનં શુભં દિવ્યં મનોરમમ્*
પ્રજ્ઞપ્તમ્ આસનં દિવ્યં દિવ્યાન્ય્ આચ્છાદનાનિ ચ । 237
તતો વિપશ્યી .. મ્યા + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 238
+ + + + + + + + + + + + સ્વલંકૃતાઃ
ભિક્ષોશ્ છત્રં ધારયન્તિ તદૈકૈકસ્ય મૂર્ધ્નનિ । 239
તતો દિવ્યેન ભક્તેન તર્પિતઃ સ વિનાયકઃ
દિવ્યૈર્ આચ્છાદિતો વસ્ત્રૈર્ મુનિઃ સશ્રાવક્ ઓ + + ॥। 240
કૃ તપુણ્યો વિરોચેયં દેવેષુ મનુજેષુ ચ । 241
કૃત્વા મહર્ષેઃ સત્કારં શ્રીમતો વૈ વિપશ્યિનઃ 242
ઇયં મે પશ્ચિમા જાતિર્ જાતા રાજગૃહે વયમ્*
બિંબિસાર્ અસ્ ય્ અ + + + + + + + + + + + 243
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + અમાત્યા નાં નૈગમાનાં ચ સર્વશઃ 244
દિવ્યૈઃ કામૈર્ અહં નિત્યમ્ અસ્મિં સંતર્પિતો ઽભવત્*
મનુષ્યભૂતો ઽન્વભવં દિવ્યાન્ કામાન્ મનોરમાન્* 245

અનુત્તરઃ સાર્થવાહસ્ તતો બુદ્ધો મહામુનિઃ
વિ નાયકઃ + + + + + + + + + + + + 246
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + સઃ પ્રાયાં યેનાસૌ ભગવાન્ મુનિઃ 247
+ + + + + + દ્યોતમ્ ઉલ્કાધારં પ્રભાકરમ્*
અવતીર્ય રથાત્ પદ્ભ્યાં ઉપસંક્રાન્તવાન્ મુનિમ્* 248
વન્દિત્વા શિરસા પાદૌ મુદિતો ઽહં મહ્ આમુનેઃ
+ + + + + + + + + + + + + + + + 249
+ + + + + + + + + + + + + + + +
સાર્થ વાહં નરાદિત્યં છિન્નં મારસ્ય બ ન્ધનમ્* 250
લોકસ્યા ન્ ઉ ત્તરઃ શાસ્તા મમાસાવ્ અનુકમ્પયા ।
આર્યસત્યાન્ય્ ઉપદિશે પ્રત્યવિધ્યમ્ અહં તદા । 251
અહં તદા કારુણિકં સંબુ દ્ધમ્ + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 252
+ + + + + + + + + + ( fઓલ્. 207વ્1 ) ઽપ્રતિ પુદ્ગલઃ
એહિ ભિક્ષો ઇત્ય્ અવદ્. + + + ઉપસંપદા । 253
તેનાપ્રમત્તમનસા દૃઢવીર્યસમાધિના ।
શિવં નિર્વાણમ્ અમૃતં સ્પૃષ્ટં સ્થાનમ્ અનુત્તરમ્* 254
આરાધિ તઃ + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 255
+ + + + + + + રાજ્ જાત્યા ચ મરણેન ચ ।
શોકૈ .. + + + + + + + મુક્તો ઽસ્મિ સર્વતઃ 256
જ્યોતિષ્ક એવં સ્થવિરઃ ભિક્ષુસંઘાગ્રતસ્થિતઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 257
॥। ઇદ મ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં રાષ્ટ્રપાલ આયુષ્મતા જ્યોતિષ્કેણ સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ રાષ્ટ્રપાલો વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં । અથાયુષ્માન્ રાષ્ટ્રપાલસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
+ + + + + + + + + + + + + વ ર્ધનઃ
રાજ્ઞઃ કૃકેર્ અહં પુત્રઃ કનીયાન્ અભવં તદા । 258
અકારયન્ મહત્સ્તૂપં શ્રીમતઃ કાશ્યપસ્ય વૈ । { મહાસ્તૂપં }
તસ્યૈવ ચ પિતુશ્ છત્રં ખુડ્ડાકમ્ અનુરક્ ષ્. + ॥। 259
ત ત્ કર્મ કૃત્વા કુશલં યત્ર યત્રોપપન્નવાન્*
દેવભૂતો મનુષ્ય શ્ ચ કૃતપુણ્યો વિરોચિષમ્* । 261
ઇયં મે પશ્ચિમા જાતિર્ જાતો ઽહં સ્થૂલકોષ્ઠકે ।
શ્રે ષ્ઠિ + + + + + + + + + + + + + + 262
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + પક્ષો ઽહં તથા જનપદેષ્વ્ અપિ । 263
પ્રસાદિકો દર્શનીયઃ સ્વભિરૂપઃ સુસંસ્થિતઃ
માનુષ્યકાભી રિદ્ધીભિઃ સર્વકામસમર્પિતઃ 264
પ્રિયં મ નાપઃ શાસ્તા સ + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 265
સ ર્વાશયાનાં કુશલઃ શાસ્તા મે ઽપ્રતિપુદ્ગલઃ

પ્રત્યક્ષિપં મે પ્રવ્રજ્યાં સ વિદિત્વાશયં મમ । 266
ન બુદ્ધા અનન્ ઉ જ્ ઞ્ આ ત્ અં માત્રા પિત્રા ચ + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 267
+ + + + + + + + માતાપિ ત્રોર્ અથાબ્રુવં
તાતામ્બાવ્ અનુજાનીત પ્રવ્રજિષ્યે ઽનગારિકામ્* 268
માતા પિતા ચ મે શ્રુત્વા જાતૌ .. .. .. .ઔ .. +
+ + +ં + + + + .. મરણ્. + + + + + 269
( મ્સ્વ્,wઇ 101 )
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + ના નુજ્ઞાસ્યથ્ અ માં યદિ । 270
ષડ્રાત્રં મુક્તિમ્ આકાંક્ષં અનાહારઃ સ્થિતો ઽભવન્*
.. + + + + + + + + + + + + + + + 271
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + મૃતેન કરિષ્યથ । 272
સચેદ્ અભિરમેતાયં પ્રવ્રજ્યાયાં હિ વઃ સુતઃ
એવં દ્ર્ અક્ષ્યથ જીવિતં + + + + + + + + 273
+ + + + + + + + + + + + + + + +
નાન્યત્ર માતાપિતરૌ કાન્યસ્યાન્યા ગતિર્ ભવેત્* 274
માતા પિતા ચ મે પ્રાહ વયસ્યાઃ પ્રિય્ અ + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥। 275
માતા પિ તા ચ મે પ્રાહ સચેત્ પ્રવ્રજિતો ભવાન્*
કરોતિ દર્શનં ભૂયો ગચ્છ પ્રવ્રજ પુત્રક : 277
સાધ્વ્ ઇત્ય્ અહં + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥। 278
તતો ઽહં પ્રવ્રજિત્વેહ વ્યાહારં શાસ્તૃશાસને ।
સર્વસંયોજનં ક્ષીણમ્ આસ્રવા નિહતા હ્ ઇ મે 280
+ + + + + + + + + + અ નુભૂત્ અં + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 281
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + પ્રાપ્તં શીતીભૂતો ઽસ્મિ નિર્વૃતઃ 282
પ્રસાદ્ય માનસં તસ્માન્ મહાકારુણિકે જિને ।
સ્તૂપે કુરુત સત્કાર ં વિમોક્ષ્યથ મહાભય્ અં ॥। 283
રાષ્ટ્રપાલવર્ગો ઽષ્ટાદશમઃ । ॥ ॥
અથ સ્થવિરસ્થવિરા ભિક્ષવઃ આયુષ્મન્તં સ્વાતિમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મ્ અન્ ॥। આયુષ્મતા રાષ્ટ્રપાલેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ સ્વાતિર્ વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં અથાયુષ્માન્ સ્વાતિસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
અહં રાજગૃહે ઽભૂવં અગ્ર ઃ શ્રેષ્ઠી મહ્ આધનઃ
+ + + + + + + + + + + + + + + + 285
+ + + + + + + + + + + + + + + +
ઋષીન્ અભોજયન્ સર્વે હ્ય્ એકૈકં ચ કુલે કુલે । 286
યાદૃશં ચ સ્વયં ભક્તમ્ આત્માર્થે પચ્યતે સદા ।
દેયન્ તાદૃશમ્ એવૈષામ્ એકૈ કસ્ય + + + + 287

+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + પ્ર તિરૂપક મ્* । 288
ભક્તપંચશત્ અ ં યાદૃક્ કરણ્ડાન્ મ મ સાધ્યતે ।
ભક્તં તાદૃશમ્ એવાહં તસ્ય ભિક્ષો ઃ પ્રદત્તવાં 289
તતો મે તત્ર માત્સર્યમ્ ઉદપાદિ સુદારુ ણમ્*
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥। 290
કુતઃ પુનર્ ભિક્ષુમ્ ઇમં ત્રૈમા સ્. + + + + +મ્*
ભવિષ્યત્ય્ અતિમાત્રો ઽયં વ્યય ઃ પંચ શતાનિ મે 292
યન્વ્ અહં શ્રમણસ્યાસ્ય મરણાય પરાક્રમમ્*
કુ + + + + + + + + + + + + + + + 293
+ + + + + + + + + + + + + + + +
ભોજનેન સહ પ્રાદામ્ આ .. + + + + + + 294
તસ્મિંશ્ ચ ભુક્તમાત્રે ઽસ્ય વ્યાધિર્ દારુણમ્ ઉત્થિતઃ
અન્ત્રાણ્ય્ આન્ત્રગુણા વૃક્કા અધોભાગેન નિર્ગતઃ 295
ક્. + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 296
+ + + + + + ( fઓલ્. 208વ્1 ) શ્રેષ્ઠી અવધીદ્ ય ઇમં મુનિં
પ્રત્ય્ એકબુદ્ધમ્ + + શીતીભૂત મ્ અનાસ્રવં । 297
સમન્તાજ્ જ્ ઞાતયઃ ક્રુદ્ધા અવધ્યાયન્તિ માં તતઃ
બહ્વ્ અપુણ્યં પ્રસૂતં તે યદ્ અયં ઘાતિ તો + + 298
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + પ્રકાશિ તો ઽત્યયં તતઃ 299
ક્ષમયિત્વા પુ નઃ સર્વં પ્રતિદે શ્યાત્યયં તતઃ
સહસ્રાર્ધેન ભક્તેન તર્પયામિ સભક્તિતં 300
તત્ પાપં દેશયિત્વાહં ક્ષમયિત્વા ચ તાન્ ઋષી ન્*
+ + + + + + + + + + + + + + + + 301
+ + + + + + + + + + + + + + + +
ય થા મુક્તા ઇમે સર્વે તથા મુચ્યેય બન્ધ્ અનાત્* 302
મા દરિદ્રેષુ ગેહેષુ જન્મ મે ઽભૂત્ કદાચન :
મા ભૂત્ કદાચિન્ માત્સર્યં સમુત્પદ્યેત ચેતસિ । 303
પ્રત્યેકબુદ્ધં હત્ અવાન્ + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 304
+ + + + + + + + વેદયે દુઃખવેદનાં ।
માનુષ્યં પુનર્ આગમ્ય ક્ષિપ્રં કાલં કરોમ્ય્ અહં । 305
મહાધનો ભવામ્ય્ આઢ્યો લોકસત્કૃતપૂજિતઃ
પતદ્ભિર્ આંત્રૈ + + + + + + + + + + + 306
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + ન રાગઃ સર્વસમુદ્ધૃતઃ 307
યદા ચાપ્ય્ અનુપાદાય નિર્વાણં મે ભવિષ્યતિ ।
અન્ત્રાણ્ય્ અન્ત્રગુણા વૃક્કા ચૈકં ચ નિપતિષ્યતિ । 308

ય .. + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 309
+ + + + + શ્રાવ સ્ત્યાં સ્વાતિર્ ભિક્ષુર્ મહર્ દ્ ધિકઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે ॥ ॥ 310
સ્વાતિવર્ગ એકોનવિંશતિમઃ ॥ ॥ ॥।
જઙ્ઘાકા શ્યપ સ્વાતિના ભિક્ષુણા સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ જઙ્ઘાકાશ્યપો વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં । અથાય્ ઉષ્માઞ્ જઙ્ઘાકાશ્યપઃ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
+ + + + + + + + + + + + + + + કં ।
ગ્રામેણ વૈ સમસ્તેન દુર્ભિક્ષે વર્તમાનકે । 311
આગતો મમ ભાગેન તત્રૈકઃ શીત લો + +
+ + + + + ભગવા ં શ્ ઈ ત્ ઈભૂતો ન્ ઇરાસ્રવઃ ॥। 312
એવં વિચિન્તયિત્વાહમ્ અકાર્ષં પાપકાં મતિં ।
કિમ્ અસ્યાહં પ્રદાસ્યામિ ભિક્ષોર્ ભક્તમ્ અક ર્મણઃ 314
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 315
+ + + + + + + + + + + + + + + +
સંઘા તે તપને ચૈવ દુઃખાં વિન્દામિ વેદનાં* 316
નરકાત્ પ્રચ્યુતશ્ ચાહં યત્ર યત્રોપપન્નવાન્*
કૃ + + + + + + + + + + + + + + + ॥। 317
પ્રવ્રજ્ય શ્રદ્ધયા ચૈવમ્ આસ્રવા નિહતા મયા :
અભિજ્ઞા ઃ ષણ્ મયા સ્પૃષ્ટા ઃ પ્રાપ્તમ્ અર્હ ત્ વ્ અમ્ + + ॥। 319
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + ન્તો ભવામ્ય્ અહમ્* 321
જંઘા કાશ્યપગોત્રેણ કર્મનામા મહર્ દ્ ધિકઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહ્ આહ્રદે ॥। 322
ભિ ક્ષવઃ આયુષ્મન્તં ચૂડ્ અ પન્થકમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં ચૂડપન્થક આયુષ્મતા જંઘા કાશ્યપેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ ચૂડપન્થકો વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મપ્લોતિં । અથાયુષ્માન્ ચૂડપન્થકસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
+ + સૂ કરિકો ઽભૂવં પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ :
બ દ્ ધ્વા મુખે સૂકરકા ન્ નદીતીરમ્ અતારયમ્* 323
ન્ અ દ્ ઈ મ્ અ ધ્યમ્ અહ ં પ્રાપ્. + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 324
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + સ્મ ઋષયો મમાગત્યાનુકમ્પયા : 325
તે મા મ્ અ મોચયંસ્ તત્ર તતઃ પ્રવ્રાજયન્તિ માં
આસંજ્ઞિકે વાવ .. .. + યા .. + + + + + ॥। 326
આરાધિ તશ્ ચ સંબુદ્ધ ઃ પ્રાવ્રજં ચાનગારિકાં ।
સંમોહવાંશ્ ચ ધન્ધગતિર્ ઉદ્દેશં નાધ્યગામ્ અહમ્* 328
તૃભિર્ માસૈર્ ભદન્તૈકા મયા + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 329
+ + + + + + + + + + + + + + + +
સ ન્ધાવતેમં સંસારં દીર્ઘં કલ્પમ્ અનલ્પકમ્* 330 { સન્ધાવિત્વેમં }
સંમુખં લોકનાથસ્ય વ્યાકરો ચ્ ચૂડપન્થકઃ

કૃષ્ણશુક્લાનિ કર્માણ્ય્ અ નવતપ્તે + + + + ॥। 331
ઇ દમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતમ્ આયુષ્મં સ ર્પદાસ આયુષ્મતા ચૂડપ ન્થકેન સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ વ્યાકરોતુ સ્વકાં કર્મ પ્લોતિં । અથાયુષ્માન્ ચૂડપન્થકસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વકાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ
+ + + + + + + + + + શ્રમણ કો ઽભવમ્*
બહુશ્રુતસ્ તૃપિટકશ્ ચાભૂવં .. + + + + 332
.. વાચયામ્ય્ અહં ભિક્ષૂં ન ધર્મં દેશયામિ ચ ।
જાનીયુર્ ભિક્ષવો માન્યે મા ભૂવં + + + + + 333
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 334
+ + + + + + + + + + + + + + + ..
ન પ્રકાશયસે ધર્મં ન હ્ય્ એતત્ તવ શોભનં । 335
તતો મરણકાલો .. + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 336
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + ( fઓલ્. 209વ્1 ) + + + + + + + + + + + + + + 337
+ + + દેશયિત્ વ્ આ હ્ અં માત્સર્યં ચ વિનોદ્ય તં ।
પર્ષ ત્ સ્વ્ અદેશયં ધર્મં સપ્તર્ આત્રમ્ અહં તદા ॥। 338
+ + + + + + + + સપ્ત ર્ આ ત્ર્ અ મ્ અ હ્ અં ત્ અ દા ।
દેવ્ અ લ્ ઓ ક્ એ પ્ર્ અ મ્ ઓ દ્ ઇત્વા સર્વકામસ મર્પિતઃ 340
દેવલોકાત્ તતશ્ ચ્યુત્વા લબ્ધો મે માનુષો ભવઃ
શાક્યરાજકુલે જા તો + + + + + + + + 341
+ + + + + + + + + + + + + + + +
પ્રિયો મનાપઃ સર્વેષાં નિષ્ઠાપ્રાપ્તશ્ ચ સં પદાન્* 342
કુલાત્ કુલાચ્ ચ પુરુષઃ પ્રાવ્રજદ્ + + + +
ને ચ્છામ્ય્ અહં તુ પ્રવ્રજ્યાં કામભોગસમર્પિતઃ 343
મમૈવ ચાનુકંપાર્થં સંબુદ્ધો ઽપ્ર્ અતિપુદ્ગલઃ
+ + + + + + + + + + + + + + + + 344
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + વ ર્ષાણ્ય્ અહં તાવ દ્ દાનં દાસ્યામ્ય્ અનલ્પક્ અં 345
દાનાનિ દ્ અ ત્વા સ્ અ પ્ત્ આ હ્ અં વર્ષાણામ્ અહમ્ અત્યયાત્*
તતશ્ ચ પ્રવ્રજિષ્યામિ વરપ્ર્ અજ્ઞ + + + + ॥। 346
બુ દ્ધસ્ય ગૌરવેણાહં વચનં ન પ્રતિક્ષિપેત્*
સપ્તાહેન ભદન્તાહં પ્રવ્રજિષ્યે ઽનુકંપક : 348
દત્વા ચ દાનં સપ્તાહં + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 349
+ + + + + + + + + + + + + ઉ ત્તમમ્*
અચિન્તયિત્વા જનતાં પ્રવ્રજ્યામ્ અભિનિષ્ક્રમેત્* 350
શ્રદ્ધયા પ્રવ્રજિત્વા ચ યુક્તો ઽહં જિનશાસને ।
વર્ષૈ .. + + + + + + + + + + + + + 351
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + ગચ્છામિ નામૃતમ્* 352

તતો મે હ્રીવ્યપત્રાપ્યમ્ ઉદપાદિ મહર્ દ્ ધિકમ્*
ગર્હ્યો ઽહં જ્ઞાતિસંઘસ્ય ભવિ + + .. .. + + ॥। 353
+ + + + ગૃહીત્વાહં પર્યઙ્કેન નિષણ્ણવાન્*
ગ્રીવાયાં સ્થાપિતં શસ્ત્રં અથ ચિત્તં વ્યમુચ્યત । 355
અખિલ્. .. .. .ઇ .ઓ ..ં .. .. + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + 356
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + ક્ષેણ મયા પ્રાપ્તા શાન્તિર્ અનુત્તમા : 357
યત્ અઃ પુરાહમ્ અભવં ક્લીવી સદ્ધર્મમત્સરઃ
ફલં ત .. + + + + + + + + + + + + ॥। 358
+ + + + + + + +।ઃ સર્પદાસો મહર્ દ્ ધિકઃ
વ્યાકરોતિ સ્વકં કર્મ અનવતપ્તે મહાહ્રદે । ॥ ॥ 360
સ્ અર્પદાસવર્ગો ॥।
fઓલ્. 211ર્1 (ગ્બ્મ્ 6.1069બ્): અ કાર્ષં પ્રણિધિન્ તદા 403 એતાદૃશેભિ સ્થવિરૈર્ ભવે મ મ
211ર્2: અહં । સુસંસ્થિતો મયા ભોગો યત્ર યત્રોપપન્ન વાન્ 406
211ર્3: ત ત્ કર્મ કૃત્વા કુશલં જાતો વારાણસીં પુરે
211ર્4: જેન્તાકસ્ય ચ સ્નાનેન તાલ વિલેપનેન ચ । આરોપણેન ચ્છત્રસ્ય અનુ ભૂતં સુખં બહુ 411
211ર્5: .ઇકા સમાસ્ ત્રિંશદ્ અવરકા ઃ 413 પ્રવ્રજ્યા ચ મયા લબ્ધા
211વ્6 (ગ્બ્મ્ 6.1069અ): .. પ્ર્. ગૃ .ય્. + + + .. .. .. .. ય્. .ઉ ત્. ધ્. ત્ત્. ..
211વ્7: સ્વયં 439 મૈત્રેણ કાયકર્મણા વચસા મનસા તથા
211વ્8: શય્યા સનં પ્રજ્ઞાપય પ્રાતિહાર્યં વિદર્શયં । મમે
211વ્9: ચિન્ ત્ ઇ ત્ અ મ્ અભૂદ્ યશ્ ચાસીત્ પ્રણિધિર્ મમ । તં ષિદ્ધમ્ એ
211વ્10: સ પ્તાવિંશઃ ॥ ॥ અથ સ્થવિરસ્થવિ રા ભિક્ષવ અયુષ્મન્તમ્ ઉપસેનમ્ ઇદમ્ અવોચન્* વ્યાકૃતાયુષ્મન્ ઉપસેન આયુષ્મતા દ્રવ્યમલ્લપુત્રેણ સ્વકા કર્મપ્લોતિર્ ઇદાનીમ્ આયુષ્માન્ અપિ
212ર્1 (ગ્બ્મ્ 6.1067બ્): સ્વ કાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરોતિ । અથાયુષ્માન્ ઉપસેન સ્
212ર્2: દુર્ગેષુ તત્ર તત્ર ચરામ્ય્ અહમ્ 448 સમુપસ્થાપયે
212ર્3: ત દા । અહિંસકસ્યાથ મુને ઃ શરં કાયે ઽનુપાતયં 451
212ર્4: નરકેભ્ ય સ્ ત તશ્ ચ્યુત્વા તિર્યગ્યોનિમ્ ઉ પાગતઃ
212વ્7 (ગ્બ્મ્ 6.1067અ): પ્રાર્થય । ચોચ્ચકુ
212વ્8: કૃતપુ ણ્યો વિરોચિતઃ 485 અનુભૂતં મયા રાજ્યં દિ વ્ યમા નુષ
212વ્9: મા નુષો ભવઃ । આરાધિતઃ શાક્યસિંહઃ સંબુદ્ધો ઽયમ્ અ નુત્તરઃ 488
212વ્10: ઽસ્ મ્ ઇ નિર્વૃતઃ 490 રાજ્ઞાં કુલાત્ પ્રવ્રજિતો જ્ઞાતિર્ બુદ્ધસ્ય ભ દ્રિકઃ
213ર્1 (ગ્બ્મ્ 6.1068બ્): આયુષ્મં લવણભદ્રિક આયુષ્મતા ભદ્રિકેણ શાક્યરાજેન
213ર્2: તા યિનઃ । અભૂવં કર્મકારો ઽહં ભૃતકઃ પુરુષસ્ તદા 492
213ર્3: કર્મવ્ ઇપાકેન વચોદુશ્ચરિતેન ચ । તતશ્ ચ્યુતઃ કાલ ગતો
213ર્4: મા ર્ગે વનષણ્ ડ્ અ ન્ ઇ વ્ આસિતઃ 497 તત્રાસ્મિ લોકપ્રદ્યો તં
213વ્6 (ગ્બ્મ્ 6.1068અ): ચ્ યુ ત્ વ્ આ સ્ પૃ ષ્ ટ્ અ વ્ આન્ અમ્ ઋ તં પદં 523ચ્દ્
213વ્7: ઇત્ય્ એ વં મધુવાસિષ્ઠો ભિક્ષ્ ઉસંઘાગ્રતઃ
213વ્8: વિપ શ્ય્ ઇ નં બુદ્ધમ્ અદ્રાક્ષં પ્રવિશન્તં પુરોત્તમમ્ 527 દૃષ્ટ્વા મહ્ આકારુણિકમ્
213વ્10: ન ચા હં ધર્મમ્ અશ્રૌષં ન ચૈનં શરણં ગતઃ । ચિત્તમ્ એવ પ્ર સાદ્ય
( fઓલ્. 218ર્1; મ્સ્વ્ ઇ 211 ) ષ્વેનોદ્યચ્છમાનેન ઘટમાનેન વ્યાયચ્છમાનેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્* । કિં ભદન્ત ભગવતા કર્મ કૃતમ્* ।

ભરદ્વાજેનાપિ પઠતા સ્વાધ્યાયવતા ત્રીણિ પિટકાન્ય્ ( ગ્બ્મ્ 6.1070અ ) અધીતાનિ । ત્રિપિટઃ સંવૃત્તો ધાર્મકથિકો યુક્તમ્ ઉક્તપ્રતિભાનઃ । યાવત્ તેનાન્યતમો ગૃહપતિર્ અન્વાવર્તિતઃ । તેન તમ્ ઉદ્દિશ્ય સર્વોપકરણસંપન્નો વિહારઃ કારિતઃ । તતસ્ તેન ભ્રાતુર્ વસિષ્ઠસ્ય સંદિષ્ટમ્* । આગચ્છ એકધ્યે પ્રતિવસામઃ । સ શ્રુત્વા આગતઃ । તતસ્ તેન ગૃહપતિના દૃષ્ટઃ શાન્તેર્યાપથઃ કાયપ્રાસાદિકશ્ ચિત્તપ્રાસાદિકશ્ ચ । સ તં દૃષ્ટ્વાભિપ્રસન્નઃ । તતઃ પ્રસાદજાતેન પ્રણીતેનાહારેણ સંતર્પ્ય મહાર્હેણ વસ્ત્રયુગેનાચ્છાદિતઃ । તતો ભરદ્વાજસ્ય ઈર્ષ્યા સમુત્પન્ના । અહમ્ અસ્ય સર્વત્ર પૂર્વંગમો નાહમ્ અનેન કદાચિદ્ વસ્ત્રેણાચ્છાદિતઃ । એષ ત્વ્ અચિરાભ્યાગત એષ વસ્ત્રેણાચ્છાદિત ઇતિ સ ભ્રાતુર્ વસિષ્ઠસ્ય રન્ધ્રાન્વેષી સંવૃત્તઃ । તેનાસૌ સંલક્ષિતશ્ ચિન્તયતિ । ઈર્ષ્યાપ્રકૃતિર્ ઇયમ્* । યદ્ય્ અસ્મૈ એતદ્ વસ્ત્રયુગં ન દાસ્યામિ ભૂયસ્યા માત્રયા અપ્રસાદં પ્રવેદયિષ્યતીતિ । તેન તસ્મૈ દત્તમ્* । તથાપ્ય્ અસૌ રન્ધ્રાન્વેષણપરસ્ તિષ્ઠત્ય્ એવ । યાવત્ તસ્ય ગૃહપતેઃ પ્રેષ્યદારિકા તં વિહારમ્ આગત્ય્ આગત્ય કર્મ કરોતિ સા ભરદ્વાજેનોચ્યતે । દારિકે અહં તવૈતદ્ વસ્ત્રયુગમ્ અનુપ્રયચ્છામિ । ત્વયા મમ વચનં કર્તવ્યમ્ ઇતિ । સા કથયતિ । આર્ય કિં મયા કરણીયમ્* । ત્વમ્ એતદ્ વસ્ત્રયુગં પ્રાવૃત્ય ગૃહે પરિકર્મ કુરુ । યદિ ગૃહપતિઃ પૃચ્છેત્ કુતસ્ તવૈતદ્ વસ્ત્રયુગમ્ ઇતિ । વક્તવ્યઃ આર્ય વસિષ્ઠેન મે દત્તમ્ ઇતિ । યદિ પૃચ્છેત્ કિમર્થમ્ ઇતિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 212 ) વક્તવ્યઃ આર્ય એતદ્ અપિ પ્રષ્ટવ્યમ્* । કિમર્થં પુરુષાઃ સ્ત્રીણાં પ્રય ચ્છન્તીતિ । તતસ્ તયા યથાસંદિષ્ટં સર્વમ્ અનુષ્ઠિતમ્* । તતસ્ તેન ગૃહપતિના વસિષ્ઠસ્યાન્તિકે અપ્રસાદઃ પ્રવેદિતઃ । અસત્કારભીરવસ્ તે મહાત્માનઃ । સ ઉત્થાય પ્રક્રાન્તઃ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ । યો ઽસૌ ભરદ્વાજઃ અહમ્ એવ સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યન્ મયાર્હ ન્ન્ અસત્કૃતો ઽભ્યાખ્યાનેનાભ્યાખ્યાતઃ તતસ્ તસ્ય કર્મણો વિપાકેન બહૂનિ વર્ષાણિ પૂર્વવન્ નરકેષુ પક્વઃ યાવદ્ એતર્હ્ય્ અપ્ય્ અહમ્ અભિસંબોધિઃ સુન્દરિકયા પ્રવ્રાજિકયા અભૂતેનાભ્યાખ્યાતઃ ।
કિં ભદન્ત ભગવતા કર્મ કૃતમ્* । યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચંચામાણવિકયાભૂતેનાભ્યાખ્યાતઃ । ભગવાન્ આહ । તથાગતેનૈવૈતાનિ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ સાધારણાન્ય્ અસાધારણાનિ ચ લબ્ધસંભારાણિ । પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* । કતમાનિ સાધારણાનિ ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વારાણસ્યામ્ અન્યતમો બ્રાહ્મણો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ પઞ્ચાનાં માણવકશતાનાં બ્રાહ્મણાનાં મન્ત્રાન્ વાચયતિ વારાણસીનિવાસિનો જનકાયસ્યાતીવ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો ઽર્હન્ સંમતઃ । યાવદ્ અન્યતમઃ પંચાભિજ્ઞ ઋષિર્ જનપદચારિકાં ચરન્ વારાણસી મ્ અનુપ્રાપ્તઃ । વારાણસીનિવાસિના જનકાયેન દૃષ્ટઃ ( fઓલ્. 218વ્1 ) પ્રાસાદિકશ્ ચ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ સર્વજનકાયો ઽભિપ્રસન્નઃ । યસ્ય યદ્ દાતવ્યં કર્તવ્યં વા પારલૌકિકં સ તસ્મૈ અનુપ્રયચ્છતિ । તતસ્ તસ્ય લાભસત્કારો ઽન્તર્હિતઃ । તસ્ય ઋષેર્ અન્તિકે ( ગ્બ્મ્ 6.1070બ્ ) ઈર્ષ્યાભિનિવિષ્ટબુદ્ધિર્ ( મ્સ્વ્ ઇ 213 ) માણવકાન્ આમન્ત્રયતે । માણવકા અપિ તુ કામભોગ્ય્ એષ ઇતિ । તે ઽપિ કથયન્તિ । એવમ્ એતદ્ ઉપાધ્યાય કામભોગ્ય્ એવૈષ નાયમ્ ઋષિર્ ઇતિ । તતઃ સ રથ્યાવીથીચત્વરશૃઙ્ગાટકેષુ બ્રાહ્મણગૃહપતિકુલેષુ ચારોચયન્તિ । કિન્ તર્હિ । કામભોગીતિ શ્રુત્વા મહાજનકાયેન અપ્રસાદઃ પ્રવેદિતઃ । અસત્કારભીરુર્ અસૌ વારાણસ્યાઃ પ્રક્રાન્તઃ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ બ્રાહ્મણો ઽહમ્ સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યાનિ તાનિ પંચમાણવકશતાનિ એવૈતાનિ પંચભિક્ષુશતાનિ । યન્ મયાભ્યાખ્યાતસ્ તસ્ય કર્મણો વિપાકેન પૂર્વવદ્ યાવન્ નરકેષુ પક્વઃ । તેનૈવ કર્માવશેષેણ એતર્હ્ય્ અપ્ય્ સંબુદ્ધબોધિશ્ ચંચામાણવિકયા અભૂતેનાભ્યાખ્યાતઃ સાર્ધં પંચભિર્ ભિક્ષુશતૈઃ । ઇદં સાધારનં કર્મ ।
કતરદ્ અસાધારણમ્* । ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વારાણસ્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચેતિ વિસ્તરેણ । તેન ખલુ સમયેન ભદ્રા નામ રૂપાજીવિની પ્રતિવસતિ । મૃણાલશ્ ચ નામ ધૂર્તપુરુષઃ । તેન તસ્યા વસ્ત્રાલંકારમ્ અનુપ્રેષિતં પરિચારણાય । સા તદ્ વસ્ત્રાલંકારં પ્રાવૃતા । અન્યતમશ્ ચ પુરુષ પંચકાર્ષાપણશતાન્ય્ આદાય ઉપસ્થિતઃ । કથયતિ । ભદ્રે આગચ્છ પરિચારયાવ ઇતિ । સા સંલક્ષયતિ । યદિ ગમિષ્યામિ પંચ કાર્ષાપણશતાનિ ન લપ્સ્યે । અદક્ષિણ્યં ચૈતત્ ગૃહાગતં પ્રત્યાખ્યાય અન્યત્ર ગમનમ્ ઇતિ । તયા પ્રેષ્યદારિકા ઉક્તા । ગચ્છ મૃણાલસ્ય કથય આર્યા કથયતિ ન તાવદ્ અહં સજ્જા પશ્ચાદ્ આગમિષ્યામીતિ । તયા ( મ્સ્વ્ ઇ 214 ) તસ્મૈ ગત્વા આરોચિતમ્* । સો ઽપિ પુરુષો બહુકરણીયસ્ તાં પરિચાર્ય પ્રથમ એવ યામે પ્રક્રાન્તઃ । સા સંલક્ષયતિ । મહતી વેલા વર્ત તે । શક્ષ્યામ્ય્ અહં તસ્યાપિ ચિત્તગ્રાહં કર્તુમ્ ઇતિ । તયા પુનર્ અપ્ય્ અસૌ દારિકાભિહિતા । ગચ્છ મૃણાલસ્યારોચય । આર્યા સજ્જા સંવૃત્તા । કથય કતરદ્ ઉદ્યાનમ્ આગચ્છત્વ્ ઇતિ । તયા તસ્મૈ ગત્વા આરોચિતમ્* । સ કથયતિ । ક્ષણેન તવાર્યા સજ્જા ક્ષણેન ન સજ્જેતિ । સા દારિકા તસ્યાઃ સાન્તરા । તયા સમાખ્યાતમ્* । આર્યપુત્ર નાસૌ સજ્જા । કિન્ તર્હિ । ત્વદીયેન વસ્ત્રાલંકારેણ અન્યેન પુરુષેણ સાર્ધં પરિચારિતમ્ ઇતિ । તસ્ય યત્ કામરાગપર્યવસ્થાનં તદ્ વિગતમ્* । વ્યાપાદપર્યવસ્થાનં સમુત્પન્નમ્* । સંજાતામર્ષઃ કથયતિ । દારિકે ભદ્રાયા ગત્વા કથય અમુકમ્ ઉદ્યાનં ગચ્છેતિ । તયા ગત્વા ભદ્રાયા આરોચિતમ્* । સા તદ્ ઉદ્યાનં ગતા । મૃણાલેન ધૂર્તકપુરુષેણોક્તા । યુક્તં નામ તવ મદીયેન વસ્ત્રાલંકારેણ અન્યેન પુરુષેણ સાર્ધં પરિચરિતુમ્ ઇતિ । સા કથયતિ । આર્યપુત્ર અસ્તિ એવ મમાપરાધઃ । કિન્ તુ નિત્યાપરાધો માતૃગ્રામઃ ક્ષમસ્વેતિ । તતસ્ તેન સંજાતામર્ષેણ ( fઓલ્. 219ર્1 ) નિષ્કોષમ્ અસિં કૃત્વા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતા । તતસ્ તયા પ્રેષ્યદારિકયા મહાન્ કોલાહલશબ્દઃ કૃતઃ । આર્યા પ્રઘાતિતા આર્યા પ્રઘાતિતેન શ્રુત્વા મહાજનકાયઃ પ્રધાવિતો ( ગ્બ્મ્ 6.1071અ ) યાવત્ તસ્મિન્ન્ ઉદ્યાને સુરુચિર્ નામ પ્રત્યેકબુદ્ધો ધ્યાયતિ । તતો ઽસૌ મૃણાલો

ધૂર્તપુરુષઃ સંત્રસ્તો રુધિરમ્રક્ષિતમ્ અસિં સુરુચેઃ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય પુરસ્તાચ્ છોરયિત્વા તસ્યૈવ મહાજનકાયસ્ય મધ્યં પ્રવિષ્ટઃ । મહાજનકાયશ્ ચ રુધિરમ્રક્ષિતમ્ અસિં દૃષ્ટ્વા અનેન પ્રવ્રજિતેન ભદ્રા ( મ્સ્વ્ ઇ 215 ) જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતા । તતસ્ તં પ્રત્યેકબુદ્ધં સંજાતાર્યાઃ કથયન્તિ । ભોઃ પ્રવ્રજિત ઋષિધ્વજં ધારયસિ । ઈદૃશં નામ કરોષીતિ । સ કથયતિ । કિં કૃતમ્* । તે કથયન્તિ । ભદ્રયા તે સાર્ધં પરિચારિતમ્* । સા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતેતિ । સ કથયતિ । શાન્તં નાહમ્ અસ્ય કર્મણઃ કારીતિ । સ શાન્તવાદ્ય્ અપિ તેન મહાજનકાયેન પશ્ચાદ્બાહુગાઢબન્ધનબદ્ધો રાજ્ઞ ઉપનામિતઃ । દેવાનેન પ્રવ્રજિતેન ભદ્રયા સાર્ધં પરિચરિતમ્* । સા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતેતિ । અપરીક્ષકા હિ રાજાનઃ । કથયતિ । યદ્ય્ એવં ગચ્છત ઘાતયત । પરિત્યક્તો ઽયં મયા પ્રવ્રજિત ઇતિ । તતો ઽસૌ કરવીરમાલાવસક્તકણ્ઠગુણો નીલામ્બરવસનૈઃ પુરુષૈર્ ઉદ્યતશસ્ત્રૈઃ સંપરિવારિતો રથ્યાવીથિચત્વરશૃઙ્ગાટકેષ્વ્ અનુશ્રાવ્યમાનો નગરાદ્ ઉદ્યાનાભિમુખો નીયતે । તતો મૃણાલસ્ય ધૂર્તપુરુષસ્ય બુદ્ધિર્ ઉત્પન્ના અયં તપસ્વી પ્રવ્રજિત અદૂષ્યનપકારી અભૂતેનાભ્યાખ્યાતઃ । સો ઽયમ્ ઇદાનીં પ્રઘાત્યતે । ન મમ પ્રતિરૂપં સ્યાત્* । યદ્ અહમ્ અપ્ય્ ઉપેક્ષેય । ઇતિ વિદિત્વા પરાવૃત્ય રાજ્ઞઃ સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તઃ પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ । દેવ નાયં પ્રવ્રજિતો ઽસ્ય કર્મણઃ કારી મયૈતત્ પાપકં કર્મ કૃતમ્* । મુચ્યતામ્ અયં પ્રવ્રજિત ઇતિ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ । યો ઽસૌ મૃણાલો નામ ધૂર્તઃ અહં સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યન્ મયા પ્રત્યેકબુદ્ધો ઽભૂતેનાભ્યાખ્યાતસ્ તસ્યાહં કર્મણો વિપાકેન બહૂનિ વર્ષાણિ પૂર્વવદ્ યાવન્ નરકેષુ પક્વઃ । તેન ચ ( મ્સ્વ્ ઇ 216 ) કર્માવશેષેણ ચંચામાણવિકયા અભૂતેનાખ્યાતઃ । ઇદમ્ અસાધારણમ્* ।
કિં ભદન્ત ભગવતા કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેન વૈરંભેષુ યવાન્ પરિભુક્તવાન્ સાર્ધં ભિક્ષુદ્વયોનૈઃ પઞ્ચભિર્ ભિક્ષુશતૈર્ આયુષ્મન્* શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનાભ્યાં દિવ્યા સુધા પરિભુક્તેતિ । ભગવાન્ આહ । તથાગતેનૈવ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ । પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* । યો ઽશીતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં વિપશ્યી નામ શાસ્તા લોક ઉત્પન્નઃ । પૂર્વવદ્ યાવદ્ બુદ્ધો ભગવાન્* । સ જનપદચારિકાં ચરન્ બન્ધુમતીરાજધાનીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તસ્યાં બન્ધુમત્યામ્ અન્યતમો બ્રાહ્મણઃ પણ્ચમાણવકશતાનિ બ્રાહ્મણાનાં મન્ત્રાન્ વાચયતિ ।
તેન વિપશ્યી સમ્યક્સંબુદ્ધઃ પઞ્ચશતપરિવારો દૃષ્ટઃ । સ માણ વકાન્ ( fઓલ્. 219વ્1 ) આ મન્ત્રયતે । નાર્હન્તિ ભવન્તો ઽમી મુણ્ડકાઃ શ્રમણકા દિવ્યાં સુધામ્ અર્હન્તિ તુ કોટરયવાન્ પરિભોક્તુમ્ ઇતિ । તૈર્ અભ્યનુમોદિતમ્* । એવમ્ એવૈતદ્ ઉપાધ્યાય નાર્હન્ત્ય્ એવામી મુણ્ડકાઃ શ્રમણકા દિવ્યાં સુધાં ( ગ્બ્મ્ 6.1071બ્ ) ભોક્તુમ્ અર્હન્તિ તુ કોટરયવાન્ પરિભોક્તુમ્ ઇતિ । તત્ર દ્વૌ માણવકૌ શુક્લૌ । તૌ કથયતઃ । ઉપાધ્યાય ન શોભનમ્ ઉક્તમ્* । અર્હન્ત્ય્ એવામી મહાત્માનો દિવ્યાં સુધાં પરિભોક્તુમ્ ઇતિ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ । યો ઽસૌ પઞ્ચશતપરિવારો બ્રાહ્મણઃ અહમ્ એવ સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યન્ મયા વિપશ્યિનઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સશ્રાવકસંઘસ્યાન્તિકે ખરં ( મ્સ્વ્ ઇ 217 ) વાક્કર્મ નિશ્ચારિતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન મયા બહૂનિ વર્ષાણિ બહૂનિ વર્ષશતાનિ બહૂનિ વર્ષસહસ્રાણિ બહૂનિ વર્ષશતસહસ્રાણિ કોટરયવાઃ પરિભુક્તાઃ । તેનૈવ કર્માવશેષેણૈતર્હ્ય્ અપ્ય્ અભિસંબુદ્ધબોધિના વૈરમ્ભેષુ કોટરયવાઃ પરિભુક્તાઃ સાર્ધં ભિક્ષુદ્વયોનૈઃ પંચભિક્ષુશતૈઃ । યૌ તૌ દ્વૌ માણવકૌ એતૌ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ ભિક્ષૂ ।
કિં ભદન્ત ભગવતા કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેન દુષ્કરં ચરિતમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ તથાગતેનૈવ તાનિ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વૈભિડિંગ્યાં ગ્રામનિગમે નન્દીપાલો ઘટીકારો ઽભૂત્* । નન્દીપાલસૂત્રં વિસ્તરેણ યથા મધ્યમાગમે રાજસંયુક્તનિકાયે {ચ્f. સ્બ્વ્ ઇઇ 22ff.} । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ । યો ઽસાવ્ ઉત્તરો નામો માણવો ઽહમ્ એવ સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યન્ મયા પુદ્ગલો ઽપવાદો દત્તસ્ય {મ્સ્: પુદ્ગલો ઽવબોધિતો ન બોદિતસ્ તસ્ય । } કર્મણો વિપાકેન બોધિમૂલે ષડ્વર્ષં દુષ્કરં ચરિતમ્* । યન્ મયા બોધિર્ અબોધિતાભવિષ્યત્* પુનર્ અપિ મયા ( મ્સ્વ્ ઇ 218 ) પરાવૃત્ય ત્રીણિ કલ્પાસંખ્યેયાનિ બોધિનિમિત્તમ્ આત્મા પરિખેદિતો ઽભવિષ્યત્* ।
કિં ભદન્ત ભગવતા કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેનાભિસંબુદ્ધબોધિર્ અપિ ભગવાન્ મન્દાગ્નિના વ્યાધિના સ્પૃષ્ટ ઇતિ । ભગવાન્ આહ તથાગતેનૈવ તાનિ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* ।
ભૂતપુર્વં ભિક્ષવો ઽન્ય્તમસ્મિન્ કર્વટકે વૈદ્યો બભૂવ । તતો ઽન્યતમસ્ય ગૃહપતેઃ પુત્રઃ ગ્લાનઃ સંવૃત્તઃ । તેનાસૌ વૈદ્ય આહૂય પૃષ્ટઃ । તેન તસ્ય ભૈષજ્યં દત્તમ્* । સ સ્વસ્થઃ સંવૃત્તઃ । તેન ગૃહપતિના તસ્યાભિસારો ન દત્તઃ । યાવત્ ત્રિર્ અપ્ય્ અસૌ ગૃહપતિપુત્રો ગ્લાનઃ સંવૃત્તઃ યાવત્ ત્રિર્ અપિ તેન સ્વસ્થીકૃતઃ । ન ચ તેન તસ્યાભિસારો દત્તઃ । તતઃ સ વૈદ્યસ્ તીવ્રેણ પર્યવસ્થાનેનામર્ષિતઃ સંલક્ષયતિ । અસ્ય ગૃહપતિપુત્રસ્ય મયા યાવત્ ત્રિર્ અપિ ચિકિત્સા કૃતા । ન ચાનેન કિંચિદ્ અપ્ય્ ઉપકૃતમ્* । ઇદાનીં યદિ ભૂયો ગ્લાન્યં પતતિ તાદૃશમ્ અસ્ય ભૈષજ્યં દદામિ યેનાસ્યાન્ત્રાણિ ખણ્ડખણ્ડં શીર્યન્તે ઇતિ । યાવદ્ અસૌ ગૃહપતિપુત્રો દૈવયોગાત્ પુનર્ ગ્લાન્યં પતિતઃ । તેન વૈદ્યેન સંજાતામર્ષેણા તાદૃશં તસ્ય ભૈષજ્યં દત્તં યેનાન્ત્રાણિ ખણ્ડ ...
[fઓલિઓસ્ 220-221 અરે મિસ્સિન્ગ્ ઇન્ થે મ્સ્]
( fઓલ્. 222ર્1; મ્સ્વ્ ઇ 220 ) મ્ આદિશેદ્ અનુકંપામ્ અનુપાદાયેતિ । ભગવાન્ આહ । સમયેનાહં યુષ્માક નામ્ના દક્ષિણામ્ આદિશામિ । યદિ યૂયમ્ અનેનૈવ વર્ષેણ દક્ષિણાદેશનાકાલ ઉપસંક્રામતેતિ । તે ( ગ્બ્મ્ 6.1072અ ) કથયન્તિ । જિહ્રીમઃ કથમ્ આગચ્છામ ઇતિ । અથ ભગવાંસ્ તસ્યાં વેલાયાં ગાથાં ભાષતે ।
અલજ્જિતવ્યે લજ્જિનો લજ્જિતવ્યે અલજ્જિનઃ ।
અભયે ભયદર્શિનો ભયે ચાભયદર્શિનઃ ।
મિથ્યાદૃષ્ટિસમાદાનાત્ સત્વા ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્* ॥
અલજ્જિતવ્યે ઽલજ્જિનો લજ્જિતવ્યે ચ લજ્જિનઃ ।
અભયે ઽભયદર્શિનો ભયે ચ ભયદર્શિનઃ ।
સમ્યગ્દૃષ્ટિસમાદાનાત્ સત્વા ગચ્છન્તિ સદ્ગતિમ્* ॥ ઇતિ ।
તે કથયન્તિ । ભગવન્ન્ અદ્યૈવાગમિષ્યામ ઇતિ ।

અથ નાગરબિન્દવા બ્રાહ્મણગૃહપતયસ્ તામ્ એવ રાત્રિં શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં પૂર્વવદ્ યાવન્ નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય । તાનિ ચ પઞ્ચ પ્રેતશતાન્ય્ ઉપસંક્રાન્તાનિ । તતો નાગરબિન્દવા બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ પ્રેતાન્ દૃષ્ટ્વા નિષ્પલાયિતુમ્ આરબ્ધાઃ । ભગવતાભિહિતાઃ । ભવન્તઃ કિમર્થં નિષ્પલાયન્તિ । તે કથયન્તિ । ભગવન્ એતે પ્રેતા આગચ્છન્તિ । ભગવાન્ આહ । આગચ્છન્તુ યુષ્માકમ્ એવૈતે જ્ઞાતયઃ । યદિ યૂયમ્ અનુજાનીધ્વે અહમ્ એષાં નામ્ના દક્ષિણામ્ આદિશેયમ્ ઇતિ । તે કથયન્તિ । ભગવન્ન્ અનુજાનીમહે {મ્સ્: -નીધ્વમ્* } । તતો ભગવાન્ પઞ્ચાઙ્ગેન સ્વરેણ તેષાં નામ્ના દક્ષિણામ્ આદેષ્ટું પ્રવૃત્તઃ ।
ઇતો દાનાદ્ ધિ યદ્ પુણ્યં તત્ પ્રેતાનુપગચ્છતુ ।
વ્યુત્તિષ્ઠન્તાં ક્ષિપ્રમ્ ઇમે પ્રેતલોકાત્ સુદારુણાત્* ॥ ઇતિ
તતો ઽ; ભિનિવૃત્તં તેષાં ચીવરં પાનભોજનમ્* ।
શયનં વાપિ વિવિધમ્ અક્ષયં સાર્વકાલિકમ્* ॥
તતો નાગરબિન્દવાન્ બ્રાહ્મણગૃહપતીન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્યોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ ।
તતો નાગરબિન્દવાનાં બ્રાહ્મણગૃહપતીનાં કુતૂહલશાલાયાં સંનિષણ્ણાનાં સંનિપતિતાનામ્ અયમ્ એવંરૂપો ઽભૂદ્ અન્તસમુદાહારઃ । મહેચ્છો વત ભવન્તઃ શ્રમણો ગૌતમો મહેચ્છા વાસ્ય શ્રાવકા ઇતિ । અપરે કથયન્તિ । અલ્પેચ્છો ભવન્તઃ શ્રમણો ગૌતમો અલ્પેચ્છા વાસ્ય શ્રાવકા ન યથા તીર્થ્યા ઇતિ । તેન ખલુ સમયેન વૈરટ્ટસિંહો નામ બ્રાહ્મણસ્ તસ્યામ્ એવ પર્ષદિ સન્નિષણ્ણો ઽભૂત્ સન્નિપતિતઃ । અથ વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણો નાગરબિન્દવાન્ બ્રાહ્મણગૃહપતીન્ ઇદમ્ અવોચત્* । અહં ભવતાં પ્રત્યક્ષીકરિષ્યામિ । અલ્પેચ્છો વા શ્રમણો ગૌતમો મહેચ્છો વા અલ્પેચ્છા વાસ્ય શ્રાવકા મહેચ્છા વેતિ । અથ વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્ ગૌતમો ગુડખાદનિકયા સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ વૈરટ્ટસિંહસ્ય તૂષ્ણીંભાવેન । અથ વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણો ભગવતસ્ તૂષ્ણીંભાવેન અધિવાસનં વિદિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ । તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે ( fઓલ્. 222વ્1 ) સ્મ । અવતારપ્રેક્ષિણા ભિક્ષવો વૈરટ્ટસિંહેન ( મ્સ્વ્ ઇ 222 ) બ્રાહ્મણેન બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો ગુડખાદનિકયા ઉપનિમન્ત્રિતઃ । તદ્ યુષ્માકં યો યાવત્ પરિભુંક્તે તેન તાવદ્ ગ્રહીતવ્યમ્ ઇતિ । ( ગ્બ્મ્ 6.1072બ્ ) વૈરટ્ટસિંહબ્રાહ્મણસ્ય પઞ્ચગુડસ્થાલીશતાનિ ભવન્તિ । સ પ્રત્યેકં ગુડશાલાયા ગુડસ્થાલીં ગૃહીત્વા પંચગુડસ્થાલીશતાન્ય્ આદાય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । નિષીદતુ ભગવાન્ ગૌતમઃ સશ્રાવકસંઘઃ । સજ્જો ગુડઃ । પરિભુંક્ષ્વ । અથ ભગવાન્ નિષ્પાદિતપાણિપાત્રઃ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ । તતો વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણઃ એકાં ગુડસ્થાલીં ગૃહીત્વા ચારયિતુમ્ આરબ્ધઃ । યાવદ્ ભગવતા તથાધિષ્ઠિતા યથા ભિક્ષુસંઘસ્ય ચારિતા । અવશિષ્ટા પૂર્ણાવસ્થિતા । તતો વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણો ઽભિપ્રસન્નઃ । તતસ્ તેન પ્રસાદજાતેન સામન્તકેન શબ્દો નિશ્ચારિતઃ । અલ્પેચ્છો ભવન્તઃ શ્રમણો
ગૌતમઃ । અલ્પેચ્છાશ્ ચાસ્ય શ્રાવકા ઇતિ । તતસ્ તેન તીર્થ્યા ઉપનિમન્ત્રિતાઃ । ગુડં પરિભુક્તમ્* । તૈર્ અમાત્રયા ગુડો ગૃહીતઃ । કૈશ્ચિત્ ખોરકાં પૂરયિત્વા તતો ગૃહીત્વા ચ સંપ્રસ્થિતમ્* । તતો વૈરટ્ટસિંહેન બ્રાહ્મણેનાભિહિતાઃ । યૂયમ્ એવ મોહપુરુષા મહેચ્છાઃ । શ્રમણસ્ તુ ગૌતમઃ અલ્પેચ્છઃ । અલ્પેચ્છા વાસ્ય શ્રાવકાઃ । ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ ભૂયસ્યા માત્રયા ભગવત્ય્ અભિપ્રસન્નો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતા સાર્ધં સંમોદનીં સંરંજનીં વિવિધાં કથાં વ્યતિસાર્યૈકાન્તે ન્યષીદત્* । અથ વૈરટ્ટસિંહો બ્રાહ્મણો યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । લભેયાહં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે ( મ્સ્વ્ ઇ 223 ) પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવં ચરેયમ્ અહં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ । તતો ભગવતા એહિભિક્ષુકયા આભાષિતઃ । એહિ ભિક્ષો ચર બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ । પૂર્વવદ્ યાવન્ નોપસ્થિતો બુદ્ધમનોરથેન । {મ્સ્: નોપચ્છિતો ; રેઅદ્ નેપ- ; ચ્f. નેપચ્છિતા -> પ્રવ્ર્-વ્ ઇઇઇ, fઓલ્.47ર્6}
તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । તસ્માદ્ અનુજાનામિ કાલેન વાકલેન વા ગ્લાનેન વાગ્લાનેન વા ગુડઃ પરિભોક્તવ્યઃ । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્ ઇતિ ।
આયુષ્માન્ વૈરટ્ટસિંહઃ કુણપદૌર્ગન્ધ્યેન ચિત્તૈકાગ્રતાં નારાગયતિ । ભગવાન્ સંલક્ષયતિ । વૈરટ્ટસિંહો ભિક્ષુશ્ ચરમભવિકઃ કિમર્થં સત્યાનિ ન પશ્યતીતિ । સંલક્ષયતિ । કુણપદૌર્ગન્ધ્યવિહારમ્* । પૂર્વવદ્ યાવત્* । તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છાનન્દ વૈરટ્ટસિંહસ્ય ભિક્ષોર્ વિહારં ગન્ધૈર્ માલ્યૈર્ ધૂપૈશ્ ચૂર્ણૈઃ સંસ્કુરુ । શયનાસનં ચ ધૂપય । સુરભિકુસુમોપચિતં ચ પુષ્પવિતાનં વિતન્વ્ ઇતિ । એવં ભદન્તેત્ય્ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય યાવદ્ અસૌ પિણ્ડપાતં ગતસ્ તાવત્ તસ્ય વિહારં ગત્વા ભગવતોપદિષ્ટેન વિધિના સર્વમ્ અનુષ્ઠિતવાન્* ।
અથાયુષ્માન્ વૈરટ્ટસિંહઃ પિણ્ડપાતમ્ અટિત્વા વિહારમ્ આગતઃ । પશ્યતિ દિવ્યાં વિભૂતિમ્* । તતઃ પ્રીતમનાઃ પિણ્ડપાતં પરિભુજ્ય કૃતભક્તકૃત્યો બહિર્ વિહારસ્ય પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય વિહારં પ્રાવિશત્* । પ્રવિશ્ય નિષણ્ણઃ પર્યઙ્કમ્ આભુજ્ય ઋજું કાયં પ્રણિધાય પ્રતિમુખાં સ્મૃતિમ્ ઉપસ્થાપ્ય ( fઓલ્. 223ર્1 ) તસ્ય સુગન્ધં ઘ્રાત્વા ચિત્તસમાધાનમ્ ઉત્પન્નમ્* । તતસ્ તેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્* । પૂર્વવદ્ યાવદ્ અભિવાદ્યશ્ ચ ( મ્સ્વ્ ઇ 224 ) સંવૃત્તઃ । તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । એષો ઽગ્રો મે ( ગ્બ્મ્ 6.1073અ ) ભિક્ષવો ભિક્ષૂણાં મમ શ્રાવકાણાં શુભાધિમુક્તાનાં યદુત વૈરટ્ટસિંહો ભિક્ષુઃ । ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । પશ્ય ભદન્ત અન્યે ભિક્ષવઃ શુભયાધિમુક્તાઃ । આયુષ્માંસ્ તુ વૈરટ્ટસિંહઃ શુભયાધિમુક્ત ઇતિ । ભગવાન્ આહ ।
એષ ભિક્ષવઃ પંચ જન્મશતાનિ નિરન્તરં ત્રયસ્ત્રિંશેભ્યો દેવેભ્યશ્ ચ્યુત્વા તેષ્વ્ એવોપપન્નઃ । ઇદાનીં ચરમે ભવે મનુષ્યેષૂપપન્નઃ । કુણપગન્ધં ઘ્રાત્વા ચિત્તૈકાગ્રતાં નાસાદિતવાન્* । સુગન્ધં તુ ઘ્રાત્વા ચિત્તસમાધાનં પ્રતિલભ્ય શુભયાધિમુક્તઃ । યદ્ય્ અસ્યાયમ્ ઉપચારો ન કૃતો ઽભવિષ્યદ્ ઊષ્મગતમ્ અપ્ય્ અનેન નોત્પાદિતમ્ અભવિષ્યદ્ ઇતિ । તસ્માદ્ અનુજાનામિ યો ઽપ્ય્ અન્ય એવં શુભાધિમુક્તસ્ તસ્યાપ્ય્ એવંરૂપાનુપૂર્વી કર્તવ્યા । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।

અથ ભગવાન્ વૃજિષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ વૈશાલીમ્ અનુપ્રાપ્તો વૈશાલ્યાં વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે કૂટાગારશાલાયામ્* । અશ્રૌષુર્ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભગવાન્ વૃજિષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ વૈશાલીમ્ અનુપ્રાપ્તો વૈશાલ્યાં વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે કૂટાગારશાલાયામ્ ઇતિ । શ્રુત્વા ચ પુનર્ એકધ્યે સન્નિપત્ય કથયતિ । ભવન્તઃ શ્રૂયતે ભગવાન્ વૃજિષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ વૈશાલીમ્ અનુપ્રાપ્તો વૈશાલ્યાં વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે કૂટાગારશાલાયામ્ ઇતિ । યદ્ય્ અસ્માકમ્ એકૈકો ભગવન્તમ્ ઉપનિમન્ત્ર્ય ભોજયિષ્યતિ ભગવાન્ વિપ્રક્રમિષ્યતિ । અન્યે ઽવકાશં ન લપ્સ્યન્તે । ( મ્સ્વ્ ઇ 225 ) તત્ ક્રિયાકારં વ્યવસ્થાપયામો યથા ગણ એવ સમ્ભૂય ભગવન્તં ભોજયતિ ન ત્વ્ એકપુરુષ ઇતિ । તે ક્રિયાકારં કૃત્વા વ્યવસ્થિતાઃ ।
તેન ખલુ સમયેન વૈશાલ્યાં ચત્વારો મહાપુણ્યાઃ પ્રતિવસન્તિ । ધનિકો ધનિકપત્ની ધનિકપુત્રો ધનિકસ્નુષા ચ । તેષાં દિવ્યમાનુષ્યશ્રીર્ ગૃહે પ્રાદુર્ભૂતા । તૈર્ અસૌ ક્રિયાકારો ન શ્રુતઃ । અશ્રૌષીદ્ ધનિકો ગૃહપતિર્ ભગવાન્ વૃજિષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ વૈશાલીમ્ અનુપ્રાપ્તો વૈશાલ્યાં વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે કૂટાગારશાલાયામ્ ઇતિ । શ્રુત્વા ચ પુનર્ વૈશાલ્યા નિષ્ક્રમ્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । પૂર્વવદ્ યાવત્ સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્* । અથ ધનિકો ગૃહપતિર્ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ ભગવાન્ મે શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ ધનિકસ્ય ગૃહે તૂષ્ણીંભાવેન । અથ ધનિકો ગૃહપતિર્ ભગવતસ્ તૂષ્ણીંભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ ।
અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તાઃ । પૂર્વવદ્ યાવદ્ અધિવાસયતુ અસ્માકં ભગવાન્ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । ભગવાન્ આહ । નિમન્ત્રિતો ઽસ્મિ વાસિષ્ઠાસ્ ( fઓલ્. 223વ્1 ) તત્પ્રથમતરં ધનિકેન ગૃહપતિનેતિ । તે કથયન્તિ । ભવન્તો ધનિકેન ગૃહપતિના ગણસ્ય ક્રિયાકારો ઽતિક્રાન્ત ઇત્ય્ અપરે કથયન્તિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 226 ) કિમ્ અસૌ વ્યતિક્રમિષ્યતિ । ન તેન ક્રિયાકારઃ શ્રુતઃ । ( ગ્બ્મ્ 6.1073બ્ ) પુરુષઃ શ્વો ભોજયતુ । વયં પરશ્વો ભોજયિષ્યામ ઇતિ ।
અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ કાલ્યમ્ એવોત્થાય પાત્રચીવરમ્ આદાય યેન ધનિકસ્ય ગૃહપતેર્ નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય પૂર્વેણ નગરદ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । યાવત્ પશ્યતિ નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં ન ભક્તં સજ્જીકૃતમ્* । તતો ધનિકં ગૃહપતિમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । ગૃહપતે ત્વં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમન્ત્ર્યાલ્પોત્સુકઃ સ્થિત ઇતિ । સ કથયતિ । કિમ્ આર્યાનન્દૈવ કથયસિ ગૃહપતે નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં પશ્યામિ નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । આર્ય કતરેણ ત્વં દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । ગૃહપતે પૂર્વેણ નગરદ્વારેણ । આર્ય દક્ષિણેન પ્રવિશ । સ દક્ષિણેન પ્રવિષ્ટો યાવત્ પશ્યતિ દિવ્યામ્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃતાં દિવ્યં ચાહારમ્ ઉપન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ । અથ ધનિકો ગૃહપતિર્ ભગવતો દૂતેન કાલમ્ આરોચયતિ । સમયો ભદન્ત સજ્જં ભક્તમ્* । અપીદાનીં પૂર્વવદ્ ભગવન્તં ભુક્તવન્તં વિદિત્વા ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ધનિકપત્ની ઉત્થાયાસનાદ્ યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ ધનિકપત્ન્યા તૂષ્ણીંભાવેન । અધિવાસ્ય ચ ધનિકસ્ય ગૃહપતેર્ ધર્મદેશનાં કૃત્વોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । ધનિકપત્ન્યાપિ ( મ્સ્વ્ ઇ 227 ) ભોજનં સજ્જીકૃતમ્* । અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ કાલ્યમ્ એવોત્થાય પાત્રચીવરમ્ આદાય યેન ધનિકસ્ય ગૃહપતેર્ નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય દક્ષિણેન દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં પશ્યતિ નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ ધનિકપત્નીમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । ગૃહપતિપત્નિ બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમન્ત્ર્ય કિમર્થમ્ ઇત્ય્ અલ્પોત્સુકા તિષ્ઠસીતિ નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । આર્ય કતરેણ ત્વં દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । દક્ષિણેન । આર્ય પૂર્વેણ દ્વારેણ પ્રવિશ । સ પૂર્વેણ પ્રવિષ્ટઃ । યાવત્ પશ્યતિ શોભનામ્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં પ્રણીતં ચાહારમ્ ઉપન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ । તતો ધનિકપત્ની ભગવતો દૂતેન કાલમ્ આરોચયતિ । સમયો ભદન્ત સજ્જં ભક્તં યસ્યેદાનીં ભગવાન્ કાલં મન્યત ઇતિ । પૂર્વવદ્ યાવદ્ ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ધનિકપુત્રઃ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ ભગવાન્ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ ધનિકપુત્રસ્ય તૂષ્ણીંભાવેન । અથ ભગવાન્ ધનિકપત્ન્યા ધર્મદેશનાં કૃત્વા પ્રક્રાન્તઃ । ધનિકપુત્રેણાપિ શુચિના પ્રણીતં ખાદનિયભોજનીયં સમુદાનીતમ્* । અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ કાલ્યમ્ એવોત્થાય ( fઓલ્. 224ર્1 ) પાત્રચીવરમ્ આદાય યેન ધનિકસ્ય ગૃહપતેર્ નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય દક્ષિણેન દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં પશ્યતિ નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ( મ્સ્વ્ ઇ 228 ) ચ પુનર્ ( ગ્બ્મ્ 6.1074અ ) ધનિકપુત્રમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । ગૃહપતિપુત્ર ત્વં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમન્ત્ર્ય કિમ્ અલ્પોત્સુકસ્ તિષ્ઠસીતિ । સ કથયતિ । આર્ય કિમ્ એવ કથયસિ । ન પશ્યામ્ય્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । આર્ય કતરેણ ત્વં દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । દક્ષિણેન । આર્ય પશ્ચિમેન પ્રવિશ । યાવદ્ અસૌ પ્રવિષ્ટઃ । યાવત્ પશ્યતિ શોભનામ્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં પ્રણીતં ચાહારમ્ ઉપન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ । તતો ધનિકપુત્રો ભગવતો દૂતેન કાલમ્ આરોચયતિ । સમયો ભદન્ત સજ્જં ભક્તં યસ્યેદાનીં ભગવાન્ કાલં મન્યત ઇતિ પૂર્વવદ્ યાવદ્ ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ધનિકસ્નુષા ઉત્થાયાસનાદ્ યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ । ધનિકપુત્રસ્ય ધર્મદેશનાં કૃત્વા પ્રક્રાન્તઃ ।

અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તાઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ । એકાન્તનિષણ્ણાન્ વૈશાલકાન્ બ્રાહ્મણગૃહપતીન્ ધર્મ્યયા કથયા યાવત્ સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્* । અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચન્* । અધિવાસયતુ ભગવાન્ ત્વ્ અસ્માકં શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । ભગવાન્ આહ । નિમિન્ત્રિતો ઽસ્મિ વાસિષ્ઠાસ્ તત્પ્રથમતરં ધનિકસ્નુષયેતિ । તતો વૈશાલિકા ( મ્સ્વ્ ઇ 229 ) બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ ક્ષુબ્ધાઃ કથયન્તિ । ભવન્તઃ કિં ધનિકસ્યૈકસ્ય ધનમ્ અસ્તિ યેન બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં પ્રતિદિનં ભોજયતિ વયમ્ અવકાશં ન લભામહે । કથમ્ અત્ર પ્રતિપત્તવ્યમ્ ઇતિ । અપરે કથયન્તિ । યદા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો ભુક્ત્વા પ્રક્રામતિ તદાસ્ય ગૃહાદ્ એકૈકાં શિલામ્ ઉદ્વેષ્ટયામ ઇતિ ।

અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ કાલ્યમ્ એવોત્થાય પાત્રચીવરમ્ આદાય યેન ગૃહપતેર્ નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય પશ્ચિમેન દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । પશ્યતિ નાસનપ્રજ્ઞપ્તિં નાપ્ય્ આહારં ઉપન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ ધનિકસ્નુષામ્ ઇદમ્ અવોચત્* । ધનિકસ્નુષે બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમન્ત્ર્ય કિમ્ ત્વમ્ અલ્પોત્સુકા તિષ્ઠસીતિ । સા કથયતિ । મૈવ કથયસિ । ન પશ્યામ્ય્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં નાપ્ય્ આહારં સજ્જીકૃતમ્* । આર્ય કતરેણ ત્વં દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । પશ્ચિમેન । આર્ય ઉત્તરેણ પ્રવિશ । સ ઉત્તરેણ દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ । યાવત્ પશ્યતિ દિવ્યામ્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃતાં દિવ્યં ચાહારમ્ ઉપન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ । તતો ધનિકસ્નુષા ભગવતો દૂતેન કાલમ્ આરોચયતિ । ( fઓલ્. 224વ્1 ) સમયો ભદન્ત સજ્જં ભક્તમ્* । યસ્યેદાનીં પૂર્વવદ્ યાવદ્ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ ।
અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ સર્વે સંભૂય ધનિકસ્ય ગૃહદ્વારે સ્થિતાઃ । ( ગ્બ્મ્ 6.1074બ્ ) ધનિકં ગૃહપતિમ્ ઇદમ્ અવોચન્* । ગૃહપતે વૈશાલકો ગણઃ ક્ષુણ્ણો દ્વારે તિષ્ઠતિ । ગચ્છ ક્ષમયૈનમ્* । મા તે અનર્થં કરિષ્યતીતિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 230 ) સ નિર્ગત્ય ક્ષમાયિતુમ્ આરબ્ધઃ । તે કથયન્તિ । ગૃહપતે કિં તવૈવૈકસ્ય ધનમ્ અસ્તિ યેન ત્વં પ્રતિદિવસં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયસિ વયમ્ અવકાશં ન લભામહે ઇતિ । સ કથયતિ । ભવન્તો ન મયા ગણસ્ય ક્રિયાકારઃ શ્રુતઃ । તદ્ અર્હતિ ગણઃ ક્ષન્તુમ્ ઇતિ । અપરે કથયન્તિ । ભવન્તઃ પ્રધાનપુરુષો ઽયં ક્ષમ્યતામ્ અસ્યેતિ । તૈઃ ક્ષાન્તમ્* । સ કથયતિ । યદ્ય્ એવં પ્રવિશત । તે ગૃહં પ્રવિષ્ટાઃ । પશ્યન્તિ શોભનામ્ આસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃતાં પ્રણીતં ચાહારં સમન્વાહૃતમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નાઃ કથયન્તિ । ગૃહપતે ત્વમ્ એવૈકો ઽર્હસિ બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિતું ન વયમ્ ઇતિ । સ તેષાં રત્નાન્ અનુપ્રયચ્છતિ । તે ન પ્રતિગૃહ્ણન્તિ । ભગવતાભિહિતાઃ । પ્રતિગૃહ્ણીધ્વં દુર્લભાન્ય્ એતાનિ રત્નાનીતિ । તૈર્ ગૃહીતાનિ । યેન ચ યાદૃશં ગૃહીતં તસ્ય તાદૃશમ્ એવ વર્ણાવભાસઃ સંવૃત્તઃ । તતો ધનિકસ્નુષા સુખનિષણ્ણં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં વિદિત્વા શુચિના પ્રણીતેન ખાદનીયભોજનીયેન પૂર્વવદ્ યાવદ્ ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય ।
તતો ભગવતા ધનિકસ્ય ધનિકપત્ન્યા ધનિકપુત્રસ્ય ધનિકસ્નુષાયાશ્ ચાશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ વિદિત્વા ચતુરાર્યસત્યસંપ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા । યાં શ્રુત્વા ધનિકેન ધનિકપત્ન્યા ધનિકપુત્રેણ ધનિકસ્નુષયા ચ વિંશતિશિખરં સમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્વા સ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્* । ( મ્સ્વ્ ઇ 231 ) તે દૃષ્ટસત્યાસ્ ત્રિર્ ઉદાનમ્ ઉદાનયન્તિ પૂર્વવદ્ યાવત્* । અભિક્રાન્તા વયં ભગવન્તં શરણં ગચ્છામો ધર્મં ચ ભિક્ષુસંઘં ચ । ઉપાસકાંશ્ ચાસ્માન્ ધારયન્તુ યાવજ્જીવં પ્રાણોપેતં શરણગતમ્ અભિપ્રસન્નાઃ । અથ ભગવાન્ ધનિકં ધનિકપત્નીં ધનિકપુત્રં ધનિકસ્નુષાં ચ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્યોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ ।
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । કિં ભદન્ત ધનિકેન ધનિકપત્ન્યા ધનિકપુત્રેણ ધનિકસ્નુષયા ચ કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેન આઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે જાતા દિવ્યમાનુષીં ચ શ્રિયં પ્રત્યનુભવન્તિ । ભગવતશ્ ચાન્તિકે સત્યદર્શનં કૃતમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । એભિર્ એવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાન્ય્ ઓઘવત્ પ્રત્યુપસ્થિતાન્ય્ અવશ્યંભાવીનિ । પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* ।
ભૂતપુર્વં ભિક્ષવો વારાણસ્યામ્ અન્યતમો માલાકારઃ ( fઓલ્. 225ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.1059 ; મ્સ્વ્,wઇ 108) પ્રતિવસતિ તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલતરમ્ આનીતં સ તયા સાર્ધ ં ક્ર્ ઈ ડતિ રમતે પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ પુત્રો જાતઃ તેનાપ્ય્ અસૌ સદૃશાત્ કુલાત્ પરિણીતઃ સો ( ગ્બ્મ્ 6.1075અ ) ઽપરેણ સમયેન દરિદ્રઃ સ ં વૃત્તઃ પરમદરિદ્રસ્ તેન સપુત્રકલત્રસ્નુષેણ । મહતા યત્નેનૈકઃ પટઃ સંપાદિતસ્ તતસ્ તં પ્રાવૃત્ય માલાકારો રાજ્ઞે પુષ્પાણ્ય્ ઉપનામયતિ । તમ્ એવ પ્રાવૃત્ય માલાકારપત્ની અન્તઃપુરાયોપનયતિ માલાકારપુત્રો ઽપિ તમ્ એવ પ્રાવૃત્ય કુમારાણાં ઉપનયતિ । માલાકારસ્નુષાપિ તમ્ એવ પ્રાવૃત્ય રાજ્ઞઃ સ્નુષાણાં પુષ્પાણ્ય્ ઉપનયતિ ।
અસતિ બુદ્ધાનામ્ ઉત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોક ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રાન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય । યાવદ્ અન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરં સૂર્યસ્યાસ્તંગમનકાલસમયે વારાણસીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તસ્ય ચ માલાકારસ્ય ( મ્સ્વ્,wઇ 109 ) નગરસંપ્રવેશે ગૃહં તસ્ય ચ વાટિકાયાં રાત્રિં વાસમ્ ઉપગતસ્ તેજોધાતું સમાપન્નઃ તતસ્ તેન માલાકારેણ દૃષ્ટો ઽગ્નિસ્કન્ધ ઇવ જ્વલં તેન પ્રસાદજાતેન પત્ન્યા ઃ સમાખ્યાતં સાભિપ્રસન્ના તયા પુત્રસ્ય સો ઽભિપ્રસન્નસ્ તેના પિ સ્નુષાયા આખ્યાતં સા ભિપ્રસન્ ન્ આ તતસ્ તે સંજલ્પં કર્તુમ્ આરબ્ધાઃ અલમ્ અસ્માકં શ્વો ભક્તેન અયં પ્રવ્રજિતઃ શાન્તાત્મા સંભૂયૈનં ભોજયામ ઇતિ । તતઃ પ્રભાતાયાં રજન્યાં તૈર્ અસૌ પિણ્ડકેન પ્રતિપાદિતઃ માલાકારઃ કથયતિ ભદ્રે યો મમ પટ પ્રત્યંશસ્ તમ્ અસ્મૈ પ્રવ્રજિતાય પ્રતિપાદયામિ .. સા કથયત્ય્ આર્યપુત્ર મયા દત્તઃ પુત્રઃ કથયતિ મયા દત્તઃ સ્નુષા કથયતિ મયાપિ દત્ત ઇતિ । તતસ્ તૈર્ અસૌ સંભૂય પટેનાચ્છાદિતઃ કાયિકી તેષાં મહાત્મનાં ધર્મદેશના ન વાચિકી । તતઃ સ મહાત્મા તેષામ્ અનુકમ્પયા ઉપરિવિહાયસમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કર્તુમ્ આરબ્ધઃ આશુ પૃથગ્જનસ્ય રિદ્ધિર્ આવર્જનકરી તે શસ્ત્રનિકૃત્તા { મૂલનિકૃત્તા } ઇવ દ્રુમાઃ પા દયો ર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધાઃ યદ્ અસ્માભિર્ એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેન વયં કુશલમૂલેના ઢ્ યે મહાધને મહાભોગે કુલે જાયેમ દિવ્યમાનુષી અસ્માકં ગૃહે શ્રીઃ પ્રાદુર્ભવેદ્ એવંવિધાનાં ચ ધર્માણાં લાભિનઃ સ્યામ । પ્રતિવિશિષ્ટ તરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેમો મા વિરાગયેમ ઇતિ । તતઃ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ તે ષાં અનુકમ્પયા રિદ્ધિં કૃત્વા રાજકુલસ્યોપરિષ્ઠાત્ સંપ્રસ્થિતઃ । તસ્ય ગચ્છતો છાયા ( મ્સ્વ્,wઇ 110 ) રાજ્ઞ ઉપરિ પતિતા સ ઊર્ધ્વમુખો નિરીક્ષિતુમ્ આરબ્ધઃ પશ્યતિ તં મહાત્માનં સ સંલક્ષયતિ કસ્યાપ્ય્ અને ન મહાત્ મ્ અ ના દારિદ્રમૂલાનિ સમુદ્ધૃતાનિ । તસ્ય માલાકારસ્ય

યઃ કાલો રા જ્ઞે પુષ્પાણ્ય્ ઉપનામયિતું સો ઽતિક્રાન્તઃ । રાજાપિ પુષ્પાણિ પ્રતીક્ષમાણસ્ તિષ્ઠતિ । તતો માલાક્ આરો રાજપુરુષૈર્ આહૂતઃ સ રાજ્ઞાભિહિતઃ કિમર્થં તવાદ્ય પુષ્પવેલાતિક્રાન્તેતિ । તેન વિસ્તરે ણ યથાભ્ ઊતમ્ આખ્યાતં । તતો રાજ્ઞા યથાપ્રાવૃતેનાચ્છાદિતઃ એવં માલાકાર પત્ની ( fઓલ્. 225વ્1 ) અન્તઃપુરેણ યથાપ્રાવૃતેનાચ્છાદિતા માલાકારપુત્રો કુમારૈર્ ( ગ્બ્મ્ 6.1060 ) માલા ક્ આ રસ્નુષા રાજવધૂભિસ્ તસ્ય દૃષ્ટ એવ ધર્મે ધન ઃ પુષ્પૈર્ અભિનિર્વૃત્તઃ અદરિદ્રઃ સંવૃત્તઃ કિં મન્યધ્વે ભિક્ષ્ અવો યો ઽસ્ ઔ ( ગ્બ્મ્ 6.1075બ્ ) માલાકાર એવાસૌ ધનિકસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન માલાકા રપત્ની ધનિકપત્ની માલાકારપુત્રો ધનિકપુત્રો માલાકારસ્નુષા ધનિકસ્નુ ષા યદ્ એભિઃ પ્રત્યેકબુદ્ધે કારાન્ કૃત્વા પ્રણિધાનં કૃતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન આઢ્યે મહાધને મહાભો ગે કુલે જાતા દિવ્યમાનુષિ શ્રીઃ ગૃહે પ્રાદુર્ભૂતા મમ ચાન્તિકે સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ । અહં ચૈભિઃ પ્રત્યેકબુદ્ધકોટીશ તસહસ્ર્ એ ભ્યઃ પ્રતિવિશ્ ઇષ્ ટ્ અત રઃ શાસ્તા આરાગિતો ન વિરાગિત ઇતિ હિ ભિક્ષવઃ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્મણાં પૂર્વવદ્ યાવદ્ આભોગઃ કર ણીય ઇત્ ય્ એ વં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્*
અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભૂ યસ્યા માત્રયાભિપ્રસન્ના ઉત્થાયાસના દ્ યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચન્* અધિવાસયત્વ્ અસ્માકં ભગવાંસ્ ત્રૈમાસીં ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લ્ આન પ્ર્ અ ત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેત્ય્ અધિવાસયતિ ભગવાં વૈશા લકાનાં બ્રાહ્મણગૃહપતીનાં તૂષ્ણીંભાવે ન । અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભગવતસ્ તૂષ્ણીંભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । અથ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયસ્ તામ્ એવ રાત્રિં શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં સમુદાની ય પૂર્વવદ્ યાવદ્ ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય । અથ ભગવાન્ વૈશાલકાન્ બ્રાહ્મણગૃહપતીન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તે જ્ ય્ અ સં પ્ર્ અ હ્ અ ર્ષ્યોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । એવં દ્વૌ ત્રયો વા દિવસા અતિક્રાન્તઃ વૈશાલકા બ્રાહ્મણગૃહપતયો વિસ્તીર્ણપરિવારાઃ સકૃચ્છ્રશ્ ચ કાલો વર્તતે । તે તેષાં જ્ઞાતયો ભોજનમ્ ઇતિ કૃત્વા પ્રત્યહમ્ ઉપસંક્રામન્તિ તૈર્ ઉપદ્રૂયમાણા ભિક્ષૂણાં કથયન્તિ આર્યાઃ સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે ઽસ્માકં જ્ઞાતય આકાંક્ષમાણા ઉપસંક્રામન્તિ તેષાં વયં પ્રત્યહમ્ અનુપ્રયચ્છામો ન ચ શક્નુમો યુષ્માકં તેષાં ચ સંપાદયિતુમ્* અહો વતાર્યકાઃ પ્રતિજાગૃયુર્ વયમ્ ઉપકરણાનિ પ્રયચ્છામ ઇતિ ભિક્ષવઃ કથયન્તિ । ભગવન્તમ્ અવલોકયામ ઇતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ ॥ તસ્માદ્ અનુજાનામિ ભિક્ષુભિઃ પ્રતિજાગર્તવ્યમ્ ઇતિ । ઉક્તં ભગવતા ભિક્ષુભિર્ ભક્તં પ્રતિજાગર્તવ્યમ્ ઇતિ । તે પ્રતિજાગર્તુમ્ આરબ્ધાઃ । યાવદ્ અભ્યવકાશે પ્રતિજાગ્રતિ પેયા ચ સાધ્યતે દેવશ્ ચ વૃષ્ટઃ સા ચ નષ્ટા । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । નાભ્યવકાશે સાધયિતવ્યમ્* દ્વારકોષ્ઠકે પ્રાસાદે સાધયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન દ્વારકોષ્ઠકે ન પ્રાસાદે । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવો દશેમાન્ય્ અકલ્પિકાનિ
કલ્પિકશાલાવસ્તૂનિ યેષુ ભક્તં ન પ્રતિજાગર્તવ્યં કતમાનિ દશ ( મ્સ્વ્ ઇ 234.6 ) અભ્યવકાશદ્વારકોષ્ઠકપ્રાસાદાગ્નિશાલાયન્ત્રધરરાજાઙ્ગનદેવસ્થાનગૃહપતિકુટિભિક્ષુણીશાલા । એતાનિ ( fઓલ્. 226ર્1 ) શાલાવસ્તૂનિ યેષુ ભક્તં ન પ્રતિજાગર્તવ્યં । પ્રતિજાગ્રતિ સાતિશરા ભવન્તિ ।
ઉદ્દાનમ્* । ....
શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । અથાન્યતમસ્ય ભિક્ષોર્ ગ્લાન્યમ્ ઉત્પન્નમ્* । સ વૈદ્યસકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તઃ કથયતિ । ભદ્રમુખ ભૈષજ્યં વ્યપદિશ । તેન રોગનિદાનં પૃષ્ટ્વા અભિહિતઃ । આર્ય પેયાં પિબ સ્વસ્થો ભવિષ્યસીતિ । સ કથયતિ । ભદ્રમુખ ભગવતા નાનુજ્ઞાતમ્* । વૈદ્યઃ કથયતિ । આર્ય કારુણિકો વઃ શાસ્તા સ્થાનમ્ એતદ્ વિદ્યતે યદ્ અનુજ્ઞાસ્યતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । યદિ વૈદ્યઃ કથયતિ પેયાં પિબેતિ । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
ભગવાન્ આહ । વૈદ્યોપદેશેન પેયા પાતવ્વ્યેતિ । તસ્યોપસ્થાપકેન શીતલા પેયા દત્તા । સ વૈદ્યસકાશં ગત્વા કથયતિ । ભદ્રમુખ કિં તયા પેયયા નાહં સ્વસ્થઃ । વૈદ્યઃ કથયતિ । આર્ય કિં ત્વયા પેયા ન પીતા । સ કથયતિ । પિતા । કિમ્ ઉષ્ણા । શીતલૈવ । ( મ્સ્વ્ ઇ 235 ) આર્ય ન શોભનં કૃતમ્* । ઉષ્ણીકૃત્ય પાતવ્યા । ભિક્ષવો ન જાનતે કુત્ર ઉષ્ણીકર્તવ્યા । ભગવાન્ આહ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવઃ કલ્પિકશાલા સંમન્તવ્યા । ભિક્ષવો ન જાનતે કીદૃગ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । પંચ કલ્પિકશાલા ભવન્તિ । આરમ્ભ્યમાણાન્તિકા ઉચ્છ્રીયમાણાન્તિકા ગોનિષાદિકા ઉદ્ભૂતવ સ્તુકા સંમતિકા ચ ।
તત્ર આરમ્ભ્યમાણાન્તિકા કતમા । તદ્યથા નવકર્મિકો ભિક્ષુર્ યત્ર પ્રથમતઃ સ્થિત્વા સંઘસ્ય કલ્પિકસ્થાનમ્ ઇતિ કૃત્વા વાચયતિ ઇદં કલ્પિકસ્થાનમ્ ઇતિ । ઇદમ્ આરમ્ભ્યમાણાન્તિકા ઉચ્યતે । તત્ર ઉચ્છ્રીયમાણાન્તિકા કતમા । યથાપિ તન્ નવકર્મિકો ભિક્ષુઃ શિલાયામ્ ઉચ્છ્રીયમાણાયાં તત્પ્રથમતઃ શિલાયાં ન્યસ્યમાનાયાં સામન્તકાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે । અવધારયન્તુ આયુષ્મન્તઃ ઇદં સંઘસ્ય કલ્પિકસ્થાનમ્* । ઇદમ્ એવોચ્છ્રીયમાણાન્તિકોચ્યતે । તત્ર ગોનિષાદિકા કતમા । યત્ર દ્વારાન્તસ્ તદ્ ગોનિષાદિકેતિ । તત્ર ઉદ્ભૂતવસ્તુકા કતમા । પ્રહીણવસ્તુકા ઇયમ્ ઉચ્યતે । સંમતિકા કતમા । યદ્ દ્વાભ્યાં સંમતં યત્ સંમતિકેતિ । ભિક્ષવો ન જાનતે કથં સંમન્તવ્યમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । યત્ સ્થાનમ્ અધિષ્ઠિતમ્ અન્તઃસીમં બહિર્વ્યા મપરિવારમ્ ( fઓલ્. 226વ્1 ) અભિમતં સંઘસ્ય તત્ સંમન્તવ્યમ્* । એવં ચ પુનઃ સંમન્તવ્યમ્* । શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃત્વા ગણ્ડીમ્ આકોટ્ય પૃષ્ટવાચિકયા ભિક્ષૂન્ સમનુયુજ્ય સર્વસંઘે સન્નિષણ્ણે સન્નિપતિતે એકેન ભિક્ષુણા જ્ઞપ્તિં કૃત્વા કર્મ કરણીયમ્* । શૃણોતુ ભદન્તઃ ( મ્સ્વ્ ઇ 236 ) સંઘઃ । ઇદં સર્વા કારપરિનિષ્ઠિતમ્ અન્તઃસીમં બહિર્વ્યામપરિવારં સંઘસ્ય કલ્પિકશાલાં સંમન્તુ । સચેત્ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમેતાનુજાનીયાત્ સંઘો યત્ સંઘઃ એતત્ કલ્પિકસ્થાનં સંમન્યતે ઇત્ય્ એષા જ્ઞપ્તિઃ । એવં ચ કર્મ કર્તવ્યમ્* । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ । ઇદં વસ્તુ સર્વાકારપરિનિષ્ઠિતમ્ અન્તઃસીમં બહિર્વ્યામ પરિવારં સંઘઃ કલ્પિકસ્થાનં સં મન્યતે । યેનાયુષ્મતાં ક્ષમન્તે ઇદં વસ્તુ કલ્પિકસ્થાનં સંમન્તું તે તૂષ્ણીમ્* । ન ક્ષમન્તે ભાષન્તામ્* । ક્ષાન્તમ્ અનુજ્ઞાતં સંઘેન યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવૈતદ્ ધારયામિ ।

બુદ્ધો ભગવાન્ વૈશાલ્યાં વિહરતિ મર્કટહ્રદતીરે । વૈશાલ્યાં સિંહઃ સેનાપતિઃ પ્રતિવસતિ । સ જ્ઞાતિભિર્ આહૃતં માંસં પરિભુંક્તે । યદા ભગવતો ઽન્તિકાત્ સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ તદા ન પરિભુંક્તે । આહૃતાનિ તુ ભિક્ષૂણાં પ્રયચ્છતિ । ભિક્ષવસ્ તત્ પરિભુંજતે । તીર્થિકા અવધ્યાયન્તિ ક્ષિપન્તિ વિવાચયન્તિ । આયુષ્મન્તઃ સિંહેન સેનાપતિના ઉદ્દિશ્ય કૃતં માંસમ્ આહૃતમ્* । તત્ શ્ર મણશાક્યપુત્રીયાણામ્ અનુપ્રયચ્છતિ । શ્રમણશાક્યપુત્રીયૈઃ ઉદ્દિશ્ય કૃતં માંસં પરિ ભુક્તમ્ ઇતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ત્રીણિ ચાકલ્પિકાનિ માંસાનિ ન પરિભોક્તવ્યાનીતિ વદામિ । કતમાનિ ત્રીણિ । મામ્ ઉદ્દિશ્ય કૃતમ્ ઇતિ સંમુખં દૃષ્ટમ્ અકલ્પિકં માંસં ન પરિભોક્તવ્યમ્ ઇતિ વદામિ । શ્રુતમ્ ત્વામ્ ( fઓલ્. 227ર્1 ) ઉદ્દિશ્ય કૃતમ્ ઇતિ અકલ્પિકં માંસં ન પરિભોક્તવ્યમ્ ઇતિ વદામિ । સ્વયમ્ એવમ્ આકારપરિવિતર્ક ઉત્પન્નો ભવતિ । મામ્ ઉદ્દિશ્ય કૃતમ્ ઇતિ સંચિન્ત્ય અકલ્પિકં માંસં ન પરિભોક્તવ્યમ્ ( મ્સ્વ્ ઇ 237 ) ઇતિ વદામિ । ભિક્ષવસ્ ત્રીણિ કલ્પિકાનિ માંસાનિ પરિભોક્તવ્યાનીતિ વદામિ । કતમાનિ ત્રીણિ । મામ્ ઉદ્દિશ્ય કૃતમ્ ઇતિ સંમુખમ્ અદૃષ્ટં કલ્પિકમાંસં પરિભોક્તવ્યમ્ ઇતિ વદામિ । અશ્રુતં ત્વામ્ ઉદ્દિશ્ય કૃતમ્ ઇતિ કલ્પિકમાંસં પરિભોક્તયમ્ ઇતિ વદામિ । ન સ્વયમ્ એવ પૂર્વવદ્ યાવત્ કલ્પિકં માંસં પરિભોક્તવ્યમ્ ઇતિ વદામિ ।
શ્રાવસ્ત્યામ્ નિદાનમ્* । સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે । ભિક્ષવઃ પાર્શ્વં દત્વા તિષ્ઠન્તિ । તે બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ કથયન્તિ । આર્યા એકાન્તઘટકે શાસને કિમર્થં પાર્શ્વં દત્વા તિષ્ઠથ ન કુશલપક્ષં પ્રતિજાગૃથેતિ । તે કથયન્તિ । સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે પર્યાપ્તં પિણ્ડકં નાસાદયામઃ । વયં ક્ષુધાર્તા દુર્બલા જાતાઃ । અતઃ પાર્શ્વં દત્વા સ્થિતાઃ । તે કથયન્તિ । કસ્માન્ ન પ્રતિજાગૃથ ઇતિ । નાનુજ્ઞાતં ભગવતા । કારુણિકો વઃ શાસ્તા સ્થાનમ્ એતદ્ વિદ્યતે યદ્ અનુજ્ઞાસ્યતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવો ઽનુજા નામિ । એવંવિધે દુર્ભિક્ષે કૃચ્છ્રે કાન્તારે ભિક્ષવઃ પ્રતિજાગર્તવ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
શ્રાવસ્ત્યામ્ નિદાનમ્* । સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે । ભિક્ષવઃ શ્રાદ્ધૈર્ બ્રાહ્મણગૃહપતિભિર્ ઉચ્યન્તે । આર્યા ઇહૈવ ભક્તકૃત્યં કુરુતેતિ । તે ભક્તકૃત્યં કૃત્વા પૂર્વલબ્ધં ગૃહીત્વા વિહારં ગચ્છન્તિ દુર્ભિક્ષકાલે ભુંજિષ્યામ ઇતિ કૃત્વા કિન્ તુ કૌકૃત્યાન્ ન પરિભુંજતે । એતત્ પ્રકરણમ્ ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ( મ્સ્વ્ ઇ 238 ) તસ્માદ્ અનુજાનામિ એવંવિધે દુર્ભિક્ષે કૃચ્છ્રે કાન્તારે આકાંક્ષતા પ્રાગ્ગૃહીતમ્ ઇતિ કૃત્વા પ્રાગ્ગૃહીતં પરિભોક્તવ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે । શ્રાદ્ધા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભિક્ષૂન્ ઉપનિમન્ત્ર્ય અન્તર્ગૃહે ભોજયન્તિ । તેષાં તુ ભક્તાનાં ખાદ્યકાન્ય્ અવશિષ્યન્તે । બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ કથયન્તિ । આર્યા યુષ્માકં કૃતે અધિષ્ઠિતં ભક્તમ્ અવશિષ્યતે । એતત્ પ્રગૃહ્યતામ્* । તે તદ્ ગૃહી ત્વા ગચ્છન્તિ । ગતાસ્ તમ્ અપિ આકાંક્ષન્તિ પરિભોક્તુમ્* । કૌકૃત્યાન્ ન પરિભુંજતે । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । તસ્માદ્ અનુજાનામિ એવંવિધે દુર્ભિક્ષે કૃચ્છ્રે કાન્તારે એવંવિધં દાનમ્ ઇતિ કૃત્વા પરિભોક્તવ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । સકૃચ્છ્રઃ કાલો વર્તતે । શ્રાદ્ધા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભિક્ષૂન્ ઉપનિમન્ત્ર્ય ભોજયન્તિ । તેષાં ભુક્તવતાં ખાદ્યકાનિ કિંચિદ્ અવશિષ્યન્તે । ભિક્ષવઃ પ્રક્રાન્તાઃ । બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ કથયન્તિ । આર્યાઃ સદ્ય એવ પ્રક્રાન્તાઃ । ખાદ્યકાન્ય્ અવશિષ્યન્તે । દુર્લભાન્ય્ એતાનિ । ગૃહીત્વા ગચ્છ । તૈર્ નીતમ્* । ભિક્ષવસ્ તદ્ અપિ આકાંક્ષન્તિ પરિભોક્તુમ્* । કૌકૃત્યાન્ ન પરિભુંજતે । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । તસ્માદ્ અનુજાનામિ એવંવિધે દુર્ભિક્ષે કૃચ્છ્રે કાન્તારે પ્રાગ્દત્તમ્ ઇતિ કૃત્વા પરિભોક્તવ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
શ્રાવસ્ત્યામ્ નિદાનમ્* । શ્રાદ્ધાનાં બ્રાહ્મણગૃહપતીનામ્ ઔત્તરાપથિકાનિ વનાસ્તિકાનિ ફલાનિ સંપદ્યન્તે । તે સંલક્ષયન્તિ । દુર્લભાન્ય્ એતાનિ આર્યાણાં દાતવ્યાનિ । ભિક્ષૂણાં પરિગ્રહાર્થં દત્તાનિ । ભિક્ષવઃ પ્રતિગ્રહીતવ્યમ્ ઇતિ કૃત્વા ( fઓલ્. 227વ્1 ) કૌકૃત્યાન્ ન પરિભુંજતે । શ્રાદ્ધા બ્રાહ્મણગૃહપતયઃ કથયન્તિ । આર્ય યદા ભગવાન્ લોકે નોત્પન્નસ્ તદા તીર્થ્યા દક્ષિણીયાઃ । ઇદાનીં તુ ભગવાન્ લોકે ઉત્પન્ન ઇદાનીં ભવન્તો દક્ષિણીયાઃ । તસ્માદ્ અનુકમ્પયા ગૃહ્ણીતેતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । તસ્માદ્ અનુજાનામીતિ । દુર્લભાનીતિ કૃત્વા પરિભોક્તવ્યાનિ । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* । તત્રેમાનિ વનાસ્તિકાનિ । દ્રાક્ષાદાડિમ્બતિન્દુક ... ।
શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । શ્રાદ્ધા બ્રાહ્મણગૃહપતયો ભિક્ષૂણાં સત્ કુર્વતાં પ્રવારયતાં પુષ્કરા સ્તિકાનિ અનુપ્રયચ્છન્તિ । ભિક્ષવ આકાંક્ષન્તિ કિન્ તુ કૌકૃત્યાન્ ન પરિભુંજતે । ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । દુર્લભાનીતિ કૃ ત્વા પરિભોક્તવ્યાનિ । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* । તત્રેમાનિ પુષ્કરાસ્તિકાનિ । તાલૂકં મૃણાલં કુમુદબીજં પદ્મબીજં ચેતિ ।

શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્ય ધાતુવૈ ષમ્યાદ્ ગ્લાન્યમ્ ઉત્પન્નમ્* । આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ સંલક્ષય તિ ( મ્સ્વ્ ઇ 240 ) બહુશો મયા આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્ય સ્વ મતેન ઉપસ્થાનં કૃતમ્* । ન ચ કદાચિદ્ વૈદ્યઃ પૃષ્ટઃ યન્વ્ અહં પૃચ્છેયમ્ ઇતિ । તેન વૈદ્યઃ પૃષ્ટઃ । ભદ્રમુખ આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્ય ધાતુઃ કુપિતઃ । ભૈષજ્યં વ્યપદિશ । સ કથયતિ । આર્ય પદ્મબીજં પ્રયચ્છ સ્વસ્થો ભવિષ્યતિ । આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ સંલક્ષયતિ । ન મમ પ્રતિરૂપં સ્યાદ્ યદ્ અહમ્ આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્ય કૃતે ન વિસક્ષીરેણ ઉપસ્થાનં કુર્યા મ્ ઇતિ । સંલક્ષિતમાત્ર એવ શ્રાવસ્ત્યા અન્ત ર્હિતો મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે પ્રત્યષ્ઠાન્ નાગરરાજસ્ય ભવનસમીપે । તતઃ સુપ્રતિષ્ઠિતેન નાગરાજેન દૃષ્ટ ઉક્તશ્ ચ । કિમ્ આર્યસ્ય આગમને કારણમ્* । સ કથયતિ । આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્ય ધાતુઃ કુપિતઃ । તસ્ય વૈદ્યેન વિસક્ષીરમ્ આદિષ્ટમ્ ઇતિ । સુપ્રતિષ્ઠિતો નાગરાજઃ કથયતિ । આર્ય યદ્ય્ એવં તિષ્ઠ તાવદ્ ઇતિ । સ મન્દાકિનીં પુષ્કરિણીમ્ અવતીર્ય પુરુષપ્રમાણાનિ વિસક્ષીરાણ્ય્ ઉત્પાટ્ય ઉત્પાટ્ય વિ સક્ષીરેણાયુષ્મતો મહામૌદ્ગલ્યાયનસ્ય પાત્રં પૂરિતમ્* । આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો ઽસ્ય વિસાનિ રુજ્યમાનાનિ નિરીક્ષિતુમ્ આરબ્ધઃ । સુપ્રતિષ્ઠિતો નાગરાજઃ કથયતિ । આર્ય કિમ્ આકાંક્ષસે વિસાનિ પરિભોક્તુમ્ ઇતિ । સ તૂષ્ણીમ્ અવસ્થિતઃ । સ કથયતિ । આર્ય ગચ્છ । સ્વસ્તિ તે । અથાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો વિસક્ષીરેણ પાત્રં પૂરયિત્વા મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે ઽન્તર્હિતઃ શ્રાવસ્ત્યાં પ્રત્યષ્ઠાત્* જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારમે । તત આયુષ્મતા શારિપુત્રેણ વૈદ્યોપદેશેન વિસક્ષીરં પરિભુક્તમ્* । સ્વસ્થીભૂતઃ ...
( fઓલ્. 228ર્1; મ્સ્વ્,wઇ 112 ) + + + + + + + + ગ્ અ ચ્છ શ્રાવસ્ત્યા ં જે તવને મણ્ડપ કરિણ્યાં છોરયિત્વા આગચ્છેતિ । સ પવનબલવેગવાહિના જવેન શ્રાવસ્તીમ્ આગમ્ય જેત વન ॥। ( 228ર્2 ) ક લ્ અ ભો જાતઃ તત્સમનન્તરં ચ સિ ં હ્ અ નાદો મુક્તઃ તતઃ સા હસ્તિની સંત્રસ્તા મૂત્રપુરીષમ્ ઉત્સૃજન્તી કલભં છોરયિત્વા પ્ર ક્રામતિ ॥। ( 228ર્3 ) વર્ધયિ તો ધનેન પાલિત ઇતિ ધનપાલકો ધનપાલક ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા । અપરે પઠન્તિ રાજ્ઞા પ્રસેનજિતા રાજ્ઞો બિમ્બિસાર સ્ય ॥। ( 228ર્4 ) કાનિચિ દ્ વિસાનિ પરિભુક્તાનિ કાનિચિદ્ આયુષ્મતા શારિપુત્રેણ અપરાણિ સંઘે ચરિતાનિ । તથા અવશિષ્ટં ત તો ॥। ( 228ર્5 ) ભ્ ઇ ક્ષવો ભગવતા આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । દુર્લભાનિ ભવન્તો માનુષાણાં દિવ્યાનિ વિસાનિ તસ્માદ્ અનુજાનામિ દુર્લભાનિ દિવ્યાનિ વિસાનીતિ ॥। ( 228ર્6 ; ચ્f. મ્સ્વ્ ઇ 241 .1ff. wહિછ્ હસ્ બેએન્ સુપ્લિએદ્ fરોમ્ દિવ્ય્ 123ff.) ભદ્રં કરે નગરે ષડ્ જ્ઞાતા મહાપુણ્યાઃ પ્રતિવસન્તિ મિણ્ઢકો ગૃહપતિઃ મિણ્ઢકપત્ની મિણ્ઢકપુત્રઃ મિણ્ઢકસ્નુષા મિણ્ઢકદાસો મિણ્ઢકદાસી ॥। ( 228ર્7 ) સહદર્શ નાદ્ એવ પૂર્યન્તે । એવં મિણ્ઢકો ગૃહપતિર્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યઃ કથં મિણ્ઢકપત્ની સા એકસ્યાર્થાય સ્થાલીં સાધયતિ શતાનિ સહસ્રાણિ ચ પરિભુંજતે એવં મિણ્ઢક પત્ની ॥। ( 228ર્8 ) પરિ ત્યજતિ તદા પૂર્ણ એવ તિષ્ઠતિ ન ચ પરિક્ષીયતે । એવં મિણ્ઢકપુત્રઃ મિણ્ઢકસ્નુષા એકસ્યાર્થાય ગત્વા સંપાદયતિ શતસ્ય સહસ્રસ્ય ચ પર્યાપ્તં ભવતિ ॥। ( 228ર્9 ) એવં મિણ્ઢકદાસઃ કથં મિણ્ઢકદાસી મહાપુણ્યા । સા યદા એકાં માત્રાં પ્રતિજાગર્તિ તદા સપ્ત માત્રાઃ સંપદ્યન્તે । એવં મિણ્ઢકદાસી મહાપુણ્યા ।
ભ ગવાં સંલક્ષયતિ । અયં મિણ્ઢકો ગૃહપતિઃ સપરિવારો ભદ્રંકરે નગરે પ્રતિવસતિ । તસ્ય વૈનેયકાલ આપન્નઃ । ( મ્સ્વ્ ઇ 242 ) તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે । ગચ્છ ત્વમ્ આનન્દ ( 228ર્10 ) ભિક્ષૂણા મ્ આરોચય તથાગતો ભિક્ષ વઃ જનપદચારિક્ અ યા ભદ્ર ં ક ર ં .. + યુષ્માકમ્ ઉત્સહતે તથાગતેન સાર્ધં ( મ્સ્વ્,wઇ 114 ) જનપદચારિકયા ભદ્ર ં કરં નગરં ગન્તું સ ચી વરકાણિ પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ ઇતિ । એવં ભદન્તેત્ય્ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય ભિક્ષૂણામ્ આરોચયતિ । ( fઓલ્. 228વ્1 ) ભગવાન્ આયુષ્મ ન્ તો જનપદચારિક્ અ યા ભદ્ર ં ક્ અ ર્ અં + + યુષ્માકમ્ ઉત્સહતે ભગવતા સાર્ધં જનપદચારિકયા ભદ્રંકરં નગરં ગન્તું સ ચીવર કાણિ પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ ઇતિ । એવમ્ આયુષ્મન્ન્ ઇતિ । તે ભિક્ષવ આયુષ્મત આનન્દસ્ય પ્રતિશ્રુત્ય પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધા ગચ્છન્તિ ।
અથ ભગવાન્ ( 228વ્2 ) દાન્તપ રિવારઃ શાન્તઃ શાન્તપરિવારઃ અર્હન્ન્ અર્હપરિવારઃ જ નપદચારિકાં ચરં ભદ્રંકરં નગરં સમ્પ્રસ્થિતઃ યદા ભગવતા શ્રાવસ્ત્યાં મહાપ્રાતિહાર્યં વિ દર્શિતં તદા તીર્થ્યા નિર્ભર્ત્સિતાઃ । તતઃ કેચિદ્ ભદ્રંકરં નગરં ગત્વાવસ્થિતાઃ । તૈઃ શ્રુતં શ્રમણો ( 228વ્3 ) ગૌ તમ આગચ્છતીતિ શ્રુત્વા ચ પુનર્ વ્યથિતાઃ પૂર્વં તાવદ્ વયં શ્ ર્ અ મણેન ગૌતમેન મધ્યદેશાન્ નિર્વાસિતાઃ સ યદીહાગમિષ્યતિ નિશ્ચયેનાસ્માન્ ઇતો ઽપિ નિર્વા સયિષ્યતિ તદ્ ઉપાયસંવિધાનં કર્તવ્યમ્ ઇતિ । તે કુલોપકરણશાલા ઉપસંક્રમ્ય કથયન્તિ ( 228વ્4 ) ધર્મલાભો ધર્મલાભઃ આર્ય કિમ્ ઇદં અવલોકિતા ભવતઃ ( મ્સ્વ્ ઇ 243 ) ગમિષ્યામઃ કસ્યાર્થાય । દૃષ્ટાસ્માભિર્ યુષ્માકં સંપત્તિર્ યાવદ્ વિપત્તિન્ ન પશ્યામસ્ તાવદ્ ગચ્છામઃ આર્ય કા અસ્માકં વિપત્તિર્ ભવિષ્યતિ । ભવન્તઃ શ્રમણો ગૌતમ ક્ષુરાશનિં પાતયન્ન્ અનેકા અપુત્રિકા ( 228વ્5 ) અપ તિકાનિ કુર્વન્ન્ આગચ્છતિ । આર્ય યદ્ય્ એવં યસ્મિન્ન્ એવ કાલે સ્થાતવ્યં તસ્મિન્ન્ એવ કાલે ઽસ્માકં પરિત્યાગઃ ક્રિયતે । તિષ્ઠથ ન ગન્તવ્યમ્ ઇતિ । તે કથયન્તિ । કિં વયં ન તિષ્ઠામઃ । ન યૂયમ્ અસ્માકં શ્રોષ્યથ । આર્યાઃ કથયત શ્રોષ્યામઃ । તે કથયન્તિ ( 228વ્6 ) ભદ્રંક રનગરસામનતકેન સર્વં જનકાયમ્ ઉદ્વાસ્ય ભદ્રંકરં નગરં પ્રવેશયત : શાદ્વલાનિ કૃષત : સ્થણ્ડિલાનિ પાતયત : પુષ્પફલવ્ર્ક્ષાંશ્ છે દયત પાનીયાનિ વિષેણ દૂષયત । તે કથયન્તિ । આર્યાસ્ તિષ્ઠત સર્વમ્ ઉતિષ્ઠામ ઇતિ । તે ઽવસ્થિતાઃ । તતસ્ તૈર્ ( 228વ્7 ) ભદ્ર્ અંકરસામન્તકેન સર્વો જનકાય ઉદ્વાસ્ય ભદ્રંકરં નગરં પ્રવેશિતઃ શાદ્વલાનિ કૃષ્ટાનિ સ્થણ્ડિલાનિ પાતિતાનિ પુષ્પવૃક્ષાશ્ છિન્નાઃ પાનીયાનિ વિ ષદૂષિતાનિ । તતઃ શક્રો દેવેન્દ્રઃ સંલક્ષયતિ । ન મમ પ્રતિરૂપં યદ્ અહં ભગવતો ઽસત્કારમ્ ( 228વ્8 ) અધ્યુ પેક્ષે યં યેન નામ ભગવતા ત્રિકલ્પાસંખ્યેયૈર્ અનેકૈશ્ ચ દુષ્કરશતસહસ્રૈઃ ષટ્ પારમિતાઃ પરિપૂર્યાનુત્તરં

જ્ઞાનમ્ અધિગતમ્ .. .. ભગવ સર્વલોકપ્રતિવિશિષ્ટઃ સર્વવાદવિજયી શૂન્યે જનપદે ચારિકામ્ ચરિષ્યતિ । યન્વ્ અહં ભગવતઃ સશ્રાવકસંઘસ્ય સુખસ્પર્શાર્થાયૌત્સુક્યમ્ ( 228વ્9 ) આ પદ્યેયમ્ ઇતિ । તેન વાતબલાહકાનાં દેવ્ અ પુત્રાણામ્ આજ્ઞા દત્તા । ગચ્છત વિષપાનીયાનિ શોષયતેતિ । વર્ષબલ્ આહકાનાં દેવપુત્રાણામ્ આજ્ઞા દત્તા । અષ્ટાઙ્ગોપેતસ્ય ( મ્સ્વ્ ઇ 244 ) પાનીયસ્યાપૂરયતેતિ । ચાતુર્મહારાજિકા દેવા ઉક્તાઃ । યૂયં ( 228વ્10 ) ભદ્રંકર નગરસમન્તાદ્ આવાસ યતેતિ ત તો વાતબલાહકૈર્ દેવપુત્રૈર્ વિષદૂષિતાનિ પાનીયાનિ શોષિતાનિ વર્ષ બલાહકૈર્ એવ કૂપોદપાનવાપીસરસ્ તડાગાન્ય્ અષ્ટાઙ્ગોપેતસ્ય પાનીયસ્ય પૂરિતાનિ । ચાતુર્મહારાજિકૈર્ દેવૈર્ ( fઓલ્. 229ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.770; મ્સ્વ્ ઇ 244.5 ) ભદ્રંકરનગર સામન્તકં સર્વમ્ આવાસિતમ્* । જનપદા ઋદ્ધા સ્ફીતાશ્ ચ સંવૃત્તાઃ । તીર્થ્યૈર્ નગરવાસિજનકાયસમેતૈર્ અવચરકાઃ પ્રેષિતાઃ । પશ્યત કીદૃશા જનપદા ઇતિ । તે ગતાઃ પશ્યન્તિ । અતિશયેન જનપદા ઋદ્ધસ્ફીતાઃ । તત આગત્ય કથયન્તિ । ભવન્તો ન કદાચિદ્ અસ્માભિર્ એવં જનપદા ઋદ્ધસ્ફીતા દૃષ્ટપૂર્વા ઇતિ । તીર્થ્યાઃ કથયન્તિ । ભવન્તો દૃષ્ટો વો યસ્ તાવદ્ અચેતનાન્ ભાવાન્ અન્વાવર્તયતિ સ યુષ્માન્ નાન્વાવર્તયિષ્યતીતિ । તત્ કુત એતત્* । સર્વથા અવલોકિતા ભવન્તુ ભવન્તઃ । પશ્ચિમં વો દર્શનં ગચ્છામ ઇતિ । તે કથયન્તિ । આર્યાસ્ તિષ્ઠત । કિં શ્રમણો ગૌતમો યુષ્માકં કરોતિ । સો ઽપિ પ્રવ્રજિતો યૂયમ્ અપિ પ્રવ્રજિતાઃ । ભિક્ષોપજીવિતઃ કિમ્ અસૌ યુષ્માકં ભિક્ષાં વારયિષ્યતીતિ । તીર્થ્યાઃ કથયન્તિ । સમયેન તિષ્ઠામઃ । યદિ યૂયં ક્રિયાકારં કુરુત ન કેનચિત્ શ્રમણં ગૌતમં દર્શનાયોપસંક્રમિતવ્યમ્* । ય ઉપસંક્રામતિ ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દણ્ડયિતવ્ય ઇતિ । તૈઃ પ્રતિજ્ઞાતં ક્રિયાકારશ્ ચ કૃતઃ ।
તતો ભગવાન્ અનુપૂર્વેણ ભદ્રંકરં નગરમ્ અનુપ્રાપ્તો ભદ્રંકરે વિહરતિ દક્ષિણાયતને । તેન ખલુ સમયેન કાપિલવાસ્તુનો બ્રાહ્મણદારિકા ભદ્રંકરે નગરે પરિણીતા । તયા પ્રાકારસ્થયા ભગવાન્ અન્ધકારે સ્થિતો દૃષ્ટઃ । સા સંલક્ષયતિ । અયં ભગવાન્ શાક્યકુલનન્દનઃ શાક્યકુલાદ્ રાજ્યમ્ અપહાય પ્રવ્રજિતઃ । યદ્ય્ અત્ર સોપાનં સ્યાદ્ અહં પ્રદીપમ્ આદાયાવતરેયમ્ ઇતિ । તતો ભગવતા તસ્યાશ્ ચેતસા ચિત્તમ્ આજ્ઞાય સોપાનં નિર્મિતમ્* । તતો ઽસૌ હૃષ્ટતુષ્ટાઃ પ્રમુદિતાઃ પ્રદીપમ્ આદાય સોપાનેનાવતીર્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તા । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પુરસ્તાત્ પ્રદીપં સ્થાપયિત્વા પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય । તતો ભગવતા તસ્યા આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસંપ્રતિવેદિકી પુર્વવદ્ યાવચ્ છરણગતામ્ અતિપ્રસન્નામ્ ઇતિ । અથ ભગવાંસ્ તાં દારિકામ્ ઇદમ્ અવોચત્* । એહિ ત્વં દારિકે યેન મિણ્ઢ કગૃહપતિસ્ તેનોપસંક્રમ । ઉપસંક્રમ્ય એવં મદ્વચનાદ્ આરોગ્યય । એવં વદ । ગૃહપતે ત્વામ્ ઉદ્દિશ્યાહમ્ ઇહાગતસ્ ત્વં ચ દ્વારં બદ્ધ્વાવસ્થિતો યુક્તમ્ એતદ્ એવં હ્ય્ અતિથેઃ પ્રતિપત્તું યથા ત્વં પ્રતિપન્ન ઇતિ । યદિ કથય તિ ગણેન ક્રિયાકારઃ કૃત ઇતિ । વક્તવ્યઃ । તવ પુત્રસ્ય પંચશતિકો નકુલકઃ કટ્યાં બદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ । સ યદિ શતં વા સહસ્રં વા વ્યયીકરોતિ પૂર્યત એવ ન પરિક્ષીયતે । ન શક્નોષિ ત્વં ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દત્વાગન્તુમ્ ઇતિ । એવં ભદન્તેતિ સા દારિકા ભગ વતઃ પ્રતિશ્રુત્ય સંપ્રસ્થિતા । યથાપરિજ્ઞાતૈવ કેનચિદ્ એવં મિણ્ઢકસ્ય ગૃહપતેઃ સકાશં ગતા । ગત્વા કથયતિ । ગૃહપતે ભગવાંસ્ તે આરોગ્યયતિ । સ ( મ્સ્વ્ ઇ 246 ) કથયતિ દારિકે વન્દે બુદ્ધં ભગવન્તમ્* । ગૃહપતે ભગવાન્ એવમ્ આહ । ત્વામ્ એ વાહમ્ ઉદ્દિશ્યાગતસ્ ત્વં ચ દ્વારં બદ્ધાવસ્થિતઃ । યુક્તમ્ એતદ્ એવમ્ અતિથેઃ ( fઓલ્. 229વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.771 ) પ્રતિપત્તું યથા ત્વં પ્રતિપન્ન ઇતિ । સ કથયતિ । દારિકે ગણેન ક્રિયાકારઃ કૃતો ન કેનચિત્ શ્રમણં ગૌતમં દર્શણાયોપસંક્રમિતવ્યમ્* । યઃ ઉપસંક્રામતિ સ ગણેન ષષ્ટિં કાર્ષપણાન્ દણ્ડ્ય ઇતિ
। ગૃહપતે ભગવાન્ કથયતિ । તવ પુત્રસ્ય પંચશતિકો નકુલ કઃ કટ્યાં બદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ । સ યદિ શતં સહસ્રં વા વ્યયીકરોતિ પૂર્યતે એવ ન પરિક્ષીયતે । ન શક્નોષિ ત્વં ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દત્વાગન્તુમ્ ઇતિ । સ સંલક્ષયતિ । ન કશ્ચિદ્ એતત્ સંજાનીતે નૂનં સર્વજ્ઞઃ સ ભગવાન્* । ગચ્છામીતિ । સ ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દ્વારે સ્થાપયિત્વા બ્રાહ્મણ દારિકોપદિષ્ટેન સોપાનેનાવતીર્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતાઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા પુરસ્તાન્ નિષણ્ણઃ । તતો ભગવાન્ મિણ્ઢ કસ્ય ગૃહપતેર્ અશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશીં ચતુરાર્યસત્યસં પ્રતિવેધિકીં ધર્મદેશનાં કૃતવાન્ યાં શ્રુત્વા મિણ્ઢકેન પૂર્વવદ્ યાવત્ સ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્* । સ દૃષ્ટસત્યઃ કથયતિ । ભગવન્ કિમ્ એષો ઽપિ ભદ્રંકરનિવાસિજનકાય એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભીતિ । ભગવાન્ આહ । ગૃહપતે ત્વમ્ આગમ્ય ભૂયસા સર્વ એવ જનકાયો લભીતિ । તતો મિણ્ઢકો ગૃહપતિર્ ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ । સ ગૃહં ગત્વા કાર્ષાપણાનાં રાશિં વ્યવસ્થાપ્ય ગાથાં ભાષતે ।
યો દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છતિ જિનં જિતરાગદોષં નિર્દ્વન્દ્વમ્ અપ્રતિસમં કનકાવદાતમ્* ।
સો નિશ્ચલેન હૃદયેન સુનિશ્ચિતેન ક્ષિપ્રં પ્રદાતુ ધનમ્ અસ્ય મયા પ્રદેયમ્* ॥ ઇતિ
જનકાયાઃ કથયતિ । ગૃહપતે શ્રેયઃ શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય દર્શનમ્* । સ કથયતિ । શ્રેયઃ । તે કથયન્તિ । યદિ એવં ગણેનૈવ ક્રિયાકારઃ કૃતો ગણ એવોત્પાટયતુ । કો ઽત્ર વિરોધઃ । તે ક્રિયાકારમ્ ઉત્પાટ્ય નિર્ગન્તુમ્ આરબ્ધાઃ । તતઃ પરસ્પરં સંઘટ્ટેન ન શક્નુવન્તિ નિર્ગન્તુમ્ ઇતિ । વજ્રપાણિના યક્ષેણ વિનયજનાનુકમ્પયા વજ્રઃ ક્ષિપ્તઃ । પ્રાકારસ્ય ખણ્ડઃ પતિતઃ । અનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ નિર્ગતાનિ કાનિચિત્ કુતૂહલજાતાનિ કાનિચિત્ પૂર્વકૈઃ કુશલમૂલૈઃ સંચોદ્યમાનાનિ । તતો મહાજનકાયસન્નિપાતાદ્ ભગવતો યોજનં સામન્તકેન પર્ષત્ સન્નિપતિતા । અથ ભગવાંસ્ તાં પર્ષદમ્ અવગાહ્ય પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષદ્યાનેકસત્વસન્તાનકુશલમૂલસમારોપિકાં ધર્મદેશનાં કૃતવાન્* । યાં શ્રુત્વા કૈશ્ચિત્ સ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્* । પૂર્વવત્ કેનચિચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનિ । ભગવતો ઽતિચિરં ધર્મં દેશયિત્વા ભોજનકાલો ઽતિક્રાન્તઃ ।

મિણ્ઢકો ગૃહપતિઃ કથયતિ । ભગવન્ ભક્તકૃત્યં ક્રિયતામ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । ગૃહપતે ભોજનકાલો ઽતિક્રાન્ત ઇતિ । સ કથયતિ । ભગવન્ કિમ્ અકાલે કલ્પતે । ભગવાન્ આહ । ઘૃતં ગુડં ( મ્સ્વ્ ઇ 248 ) શર્કરાઃ પાનકાનિ ચેતિ । તતો મિણ્ઢકેન ગૃહપતિના શિલ્પિન આહૂયોક્તાઃ । ભગવન્તો ઽકાલખાદ્યકાનિ શીઘ્રં સજ્જીકુરુતેતિ । તૈર્ અપિ કથિતમ્* । અકાલખાદ્યકાનિ ( fઓલ્. 230ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.772 ) સજ્જીકૃતાનિ । ગૃહપતિના બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘઃ અકાલખાદ્યકૈર્ અકાલપાનકૈશ્ ચ સંતર્પિતઃ । તતો ભગવાન્ મિણ્ઢકં ગૃહપતિં સપરિવારં સત્યેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય તં ચ કર્વટકનિવાસિનં જનકાયં યથાભવ્યતયા વિનીય સંપ્રસ્થિતઃ ।
મિણ્ઢકગૃહપતિઃ કથયતિ । ભગવન્ કાર્ષાપણઃ પથ્યાદિનિમિત્તં ગૃહ્યતામ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । ગ્રહીતવ્ય ઇતિ । ઉક્તં ભગવતા કાર્ષાપણો ગ્રહીતવ્ય ઇતિ । ભિક્ષવો ન જાનતે કેન ગ્રહીતવ્યઃ કથં ચેતિ । ભગવાન્ આહ । કલ્પકારેણ । કલ્પકારો ન ભવતિ । ભગવાન્ આહ । સ્રામણેર કે ણ । આયુષ્માન્ ઉપાલી બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છતિ । યત્ તદુક્તં ભદન્ત ભગવતા શ્રામણેરકસ્ય જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહો દશમં શિક્ષાપદમ્ ઇતિ । ઉક્તં ભગવતા શ્રામણેરકેણ ગ્રહીતવ્ય ઇતિ । તત્ કથમ્* । ભગવાન્ આહ । પ્રતિગ્રહમ્ ઉપાલિન્ મયા સન્ધાયોક્તં મા ત્વ્ અગૃહ્યમ્* । તસ્માત્ શ્રમણેરકેણોદ્ગ્રહીતવ્યમ્* । નો તુ પ્રતિગ્રહઃ સ્વીકર્તવ્યઃ ।
મિણ્ઢકો ગૃહપતિઃ કથયતિ । ભગવન્ ગુડૌદનં ગૃહ્યતામ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । ગ્રહીતવ્યમ્ ઇતિ । ભિક્ષવો ન જાનતે કેન ગ્રહીતવ્યં કથં ચેતિ । ભગવાન્ આહ । અસત્યાગારિકે શ્રામણેરકેણ ભિક્ષુભિર્ વા સાપ્તાહિકમ્ અધિષ્ઠાય સ્વયમ્ એવ વોઢવ્યમ્* । ભિક્ષવો ન જાનતે કથમ્ ( મ્સ્વ્ ઇ 249 ) અધિષ્ઠાતવ્યમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । હસ્તૌ પ્રક્ષાલ્ય પ્રતિગ્રાહયિત્વા વામે પાણૌ પ્રતિષ્ઠાપ્ય દક્ષિણેન પાણિના પ્રતિચ્છાદ્ય ભિક્ષોઃ પુરતઃ સ્થિત્વા વક્તવ્યમ્* । સમન્વાહરતાયુષ્મન્તઃ । અહમ્ એવંનામા ઇદં ભૈષજ્યં સાપ્તાહિકમ્ અધિષ્ઠાસ્યામિ તેષામ્ અર્થાય સબ્રહ્મચારિણાં ચેતિ । એવં દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ । આયુષ્માન્ ઉપાલી બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છતિ । યદ્ ઉક્તં ભદન્ત ભગવતા ગુડઃ સાપ્તાહિકો ઽધિષ્ઠાતવ્ય ઇતિ । કેન પરિભોક્તવ્યઃ । પંચભિર્ ઉપાલિન્ પુદ્ગલૈઃ । અધ્વપ્રતિપન્નકેન ભક્તચ્છિન્નકેન ગ્લાનકેન ઉપધિવારિકેણ નવકર્મિકેણ ચેતિ ।
ભિક્ષવો જનપદચારિકાં સંપ્રસ્થિતાઃ । તણ્ડુલાનાં ચ સક્તૂનાં ચ મધ્યે ગુડં પ્રક્ષિપન્તિ । અધ્વગા ઇચ્છન્તિ પરિભોક્તુમ્* । કૌકૃત્યેન પરિભુંજતે । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન લભ્યં ભિક્ષવસ્ તેનામિષેણામિષકૃત્યં કર્તુમ્* । યસ્ તણ્ડુલેષુ પ્રક્ષિપ્તઃ સ પ્રસ્ફોટ્ય પરિભોક્તવ્યઃ । યસ્ તુ સક્તુષુ ઉદકેન દ્રવીકૃત્ય પરિભોક્તવ્યઃ । અપરો ઽપિ દ્રવીકૃત્ય ન પરિસ્ફુટ એવ ભવતિ । ભગવાન્ આહ । વંશદલિકયા નિર્લિખ્યોદકેન પ્રક્ષાલયિતવ્યઃ । તથાપિ ન શક્યતે નિરામિષઃ કર્તવ્યઃ । ભગવાન્ આહ । સુશોચિતઃ કૃત્વા ઉદકેન દ્રવીકૃત્ય પાતવ્યઃ ।
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । કિં ભદન્ત મિણ્ઢકેન મિણ્ઢકપત્ન્યા મિણ્ઢકપુત્રેણ મિણ્ઢકસ્નુષયા મિણ્ઢકદાસેન મિણ્ઢકદાસ્યા ચ કર્મ કૃતં યેન ષડભિજ્ઞાતા ( મ્સ્વ્ ઇ 250 ) મહાપુણ્યાઃ સંવૃત્તાઃ । ભગવતો ઽન્તિકે સત્યાનિ ( fઓલ્. 230વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.773 ) દૃષ્ટા નિ । ભગવાન્ ચૈભિર્ આરાગિતો ન વિરાગિત ઇતિ । ભગવાન્ આહા । એભિર્ એવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાનિ પૂર્વવદ્ યાવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યાં નગર્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા પૂર્વવદ્ યાવદ્ ધર્મેણ રાજ્યં કારયતિ । તેન ખલુ સમયેન વારાણસ્યાં નગર્યાં નૈમિત્તિકૈર્ દ્વાદશવાર્ષિકી અનાવૃષ્ટિર્ વ્યાકૃતા શલાકાવૃત્તિ {દુત્ત્: મ્સ્. શિલકા થ્રોઉઘોઉત્; બુત્ મ્સ્ શલાકા- થ્રોઉઘોઉત્} મહાદુર્ભિક્ષં ભવિષ્યતીતિ । ત્રિવિધં દુર્ભિક્ષં ભવિષ્યતિ ચંચુ શ્વેતાસ્થિ શલાકાવૃત્તિ ચ । તત્ર ચંચુ ઉચ્યતે । સમુદ્ગકે તસ્મિન્ મનુષ્યા બીજાનિ પ્રક્ષિપ્ય અનાગતસત્વાપેક્ષયા સ્થાપયન્તિ । અસ્માકમ્ અનેન બીજેન મનુષ્યાઃ કાર્યં કરિષ્યન્તીતિ । ઇદં સમુદ્ગસંબન્ધાચ્ {દુત્ત્: સમુદ્ગકસમ્બન્ધાત્* } ચંચુ ઉચ્યતે । શ્વેતાસ્થિ કતમત્* । તસ્મિન્ કાલે મનુષ્યા અસ્થીનિ ઉપસંહૃત્ય તાવત્ ક્વાથયન્તિ યાવત્ તાન્ય્ અસ્થીનિ શ્વેતાનિ સંવૃત્તા નીતિ । તતસ્ તં પાનં પિબન્તિ । ઇદં શ્વેતાસ્થિસંબન્ધાત્* શ્વેતાસ્થિ ઉચ્યતે । શલાકાવૃત્તિ કતમત્* । તસ્મિન્ કાલે મનુષ્યાઃ ખાલબિલેભ્યો ધાન્યગુડકાનિ શલાકયાકૃષ્ય બહૂદકાયાં સ્થાલ્યાં ક્વાથયિત્વા પિબન્તિ । ઇદં શલાકાસંબન્ધાચ્ છલાકાવૃત્તિ ઉચ્યતે । રાજ્ઞા બ્રહ્મદત્તેન વારાણસ્યાં ઘણ્ટાવઘોષણં કારિતમ્* । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો વારાણસીનિવાસિનઃ પૌરા નૈમિત્તિકૈર્ દ્વાદશવાર્ષિક્ય્ ( મ્સ્વ્ ઇ 251 ) અનાવૃષ્ટિર્ વ્યાકૃતા શલાકાવૃત્તિ દુર્ભિક્ષં ભવિષ્યતિ ચંચુ શ્વેતાસ્થિ ચ । યેષાં દ્વાદશવાર્ષિકં ભક્તમ્ અસ્તિ તૈઃ સ્થાતવ્યમ્* । યેષાં નાસ્તિ તે યથેષ્ટં ગચ્છન્તુ । વિગતદુર્ભિક્ષતયા સુભિક્ષે પુનર્ આગમિષ્યથ ઇતિ । તસ્મિંશ્ ચ સમયે વારાણસ્યામ્ અન્યતમો ગૃહપતિર્ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિવારઃ । વિસ્તીર્ણવિશાલસ્ તેન કોષ્ઠાગારિક આહૂયોક્તઃ । ભોઃ પુરુષ ભવિષ્યતિ મે સપરિવારસ્ય દ્વાદશવાર્ષિકં ભક્તમ્ ઇતિ । સ કથયતિ । આર્ય ભવિષ્યતીતિ । સ તત્રૈવાવસ્થિતઃ । સમનન્તરાત્ તુ એવ તદ્ દુર્ભિક્ષમ્* । તસ્ય કોષ્ઠાગારઃ પરિક્ષીણઃ । સર્વશ્ ચ પરિજનઃ કાલગતઃ । આત્મના ષષ્ઠો વ્યવસ્થિતઃ । તતસ્ તેન ગૃહપતિના કોશકોષ્ઠાગારાણિ શોધયિત્વા ધાન્યપ્રસ્થ ઉપસંહૃતઃ । સો ઽસ્ય પત્ન્યા સ્થાલ્યાં

પ્રક્ષિપ્ય સાધિતઃ । અસતિ બુદ્ધાનામ્ ઉત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોક ઉત્પદ્યન્તે । હીનદીનાનુકમ્પકા પ્રાન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય । યાવદ્ અન્યતરઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરન્ વારાણસીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । સ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય વારાણસીં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટઃ । સ ચ ગૃહપતિઃ સજ્જો ઽવસ્થિતો ભોક્તુમ્* । સ ચ પ્રત્યેકબુદ્ધો ઽનુપૂર્વેણ પિણ્ડપાતમ્ અટંસ્ તસ્ય ગૃહમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । સ તેન ગૃહપતિના દૃષ્ટઃ કાથપ્રાસાદિકશ્ ચિત્તપ્રાસાદિકશ્ ચ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ સંલક્ષયતિ । એતદ્ અપ્ય્ અહં પરિભુજ્ય નિયતં પ્રાણૈર્ વિયોક્ષ્યે । યન્વ્ અહં પ્રત્યંશમ્ અસ્મૈ પ્રવ્રજિતાય દદ્યામ્ ઇતિ । તેન ભાર્યાભિહિતા । ભદ્રે યો મમ પ્રત્યંશસ્ તમ્ અસ્મૈ પ્રવ્રજિતાયાનુપ્રયચ્છેતિ । ( fઓલ્. 231ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.774 ) સા સંલક્ષયતિ । મમ સ્વામી ન પરિભુંક્તે । કથમ્ અહં પરિભુંજે ઇતિ । સા કથયતિ આર્યપુત્ર ( મ્સ્વ્ ઇ 252 ) અહમ્ અપિ સ્વં પ્રત્યંશમ્ અસ્મૈ પ્રયચ્છામીતિ । એવં પુત્રેણ સ્નુષયા દાસેન દાસ્યા સ્વસ્વપ્રત્યંશાઃ પરિત્યક્તાઃ । તતસ્ તૈઃ સર્વૈઃ સંભૂય પ્રત્યેકબુદ્ધઃ પિણ્ડેન પ્રતિપાદિતઃ । કાયિકી તેષાં મહાત્મનાં ધર્મદેશના ન વાચિકી । સ વિતતપક્ષ ઇવ હંસરાજ ઉપરિ વિહાયસમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કર્તુમ્ આરબ્ધઃ । આશુ પૃથગ્જનસ્ય ઋદ્ધિર્ આવર્જનકરી । તે મૂલનિકૃત્તા ઇવ દ્રુમાઃ પાદયોર્ નિપત્ય યથેષ્ટં પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધાઃ । ગૃહપતિઃ પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધઃ । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેનાહં કુશલમૂલેન યદિ રિક્તકાનિ કોશકોષ્ઠાગારાણિ પશ્યામિ સહદર્શનાન્ મે પૂર્ણાનિ સ્યુઃ । એવંવિધાનાં ચ મે ધર્માણાં લાભી સ્યામ્* । અતઃ પ્રતિવિશિષ્ટતરં શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ । પત્ની પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધા । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેનાહં કુશલમૂલેનાહં યદ્ય્ એકસ્યાર્થાય સ્થાલીં પચેયં સા શતેનાપિ પરિભુજ્ય સહસ્રેણાપિ ન ચ પરિક્ષયં ગચ્છેદ્ યન્ મયા પ્રયોગો ન પ્રતિપ્રસ્રબ્ધઃ । એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભિની
સ્યામ્* । પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ । પુત્રઃ પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધઃ । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેન મે કુશલમૂલેન પંચશતઃ કમરકઃ કટ્યામ્ ઉપનિબદ્ધસ્ તિષ્ઠેત્* । યદિ શતં વા સહસ્રં વા તતો વ્યયં કુર્યાં પૂર્ણક એવ તિષ્ઠેત્* । મા પરિક્ષયં ( મ્સ્વ્ ઇ 253 ) ગચ્છેત્* । એવંવિધાનાં ચ ધર્માણાં લાભી સ્યામ્* । પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ । સ્નુષા પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધા । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેનાહં કુશલમૂલેન યદ્ય્ એકસ્યાર્થાય ગન્ધાન્ યોજયે તે શતસ્ય વા સહસ્રસ્ય
વા ઉપયુજ્યેરન્ ન ચ પરિક્ષયં ગચ્છેયુઃ । યાવત્ પ્રયોગો ન પ્રતિપ્રસ્રબ્ધઃ । એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભિની સ્યામ્* । પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ । દાસઃ પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધઃ । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેનાહં કુશલમૂલેન યદ્ય્ એકં સીરં કર્ષેયં સપ્તસીરાઃ કૃષ્ટા ભાવેયુઃ । એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભી સ્યામ્* । પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ । દાસી પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધા । યન્ મયા એવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે કારઃ કૃતો ઽનેનાહં કુશલમૂલેન ધાન્યાનામ્ એ કાં માત્રામ્ આરભેયં સપ્ત માત્રાઃ સંપદ્યેરન્* । અપ્ય્ એવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભિની સ્યામ્* । પ્રતિવિશિષ્ટ તરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ ( fઓલ્. 231વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.775 ) પ્રણિધાનં કૃતમ્* । સ ચ મહાત્મા પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ તેષામ્ અનુકમ્પાં કૃત્વા ઋદ્ધ્યા સંપ્રસ્થિતઃ । યાવદ્ રાજા બ્રહ્મદત્તઃ ઉપરિ પ્રાસદતલગતસ્ તિષ્ઠતિ । તસ્ય ઋદ્ધ્યા ગચ્છતો રાજ્ઞો બ્રહ્મદત્તસ્યોપરિ ચ્છાયા નિપતિતા । સ ઊર્દ્ધ્વમુખો નિરીક્ષિતુમ્ આરબ્ધઃ । પશ્યતિ તત્ પ્રત્યેકબુદ્ધમ્* । તસ્યૈતદ્ અભવત્* । કસ્યાપ્ય્ અનેન મહાત્મના ઋદ્ધિમહાલાઙ્ગલૈર્ દારિદ્ર્યમૂલાન્ય્ ઉત્પાટિતાનીતિ । બલવત્પાશા । તતો ઽસૌ ગૃહપતિઃ ( મ્સ્વ્ ઇ 254 ) કોશકોષ્ઠાગારાણિ પ્રત્યવેક્ષિતુમ્ આરબ્ધો યાવત્ પૂર્ણાનિ પશ્યતિ । સ પત્નીમ્ આમન્ત્રયતે । મમ તાવ ત્ પ્રણિધાનં પૂર્ણં યુષ્માકમ્ ઇદાનીં પશ્યામ ઇતિ । તતો દાસ્યા ધાન્યાનામ્ એકાં માત્રામ્ આરબ્ધા પરિકર્મયિતુમ્* । સપ્ત માત્રાઃ સંપન્નાઃ । પત્ન્યા એકસ્યાર્થાય સ્થાલી સાધિતા । સર્વૈસ્ તૈઃ પરિભુક્તા તથૈવાવસ્થિતા । પ્રાતિવેશ્યૈર્ અનેકૈશ્ ચ પ્રાણિશતસહસ્રૈઃ પરિભુક્તા તથૈવાવસ્થિતા । તથૈવ પુત્રસ્ય સ્નુષાયા દાસસ્ય પ્રણિધિઃ સિદ્ધા । તતો ગૃહપતિના વારાણસ્યાં ઘણ્ટાવઘોષણં કારિતમ્* । યો ભવન્તો ઽન્નેન અર્થી સ આગચ્છત્વ્ ઇતિ । વારાણસ્યામ્ ઉચ્ચશબ્દો મહાશબ્દો જાતઃ । રાજ્ઞા શ્રુતમ્* । સ કથયતિ । કિમ્ એષ ભવન્ત ઉચ્ચશબ્દો
મહાશબ્દ ઇતિ । અમાત્યૈઃ સમાખ્યાતમ્* । દેવામુકેન ગૃહપતિના કોશકોષ્ઠાગારાણ્ય્ ઉદ્ધાટિતાનીતિ । રાજા કથયતિ । યાવત્ સર્વ એવ લોકઃ કાલગતસ્ તદા તેન ગૃહપતિના કોશકોષ્ઠાગારાણ્ય્ ઉદ્ધાટિતાનિ । આહૂયતાં ભવન્તઃ સ ગૃહપતિર્ ઇતિ । તૈર્ આહૂતઃ । તતો રાજ્ઞાભિહિતઃ । ગૃહપતે યદા સર્વલોકઃ કાલગતસ્ તદા ત્વયા કોશકોષ્ઠાગારાણ્ય્ ઉદ્ધાટિતાનીતિ । દેવ કસ્ય કોષ્ઠાગારાણ્ય્ ઉદ્ધાટિતાનિ । અપિ તુ અદ્યૈવ મે બીજમ્ ઉપ્તમ્ અદ્યૈવ ફલિતમ્ ઇતિ । રાજા કથયતિ । યથાકથમ્* । સ તત્ પ્રકરણં વિસ્તરેણારોચયતિ । રાજા કથયતિ । ગૃહપતે ત્વયાસૌ મહાત્મા પિણ્ડકેન પ્રતિપાદિતઃ । દેવ મયા પ્રતિપાદિતઃ । સ ગાથાં ભાષતે ।

અહો ગુણમયં ક્ષેત્રં સર્વદોષવિવર્જિતમ્* ।
યત્રોપ્તં બીજમ્ અદ્યૈવ અદ્યૈવ ફલદાયકમ્* ॥ ઇતિ ।
કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ ગૃહપતિર્ ગૃહપતિપત્ની ગૃહપતિપુત્રો ( મ્સ્વ્ ઇ 255 ) ગૃહપતિદાસો ગૃહપતિદાસી ચ । એષ એવાસૌ મિણ્ઢકો ગૃહપતિર્ મિણ્ઢકપત્ની મિણ્ઢકપુત્રો મિણ્ઢકસ્નુષા મિણ્ઢકદાસો મિણ્ઢકદાસી ચ । ય એભિઃ પ્રત્યેકબુદ્ધકારાન્ કૃત્વા પ્રણિધાનં કૃતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ષડ્ અપિ મહાપુણ્યા જાતા મમાન્તિકે સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ । અહં ચૈભિઃ પ્રત્યેકબુદ્ધકોટીશતસહસ્રેભ્યઃ પ્રતિવિશિષ્ટતરઃ શાસ્તા આરાગિતો ન વિરાગિત ઇતિ હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્મણામ્ એકાન્તકૃષ્ણો વિપાકઃ એકાન્તશુક્લાનામ્ એકાન્તશુક્લો વ્યતિમિશ્રાણાં વ્યતિમિશ્રઃ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનિ કર્માણ્ય્ અપાસ્ય વ્યતિમિશ્રાણિ ચ એકાન્તશુક્લેષ્વ્ એવ કર્મસ્વ્ આભોગાઃ કરણીયઃ ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ।
ઉદ્દાનમ્* ।
કૈનેય ઃ પાનમ્ આદાય કાશીપટ્ટં ચ યવાગ્વઃ ।
પાપાયાં ખાદ્યકં કૃત્વા કૌકૃત્યં વિકૃતભોજનમ્* ॥ ॥
ભગવાન્ આદુમાયાં વિહરત્ય્ આવસથે । તેન ખલુ સમયેન કૈનેયસ્ય ઋષેર્ આદુમાયામ્ આવસથો ઽભૂત્ * । મન્દાકિન્યાસ્ તુ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે દિવાવિહારઃ । ભગવાન્ સંલક્ષયતિ । કુત્ર ન્વ્ અહં ચતુર્ણાં લોકપાલાનાં ધર્મં દેશ યે યં । યત્ર મે કૈનેય ઋષિર્ અલ્પકૃચ્છ્રેણ દમથમ્ આગત એ તસ્યૈ તદ્ અભવત્* । યન્વ્ અહં મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે દેશયેયં । તત્ર દમથમ્ એષ્યતિ । તત્ર ભગવતા લૌકિકં ચિત્તમ્ ઉત્પાદિતમ્* । ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે બુદ્ધા ભગવન્તો ( મ્સ્વ્ ઇ 256 ) લૌકિકં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયન્તિ તસ્મિં સમયે શક્રબ્રહ્માદયો દેવા ભગવતશ્ ચેતસા ચિત્તમ્ આજાનન્તિ । વૈશ્રવણો મહારાજઃ સંલક્ષયતિ । કિંકારણં ભગવતા લૌકિકં ચિત્તમ્ ઉત્પાદિતં । પશ્યત્ય્ અસ્માકમ્ એવ ચતુર્ણાં લોકપાલાનાં ધર્મં દેશયિતુકામ ઇતિ વિદિત્વા પાંચિકસ્ય મહાયક્ષસેનાપતેર્ આજ્ઞા ં દત્તવાન્* । ગચ્છ પાઞ્ચિક ભગવતો ઽર્થાય મન્દાકિન્યા ઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કુરુ । કૈનેયસ્ય ઋષેર્ એકમ્ આરક્ષકં સ્થાપય । મહાભૂતસન્નિપાતો ભવિષ્યતિ મા કશ્ચિદ્ અસ્યોજો ઘટ્ટયિષ્યતીતિ । સ મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે કૈનેયસ્ય ઋષેર્ આરક્ષકં સ્થાપયિત્વા શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કર્તુમ્ ( ભૈષ્-વ્(છ્।w) 120 ) આરબ્ધઃ । તત્ર મહાજનકાયસ્ય કોલાહલશબ્દો જાતઃ । તતઃ કૈનેય ઋષિઃ કોલાહલશબ્દેનોત્થિતઃ તમ્ આરક્ષકં પૃચ્છતિ । કિમ્ એષ કોલાહલશબ્દ ઇતિ । સ કથયતિ । શયનાસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ ક્રિયતે । કિં મમાર્થાય । ન તવાર્થાય । અપિ તુ બુદ્ધસ્ય ભગવતઃ । ત્વમ્ અત્ર કિં તિષ્ઠસિ । તવૈવારક્ષકઃ । કિમર્થમ્* । મહાભૂતસમાગમો ઽત્ર ભવિષ્યતિ । મા કશ્ચિદ્ ઓજો ઘટ્ટયિષ્યતીતિ । સ કથયતિ । તસ્ય શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય કો રક્ષાં કરોતીતિ । સ કથયતિ । કસ્ તસ્ય ભગવતો રક્ષાં કરોતિ । સ એવ ભગવાં સદેવકસ્ય લોકસ્ય રક્ષાં કરોતીતિ શ્રુત્વા કૈનેય ઋષિસ્ તૂષ્ણીમ્* ।
તતો ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય આદુમાં પિણ્ડાય પ્રાવિશત્* । આદુમાં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતં પ્રતિક્રાન્તઃ તદ્રૂપં સમાધિં સમાપન્નો યથા સમાહિતે ચિત્તે આદુમાયામ્ અન્તર્હિતો મન્દાકિન્યા ઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે ( મ્સ્વ્ ઇ 257 ) પ્રત્યષ્ઠાત્ સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન । અથ ભગવાન્ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ ।
તતો ધૃતરાષ્ટ્રો મહારાજો ઽનેકગન્ધર્વપરિવારો ઽનેકગન્ધર્વશતપરિવારો ઽનેકગન્ધર્વસહસ્રપરિવારો ઽનેકગન્ધર્વશતસહસ્રપરિવારો દિવ્યાનાં મણીનામ્ ઉત્સંગં પૂરયિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવ્ અન્તં દિવ્યાભ્ ઇર્ મ ણિ ભ્ ઇ ર્ આ કીર્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા પૂર્વાં દિશં નિશૃત્ય નિષણ્ણો ભગવન્તં સંપુરસ્કૃત્ય ભિક્ષુસંઘં ચ ॥
વિરૂઢકો ઽપિ મહારાજો ઽનેકકુમ્ભાણ્ડપરિવારો ઽનેકકુમ્ભાણ્ડશતપરિવારો ઽનેકકુમ્ભાણ્ડસહસ્રપરિવારો ઽનેકકુમ્ભાણ્ડશ્ અતસહસ્રપરિવ્ આરો દિવ્યાનાં મુક્તાનામ્ ઉત્સંગં પૂરયિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ ( fઓલ્. 232વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.777 ) । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તં દિવ્યાભિર્ મુક્તાભિર્ આકીર્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા દક્ષિણાં દિશં નિશૃત્ય નિષણ્ણો ભગવન્તં સંપુરસ્કૃત્ય ભિક્ષુસંઘં ચ ।
વિરૂપાક્ષો ઽપિ મહારા જો ઽનેકનાગપરિવ્ આરો ઽનેકનાગશતપરિવારો ઽનેકનાગસહસ્રપરિવારો ઽનેકનાગશતસહસ્રપરિવારો દિવ્યાનામ્ ઉત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકમન્દારકાણાં પુષ્પાણામ્ ઉત્સંગં પૂરયિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તં દિવ્યૈર્ ઉત્પ લપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકમન્દારકૈઃ પુષ્પૈર્ અવકીર્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા પશ્ચિમાં દિશં નિશૃત્ય નિષણ્ણો ભગવન્તં સંપુરસ્કૃત્ય ભિક્ષુસંઘં ચ ॥
વૈશ્રવણો ઽપિ મહારાજો ઽનેકયક્ષપરિવારો ઽનેકયક્ષશતપરિવારો ઽનેકય્ અક્ ષ્ અ સહસ્રપ્ અ રિવારો ઽનેકયક્ષશતસહસ્રપરિવારો દિવ્યસ્ય હિરણ્યસ્ય સુવર્ણસ્યોત્સંગં પૂરયિત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તં દિવ્યેન હિરણ્યસુવર્ણેનાકીર્ય ( ભૈષ્-વ્(છ્।w) 121 ) ભગવતઃ પાદૌ ( મ્સ્વ્ ઇ 258 ) શિરસા વન્દિત્વા ઉત્તરાં દિશં નિશૃત્ય નિષણ્ણો ભગવન્તં સં પુરસ્કૃત્ય ભિક્ષુસંઘં ચ ।
તત્ર દ્વાવ્ આર્યજાતીયૌ ધૃતરાષ્ટ્રો વિરૂઢકશ્ ચ । દ્વૌ દસ્યુજાતીયૌ વિરૂપાક્ષો વૈશ્રવણશ્ ચ । અથ ભગવત એતદ્ અભવત્* । સચેદ્ અહમ્ આર્યયા વાચા ધર્મં દેશયેયં દ્વૌ ચાજ્ઞાસ્યતઃ દ્વૌ નાજ્ઞાસ્યતઃ । સચેદ્ દસ્યુવાચા દેશયેયમ્ એવમ્ અપિ દ્વૌ આજ્ઞાસ્યતઃ દ્વૌ નાજ્ઞાસ્યતઃ । યન્વ્ અહં દ્વયોર્ આર્યયા વાચા ધર્મં દેશયેયં । દ્વયોર્ અપિ દસ્યુવાચેતિ વિદિત્વા
ધૃતરાષ્ટ્રં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ઇતિ હિ મહારાજભિન્નઃ કાયો વેદના શીતીભૂતા સંજ્ઞા નિરુદ્ધા સંસ્કારા વ્યુપશાન્તા વિજ્ઞા નં ચાસ્તંગત ં : એષ એવાન્તો દુઃખસ્યેતિ । અસ્મિન્ ખલુ ધર્મપર્યાયે ભાષ્યમાણે ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય મહારાજસ્ય વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્ ઉત્પન્નમ્ અનેકેષાં ચ તત્સભાગાનાં ગન્ધર્વશતસહસ્રાણાં ॥
તત્ર ભગવાન્ વિરૂઢકં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ઇતિ હિ મહારાજ અત્ર તે દૃષ્ટે દૃષ્ટમાત્રં ભવતુ શ્રુતે મતે વિજ્ઞાતે વિજ્ઞાતમાત્રં । અસ્મિં ખલુ ધર્મપર્યાયે ભાષ્યમાણે વિરૂઢકસ્ય મહારાજસ્ય વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્ ઉત્પન્નમ્ અનેકેષાં ચ તત્સભાગાનાં કુમ્ભાણ્ડશતસહસ્રાણાં ॥
તત્ર ભગવાં વિરૂપાક્ષં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ઇતિ હિ મહારાજ ઇને મેને દપ્ફે દડપ્ફે એષ એવાન્તો દુઃખસ્યેતિ । અસ્મિં ખલુ ધર્મપર્યાયે ભાષ્યમાણે વિરૂપાક્ષસ્ય મહારાજસ્ય વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્ ઉત્પન્નમ્ અનેકેષાં ચ તત્સભાગાનાં નાગ શતસહસ્રાણાં ।

તત્ર ભગવાન્ વૈશ્રવણં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । અત્ર તે મહારાજ માશા તુષા સંશામા ( ભૈષ્-વ્(છ્।w) 122 ) સર્વત્ર વિરાડિ એષ એવાન્તો દુઃખસ્યેતિ । અસ્મિં ખલુ ધર્મપર્યાયે ભાષ્યમાણે વૈશ્રવણસ્ય મહારાજસ્ય વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્ ઉત્પન્નમ્ અનેકેષાં ( fઓલ્. 233ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.778 ) ચ તત્સભાગાનાં યક્ષશતસહસ્રાણાં ।
ભગવાન્ સંલક્ષયતિ । એતર્હિ મે પરિનિર્વાણકાલસમયઃ પ્રત્યુપસ્થિતઃ । કસ્યોપન્યસ્ય શાસનં પરિનિર્વાસ્યામિ । સચેદ્ દેવાનાં દેવાઃ પ્રમત્તા રતિબહુલા ન ચિરસ્થિતિકં ભવિષ્યતિ । અથ મનુષ્યાણામ્ અલ્પાયુષો મનુષ્યાઃ એવમ્ એવ ન ચિરસ્થિતિકમ્ એવ । યન્વ્ અહં દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ કાશ્યપસ્ય ચ ભિક્ષોઃ શાસ ન મ્ ઉપન્યસ્ય પરિનિર્વાયેયમ્ ઇતિ વિદિત્વા ધૃતરાષ્ટ્રં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । મમ તે મહારાજ પરિનિર્વૃતસ્ય પૂર્વસ્યાં દિશિ શાસને આરક્ષા કરણીયેતિ । વિરૂઢકં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ત્વયાપિ મહારાજ દક્ષિણસ્યાં દિશિ આરક્ષા કરણીયેતિ । વિરૂપાક્ષં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ત્વયાપિ મહારાજ પશ્ચિમસ્યાં દિશિ આરક્ષા કરણીયેતિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 260 ) વૈશ્રવણં મહારાજમ્ આમન્ત્રયતે । ત્વયાપિ મહારાજ ઉત્તરસ્યાં દિશિ આરક્ષા કરણીયેતિ ॥ તતશ્ ચત્વારો મહારાજાનઃ પ્રમુદિતમનસો ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચન્* । એવં ભવતુ ભગવન્ યથાજ્ઞાપયતિ ભગવન્ * । વયમ્ આરક્ષા ં કરિષ્યામ ઇતિ વિદિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા દૃષ્ટસત્યા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તાઃ । ભગવતા આયુષ્મતે મહાકાશ્યપાય કૃત્સ્નં શાસનમ્ ઉપન્યસ્તં । આયુષ્માંશ્ ચાનન્દો ઽભિહિતઃ । ત્વયાપ્ય્ આનન્દ શાસનકાર્યકરણે ઔત્સુક્યમ્ આપત્તવ્યમ્ ઇતિ । ॥
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । કિં ભદન્ત ચતુર્ભિર્ મહારાજૈઃ કર્મ કૃતં યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચત્વારો મહારાજાઃ સંવૃત્તાઃ । ભગવતશ્ ચાન્તિકે સત્યદર્શનં કૃતમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । એભિર્ એવ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્મા ણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પૂર્વવત્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્* ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽસ્મિન્ન્ એવ ભદ્રકે કલ્પે વિંશતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં કાશ્યપો નામ શાસ્તા લોક ઉદપાદિ । પૂર્વવદ્ યાવચ્ છાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્* । તેન ખલુ સમયેન મહાસમુદ્રે દ્વૌ નાગૌ પ્રતિવસતઃ શ્વાસો મહાશ્વાસશ્ ચ । કૂટશાલ્મલ્યામ્ અપિ દ્વૌ સુપર્ણિનાવ્ અટ્ટેશ્વરશ્ ચૂડેશ્વરશ્ ચ । યદા શ્વાસમહાશ્વાસૌ તાભ્યામ્ અભિદ્રૂયેતે તદા પાતાલં પ્રવિશતો । યાવદ્ અપરેણ સમયેન શ્વાસમહાશ્વાસાભ્યાં કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનિ । તૌ ચ્ અ સ્ ઉ પ્ અ ર્ણિનાવ્ ( મ્સ્વ્ ઇ 261 ) અભિદ્રવિતુમ્ આરબ્ધૌ ન શક્નુવતઃ । સુમેરુપ્રત્યાહતમ્ ઇવ પવનસલિલવેગૌ પ્રતિનિવૃત્ય કથયતો । ભવન્તૌ પૂર્વમ્ અસ્માભિર્ યુવામ્ અભિદ્રુતૌ ( ભૈષ્-વ્(છ્।w 123 ) પાતાલં પ્રવિશત । ઇદાનીં કો હેતુર્ યેન વયં સુમેરુપ્રત્યાહતાવ્ ઇવ પવનસલિલ વ્ એ ગૌ ય્ ઉવામ્ આસાદ્ય પ્રતિનિવૃત્તાવ્ ઇતિ । શ્વાસમહાશ્વાસૌ કથયતો । ( fઓલ્. 233વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.779 ) ઽસ્માભિઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનીતિ । તૌ કથયતો । યદ્ય્ એવં વયમ્ અપિ ગ્રહીષ્યામ ઇતિ । તૌ તાભ્યાં સાર્ધં કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય્ આન્તિ ક્ એ સંપ્રસ્થિતૌ । તૌ ચ સંપ્રાપ્તૌ । ચત્વારશ્ ચ લોકપાલાઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાદ્ ધર્મં શ્રુત્વા સંપ્રસ્થિતાઃ । તે તાભ્યાં દૃષ્ટાસ્ । તૌ સુપર્ણિનૌ શ્વાસમહાશ્વાસૌ નાગૌ પૃચ્છતઃ । ક એતે ગચ્છન્તીતિ । તાભ્યાં વિસ્તરેણ કથિતમ્* । સુપર્ણિનૌ કથ્ અયતઃ । ય્ અ દ્ય્ એવં વયમ્ અપિ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ સંગૃહીત્વા પ્રણિધાનં કુર્મ ઇતિ । તાભ્યાં કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનિ । શ્વાસમહાશ્વાસાભ્યાં પૂર્વમ્ એવ ગૃહીતાનિ । તતઃ સંભૂય કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધાઃ । યથૈતે ચત્વારો લોકપાલાઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાદ્
ધર્મં શ્રુત્વા દૃષ્ટસત્યાઃ સ્વભવનં સંપ્રસ્થિતાઃ : એવં વયમ્ અપ્ય્ અનેન કુશલમૂલેન ચત્વારો લોકપાલાઃ સ્યામ : યશ્ ચાસૌ ભગવતા કાશ્યપેન સમ્યક્સંબુદ્ધેન ઉત્તરો માણવો વ્યાકૃતઃ ભવિષ્યસિ ત્વં માણવ વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયાં શાક્યમુનિર્ નામ સમ્યક્સંબુદ્ધ ઇતિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 262 ) સો ઽપ્ય્ અસ્માકં ભગવાન્ એવ મન્દાકિન્યા ઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે ધર્મં દેશયેદ્ । વયં ચ તં ધર્મં શ્રુત્વા દૃષ્ટસત્યા એવમ્ એવ સ્વભવનં ગચ્છામ ઇતિ ।
કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યે તે ચત્વારો નાગસુપર્ણિનઃ એત એવ તે ચત્વારો લોકપાલાઃ । યો ઽસૌ શ્વાસ એષ એવાસૌ ધૃટરાષ્ટ્રસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન । મહાશ્વાસો વિરૂઢકઃ અટ્ટેશ્વરો ઽસૌ વિરૂપાક્ષઃ ચૂડેશ્વરો ઽસૌ વૈશ્રવણઃ તેન કાલેન તેન સમયેન । યદ્ એભિઃ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાચ્ છરણગમનશિક્ષાપદાનિ પ્રતિગૃહ્ય પ્રણિધાનં કૃતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચત્વારો લોકપાલા જાતા મમાન્તિકે સત્યદર્શનં કૃત્વા સ્વભવનં ગતાઃ ।

તાં ચ ધર્મદેશનાં શ્રુત્વા કૈનેય ઋષિઃ પરં વિસ્મયમ્ ઉપગતો ભગવતિ ચાભિપ્રસન્નઃ । તતો ઽસ્ય ભગવતા આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞા ત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસંપ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા । યાં શ્રુત્વા કૈનેયર્ષિણા સહસત્યાભિસમયાદ્ અનાગામિફલં સાક્ષાત્કૃતં । તતો ઽસાવ્ અવેત્યપ્રસાદસમન્વાગતો ઽષ્ટૌ પાનાન્ય્ આદાય ચોચપાનં મોચપાનં કોલપાનમ્ અશ્વત્થપાનમ્ ઉદુમ્બરપાનં પરુષકપાનં ખર્જૂરપાનં મૃદ્વીકાપાનં ચ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્ત । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । ઇમાનિ ભદન્ત અષ્ટૌ પાનાનિ પૂર્વકૈર્ ઋષિભિ ઃ સ્તુતાનિ વર્ણિતાનિ । તાનિ ભગવાન્ પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ ( ભૈષ્-વ્(છ્।w) 124 ) અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । પ્રતિગૃહ્ણાતિ ભગવાન્ કૈનેયસ્ય ઋષેર્ અન્તિકાદ્ અષ્ટૌ પાનાનિ અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય । પ્રતિગૃહ્ય ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ઇતીમાનિ ભિક્ષવો ઽષ્ટૌ પાનાનિ કાલે ( fઓલ્. 234ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.780 ) પ્રતિગ્રાહિતાનિ અકાલે મર્દિતાનિ ( મ્સ્વ્ ઇ 263 ) અકાલે પરિસ્રુતાનિ અકાલે ઽધિષ્ઠિતાનિ પશ્ચાદ્ભક્તેન પરિભોક્તવ્યાનિ ॥ ઇતીમાનિ અષ્ટૌ પાનાનિ કાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ કાલે મર્દિતાનિ ॥ કાલે પરિસ્રુતાનિ અકાલે અધિષ્ઠિતાનિ ન પરિભોક્તવ્યાનિ । ॥ ઇતીમાનિ અષ્ટૌ પાનાનિ કાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ કાલે મર્દિતાનિ કાલે પરિસ્રુતાનિ અકાલે અધિષ્ઠિતાનિ ન પરિભોક્તવ્યાનિ ॥ ઇતીમાનિ અષ્ટૌ પાનાનિ અકાલે મર્દિતાનિ અકાલે પરિસ્રુતાનિ પશ્ચાદ્ભક્તેન પરિભોક્તવ્યાનિ । રાત્ર્યાશ્ ચ પ્રથમે યામાતિક્રાન્તા ન પરિભોક્તવ્યાનિ ॥ {દુત્ત્: અસ્ થે તિબેતન્ ત્રન્સ્લતિઓન્ દોએસ્ નોત્ અગ્રેએ wઇથ્ થે સન્સ્ક્રિત્ તેxત્ર્, wએ રેચોન્સ્ત્રુચ્ત્ હેરે થે સન્સ્ક્રિત્ fરોમ્ તિબેતન્ત્: ઇતીમાનિ ભિક્ષવો ઽષ્ટૌ પાનાનિ કાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ કાલે મર્દિતાનિ કાલે અધિષ્ઠિતાનિ કાલે પરિભોક્તવ્યાનિ । અકાલે ન પરિભોક્તવ્યાનિ । રાત્ર્યાશ્ ચ પ્રથમે યામે ઽતિક્રાન્તે ન પરિભોક્તવ્યાનિ । ઇતીમાનિ અષ્ટૌ પાનાનિ કાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ અકાલે મર્દિતાનિ અકાલે પરિસ્રુતાનિ અકાલે અધિષ્ઠિતાનિ ન પરિભોક્તવ્યાનિ । ઇતીમાનિ અષ્ટૌ પાનાનિ કાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ કાલે મર્દિતાનિ અકાલે પરિસ્રુતાનિ અકાલે અધિષ્ઠિતાનિ ન પરિભોક્તવ્યાનિ । ઇતીમાનિ અષ્ટૌ
પાનાનિ અકાલે પ્રતિગ્રાહિતાનિ અકાલે મર્દિતાનિ અકાલે પરિસ્રુતાનિ પશ્ચાદ્ભક્તેન ન પરિભોક્તવ્યાનિ । રાત્ર્યાશ્ ચ યામે ઽતિક્રાન્તે ન પરિભોક્તવ્યાનિ । }
અથ કૈનેય ઋષિર્ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્* શ્વો ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેનેતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ કૈનેયસ્ય ઋષેસ્ તૂષ્ણીંભાવેન । અથ કૈનેય ઋષિર્ ભગવતસ્ તૂષ્ણીંભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । ભગવાન્ અપિ મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે ઽન્તર્હિત આદુમાયાં પ્રત્યષ્ઠાત્ સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન । અથ કૈનેય ઋષિઃ સરાત્રમ્ એવોત્થાયાન્તર્જનમ્ આમન્ત્રયતે । ઉત્તિષ્ઠત ( મ્સ્વ્ ઇ 264 ) આર્યા ઉત્તિષ્ઠત । ભદ્રમુખાઃ કાષ્ઠાનિ પાટયત । ખાદ્યકાન્ય્ ઉલ્લાડયત । પ્રતિજાગ્રત મણ્ડપવાડમ્ ઇતિ ।
તેન ખલુ સમયેન શૈલો નામ ઋષિઃ કૈનેયસ્ય ઋષેર્ ભાગિનેયસ્ તસ્મિન્ન્ આવસથે રાત્રિં વાસમ્ ઉપગતઃ । અશ્રોષીત્ શૈલ ઋષિઃ કૈનેયમ્ ઋષિં સરાત્રમ્ એવોત્થાયાન્તર્જનમ્ આમન્ત્રયન્તમ્* । શ્રુત્વા ચ પુનઃ કૈનેયમ્ ઋષિમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । કિં પુનસ્ તે ઋષે સબ્રહ્મચારિણો નિમન્ત્રિતાઃ । રાજા વા માગધશ્રેણ્યો બિંબિસારો રાષ્ટ્રનિવાસી જનકાયો યથેપ્સિતસ્ય વા ઋષિધર્મસ્ય પરિસમાપ્તિર્ ઇતિ । સ કથયતિ । ન મે શૈલ સબ્રહ્મચારિણ ઉપનિમન્ત્રિતા નાપિ રાજા માગધશ્રેણ્યો બિંબિસારો રાષ્ટ્રનિવાસી જનકાયો નાપિ યથેપ્સિતસ્ય ઋષિધર્મસ્ય પરિસમાપ્તિઃ । અપિ તુ મયા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો ભક્તેનોપનિમન્ત્રિત ઇતિ તસ્ય બુદ્ધ ઇત્ય્ અશ્રુતપૂર્વં ઘોષં શ્રુત્વા સર્વરોમકૂપાન્ય્ આહૃષ્ટાનિ । સગૌરવઃ સ પપ્રચ્છ । ક એષ ઋષે બુદ્ધો નામ ઇતિ । અસ્તિ શૈલ શ્રમણો ગૌતમઃ શાક્યપુત્રઃ શાક્યકુલાત્ કેશશ્મશ્રૂણ્ય્ અવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્ય્ આચ્છાદ્ય સમ્યગ્ એવ શ્રદ્ધયાગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજિતઃ । સો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ । સ એષ બુદ્ધો નામેતિ । શૈલઃ કથયતિ । ક એષ ઋષે સંઘો નામેતિ । કૈનેય ઋષિઃ કથયતિ । સન્તિ શૈલ ક્ષત્રિયકુલાદ્ અપિ કુલપુત્રાઃ કેશશ્મશ્ર્વ્ અવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્ય્ આચ્છાદ્ય સમ્યગ્ એવ શ્રદ્ધયાગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજિતઃ । સન્તિ બ્રાહ્મણકુલાદ્ અપિ વૈશ્યકુલાદ્ અપિ કુલપુત્રાઃ પૂર્વવત્ તમ્ એવ ભગવન્તં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં પ્રવ્રજિતાઃ । સ એષ ઋષે સંઘો નામ ઇતિ । અયં ચ શૈલ સંઘઃ પૂર્વકશ્ ચ ( મ્સ્વ્ ઇ 265 ) બુદ્ધઃ । સ એષ ( fઓલ્. 234વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.781 ) બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો મયા ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતઃ । અથ શૈલઋષિર્ બુદ્ધાલમ્બનયા સ્મૃત્યા કાલ્યમ્ એવોત્થાય પંચશતપરિવારો યેન ભગવામ્સ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* । લભેયાહં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવં ચરેયમ્ અહં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ । લબ્ધવાન્ શૈલ ઋષિઃ પંચશતપરિવારઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવમ્* ।
અથ કૈનેય ઋષિસ્ તામ્ એવ શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં પૂર્વવદ્ યાવત્ સંતર્પયતિ સંપ્રવારયતિ । તેન બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયમાનેન શૈલઃ પ્રવ્રજિતો દૃષ્ટઃ । સ કથયતિ । શૈલ ત્વં પ્રવ્રજિતઃ । પ્રવ્રજિત્વા સુષ્ઠુ કૃતં સાધુ કૃતમ્* । અહમ્ અપિ બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિત્વા પ્રવ્રજિષ્યામીતિ । અથ કૈનેય ઋષિર્ અનેકપર્યાયેણ બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં શુચિના પ્રણીતેન ખાદનીયભોજનીયેન સંતર્પ્ય સંપ્રવાર્ય ભગવન્તં ભુક્તવન્તં વિદિત્વા ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં નીચતરમ્ આસનં ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્ નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય । તતો ભગવાંસ્ તસ્મૈ દક્ષિણામ્ આદિશ્ય ધર્મદેશનાં કૃત્વા પ્રક્રાન્તઃ । અથ કૈનેય ઋષિર્ યત્ તત્રોત્પાદનધર્મકં સર્વં વિસર્જનધર્મકં કૃત્વા {મ્સ્ તત્રોત્સદનધર્મકં ત ત્ સર્વં વિસર્જનધર્મકં કૃત્વા; ચ્f. મ્પ્સ્ 7.2 તત્રોત્સીદન- ; ભ્સ્દ્ સ્.વ્. ઉત્સીદન } પંચશતપરિવારો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તાઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે ઽસ્થાત્* । એકાન્તસ્થિતઃ કૈનેય ઋષિર્ ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । લભેયાહં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવં ચરેયમ્ અહં ભગવતો ઽન્તિકે ( મ્સ્વ્ ઇ 266 ) બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ । લબ્ધવાન્ કૈનેય ઋષિઃ પંચશતપરિવારઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવમ્* ।

અથ ભગવાંસ્ તદ્ ભિક્ષુસહસ્રં પ્રવ્રજ્યોપસંપાદ્ય નદ્યાઃ પ્રભદ્રિકાયાસ્ તીરે વાસમ્ ઉપગતશ્ છત્રામ્બુવને {મ્સ્ છત્રાપ્રવને } । તત્ર ભગવતા પંચભિક્ષુશતાન્ય્ આયુષ્મતે બ્રાહ્મણકપ્ફિણાય દત્તાનિ । અર્ધતૃતીયાન્ય્ આયુષ્મતે મહામૌદ્ગલ્યાયનાય । અર્ધતૃતીયાન્ય્ આયુષ્મતે શારિપુત્રાય । તત્ર યે આયુષ્મતા બ્રાહ્મણ્કપ્ફિણેનાવચોદિતાસ્ તૈઃ સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્* । યે આયુષ્મતા મહામૌદ્ગલ્યાયનેન તૈર્ અનાગામિફલમ્* । યે આયુષ્મતા શારિપુત્રેણ તૈઃ સ્રોતઆપત્તિફલમ્* ।
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । પશ્ય ભદન્ત ભગવતા આયુષ્માન્ શારિપુત્રો મહાપ્રજ્ઞાનામ્ અગ્ર્યો વ્યાકૃતઃ આયુષ્માંશ્ ચ મહામૌદ્ગલ્યાયનો મહર્ધિકાનાં મહાનુભાવાનામ્* । અથ ચ પુનર્ યે આયુષ્મતા બ્રાહ્મણકપ્ફિણેનાવચોદિતાસ્ તૈર્ અહત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્* । યે આયુષ્મતા મહામૌદ્ગલ્યાયનેન તૈર્ અનાગામિફલમ્* । યે આયુષ્મતા શારિપુત્રેણ તૈઃ સ્રોતઆપત્તિફલમ્* । ભગવાન્ આહ । ભિક્ષવ એતર્હિ યથા તથાતીતે ઽધ્વનિ યે ( fઓલ્. 235ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.782 ) બ્રાહ્મણકપ્ફિણેનાવચોદિતાસ્ તે આરૂપ્યધાતૌ પ્રતિષ્ઠિતાઃ । યે મૌદ્ગલ્યાયનેન તે રૂપધાતૌ । યે શારિપુત્રેણ તે પંચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠિતાઃ । તચ્ છ્રૂયતામ્* ।
ભૂતચરં ભિક્ષવો ઽન્યતરસ્મિન્ન્ અરણ્યાયતને દ્વૌ ઋષી પ્રતિવસતઃ । પ્રત્યેકં પંચશતપરિવારઃ । યાવદ્ અપરેણ સમયેન તયોર્ એકઃ ( મ્સ્વ્ ઇ 267 ) કાલગતઃ । તતસ્ તસ્ય માણવકા ગુરુવિયોગદુઃખદૌર્મનસ્યસંતપ્તા ઇતશ્ ચામુતશ્ ચ પરિભ્રમન્તસ્ તસ્ય દ્વિતીયસ્ય ઋષેઃ સકાશમ્ ઉપસંક્રાન્તાઃ । તેન તે દૃષ્ટા અશ્રુપર્યાકુલેક્ષણાઃ પૃષ્ટાશ્ ચ । માણવકા યો ઽસૌ યુષ્માકમ્ ઉપાધ્યાયઃ કાલગતઃ । સ સંલક્ષયતિ । મમાત્યયાન્ માણવકાન્ આમીદૃશી સમવસ્થા ભવિષ્યતિ । યન્વ્ અહમ્ એષામ્ ઉપસંગ્રહં કુર્યામ્ ઇતિ । તેન તે સમાશ્વાસિતા ઉપસંગૃહીતાશ્ ચ । યાવદ્ અપરેણ સમયેન સો ઽપિ ઋષિર્ ગ્લાનઃ સંવૃત્તઃ । તસ્ય ત્રયો ઽગ્ર્યશિષ્યાઃ । તેનૈકૈકસ્ય પંચશતાનિ દત્તાનિ । દ્વિતીયસ્યાર્ધતૃતીયાનિ । તૃતીયસ્યાર્ધતૃતીયાનિ । સ કાલધર્મેણ સંયુક્તઃ । તત્ર યસ્ય પંચશતાનિ દત્તાનિ તેન તથાવચોદિતાનિ યથા આરૂપ્યધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ । યસ્યાર્ધતૃતીયાનિ તેન તથાવચોદિતાનિ યથા રૂપધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ । યસ્યાપ્ય્ અર્ધતૃતીયાનિ તેન તથાવચોદિતાનિ યથા પંચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ ઋષિર્ યેન તાનિ પંચમાણવકશતાન્ય્ આરૂપ્યધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાન્ય્ એષ એવાસૌ કપ્ફિણો ભિક્ષુસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન । યેનાર્ધતૃતીયાનિ રૂપધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાન્ય્ એષ એવાસૌ મૌદ્ગલ્યાયનો ભિક્ષુઃ । યેનાપ્ય્ અર્ધતૃતીયાનિ શતાનિ પંચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપિતાન્ય્ એષ એવાસૌ શારિપુત્રો ભિક્ષુઃ । અપિ તુ ભિક્ષવો યે કપ્ફિણેનાવચોદિતાસ્ તે તીક્ષ્ણેન્દ્રિયાઃ । યે મૌદ્ગલ્યાયનેન તે મધ્યેન્દ્રિયાઃ । યે શારિપુત્રેણ તે મૃદ્વિન્દ્રિયાઃ । યદિ શારિપુત્રેણાવચોદિતા નાભવિષ્યન્ ઉષ્મગતા અપ્ય્ અનયગતા અભવિષ્યન્* ।
સર્વે સમગ્રાઃ શૃણુત વિપ્રસન્નેન ચેતસા ।
પ્રકાશયન્ બુદ્ધવર્ણં કૈનેયજટિલસ્ તથા ॥
એકસ્મિન્ સમયે શાસ્તા કૈનેયસ્ય નિવેશને ।
સશ્રાવકો મહાવીરો ભોજનેન નિમન્ત્રિતઃ ॥
અદ્રાક્ષીદ્ બ્રાહ્મણઃ શૈલઃ કૈનેયસ્ય નિવેશને ।
પ્રતિજાગ્ર્યમાનમ્ અશનં દૃષ્ટ્વા કૈનેયમ્ અબ્રવીત્* ॥
વિવાહઃ કિં નુ રાજા વા રાષ્ટ્રં વોપનિમન્ત્રિતમ્* ।
અથવા તે મહાપ્રજ્ઞ પૃષ્ટ આચક્ષ્વ તન્ મમ ॥
ન મે વિવાહો રાજા વા રાષ્ટ્રં વોપનિમન્ત્રિતમ્*
અગ્રસત્વો મયા બુદ્ધો ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતઃ ॥

સો ઽયં બુદ્ધ ઇતિ શ્રુત્વા શૈલઃ સંવેગમ્ આગતઃ ।
ક એષ બુદ્ધઃ કૈનેય પૃષ્ટ આચક્ષ્વ તન્ મમ ॥
અસ્તિ શાક્યકુલે જાતઃ સ શાસ્તાપ્રતિપુદ્ગલઃ ।
બુદ્ધિમાન્ સર્વધર્મેષુ તસ્માદ્ બુદ્ધો નિરુચ્યતે ॥
દૃષ્ટં હ્ય્ અતીતં બુદ્ધેન તથા દૃષ્ટમ્ અનાગતમ્* ।
પ્રત્યુત્પન્નમ્ અથો દૃષ્ટં સંસ્કારા વ્યય ધર્મિણઃ ॥
યચ્ ચ કિંચિદ્ અભિજ્ઞેયં સર્વં તદ્ વેત્તિ તત્વવિત્* ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વદર્શી ચ તસ્માદ્ બુદ્ધો નિરુચ્યતે ॥
અભિજ્ઞેયમ્ અભિજ્ઞાતં ભાવનીયં ચ ભાવિતમ્* ।
પ્રહાતવ્યં પ્રહીનં ચ તસ્માદ્ બુદ્ધો નિરુચ્યતે ॥
જાયમાને ચ યત્રેયં સસમુદ્રા સપર્વતા ।
પ્રકંપિતાભૂ દ્ ધરણી તં નમસ્યે કૃતાઞ્જલિઃ ॥
નિહતો યેન મારશ્ ચ કૃષ્ણબન્ધુઃ સવાહનઃ ।
તથાગતબલપ્રાપ્તં તં નમસ્યે કૃતાઞ્જલિઃ ॥
યેન તદ્ દ્વાદશાકારં ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતમ્* ।
વારાણસીં પુરીં ગત્વા તં નમસ્યે કૃતાઞ્જલિઃ ॥
રાગબન્ધેન બદ્ધાન્ યે રાગદ્વેષાભિપીડિતાન્* ।
બહૂન્ મોચયતે સત્વાંસ્ તં નમસ્યે કૃતાઞ્જલિઃ ॥
કુત્ર બુદ્ધઃ સ ભગવાન્ કિયદ્ દૂરે વિનાયકઃ ।
અદ્યૈવ શરણં યામિ શાક્યપુત્રં પ્રભાકરમ્* ॥
ગચ્છ બ્રાહ્મણ તેનેદં વનષણ્ડં મનોરમમ્* ।
ગન્ધર્વરાજોપનિભં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસ્ય્ અનુત્તરમ્* ॥
કાષાયવસ્ત્રં દ્યુતિમન્તં હેમવર્ણં હરિત્વચમ્* ।
તદ્ ઘાટકમ્ ઇવોત્તપ્તં બિમ્બં હેમમયં યથા ॥
સાલવૃક્ષં કુસુમિતં પુષ્પિતં કર્ણિકારવત્* ।
નાનારત્નપરિચ્છન્નં યૂપં રત્નમયં યથા ॥
સમન્તતો ઽવભાસયતિ સમન્તાદ્ વ્યામતેજસા ।
આરોહપરિણાહેન ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલઃ ॥
સર્વકામરતિં હિત્વા સ્ફીતં રાજ્યં સબાન્ધવમ્* ।
પ્રવ્રજ્યામ્ અભિનિષ્ક્રાન્તો વિવેકે રમતે મુનિઃ ॥
સિંહવન્ નદતે ચ્છમ્ભી કેસરી ગન્ધમાદને ।
વનાન્તરેષ્વ્ અસંત્રસ્તં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ॥
બ્રહ્મસ્વરં મઞ્જુગિરં શ્લક્ષ્ણવાચા સ્મિતોન્મુખમ્* ।
દુન્દુભિસ્વરનિર્ઘોષં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ॥
ચન્દ્રં વા ગગને શુદ્ધં નક્ષત્રપરિવારિતમ્* ।
ચન્દ્રમણ્ડલસંકાશં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ॥
વૈરોચનં વા દીપ્તાંશું ભાનુમન્તં નભસ્તલે ।
વીતાન્ધકારં રાજન્તં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ॥
યથાર્ષભં યૂથપતિમ્ અચલં કકુદં સ્થિતમ્* ।
પુરુષર્ષભં દશબલં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ બ્રાહ્મણ ॥