ભૈષજ્યવસ્તુ · ભાગ 4146

સમુદ્રમ્ ઇવ ગમ્ભીરમ્ અપ્રમેયં મહોદધિમ્* ।
અચિન્ત્યં ધ્યાયિનામ્ અગ્ર્યં બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસ્ય્ અનુત્તરમ્* ॥
નિર્યાન્તં કૃષ્ણપક્ષાદ્ વા ભાનુમન્તમ્ ઇવામ્બરે ।
ધ્માયન્તમ્ અગ્નિસ્કન્ધં વા બુદ્ધં દ્રક્ષ્યસિ ગૌતમમ્* ॥
ચક્રવર્તી યથા રાજા સચિવૈઃ પરિવારિતઃ ।
અર્હદ્ભિર્ ઇવ સંબુદ્ધઃ શોભતે સંપુરસ્કૃતઃ ॥
વશવર્તી ચ કામેષુ મહાબ્રહ્મા યથેશ્વરઃ ।
ત્રિસહસ્રં લોકધાતું વશી વર્તયતે મુનિઃ ॥
સત્યાનિ સંપ્રકાશયતિ મધ્વ્ ઇવ નીડકાત્ સ્રવત્* ।
શ્રુત્વા યદ્ ઉપશામ્યન્તિ પ્રતરન્તિ મહાર્ણવમ્* ॥
દુઃખં નૈકપ્રકારં ચ યચ્ ચ દુઃખસ્ય સંભવમ્* ।
દુઃખસ્ય ચ વ્યુપશમં માર્ગં દ્વિચતુરંગિકમ્* ॥
અધનાનાં ધનં દાતા આતુરાંશ્ ચ ચિકિત્સતિ ।
ઉપદ્રુતાનાં શરણં દુઃખાન્ મોચયતિ પ્રજાઃ ॥
સત્વાનામ્ અન્ધભૂતાનાં મૂઢાનામ્ ઉત્પથચારિણામ્* ।
ઋજુમાર્ગં પ્રકાશયતિ ક્ષેમં નિર્વાણગામિનમ્* ॥
આદીપ્તાં રાગદ્વેષાભ્યાં મોહપ્રજ્વલિતાં પ્રજામ્* ।
મહામેઘો યથા વૃષ્ટ્યા નિર્વાપયતિ મહામુનિઃ ॥
રૂપવર્ણબલોપેતઃ સદૃશો ઽસ્ય ન વિદ્યતે ।
નારાયણસંહનનઃ શૈલો વા સુપ્રતિષ્ઠિતઃ ॥
લાભાલાભસુખૈર્ દુઃખૈર્ નિન્દયાથ પ્રશંસયા ।
યશો ઽયશોભ્યામ્ અલિપ્તઃ પંકજં વારિણા યથા ॥
પ્રાણાતિપાતાદ્ વિરતો નાદત્તમ્ અભિનન્દતિ ।
સત્યવાદી બ્રહ્મચારી પૈશુન્યાત્ સ ઉપારતઃ ॥
પરુષં નાન્યુદીરયતિ મંજુ કાલેન ભાષતે ।
અભિધ્યા નાસ્ય કામેષુ મૈત્રચિત્તઃ સ જન્તુષુ ॥
સત્યદર્શનસંપન્નઃ સમાધિબલગોચરઃ ।
ષડભિજ્ઞો મહાધ્યાયો નભશ્ ચર્યા વિગાહતે ॥
શૃણોતિ વિવિધાઞ્ છબ્દાન્ યે દિવ્યા યે ચ માનુષાઃ ।
ચિત્તં પરેષાં જાનાતિ ક્લિષ્ટં વા યદિ વાશુભમ્* ॥
પૂર્વં નિવાસકુશલો યત્ર યત્રોષિતઃ પુરા ।
ચ્યુત્યુપપાદં જાનાતિ સત્વાનામ્ આગતિં ગતિમ્* ॥
ક્ષીણાસ્રવો વિસંયુક્ત ઉપશાન્તઃ સુનિર્વૃતઃ ।
શાન્તેન્દ્રિયઃ શાન્તચિત્તઃ પૂર્ણો વા ધ્યાયતે હૃદિ ॥
નાગં વા પદ્મિનીમધ્યે કુંજરં ષષ્ટિહાયનમ્* ।
પ્રેક્ષમાણસ્ તૃપ્યમાનઃ પ્રીતિં બ્રાહ્મણ લપ્સ્યસે ॥
ઈદૃશો ભગવાઞ્ છૈલ વહ્નિસ્કન્ધ ઇવ તેજસા ।
દ્વાત્રિંશત્ તસ્ય ગાત્રેષુ મહાપુરુષલક્ષણાઃ ॥
યો ઽપિ વર્ષશતં પૂર્ણં વર્ણં ભાષેત તાયિનઃ ।
સ પર્યન્તં નાધિગચ્છેદ્ અપ્રમેયસ્ તથાગતઃ ॥

એતં બ્રાહ્મણ પશ્યન્તિ લાભસ્ તેષામ્ અનુત્તરઃ ।
દૃષ્ટ્વા યે શરણં યાન્તિ તેષાં લાભભરસ્ તતઃ ॥
સંવિન્નો બ્રાહ્મણઃ શૈલઃ શ્રુત્વા વર્ણં મહામુનેઃ ।
વિવેકચિત્તસંકલ્પઃ કૈનેયમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્* ॥
ન મે મનુષ્યભૂતસ્ય વર્ણ એતાદૃશઃ શ્રુતઃ ।
શ્રેષ્ઠો ઽસૌ સર્વલોકસ્ય યથા કૈનેય ભાષસે ॥
માનધ્વજં પ્રહાય ત્વં વણિજો વા ધનાર્થિકઃ ।
શુશ્રૂષુઃ પર્યુપાસ્વૈવં પ્રીતિં બ્રાહ્મણ લપ્સ્યસે ॥
પંચભિઃ શતૈર્ માણવાનાં શિષ્યેભિઃ સંપુરસ્કૃતઃ ।
નિર્યાતિ બ્રાહ્મણઃ શૈલો યેન બુદ્ધાશ્રમઃ શુભઃ ॥
વિવિક્તમ્ અલ્પનિર્ઘોષં દ્વિજસંઘનિષેવિતમ્* ।
પુષ્પપાદપસમ્પન્નં દેવાનામ્ ઇવ નન્દનમ્* ॥
કિન્નરીવ્યાલભરતિં શાક્યપુત્રનિષેવિતમ્* ।
આવાસં ધર્મરાજસ્ય પ્રાવિશદ્ બ્રાહ્મણસ્ તતઃ ॥
અદાન્તદમકં દૃષ્ટ્વા સારથિં પુરુષોત્તમમ્* ।
શૈલો વાચમ્ ઉદીરયતિ ભવાન્ કચ્ચિદ્ અનામયઃ ॥
નેલયા પૂર્ણયા વાચા કલવિઙ્કરુતસ્વનઃ ।
બુદ્ધઃ પ્રત્યવદચ્ છૈલં તત્ ખલ્વ્ અહમ્ અનામયઃ ॥
અકિંચનો ઽસ્મ્ય્ અનાદાનો ઽથાનધશ્ છિન્નસંશયઃ ।
વિપ્રમુક્તો વિસંયુક્તો હ્ય્ અખિલો ઽહમ્ અનાસ્રવઃ ॥
ચરામિ વિરજો લોકે શુદ્ધઃ શુચિ નિરામયઃ ॥
શુચિ બ્રાહ્મણ તેનાસ્મિ સર્વવૈરભયાતિગઃ ॥
તવાપિ સ્વાગતં શૈલ સન્નિષીદેદમ્ આસનમ્* ।
મા પરિક્લાન્તકાયો ઽસિ કચ્ચિદ્ બ્રાહ્મણ તે સુખમ્* ॥
સુખિતો ઽહં મહાવીર ત્વાં દૃષ્ટ્વાદ્ય મહામુનિમ્* ।
પ્રતીતમાનસસ્ તુષ્ટો ભૂષણૈર્ વા વિભૂષિતઃ ॥
અનુપૂર્વમ્ ઉદીર્યાથ કથાં તત્રાનુપૂર્વિકીમ્* ।
હ્રીયમાનો નીચમના ન્યષીદદ્ બ્રાહ્મણસ્ તતઃ ॥
અધ્યાપકો મન્ત્રધરસ્ ત્રૈવિદ્યો વેદપારગઃ ।
નિષદ્ય બ્રાહ્મણઃ શૈલો લક્ષણાન્ ઈક્ષતે મુનેઃ ॥
અદ્રાક્ષીલ્ લોકનાથસ્ય ત્રિંશદ્ ગાત્રેષુ લક્ષણાન્* ।
દ્વયોઃ કાંક્ષતિ શૈલશ્ ચ કોષોપગતજિહ્વયોઃ ॥
કથંકથી વૈમતિકો ( fઓલ્. 236વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.785 ) લક્ષણાનિ મહામુનેઃ ।
આંગિરસં સત્યનામસંબુદ્ધં પરિપૃચ્છતિ ॥
શ્રુતાનિ યાનિ દ્વાત્રિંશલ્ લક્ષણાનિ મહામુનેઃ ।
દ્વયં તત્ર ન પશ્યામિ તવ ગાત્રેષુ ગૌતમ ॥
કચ્ચિત્ કોષપ્રતિચ્છન્નવસ્તિગુહ્યમ્ ઇહાસ્તિ તે ।
રસનાનુત્તમા વાપિ કચ્ચિજ્ જિહ્વા ન હ્રસ્વિકા ॥
કચ્ચિત્ પ્રભૂતજિહ્વો ઽસિ જાનીયાં તે મહામુને ।
નિર્ણામયાશુ તનુકાં કાંક્ષાં વ્યપનયસ્વ મે ॥

કદાચિત્ કર્હિચિલ્ લોકે ઉત્પદ્યન્તે વિનાયકાઃ ।
ઉદુમ્બરે વા કુસુમં દુર્લભો હિ મહામુનિઃ ॥
વારિ ગ્રીષ્માભિતપ્તો વા ભોજનં વા બુભુક્ષિતઃ ।
આતુરો ભેષજં યદ્વચ્ છાસ્તારં પર્યુપાસ્મહે ॥
નેલયા પૂર્ણયા વાચા કલવિંકરુતસ્વનઃ ।
બુદ્ધઃ પ્રત્યવદચ્ છૈલં કાંક્ષાં બ્રાહ્મણ નિર્ણુદ ॥
ઉભે ચ ચક્ષુષી શ્રોત્રે પ્રચ્છાદયતિ જિહ્વયા ।
પ્રભૂતયા ચ્છાદયતિ જિહ્વયા મુકમણ્ડલમ્* ॥
રિદ્ધ્યા વિદર્શયતિ ચાપ્ય્ ઋદ્ધિપાદેષુ કોવિદઃ ।
અદ્રાક્ષીદ્ બ્રાહ્મણ શૈલો ગુહ્યં કોષાવૃતં મુનિઃ ॥
આવૃઢશલ્યો નિષ્કાંક્ષો લક્ષણાનિ મહામુનેઃ ।
પ્રહૃષ્ટચિત્તસંકલ્પઃ શૈલો વાચમ્ ઉદૈરયત્* ॥
મન્ત્રેષ્વ્ આપ્તાનિ મે યાનિ દ્વાત્રિંશલ્ લક્ષણાન્ય્ અહમ્* ।
સર્વં તત્ તવ ગાત્રેષુ પરિપૂર્ણમ્ અનૂનકમ્* ॥
કલ્યાણવાક્ સુચરિતઃ સુજાતઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
મધ્યે શ્રમણસંઘસ્ય ભાસ્કરો વા વિરોચસે ॥
કાર્યં શ્રમણભાવેન કિં તવોત્તમવર્ણિનઃ ।
રાજા ત્વમ્ અર્હો ભવિતું ચક્રવર્તી નરર્ષભઃ ॥
ચતુરંગબલોપેતો રત્નૈઃ સપ્તભિર્ એવ ચ ।
વર્તયતિ ક્ષિતૌ ચક્રં રાજા ભવ મહીપતિઃ ॥
રાજાહમ્ અસ્મિ શૈલેતિ ધર્મરાજો હ્ય્ અનુત્તરઃ ।
ધર્મેણ ચક્રં વર્તયે ઇહાહં ભૂમિમણ્ડલે ॥
કલ્યો ઽસ્મ્ય્ અહં કુલે જાતઃ ક્ષત્રિયો ઽસ્મ્ય્ અભિજાતિતઃ ।
વિત્રાસ્ય સબલં મારં પ્રાપ્તઃ સંબોધિમ્ ઉત્તમામ્* ॥
સ્મૃતિર્ બ્રાહ્મણ ચક્રં મે પ્રજ્ઞા મે પરિનાયકઃ ।
વીર્યં હયઃ શીઘ્રજવો ધુરં વહતિ ચોદિતઃ ।
સમાધિર્ મે મણિશ્રેષ્ઠો હ્ય્ અન્ધકારો પ્રભાકરઃ ॥
ઉપેક્ષા હસ્તિનાગશ્ ચ ધુરં વહતિ ચોદિતઃ ॥
સ્ત્રી વૈ રતિઃ સરાગાણાં પ્રીતિર્ બ્રાહ્મણ મે રતિઃ ।
પ્રસૃષ્ટં બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠં ધનં ગૃહગતં મયા ॥
સપ્ત બોધ્યંગરત્નાનિ સર્વલોકાતિગાનિ તે ।
પ્રબોધયામિ યૈઃ સુપ્તામ્ અન્ધભૂતામ્ ઇમાં પ્રજામ્* ॥
જિતા મયા દિશઃ સર્વાઃ પ્રતિશત્રુર્ ન વિદ્યતે ।
ચતસ્રો મે પર્ષદશ્ ચ ચતુરંગં બલં મમ ॥
અધ્યાવસામિ નગરં પૂર્વબુદ્ધનિષેવિતમ્* ।
રિદ્ધ્યારામોપસંપન્નં માર્ગનિર્મિતચત્વરમ્* ॥
સૂત્રાન્તજાતકાકીર્ણં મહાપુરુષસેવિતમ્* ।
ત્રયો વિમોક્ષદ્વારાણિ સ્મૃત્યારક્ષાભિગોપિતમ્* ॥
હ્રીવ્યપત્રાપ્યસંપન્નઃ અહં રાજા તથાગતઃ ।
ધર્મયુદ્ધં મયા દત્તં ધર્મભેરી પરાહતા ॥

ચિત્રાસ્ય સબલં મારમ્ અભિષિક્તો ઽસ્મિ બોધયે ।
સુભાવિતા અપ્રમાણાઃ સન્તિ ચાભરણાનિ મે ॥
બ્રાહ્મા વિહારાશ્ ચત્વારઃ ક્લેશાનાં પરિવારણાઃ ।
પરપ્રવાદા વિહતા વિધ્વસ્તા વિરૂઢીકૃતાઃ ॥
મમ સમ્યક્ત્વં લોકે ઽસ્મિન્ન્ આલોકં પ્રાણિનાં દદત્* ।
છિન્ન દૃગ્ જ્ઞાનશસ્ત્રેણ વિવેકશ્ ચાયુધં મમ ॥
રિદ્ધિપાદઃ અવસ્થાનં શમથો મુષ્ટિસંગ્રહઃ ।
શીલરથો નન્દિઘોષઃ ( fઓલ્. 237ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.786 ) સારથિર્ મે વિપશ્યનઃ ॥
સન્નાહઃ ક્ષાન્તિઃ સૌરત્યં સંગ્રામો માર્ગભાવનઃ ।
કલાપઃ પંચેન્દ્રિયાણિ યેભિર્ નિવરણં હતમ્* ॥
ચત્વારઃ સમ્યક્પ્રહાણા યેભિઃ ક્લેશા નિસૂદિતાઃ ।
શૂરયુદ્ધં મયા દત્તં ધર્મભેરી મયા હતા ।
વિત્રાસ્ય સબલં મારમ્ અભિષિક્તો ઽસ્મિ બોધયે ॥
અવિદ્યાં વિદ્યયા હત્વા સ્કન્ધાનામ્ ઉદયવ્યયમ્* ।
સંગ્રામશીર્ષમ્ ઉત્તીર્ણો બુદ્ધો ઽહં બોધયે પ્રજામ્* ॥
ત્રયો લોકે મહાચૌરા યૈર્ ઇયં બાધ્યતે પ્રજા ।
રાગો દ્વેષશ્ ચ મોહશ્ ચ સર્વે તે નાશિતા મયા ॥
અર્હંશ્ ચ દક્ષિણેયો ઽસ્મિ ષડભિજ્ઞો બલોદ્યતઃ ।
સુક્ષેત્રે પ્રતિપન્નાનામ્ આહુતીનાં પ્રતિગ્રહઃ ॥
આરભ્ય પરમં વીર્યમ્ આસ્રવા નિહતા મયા ।
મહાન્તમ્ ઓઘમ્ ઉત્તીર્ણો મુહ્યમાનેષ્વ્ અવસ્થિતઃ ॥
દંષ્ટ્રાબલી યથા સિંહ આસાદ્ય પ્રાણિનો વને ।
સમં તેષુ પ્રહરતિ બાલ્યે મધ્યે મહલ્લકે ॥
તથૈવ લોકે સંબુદ્ધો નરસિંહો વિનાયકઃ ।
સમં ધર્મં પ્રકાશયતિ બાલમધ્યમહાત્મસુ ॥
આતુરસ્ય ચ મે હ ત્વં કાંક્ષાં વિનય ગૌતમ ।
ભવાન્ હિ શલ્યહન્ત્રીણાં વરશ્ ચાલોકવેદિનામ્* ॥
વિનય શામ્ય તે કાંક્ષામ્ અધિમુચ્યસ્વ બ્રાહ્મણ ।
દુર્લભં દર્શનં ભવતિ સંબુદ્ધાનાં યશસ્વિનામ્* ॥
યસ્યેહ દુર્લભો ભવતિ પ્રાદુર્ભાવઃ કદાચન ।
સો ઽહં બ્રાહ્મણ સંબુદ્ધો ધર્મરાજો નિરુત્તરઃ ॥
સંબુદ્ધો ઽસ્મીતિ વદસિ શૈલોવાચ તથાગતમ્* ।
પ્રવર્તયસિ કેવલં ચક્રં યથા ગૌતમ ભાષસે ॥
સેનાપતિઃ કો ભવતઃ શ્રાવકઃ શાસ્તુર્ આત્મજઃ ।
યત્ ત્વયા વર્તિતં ચક્રમ્ અનુવર્તયતિ પણ્ડિતઃ ॥
અસ્તિ મે શ્રાવકો બ્રહ્મન્ સદૃશઃ પ્રજ્ઞયાત્મજઃ ।
ઉપતિષ્ય ઇતિ ખ્યાતઃ શારિપુત્રો બહુશ્રુતઃ ॥
સર્વગ્રન્થવિસંયુક્ત ઉપશાન્તો નિરાસ્રવઃ ।
યન્ મયા વર્તિતં ચક્રમ્ અનુવર્તયતિ પણ્ડિતઃ ॥
અહો સં બુદ્ધ આશ્ચર્યમ્ અહો શ્રાવકસંપદઃ ।

લોકેષ્વ્ આશ્ચર્યમ્ ઉત્પન્નમ્ અહો રત્નત્રયં પરમ્* ॥
અહં વદામિ ભદ્રં તે શ્રાવકત્વમ્ ઉપાગતઃ ।
અહો ધર્મરસં પીત્વા ભવિષ્યામિ સુનિર્વૃતઃ ॥
પ્રહૃષ્ટચિત્તસંકલ્પઃ સંવ્યગ્રો બ્રાહ્મણસ્ તતઃ ।
વિવેકચિત્તસંકલ્પ ઇદં પર્ષદમ્ અબ્રવીત્* ॥
ઇદં ભવન્તઃ શૃણુત ચક્ષુષ્માન્ ભાષતે યથા ।
શલ્યહન્તા મહાધ્યાયી વને નદતિ સિંહવત્* ॥
ય ઇચ્છન્ત્ય્ અનુગચ્છન્તુ યે નેચ્છન્તિ વ્રજન્તુ તે ।
અદ્યૈવ પ્રવ્રજિષ્યામિ વરપ્રજ્ઞસ્ય શાસને ॥
સુચીર્ણે બ્રહ્મચર્યે ઽસ્મિન્ માર્ગે ચૈવ સુભાવિતે ।
પ્રવ્રજ્યા સફલા ભવત્ય્ અપ્રમાદવિહારિણઃ ॥
રોચતે ચેદ્ ઇયં તવ પ્રવ્રજ જિનશાસને ।
છિત્વેહ બ્રાહ્મણ જટે પ્રવ્રજિષ્યામહે વયમ્* ॥
પ્રહૃષ્ટચિત્તસંકલ્પો દશાંગુલિકૃતાંજલિઃ ।
અવદદ્ બ્રાહ્મણઃ શૈલો ધૃત્વૈકાંસં સચીવરમ્* ॥
પંચશતા માણવા એતે તિષ્ઠન્તિ પ્રાંજલીકૃતાઃ ।
લભેમહે સાધુ મુને પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદમ્* ॥
તતઃ કારુણિકઃ શાસ્તા મહર્ષિર્ અનુકમ્પકઃ ।
એહિ ભિક્ષવે ઇત્ય્ આહ સ તેષામ્ ઉપસંપદા ॥
શારિપુત્રો મહાપ્રજ્ઞો મૌદ્ગલ્યાયન ઋદ્ધિમાન્* ।
બ્રાહ્મણ કપ્ફિણસ્થવિરઃ પ્ર તિભાનગતિં ગતઃ ॥
નદીસુન્દરિકાતીરે વનષણ્ડે મનોરમે ।
તાંસ્ તત્રાવદન્ સ્થવિરાઃ પ્રતિભાનેષુ કોવિદાઃ ॥
તેભ્યસ્ તં ધર્મમ્ આજ્ઞાય કથાં તત્રાનુલોમિકીમ્* ।
ન ચિરસ્ય વિસંયુક્તા ઉત્તમાર્થે પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥
તે દૃષ્ટલાભાઃ સુખિતા દૃષ્ટધર્માભિનિર્વૃતાઃ ।
તે પશ્યન્તિ પ્રમુદિતાઃ સંબુદ્ધં લોકનાયકમ્* ॥
સદ્ધર્મં ચ ધનશ્રેષ્ઠં શિક્ષાં ચ જિનવર્ણિતામ્* ।
નમસ્યન્ત્ય્ અપ્રમાદં ચ સમાધિં પ્રતિસંસ્તરમ્* ॥
તસ્માદ્ ઇહાત્મકામેન માહાત્મ્યમ્ અભિકાંક્ષતામ્* ।
બુદ્ધં ધર્મં ચ સંઘં ચ સત્કૃતિં શરણં વ્રજેત્* ॥
એતદ્ ધિ શરણં લોકે વર્ણિતં ત ત્ ત્વદર્શિના ।
ઉપદ્રુતાનાં ત્રસ્તાનાં સર્વસૌખ્યપ્રદાયકમ્* ॥
આદિત્યબુદ્ધો બુદ્ધસ્ય ધર્મ્યં માહાત્મ્યમ્ ઉત્તમમ્* ।
શાસનં ધર્મરાજસ્ય ભજેન્ મોક્ષાર્થિકઃ સદા ॥
કૈનેયગાથાઃ સમાપ્તાઃ ॥
અથ ભગવાન્ કાશીષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ કાશીપટ્ટમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તસ્મિંશ્ ચ કાશીપટ્ટે શોભિતપૂર્વિણૌ દ્વૌ પિતાપુત્રૌ પ્રવ્રજિતૌ । પુત્રઃ કથયતિ । ભગવાન્ શ્રાવકસંઘઃ કાશીષુ જનપદે ચારિકાં ચરન્ન્ ઇહાનુપ્રાપ્તઃ શ્રાન્તકાયો ભગવાન્ ભિક્ષુસંઘશ્ ચ । યન્ નુ વયં ભગવન્તં સશ્રાવકસંઘં યવાગૂપાનેનોપનિમન્ત્રયામઃ । તત્ કિં ત્વં પેયાં સમુદાનયસિ આહોસ્વિદ્ ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમંત્રયસીતિ । ગચ્છ ત્વં ભિક્ષુસંઘમ્ ઉપનિમંત્રય । અહં પેયાં સમુદાનયામીતિ । તેન ભિક્ષુસંઘ ઉપનિમંત્રિતઃ । સો ઽપ્ય્ આદર્શં ગૃહીત્વા વીથીં ગતઃ । તેન તસ્યાં શ્રેષ્ઠી દૃષ્ટો દીર્ઘકેશશ્મશ્રુઃ । તસ્ય તેનાદર્શ ઉપદર્શિતઃ । સ કથયતિ । આર્ય એતદ્ અપ્ય્ અસ્તિ તે કૌશલ્યમ્* । સ કથયતિ । અસ્તિ । અવતારય । સો ઽવતારયિતુમ્ ( મ્સ્વ્ ઇ 281 ) આરબ્ધો ગૃહપતિર્ મિદ્ધમ્ અવક્રાન્તઃ । અવતારિતે પ્રતિબુદ્ધઃ । સ કથયતિ । આર્યાવતારિતમ્* । ગૃહપતે અવતારિતમ્* । સંતુષ્ટઃ કથયતિ । આર્ય અતીવ પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ । વદ કં તે વરમ્ અનુપ્રયચ્છામીતિ । સ કથયતિ । મયા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો યવાગૂપાનેનોપનિમન્ત્રિતઃ । યવાગૂમ્ અનુપ્રયચ્છેતિ । સ કથયતિ । આર્ય કિં તે યવાગૂપાનેન । પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયમ્ અનુપ્રયચ્છામિ । ગચ્છોપનિમંત્રયસ્વેતિ । આરોગ્યમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વાસૌ પ્રક્રાન્તઃ । તતો ઽસૌ ગૃહપતિઃ શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં પૂર્વવદ્ યાવત્ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણસ્ તત્ર પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં ચાર્યતે । ભિક્ષવઃ સંલક્ષયન્તિ । વયં લૂહેનોપનિમંત્રિતાઃ । અયં ચ પ્રણીત આહારઃ । કથં વયં પ્રતિગૃહ્ણીમ ઇતિ । તે ન પ્રતિગૃહ્ણન્તિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । યદિ લૂહેનોપનિમન્ત્રિતઃ પ્રણીતં લભતે પરિભોક્તવ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* ।
ભગવાન્ સંલક્ષયતિ । યઃ કશ્ચિદ્ આદીનવો ભિક્ષવો જાતીયં ભાણ્ડં ધારયન્તિ । તસ્માન્ ન ભિક્ષુણા શિલ્પમ્ ઉપદર્શયિતવ્યમ્* । ન તાવજ્જાતીયેન તાવજ્જાતીયં ભાણ્ડમ્ ઉપસ્થાપયિતવ્યમ્* । ઉપસ્થાપયતિ સાતિસારો ભવતિ સ્થાપયિત્વા વૈદ્યપૂર્વિણાં શસ્ત્રકોષં કાયસ્થપૂર્વિણામ્ અપિ ભાજનં સૂચિકપ્રવ્રજિતાનાં સૂચીગૃહમ્ ઇતિ ।
( fઓલ્. 238ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.788; મ્સ્વ્ ઇ 282 ) ભગવાન્ મલ્લેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ પાપામ્ અનુપ્રાપ્તઃ । પાપાયાં વિહરતિ જલૂકાવનષણ્ડે । પાપાયાં રોચો નામ મલ્લમહામાત્રઃ પ્રતિવસતિ । આયુષ્મતઃ આનન્દસ્ય માતુલઃ । સો ઽતીવાશ્રાદ્ધઃ । અશ્રૌષુઃ પાપેયા મલ્લા ભગવાન્ મલ્લેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરન્ પાપામ્ અનુપ્રાપ્તઃ પાપાયાં વિહરતિ જલૂકાવનષણ્ડ ઇતિ । શ્રુત્વા ચ પુનઃ સંજલ્પં કુર્વન્તિ । ભવન્તઃ શ્રૂયતે ભગવાન્ મલ્લેષુ જનપદે ચારિકાં ચરન્ પાપામ્ અનુપ્રાપ્તઃ પાપાયાં વિહરતિ જલૂકાવનષણ્ડ ઇતિ । સચેદ્ અસ્માકમ્ એકૈકો બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિષ્યતિ અપરે ઽવકાસં ન લપ્સ્યન્તે । સર્વથા ક્રિયાકારં વ્યવસ્થાપયામઃ । ન કેનચિદ્ અસ્માકમ્ એકાકિના બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો ભોજયિતવ્યઃ । સમસ્તા એવ વયં ભોજયિષ્યામઃ । યો યુષ્માકમ્ એકાકી ભોજયતિ સ ગણેન ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દણ્ડ્ય ઇતિ । અથ પાપેયા મલ્લાઃ સર્વે સંભૂય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તાઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણાઃ । એકાન્તનિષણ્ણાન્ પાપેયાન્ મલ્લાન્ ભગવાન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય પૂર્વવદ્ યાવત્ સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્* । અથ પાપેયા મલ્લા ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયત્વ્ અસ્માકં ભગવન્* શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન । અધિવાસયતિ ભગવાન્ પાપેયાનાં મલ્લાનાં તૂષ્ણીંભાવેન । અથ પાપેયા મલ્લા ભગવતસ્ તૂષ્ણીંભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ભગવતો ભાષિતમ્ અભિનન્દ્યાનુમોદ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । રોચો મલ્લમહામાત્રસ્ તત્રૈવાસ્થાત્* । ( મ્સ્વ્ ઇ 283 ) સ આયુષ્મતા આનન્દેનોક્તઃ । રોચ કિં ત્વં શ્રાદ્ધઃ સંવૃત્તઃ । સ કથયતિ । નાહં શ્રાદ્ધઃ સંવૃત્તઃ । કિન્ તુ ગણેન ક્રિયાકારઃ કૃતઃ । પૂર્વવદ્ યાવત્ ષષ્ટિં કાર્ષાપણાન્ દણ્ડ્ય ઇતિ । ત્વં નામ દણ્ડભયાદ્ ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રાન્તઃ । એવં ભદન્તાનન્દ । અથાયુસ્માન્ આનન્દો રોચં

મલ્લમહામાત્રમ્ આદાય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અયં ભદન્ત રોચો મલ્લમહામાત્રો ન બુદ્ધે ઽભિપ્રસન્નો ન ધર્મે ન સંઘે ઽભિપ્રસન્નઃ । સાધ્વ્ અસ્ય ભગવાંસ્ તથા ધર્મં દેશયેદ્ યથૈષ બુદ્ધે ઽભિપ્રસીદેદ્ ધર્મે સંઘે અભિપ્રસીદેદ્ ઇતિ । અધિવાસયતિ ભગવાન્ આયુષ્મત આનન્દસ્ય તૂષ્ણીંભાવેન । અથ ભગવતા રોચસ્ય મહામાત્રસ્ય તાદૃશી ધર્મદેશના કૃતા યાં શ્રુત્વા રોચો મલ્લમહામાત્રો બુદ્ધે ઽભિપ્રસન્નો ધર્મે સંઘે ઽભિપ્રસન્નઃ । અથ રોચો મલ્લમહામાત્રઃ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલીં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્* । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્* શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન । નિમન્ત્રિતો ઽસ્મિ રોચ તત્પ્રથમતઃ પાપેયૈર્ મલ્લૈઃ । અધિવાસયતુ મે ભગવાન્ અહં તથા કરિષ્યામિ યથા પાપેયા મલ્લા ( fઓલ્. 238વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.789 ) અનુજ્ઞાસ્યન્તિ । સચેત્ તે રોચ પાપેયા મલ્લા અનુજ્ઞાસ્યન્તિ એવં તે ઽહમ્ અધિવાસયામિ । અથ રોચો મલ્લમહામાત્રો ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તો યેન પાપેયા મલ્લાસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય પાપેયાન્ મલ્લાન્ ઇદમ્ અવોચત્* । આગમયન્તુ તાવદ્ ભવન્તો યાવદ્ અહં તત્પ્રથમતરં ભગવન્તં ભોજયે ભિક્ષુસંઘં ચ । પશ્ચાદ્ યુષ્માકમ્ અપિ ( મ્સ્વ્ ઇ 284 ) ન દુષ્કરં ભવિષ્યતિ ભગવન્તં ભોજયિતું ભિક્ષુસંઘં ચ । તે કથયન્તિ । અસ્માભિસ્ તત્પ્રથમતરં બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘ ઉપનિમન્ત્રિતો ન વયમ્ અનુજાનીમ ઇતિ । સ કથયતિ । યદિ નાનુજાનીથ એકં ખાદ્યકં ચારયામિ પાનકં ચેતિ । તત્ર યે શ્રાદ્ધાસ્ તે કથયન્તિ । ભવન્ત અશ્રાદ્ધ એષઃ । અનુજાનીમઃ સચેત્ સંઘગતા તેન દક્ષિણા પ્રતિષ્ઠાપિતા ભવતિ । તૈર્ અનુજ્ઞાતમ્* । તતસ્ તેન શિલ્પિન આહૂય ઉક્તાઃ । ભવન્તસ્ તાદૃશં ખાદ્યકં સજ્જીકુરુત યેનૈકેનૈવ પર્યાપ્તિર્ ભવતિ અહં સર્વોપકરણાનિ દદામીતિ । તેન નાનાસુગન્ધિદ્રવ્યાદિસંયુતાન્ય્ ઉપકરણાનિ દત્તાનિ । તૈર્ નાનાસુગન્ધિદ્રવ્યપરિપૂર્ણં ખાદ્યકં કૃતમ્* । યેનૈકેનૈવૈકસ્ય પર્યાપ્તિર્ ભવતિ । અથ પાપેયા મલ્લાસ્ તામ્ એવ રાત્રિં શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં સમુદાનીય

પૂર્વવદ્ યાવત્ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણાઃ । તતો રોચો મલ્લમહામાત્રઃ ખાદ્યકં ચારયિતુમ્ આરબ્ધઃ પાનકં ચ । ભિક્ષવઃ કૌકૃત્યેન ન પરિભુંજન્તિ । ભગવાન્ આહ । દાનપતિર્ અવલોકયિતવ્ય ઇતિ । ભિક્ષુભિઃ પાપેયા મલ્લા અવલોકિતાઃ । કથયન્તિ । આર્યા લક્ષિતા વયં રોચેન મલ્લમહામાત્રેણ । પ્રતિગૃહ્ણીધ્વમ્ ઇતિ । તતો રોચેન મલ્લમહામાત્રેણ ખાદ્યકં ચારિતમ્* । તેનૈવ ભિક્ષૂણાં પર્યાપ્તિર્ જાતા । ભગવાન્ દક્ષિણાદેશનાં કૃત્વા પ્રક્રાન્તઃ । પાપેયાનાં મલ્લાનામ્ અસાવ્ આહારઃ પરિભોગં ન ગતઃ ।
અપરસ્મિન્ દિવસે ભિક્ષવઃ પિણ્ડપાતં પ્રવિષ્ટાઃ । બ્રાહ્મણગૃહપતિભિર્ ઉચ્યન્તે । એહિ બુદ્ધ એહિ ધર્મ એહિ સંઘ ઇદં ગૃહાણેતિ । ( મ્સ્વ્ ઇ 285 ) ભિક્ષવઃ કૌકૃત્યેન પ્રતિગૃહ્ણન્તિ । ભગવાન્ આહ । પ્રષ્ટવ્યઃ કિં મમાનુપ્રયચ્છથ આહોસ્વિદ્ યો ઽસૌ ભગવાન્ દ્વિપદાનામ્ અગ્ર્ય ઇતિ । યદિ કથયન્તિ યો ઽસૌ ભગવાન્ દ્વિપદાનામ્ અગ્ર્ય ઇતિ । ન સ્વીકર્તવ્યમ્* । અથ કથયન્તિ । ત્વમ્ એવાસ્માકં બુદ્ધ ઇતિ પ્રતિગ્રહીત્વ્યમ્* । નાત્ર કૌકૃત્યં કરણીયમ્* । એવં ધર્મે વક્તવ્યં યો ઽસૌ વિરાગાણામ્ અગ્ર્ય ઇતિ । સંઘે વક્તવ્યં યો ઽસૌ ગણાનામ્ અગ્ર્ય ઇતિ । વિસ્તરેણ યોજયિતવ્યમ્* ।
શ્રાવસ્ત્યાં નિદાનમ્* । અન્યતમેન ગૃહપતિના બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો જેન્તાકેનોપનિમન્ત્રિતઃ । તેન ખલુ સમયેનાયુષ્માન્ સ્વાતિર્ નવાગતસ્ તરુણો ઽચિરપ્રવ્રજિતઃ અચિરાગત ઇમં ધર્મવિનયમ્* । સ સંલક્ષયતિ । ઉક્તં ભગવતા યૈશ્ ચાલ્પં દત્તં યૈશ્ ચ પ્રભૂતં દત્તં યૈશ્ ચ પ્રણીતં દત્તં યૈશ્ ચાત્તમનસ્કૈઃ પરિકર્મ કૃતં યૈશ્ ચ પ્રસન્નચિત્તૈર્ અભ્યનુમોદિતં ( fઓલ્. 239ર્1 = ગ્બ્મ્ 6.790 ) સર્વે તે પુણ્યસ્ય ભાગિનો ભવન્તિ । યન્વ્ અહં પરિકર્મ કુર્યામ્ ઇતિ । સ કાષ્ઠં પાટયિતુમ્ આરબ્ધો યાવદ્ અન્યતમસ્માત્ પૂતિદારુસુષિરાન્ નિષ્ક્રમ્યાશીવિષેણ દક્ષિણે પાદાઙ્ગુષ્ઠે દૃષ્ટઃ । સ વિષેણ સંમૂર્છિતો ભૂમૌ પતિતો લાલા વાહયતિ મુખં ચ વિભણ્ડયતિ અક્ષિણી ચ સંપરિવર્તયતિ । સ તથા વિહ્વલો બ્રાહ્મણગૃહપતિભિર્ દૃષ્ટઃ । તે કથયન્તિ । ભવન્તઃ કતરસ્યાયં ગૃહપતેઃ પુત્ર ઇતિ । અપરૈઃ સમાખ્યાતમ્* । અમુકસ્ય ઇતિ । તે કથયન્તિ । અનાથાનાં શ્રમણશાક્યપુત્રીયાણાં મધ્યે પ્રવ્રજિતઃ । યદિ ન પ્રવ્રજિતો ઽભવિષ્યત્* જ્ઞાતિભિર્ અસ્ય ચિકિત્સા કારિતા અભવિષ્યદ્ ઇતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત ( મ્સ્વ્ ઇ 286 ) આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । વૈદ્યં પૃષ્ટ્વા ચિકિત્સા કર્તવ્યેતિ । ભિક્ષુભિર્ વૈદ્યઃ પૃષ્ટઃ । સ કથયતિ । આર્યા વિકૃતભોજનમ્ અનુપ્રયચ્છતેતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । દાતવ્યં વૈદ્યોપદેશેનેતિ । ભિક્ષવો ન જાનતે કીદૃશં વિકૃતભોજનમ્ ઇતિ । તૈર્ વૈદ્યઃ પૃષ્ટઃ । સ કથયતિ । આર્યા યુષ્માકમ્ એવ શાસ્તા સર્વજ્ઞો ભગવાન્ સર્વદર્શી સ એવ જ્ઞાસ્યતીતિ । ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । વિકૃતભોજનં ભિક્ષવ ઉચ્ચારઃ પ્રસ્રાવશ્ છાયિકા મૃત્તિકા ચ । તત્ર ઉચ્ચારઃ અચિરજાતકાનાં વત્સકાનાં તેષામ્ એવ ચ પ્રસ્રાવઃ । છાયિકા પંચાનાં વૃક્ષાણામ્* । કાંચનય કમીબલસ્યાશ્વત્થસ્યોદુમ્બરસ્ય ન્યગ્રોધસ્ય । મૃત્તિકા પૃથિવ્યાં ચતુરંગુલમ્ અપનીયોદ્ધર્તવ્યા ઇતિ વિકૃતભોજનમ્ ઇતિ ।
તતો ભિક્ષુભિર્ આયુષ્મતઃ સ્વાતેર્ વિકૃતભોજનં દત્તમ્* । તથાપિ ન સ્વસ્થીભવતિ । એતત્ પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવત આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ । શક્ષ્યસિ ત્વમ્ આનન્દ મમાન્તિકાન્ મહામાયૂરીં વિદ્યામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પર્યવાપ્ય સ્વાતેર્ ભિક્ષો રક્ષાં કર્તું પરિત્રાણં પરિગ્રહં વિષદૂષણં દણ્ડપરિહારં વિષનાશનં સીમાબન્ધં ધરણીબન્ધં ચ । ભાષતાં ભગવાન્ શ્રોષ્યામિ । અથ ભગવાંસ્ તસ્યાં વેલાયામ્ ઇમાં મહામાયૂરીં વિદ્યાં ભાષતે સ્મ ।
નમો બુદ્ધાય નમો ધર્માય નમઃ સંઘાય ।
તદ્યથા અમલે વિમલે નિર્મલે મંગલે હિરણ્યે હિરણ્યગર્ભે ભદ્રે સુભદ્રે સમન્તભદ્રે શ્રીભદ્રે સર્વાર્થસાધનિ પરમાર્થસાધનિ સર્વાનર્થપ્રશમનિ । સર્વમઙ્ગલસાધનિ । મનસે । માનસે । મહામાનસે । અચ્યુતે અદ્ભુતે અત્યદ્ભુતે મુક્તે મોચનિ મોક્ષણિ અરજે વિરજે । અમૃતે । અમરે અમરણિ બ્રહ્મે બ્રહ્મસ્વરે પૂર્ણે પૂર્ણમનોરથે મુક્તે જીવતિ રક્ષા સ્વાતિં સર્વોપદ્રવભયરોગેભ્યઃ સ્વાહા ।
એવં ભદન્તેત્ય્ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતો ઽન્તિકાન્ મહામાયૂરીં વિદ્યામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પર્યવાપ્ય સ્વાતેર્ ભિક્ષોઃ સ્વસ્ત્યયનં કૃતમ્* । નિર્વિષશ્ ચ સંવૃત્તો યથા પૌરાણઃ ।
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । આસ્ચર્યં ભગવન્ યાવચ્ ચ ભગવતા મહામાયૂરી વિદ્યા ઉપકરા બહુકરા ચ । ન ભિક્ષવ એતર્હિ યથા મમાતીતે ઽપ્ય્ અધ્વન્ય્ અક્ષણપ્રતિપન્નસ્ય ( fઓલ્. 239વ્1 = ગ્બ્મ્ 6.791 ) વિનિપતિતશરીરસ્યાપિ મહામાયૂરી વિદ્યારાજા ઉપકરા બહુકરા ચ । તચ્ છ્રૂયતામ્* ।
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો હિમવતિ પર્વતરાજે દક્ષિણે પાર્શ્વે સુવર્ણાવભાસો નામ મયૂરરાજઃ પ્રતિવસતિ સ્મ । સો ઽનયા મહામાયૂર્યા વિદ્યયા કાલ્યં સ્વસ્ત્યયનં કૃત્વા દિવા સ્વસ્ત્યયનેન વિહરતિ । સો ઽયં સ્વસ્ત્યયનં કૃત્વા રાત્રૌ સ્વસ્ત્યયનેન વિહરતિ । સો ઽપરેણ સમયેન સંબહુલાભિર્ વનમયૂરીભિઃ સાર્ધમ્ આરામેણારામમ્ ઉદ્યાનેનોદ્યાનં પર્વતપાર્શ્વેણ પર્વતપાર્શ્વમ્ અત્યર્થં કામરાગરક્તઃ કામે ઽનુગૃદ્ધો ગ્રથિતો મૂર્છિતો મદમત્તઃ પ્રમૂઢઃ પ્રમૂર્છિતઃ ( મ્સ્વ્ ઇ 288 ) પ્રવિચરન્ પ્રસાદાદ્ અન્યતરં પર્વતવિવરમ્ અનુપ્રવિષ્ટઃ । સ તત્ર દીર્ઘરાત્રં પ્રત્યર્થિકૈઃ પ્રત્યમિત્રૈર્ હિંસકૈર્ અવતારપ્રેક્ષિભિર્ મયૂરપાશૈર્ બદ્ધઃ । સો ઽપ્ય્ અત્ર મધ્યગતઃ પ્રમૂઢઃ સ્મૃતિં ચ લબ્ધ્વા ઇમામ્ એવ મહામાયૂરીં વિદ્યાં મનસ્યકાર્ષીત્* । તદ્યથા અમલે વિમલે નિર્મલે મઙ્ગલ્યે હિરણ્યે હિરણ્યગર્ભે ભદ્રે સુભદ્રે સમન્તભદ્રે શ્રીભદ્રે સર્વાર્થસાધનિ પરમાર્થસાધનિ સર્વાનર્થપ્રશમનિ સર્વમઙ્ગલ્યસાધનિ મનસિ માનસિ મહામાનસિ અચ્યુતે અદ્ભુતે અત્યદ્ભુતે મુક્તે મોચનિ મોક્ષણિ અરજે વિરજે અમરે અમૃતે અમરણિ બ્રહ્મે બ્રહ્મસ્વરે પૂર્ણે પૂર્ણમનોરથે વિમુક્તે જીવતિ રક્ષ માં સર્વોપદ્રવેભ્યઃ સ્વાહા ।
સ મયૂરપાશાંશ્ છિત્વા નિષ્પલાનઃ । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ સુવર્ણાવભાસો નામ મયૂરરાજસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન । તદાપિ મમ મહામાયૂરી વિદ્યા ઉપકરા ચ બહુકરા ચ એતર્હ્ય્ અપિ મમ મહામાયૂરી વિદ્યા ઉપકરા ચ બહુકરા ચેતિ । પશ્ય ભદન્ત યાવચ્ ચ ભગવતઃ સ્વાતેર્ ભિક્ષોર્ વિદ્યયા સ્વસ્ત્યયનં કૃતમ્* । ન ભિક્ષવ એતર્હિ યથાતીતે ઽપ્ય્ અધ્વનિ । તચ્ છ્રૂયતામ્* ।

ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વારાણસ્યાં નગર્યાં નાગમણ્ડલિકો ઽન્યતમઃ ક્ષત્રિયદારકઃ સર્પેણ દૃષ્ટઃ । સ કાલગતઃ । નાગમણ્ડલિકેન વિદ્યયા તસ્ય સ્વાસ્થ્યં કૃતમ્* । કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ નાગમણ્ડલિકઃ અહં સ તેન કાલેન તેન સમયેન । યો ઽસૌ દારકઃ સ્વાતિર્ ભિક્ષુસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન ।
ભૈષજ્યવસ્તુ સમાપ્તમ્* ॥