ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 12.02

ભ્પ્_12.02.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
તતશ્ ચાનુ-દિનં ધર્મઃ સત્યં શૌચં ક્ષમા દયા ।
કાલેન બલિના રાજન્ નઙ્ક્ષ્યત્ય્ આયુર્ બલં સ્મૃતિઃ

વિત્તમ્ એવ કલૌ નૄણાં જન્માચાર-ગુણોદયઃ ।
ધર્મ-ન્યાય-વ્યવસ્થાયાં કારણં બલમ્ એવ હિ

દામ્પત્યે ઽભિરુચિર્ હેતુર્ માયૈવ વ્યાવહારિકે ।
સ્ત્રીત્વે પુંસ્ત્વે ચ હિ રતિર્ વિપ્રત્વે સૂત્રમ્ એવ હિ

લિઙ્ગં એવાશ્રમ-ખ્યાતાવ્ અન્યોન્યાપત્તિ-કારણમ્ ।
અવૃત્ત્યા ન્યાય-દૌર્બલ્યં પાણ્ડિત્યે ચાપલં વચઃ

અનાઢ્યતૈવાસાધુત્વે સાધુત્વે દમ્ભ એવ તુ ।
સ્વીકાર એવ ચોદ્વાહે સ્નાનમ્ એવ પ્રસાધનમ્

દૂરે વાર્ય્-અયનં તીર્થં લાવણ્યં કેશ-ધારણમ્ ।
ઉદરં-ભરતા સ્વાર્થઃ સત્યત્વે ધાર્ષ્ટ્યમ્ એવ હિ

દાક્ષ્યં કુટુમ્બ-ભરણં યશો ઽર્થે ધર્મ-સેવનમ્ ।
એવં પ્રજાભિર્ દુષ્ટાભિર્ આકીર્ણે ક્ષિતિ-મણ્ડલે

બ્રહ્મ-વિટ્-ક્ષત્ર-શૂદ્રાણાં યો બલી ભવિતા નૃપઃ ।
પ્રજા હિ લુબ્ધૈ રાજન્યૈર્ નિર્ઘૃણૈર્ દસ્યુ-ધર્મભિઃ

આચ્છિન્ન-દાર-દ્રવિણા યાસ્યન્તિ ગિરિ-કાનનમ્ ।
શાક-મૂલામિષ-ક્ષૌદ્ર- ફલ-પુષ્પાષ્ટિ-ભોજનાઃ

અનાવૃષ્ટ્યા વિનઙ્ક્ષ્યન્તિ દુર્ભિક્ષ-કર-પીડિતાઃ ।
શીત-વાતાતપ-પ્રાવૃડ્- હિમૈર્ અન્યોન્યતઃ પ્રજાઃ

ક્ષુત્-તૃડ્ભ્યાં વ્યાધિભિશ્ ચૈવ સન્તપ્સ્યન્તે ચ ચિન્તયા ।
ત્રિંશદ્ વિંશતિ વર્ષાણિ પરમાયુઃ કલૌ નૃણામ્

ક્ષીયમાણેષુ દેહેષુ દેહિનાં કલિ-દોષતઃ ।
વર્ણાશ્રમવતાં ધર્મે નષ્ટે વેદ-પથે નૃણામ્

પાષણ્ડ-પ્રચુરે ધર્મે દસ્યુ-પ્રાયેષુ રાજસુ ।
ચૌર્યાનૃત-વૃથા-હિંસા- નાના-વૃત્તિષુ વૈ નૃષુ

શૂદ્ર-પ્રાયેષુ વર્ણેષુ ચ્છાગ-પ્રાયાસુ ધેનુષુ ।
ગૃહ-પ્રાયેષ્વ્ આશ્રમેષુ યૌન-પ્રાયેષુ બન્ધુષુ

અણુ-પ્રાયાસ્વ્ ઓષધીષુ શમી-પ્રાયેષુ સ્થાસ્નુષુ ।
વિદ્યુત્-પ્રાયેષુ મેઘેષુ શૂન્ય-પ્રાયેષુ સદ્મસુ

ઇત્થં કલૌ ગત-પ્રાયે જનેષુ ખર-ધર્મિષુ ।
ધર્મ-ત્રાણાય સત્ત્વેન ભગવાન્ અવતરિષ્યતિ

ચરાચર-ગુરોર્ વિષ્ણોર્ ઈશ્વરસ્યાખિલાત્મનઃ ।
ધર્મ-ત્રાણાય સાધૂનાં જન્મ કર્માપનુત્તયે

શમ્ભલ-ગ્રામ-મુખ્યસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભવને વિષ્ણુયશસઃ કલ્કિઃ પ્રાદુર્ભવિષ્યતિ

અશ્વમ્ આશુ-ગમ્ આરુહ્ય દેવદત્તં જગત્-પતિઃ ।
અસિનાસાધુ-દમનમ્ અષ્ટૈશ્વર્ય-ગુણાન્વિતઃ

વિચરન્ન્ આશુના ક્ષૌણ્યાં હયેનાપ્રતિમ-દ્યુતિઃ ।
નૃપ-લિઙ્ગ-ચ્છદો દસ્યૂન્ કોટિશો નિહનિષ્યતિ

અથ તેષાં ભવિષ્યન્તિ મનાંસિ વિશદાનિ વૈ ।
વાસુદેવાઙ્ગ-રાગાતિ- પુણ્ય-ગન્ધાનિલ-સ્પૃશામ્ ।
પૌર-જાનપદાનાં વૈ હતેષ્વ્ અખિલ-દસ્યુષુ

તેષાં પ્રજા-વિસર્ગશ્ ચ સ્થવિષ્ઠઃ સમ્ભવિષ્યતિ ।
વાસુદેવે ભગવતિ સત્ત્વ-મૂર્તૌ હૃદિ સ્થિતે

યદાવતીર્ણો ભગવાન્ કલ્કિર્ ધર્મ-પતિર્ હરિઃ ।
કૃતં ભવિષ્યતિ તદા પ્રજા-સૂતિશ્ ચ સાત્ત્વિકી

યદા ચન્દ્રશ્ ચ સૂર્યશ્ ચ તથા તિષ્ય-બૃહસ્પતી ।
એક-રાશૌ સમેષ્યન્તિ ભવિષ્યતિ તદા કૃતમ્

યે ઽતીતા વર્તમાના યે ભવિષ્યન્તિ ચ પાર્થિવાઃ ।
તે ત ઉદ્દેશતઃ પ્રોક્તા વંશીયાઃ સોમ-સૂર્યયોઃ

આરભ્ય ભવતો જન્મ યાવન્ નન્દાભિષેચનમ્ ।
એતદ્ વર્ષ-સહસ્રં તુ શતં પઞ્ચદશોત્તરમ્

સપ્તર્ષીણાં તુ યૌ પૂર્વૌ દૃશ્યેતે ઉદિતૌ દિવિ ।
તયોસ્ તુ મધ્યે નક્ષત્રં દૃશ્યતે યત્ સમં નિશિ

તેનૈવ ઋષયો યુક્તાસ્ તિષ્ઠન્ત્ય્ અબ્દ-શતં નૃણામ્ ।
તે ત્વદીયે દ્વિજાઃ કાલ અધુના ચાશ્રિતા મઘાઃ

વિષ્ણોર્ ભગવતો ભાનુઃ કૃષ્ણાખ્યો ઽસૌ દિવં ગતઃ ।
તદાવિશત્ કલિર્ લોકં પાપે યદ્ રમતે જનઃ

યાવત્ સ પાદ-પદ્માભ્યાં સ્પૃશન્ આસ્તે રમા-પતિઃ ।
તાવત્ કલિર્ વૈ પૃથિવીં પરાક્રન્તું ન ચાશકત્

યદા દેવર્ષયઃ સપ્ત મઘાસુ વિચરન્તિ હિ ।
તદા પ્રવૃત્તસ્ તુ કલિર્ દ્વાદશાબ્દ-શતાત્મકઃ

યદા મઘાભ્યો યાસ્યન્તિ પૂર્વાષાઢાં મહર્ષયઃ ।
તદા નન્દાત્ પ્રભૃત્ય્ એષ કલિર્ વૃદ્ધિં ગમિષ્યતિ

યસ્મિન્ કૃષ્ણો દિવં યાતસ્ તસ્મિન્ન્ એવ તદાહનિ ।
પ્રતિપન્નં કલિ-યુગમ્ ઇતિ પ્રાહુઃ પુરા-વિદઃ

દિવ્યાબ્દાનાં સહસ્રાન્તે ચતુર્થે તુ પુનઃ કૃતમ્ ।
ભવિષ્યતિ તદા નૄણાં મન આત્મ-પ્રકાશકમ્

ઇત્ય્ એષ માનવો વંશો યથા સઙ્ખ્યાયતે ભુવિ ।
તથા વિટ્-શૂદ્ર-વિપ્રાણાં તાસ્ તા જ્ઞેયા યુગે યુગે

એતેષાં નામ-લિઙ્ગાનાં પુરુષાણાં મહાત્મનામ્ ।
કથા-માત્રાવશિષ્ટાનાં કીર્તિર્ એવ સ્થિતા ભુવિ

દેવાપિઃ શાન્તનોર્ ભ્રાતા મરુશ્ ચેક્ષ્વાકુ-વંશ-જઃ ।
કલાપ-ગ્રામ આસાતે મહા-યોગ-બલાન્વિતૌ

તાવ્ ઇહૈત્ય કલેર્ અન્તે વાસુદેવાનુશિક્ષિતૌ ।
વર્ણાશ્રમ-યુતં ધર્મં પૂર્વ-વત્ પ્રથયિષ્યતઃ

કૃતં ત્રેતા દ્વાપરં ચ કલિશ્ ચેતિ ચતુર્-યુગમ્ ।
અનેન ક્રમ-યોગેન ભુવિ પ્રાણિષુ વર્તતે

રાજન્ન્ એતે મયા પ્રોક્તા નર-દેવાસ્ તથાપરે ।
ભૂમૌ મમત્વં કૃત્વાન્તે હિત્વેમાં નિધનં ગતાઃ

કૃમિ-વિડ્-ભસ્મ-સંજ્ઞાન્તે રાજ-નામ્નો ઽપિ યસ્ય ચ ।
ભૂત-ધ્રુક્ તત્-કૃતે સ્વાર્થં કિં વેદ નિરયો યતઃ

કથં સેયમ્ અખણ્ડા ભૂઃ પૂર્વૈર્ મે પુરુષૈર્ ધૃતા ।
મત્-પુત્રસ્ય ચ પૌત્રસ્ય મત્-પૂર્વા વંશ-જસ્ય વા

તેજો-ઽબ્-અન્ન-મયં કાયં ગૃહીત્વાત્મતયાબુધાઃ ।
મહીં મમતયા ચોભૌ હિત્વાન્તે ઽદર્શનં ગતાઃ

યે યે ભૂ-પતયો રાજન્ ભુઞ્જતે ભુવમ્ ઓજસા ।
કાલેન તે કૃતાઃ સર્વે કથા-માત્રાઃ કથાસુ ચ