ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 11.26

ભ્પ્_11.26.001।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
મલ્-લક્ષણમ્ ઇમં કાયં લબ્ધ્વા મદ્-ધર્મ આસ્થિતઃ ।
આનન્દં પરમાત્માનમ્ આત્મ-સ્થં સમુપૈતિ મામ્

ગુણ-મય્યા જીવ-યોન્યા વિમુક્તો જ્ઞાન-નિષ્ઠયા ।
ગુણેષુ માયા-માત્રેષુ દૃશ્યમાનેષ્વ્ અવસ્તુતઃ ।
વર્તમાનો ઽપિ ન પુમાન્ યુજ્યતે ઽવસ્તુભિર્ ગુણૈઃ

સઙ્ગં ન કુર્યાદ્ અસતાં શિશ્નોદર-તૃપાં ક્વચિત્ ।
તસ્યાનુગસ્ તમસ્ય્ અન્ધે પતત્ય્ અન્ધાનુગાન્ધ-વત્

ઐલઃ સમ્રાડ્ ઇમાં ગાથામ્ અગાયત બૃહચ્-છ્રવાઃ ।
ઉર્વશી-વિરહાન્ મુહ્યન્ નિર્વિણ્ણઃ શોક-સંયમે

ત્યક્ત્વાત્માનં વ્રયન્તીં તાં નગ્ન ઉન્મત્ત-વન્ નૃપઃ ।
વિલપન્ન્ અન્વગાજ્ જાયે ઘોરે તિષ્ઠેતિ વિક્લવઃ

કામાન્ અતૃપ્તો ઽનુજુષન્ ક્ષુલ્લકાન્ વર્ષ-યામિનીઃ ।
ન વેદ યાન્તીર્ નાયાન્તીર્ ઉર્વશ્ય્-આકૃષ્ટ-ચેતનઃ

ભ્પ્_11.26.007।0 ઐલ ઉવાચ
અહો મે મોહ-વિસ્તારઃ કામ-કશ્મલ-ચેતસઃ ।
દેવ્યા ગૃહીત-કણ્ઠસ્ય નાયુઃ-ખણ્ડા ઇમે સ્મૃતાઃ

નાહં વેદાભિનિર્મુક્તઃ સૂર્યો વાભ્યુદિતો ઽમુયા ।
મૂષિતો વર્ષ-પૂગાનાં બતાહાનિ ગતાન્ય્ ઉત

અહો મે આત્મ-સમ્મોહો યેનાત્મા યોષિતાં કૃતઃ ।
ક્રીડા-મૃગશ્ ચક્રવર્તી નરદેવ-શિખામણિઃ

સ-પરિચ્છદમ્ આત્માનં હિત્વા તૃણમ્ ઇવેશ્વરમ્ ।
યાન્તીં સ્ત્રિયં ચાન્વગમં નગ્ન ઉન્મત્ત-વદ્ રુદન્

કુતસ્ તસ્યાનુભાવઃ સ્યાત્ તેજ ઈશત્વમ્ એવ વા ।
યો ઽન્વગચ્છં સ્ત્રિયં યાન્તીં ખર-વત્ પાદ-તાડિતઃ

કિં વિદ્યયા કિં તપસા કિં ત્યાગેન શ્રુતેન વા ।
કિં વિવિક્તેન મૌનેન સ્ત્રીભિર્ યસ્ય મનો હૃતમ્

સ્વાર્થસ્યાકોવિદં ધિઙ્ માં મૂર્ખં પણ્ડિત-માનિનમ્ ।
યો ઽહમ્ ઈશ્વરતાં પ્રાપ્ય સ્ત્રીભિર્ ગો-ખર-વજ્ જિતઃ

સેવતો વર્ષ-પૂગાન્ મે ઉર્વશ્યા અધરાસવમ્ ।
ન તૃપ્યત્ય્ આત્મ-ભૂઃ કામો વહ્નિર્ આહુતિભિર્ યથા

પુંશ્ચલ્યાપહૃતં ચિત્તં કો ન્વ્ અન્યો મોચિતું પ્રભુઃ ।
આત્મારામેશ્વરમ્ ઋતે ભગવન્તમ્ અધોક્ષજમ્

બોધિતસ્યાપિ દેવ્યા મે સૂક્ત-વાક્યેન દુર્મતેઃ ।
મનો-ગતો મહા-મોહો નાપયાત્ય્ અજિતાત્મનઃ

કિમ્ એતયા નો ઽપકૃતં રજ્જ્વા વા સર્પ-ચેતસઃ ।
દ્રષ્ટુઃ સ્વરૂપાવિદુષો યો ઽહં યદ્ અજિતેન્દ્રિયઃ

ક્વાયં મલીમસઃ કાયો દૌર્ગન્ધ્યાદ્ય્-આત્મકો ઽશુચિઃ ।
ક્વ ગુણાઃ સૌમનસ્યાદ્યા હ્ય્ અધ્યાસો ઽવિદ્યયા કૃતઃ

પિત્રોઃ કિં સ્વં નુ ભાર્યાયાઃ સ્વામિનો ઽગ્નેઃ શ્વ-ગૃધ્રયોઃ ।
કિમ્ આત્મનઃ કિં સુહૃદામ્ ઇતિ યો નાવસીયતે

તસ્મિન્ કલેવરે ઽમેધ્યે તુચ્છ-નિષ્ઠે વિષજ્જતે ।
અહો સુ-ભદ્રં સુ-નસં સુ-સ્મિતં ચ મુખં સ્ત્રિયઃ

ત્વઙ્-માંસ-રુધિર-સ્નાયુ- મેદો-મજ્જાસ્થિ-સંહતૌ ।
વિણ્-મૂત્ર-પૂયે રમતાં કૃમીણાં કિયદ્ અન્તરમ્

અથાપિ નોપસજ્જેત સ્ત્રીષુ સ્ત્રૈણેષુ ચાર્થ-વિત્ ।
વિષયેન્દ્રિય-સંયોગાન્ મનઃ ક્ષુભ્યતિ નાન્યથા

અદૃષ્ટાદ્ અશ્રુતાદ્ ભાવાન્ ન ભાવ ઉપજાયતે ।
અસમ્પ્રયુઞ્જતઃ પ્રાણાન્ શામ્યતિ સ્તિમિતં મનઃ

તસ્માત્ સઙ્ગો ન કર્તવ્યઃ સ્ત્રીષુ સ્ત્રૈણેષુ ચેન્દ્રિયૈઃ ।
વિદુષાં ચાપ્ય્ અવિસ્રબ્ધઃ ષડ્-વર્ગઃ કિમ્ ઉ માદૃશામ્

ભ્પ્_11.26.025।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
એવં પ્રગાયન્ નૃપ-દેવ-દેવઃ સ ઉર્વશી-લોકમ્ અથો વિહાય ।
આત્માનમ્ આત્મન્ય્ અવગમ્ય માં વૈ ઉપારમજ્ જ્ઞાઅન-વિધૂત-મોહઃ

તતો દુઃસઙ્ગમ્ ઉત્સૃજ્ય સત્સુ સજ્જેત બુદ્ધિમાન્ ।
સન્ત એવાસ્ય છિન્દન્તિ મનો-વ્યાસઙ્ગમ્ ઉક્તિભિઃ

સન્તો ઽનપેક્ષા મચ્-ચિત્તાઃ પ્રશાન્તાઃ સમ-દર્શિનઃ ।
નિર્મમા નિરહઙ્કારા નિર્દ્વન્દ્વા નિષ્પરિગ્રહાઃ

તેષુ નિત્યં મહા-ભાગ મહા-ભાગેષુ મત્-કથાઃ ।
સમ્ભવન્તિ હિ તા નૄણાં જુષતાં પ્રપુનન્ત્ય્ અઘમ્

તા યે શૃણ્વન્તિ ગાયન્તિ હ્ય્ અનુમોદન્તિ ચાદૃતાઃ ।
મત્-પરાઃ શ્રદ્દધાનાશ્ ચ ભક્તિં વિન્દન્તિ તે મયિ

ભક્તિં લબ્ધવતઃ સાધોઃ કિમ્ અન્યદ્ અવશિષ્યતે ।
મય્ય્ અનન્ત-ગુણે બ્રહ્મણ્ય્ આનન્દાનુભવાત્મનિ

યથોપશ્રયમાણસ્ય ભગવન્તં વિભાવસુમ્ ।
શીતં ભયં તમો ઽપ્યેતિ સાધૂન્ સંસેવતસ્ તથા

નિમજ્જ્યોન્મજ્જતાં ઘોરે ભવાબ્ધૌ પરમાયણમ્ ।
સન્તો બ્રહ્મ-વિદઃ શાન્તા નૌર્ દૃઢેવાપ્સુ મજ્જતામ્

અન્નં હિ પ્રાણિનાં પ્રાણ આર્તાનાં શરણં ત્વ્ અહમ્ ।
ધર્મો વિત્તં નૃણાં પ્રેત્ય સન્તો ઽર્વાગ્ બિભ્યતો ઽરણમ્

સન્તો દિશન્તિ ચક્ષૂંસિ બહિર્ અર્કઃ સમુત્થિતઃ ।
દેવતા બાન્ધવાઃ સન્તઃ સન્ત આત્માહમ્ એવ ચ

વૈતસેનસ્ તતો ઽપ્ય્ એવમ્ ઉર્વશ્યા લોક-નિષ્પૃહઃ ।
મુક્ત-સઙ્ગો મહીમ્ એતામ્ આત્મારામશ્ ચચાર હ