ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.77

ભ્પ્_10.77.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
સ ઉપસ્પૃશ્ય સલિલં દંશિતો ધૃત-કાર્મુકઃ ।
નય માં દ્યુમતઃ પાર્શ્વં વીરસ્યેત્ય્ આહ સારથિમ્

વિધમન્તં સ્વ-સૈન્યાનિ દ્યુમન્તં રુક્મિણી-સુતઃ ।
પ્રતિહત્ય પ્રત્યવિધ્યાન્ નારાચૈર્ અષ્ટભિઃ સ્મયન્

ચતુર્ભિશ્ ચતુરો વાહાન્ સૂતમ્ એકેન ચાહનત્ ।
દ્વાભ્યં ધનુશ્ ચ કેતું ચ શરેણાન્યેન વૈ શિરઃ

ગદ-સાત્યકિ-સામ્બાદ્યા જઘ્નુઃ સૌભ-પતેર્ બલમ્ ।
પેતુઃ સમુદ્રે સૌભેયાઃ સર્વે સઞ્છિન્ન-કન્ધરાઃ

એવં યદૂનાં શાલ્વાનાં નિઘ્નતામ્ ઇતરેતરમ્ ।
યુદ્ધં ત્રિ-નવ-રાત્રં તદ્ અભૂત્ તુમુલમ્ ઉલ્બણમ્

ઇન્દ્રપ્રસ્થં ગતઃ કૃષ્ણ આહૂતો ધર્મ-સૂનુના ।
રાજસૂયે ઽથ નિવૃત્તે શિશુપાલે ચ સંસ્થિતે

કુરુ-વૃદ્ધાન્ અનુજ્ઞાપ્ય મુનીંશ્ ચ સ-સુતાં પૃથામ્ ।
નિમિત્તાન્ય્ અતિ-ઘોરાણિ પશ્યન્ દ્વારવતીં યયૌ

આહ ચાહમ્ ઇહાયાત આર્ય-મિશ્રાભિસઙ્ગતઃ ।
રાજન્યાશ્ ચૈદ્ય-પક્ષીયા નૂનં હન્યુઃ પુરીં મમ

વીક્ષ્ય તત્ કદનં સ્વાનાં નિરૂપ્ય પુર-રક્ષણમ્ ।
સૌભં ચ શાલ્વ-રાજં ચ દારુકં પ્રાહ કેશવઃ

રથં પ્રાપય મે સૂત શાલ્વસ્યાન્તિકમ્ આશુ વૈ ।
સમ્ભ્રમસ્ તે ન કર્તવ્યો માયાવી સૌભ-રાડ્ અયમ્

ઇત્ય્ ઉક્તશ્ ચોદયામ્ આસ રથમ્ આસ્થાય દારુકઃ ।
વિશન્તં દદૃશુઃ સર્વે સ્વે પરે ચારુણાનુજમ્

શાલ્વશ્ ચ કૃષ્ણમ્ આલોક્ય હત-પ્રાય-બલેશ્વરઃ ।
પ્રાહરત્ કૃષ્ણ-સૂતય શક્તિં ભીમ-રવાં મૃધે

તામ્ આપતન્તીં નભસિ મહોલ્કામ્ ઇવ રંહસા ।
ભાસયન્તીં દિશઃ શૌરિઃ સાયકૈઃ શતધાચ્છિનત્

તં ચ ષોડશભિર્ વિદ્ધ્વા બાનૈઃ સૌભં ચ ખે ભ્રમત્ ।
અવિધ્યચ્ છર-સન્દોહૈઃ ખં સૂર્ય ઇવ રશ્મિભિઃ

શાલ્વઃ શૌરેસ્ તુ દોઃ સવ્યં સ-શાર્ઙ્ગં શાર્ઙ્ગ-ધન્વનઃ ।
બિભેદ ન્યપતદ્ ધસ્તાચ્ છાર્ઙ્ગમ્ આસીત્ તદ્ અદ્ભુતમ્

હાહા-કારો મહાન્ આસીદ્ ભૂતાનાં તત્ર પશ્યતામ્ ।
નિનદ્ય સૌભ-રાડ્ ઉચ્ચૈર્ ઇદમ્ આહ જનાર્દનમ્

યત્ ત્વયા મૂઢ નઃ સખ્યુર્ ભ્રાતુર્ ભાર્યા હૃતેક્ષતામ્ ।
પ્રમત્તઃ સ સભા-મધ્યે ત્વયા વ્યાપાદિતઃ સખા

તં ત્વાદ્ય નિશિતૈર્ બાણૈર્ અપરાજિત-માનિનમ્ ।
નયામ્ય્ અપુનર્-આવૃત્તિં યદિ તિષ્ઠેર્ મમાગ્રતઃ

ભ્પ્_10.77.019।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
વૃથા ત્વં કત્થસે મન્દ ન પશ્યસ્ય્ અન્તિકે ઽન્તકમ્ ।
પૌરુસં દર્શયન્તિ સ્મ શૂરા ન બહુ-ભાષિણઃ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાઞ્ છાલ્વં ગદયા ભીમ-વેગયા ।
તતાડ જત્રૌ સંરબ્ધઃ સ ચકમ્પે વમન્ન્ અસૃક્

ગદાયાં સન્નિવૃત્તાયાં શાલ્વસ્ ત્વ્ અન્તરધીયત ।
તતો મુહૂર્ત આગત્ય પુરુષઃ શિરસાચ્યુતમ્ ।
દેવક્યા પ્રહિતો ઽસ્મીતિ નત્વા પ્રાહ વચો રુદન્

કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહા-બાહો પિતા તે પિતૃ-વત્સલ ।
બદ્ધ્વાપનીતઃ શાલ્વેન સૌનિકેન યથા પશુઃ

નિશમ્ય વિપ્રિયં કૃષ્ણો માનુસીં પ્રકૃતિં ગતઃ ।
વિમનસ્કો ઘૃણી સ્નેહાદ્ બભાષે પ્રાકૃતો યથા

કથં રામમ્ અસમ્ભ્રાન્તં જિત્વાજેયં સુરાસુરૈઃ ।
શાલ્વેનાલ્પીયસા નીતઃ પિતા મે બલવાન્ વિધિઃ

ઇતિ બ્રુવાણે ગોવિન્દે સૌભ-રાટ્ પ્રત્યુપસ્થિતઃ ।
વસુદેવમ્ ઇવાનીય કૃષ્ણં ચેદમ્ ઉવાચ સઃ

એષ તે જનિતા તાતો યદ્-અર્થમ્ ઇહ જીવસિ ।
વધિષ્યે વીક્ષતસ્ તે ઽમુમ્ ઈશશ્ ચેત્ પાહિ બાલિશ

એવં નિર્ભર્ત્સ્ય માયાવી ખડ્ગેનાનકદુન્દુભેઃ ।
ઉત્કૃત્ય શિર આદાય ખ-સ્થં સૌભં સમાવિશત્

તતો મુહૂર્તં પ્રકૃતાવ્ ઉપપ્લુતઃ સ્વ-બોધ આસ્તે સ્વ-જનાનુષઙ્ગતઃ ।
મહાનુભાવસ્ તદ્ અબુધ્યદ્ આસુરીં માયાં સ શાલ્વ-પ્રસૃતાં મયોદિતામ્

ન તત્ર દૂતં ન પિતુઃ કલેવરં પ્રબુદ્ધ આજૌ સમપશ્યદ્ અચ્યુતઃ ।
સ્વાપ્નં યથા ચામ્બર-ચારિણં રિપું સૌભ-સ્થમ્ આલોક્ય નિહન્તુમ્ ઉદ્યતઃ

એવં વદન્તિ રાજર્ષે ઋષયઃ કે ચ નાન્વિતાઃ ।
યત્ સ્વ-વાચો વિરુધ્યેત નૂનં તે ન સ્મરન્ત્ય્ ઉત

ક્વ શોક-મોહૌ સ્નેહો વા ભયં વા યે ઽજ્ઞ-સમ્ભવાઃ ।
ક્વ ચાખણ્ડિત-વિજ્ઞાન- જ્ઞાનૈશ્વર્યસ્ ત્વ્ અખણ્ડિતઃ

યત્-પાદ-સેવોર્જિતયાત્મ-વિદ્યયા હિન્વન્ત્ય્ અનાદ્યાત્મ-વિપર્યય-ગ્રહમ્ ।
લભન્ત આત્મીયમ્ અનન્તમ્ ઐશ્વરં કુતો નુ મોહઃ પરમસ્ય સદ્-ગતેઃ

તં શસ્ત્ર-પૂગૈઃ પ્રહરન્તમ્ ઓજસા $ શાલ્વં શરૈઃ શૌરિર્ અમોઘ-વિક્રમઃ &અમ્પ્;
વિદ્ધ્વાચ્છિનદ્ વર્મ ધનુઃ શિરો-મણિં % સૌભં ચ શત્રોર્ ગદયા રુરોજ હ ॥ ભ્પ્_10.77.033* ॥
તત્ કૃષ્ણ-હસ્તેરિતયા વિચૂર્ણિતં પપાત તોયે ગદયા સહસ્રધા ।
વિસૃજ્ય તદ્ ભૂ-તલમ્ આસ્થિતો ગદામ્ ઉદ્યમ્ય શાલ્વો ઽચ્યુતમ્ અભ્યગાદ્ દ્રુતમ્

આધાવતઃ સ-ગદં તસ્ય બાહું ભલ્લેન છિત્ત્વાથ રથાઙ્ગમ્ અદ્ભુતમ્ ।
વધાય શાલ્વસ્ય લયાર્ક-સન્નિભં બિભ્રદ્ બભૌ સાર્ક ઇવોદયાચલઃ

જહાર તેનૈવ શિરઃ સ-કુણ્ડલં કિરીટ-યુક્તં પુરુ-માયિનો હરિઃ ।
વજ્રેણ વૃત્રસ્ય યથા પુરન્દરો બભૂવ હાહેતિ વચસ્ તદા નૃણામ્

તસ્મિન્ નિપતિતે પાપે સૌભે ચ ગદયા હતે ।
નેદુર્ દુન્દુભયો રાજન્ દિવિ દેવ-ગણેરિતાઃ ।
સખીનામ્ અપચિતિં કુર્વન્ દન્તવક્રો રુષાભ્યગાત્