ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.73

ભ્પ્_10.73.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
અયુતે દ્વે શતાન્ય્ અષ્ટૌ નિરુદ્ધા યુધિ નિર્જિતાઃ ।
તે નિર્ગતા ગિરિદ્રોણ્યાં મલિના મલ-વાસસઃ

ક્ષુત્-ક્ષામાઃ શુષ્ક-વદનાઃ સંરોધ-પરિકર્શિતાઃ ।
દદૃશુસ્ તે ઘન-શ્યામં પીત-કૌશેય-વાસસમ્

શ્રીવત્સાઙ્કં ચતુર્-બાહું પદ્મ-ગર્ભારુણેક્ષણમ્ ।
ચારુ-પ્રસન્ન-વદનં સ્ફુરન્-મકર-કુણ્ડલમ્

પદ્મ-હસ્તં ગદા-શઙ્ખ રથાઙ્ગૈર્ ઉપલક્ષિતમ્ ।
કિરીટ-હાર-કટક- કટિ-સૂત્રાઙ્ગદાઞ્ચિતમ્

ભ્રાજદ્-વર-મણિ-ગ્રીવં નિવીતં વન-માલયા ।
પિબન્ત ઇવ ચક્ષુર્ભ્યાં લિહન્ત ઇવ જિહ્વયા

જિઘ્રન્ત ઇવ નાસાભ્યાં રમ્ભન્ત ઇવ બાહુભિઃ ।
પ્રણેમુર્ હત-પાપ્માનો મૂર્ધભિઃ પાદયોર્ હરેઃ

કૃષ્ણ-સન્દર્શનાહ્લાદ ધ્વસ્ત-સંરોધન-ક્લમાઃ ।
પ્રશશંસુર્ હૃષીકેશં ગીર્ભિઃ પ્રાઞ્જલયો નૃપાઃ

ભ્પ્_10.73.008।0 રાજાન ઊચુઃ
નમસ્ તે દેવ-દેવેશ પ્રપન્નાર્તિ-હરાવ્યય ।
પ્રપન્નાન્ પાહિ નઃ કૃષ્ણ નિર્વિણ્ણાન્ ઘોર-સંસૃતેઃ

નૈનં નાથાનુસૂયામો માગધં મધુસૂદન ।
અનુગ્રહો યદ્ ભવતો રાજ્ઞાં રાજ્ય-ચ્યુતિર્ વિભો

રાજ્યૈશ્વર્ય-મદોન્નદ્ધો ન શ્રેયો વિન્દતે નૃપઃ ।
ત્વન્-માયા-મોહિતો ઽનિત્યા મન્યતે સમ્પદો ઽચલાઃ

મૃગ-તૃષ્ણાં યથા બાલા મન્યન્ત ઉદકાશયમ્ ।
એવં વૈકારિકીં માયામ્ અયુક્તા વસ્તુ ચક્ષતે

વયં પુરા શ્રી-મદ-નષ્ટ-દૃષ્ટયો જિગીષયાસ્યા ઇતરેતર-સ્પૃધઃ ।
ઘ્નન્તઃ પ્રજાઃ સ્વા અતિ-નિર્ઘૃણાઃ પ્રભો મૃત્યું પુરસ્ ત્વાવિગણય્ય દુર્મદાઃ

ત એવ કૃષ્ણાદ્ય ગભીર-રંહસા દુરન્તે-વીર્યેણ વિચાલિતાઃ શ્રિયઃ ।
કાલેન તન્વા ભવતો ઽનુકમ્પયા વિનષ્ટ-દર્પાશ્ ચરણૌ સ્મરામ તે

અથો ન રાજ્યમ્ મૃગ-તૃષ્ણિ-રૂપિતં દેહેન શશ્વત્ પતતા રુજાં ભુવા ।
ઉપાસિતવ્યં સ્પૃહયામહે વિભો ક્રિયા-ફલં પ્રેત્ય ચ કર્ણ-રોચનમ્

તં નઃ સમાદિશોપાયં યેન તે ચરણાબ્જયોઃ ।
સ્મૃતિર્ યથા ન વિરમેદ્ અપિ સંસરતામ્ ઇહ

કૃષ્ણાય વાસુદેવાય હરયે પરમાત્મને ।
પ્રણત-ક્લેશ-નાશાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ

ભ્પ્_10.73.017।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ રાજભિર્ મુક્ત-બન્ધનૈઃ ।
તાન્ આહ કરુણસ્ તાત શરણ્યઃ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા

ભ્પ્_10.73.018।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
અદ્ય પ્રભૃતિ વો ભૂપા મય્ય્ આત્મન્ય્ અખિલેશ્વરે ।
સુ-દૃઢા જાયતે ભક્તિર્ બાઢમ્ આશંસિતં તથા

દિષ્ટ્યા વ્યવસિતં ભૂપા ભવન્ત ઋત-ભાષિણઃ ।
શ્રીય્-ઐશ્વર્ય-મદોન્નાહં પશ્ય ઉન્માદકં નૃણામ્

હૈહયો નહુષો વેણો રાવણો નરકો ઽપરે ।
શ્રી-મદાદ્ ભ્રંશિતાઃ સ્થાનાદ્ દેવ-દૈત્ય-નરેશ્વરાઃ

ભવન્ત એતદ્ વિજ્ઞાય દેહાદ્ય્ ઉત્પાદ્યમ્ અન્ત-વત્ ।
માં યજન્તો ઽધ્વરૈર્ યુક્તાઃ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષ્યથ

સન્તન્વન્તઃ પ્રજા-તન્તૂન્ સુખં દુઃખં ભવાભવૌ ।
પ્રાપ્તં પ્રાપ્તં ચ સેવન્તો મચ્-ચિત્તા વિચરિષ્યથ

ઉદાસીનાશ્ ચ દેહાદાવ્ આત્મારામા ધૃત-વ્રતાઃ ।
મય્ય્ આવેશ્ય મનઃ સમ્યઙ્ મામ્ અન્તે બ્રહ્મ યાસ્યથ

ભ્પ્_10.73.024।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્ય્ આદિશ્ય નૃપાન્ કૃષ્ણો ભગવાન્ ભુવનેશ્વરઃ ।
તેષાં ન્યયુઙ્ક્ત પુરુષાન્ સ્ત્રિયો મજ્જન-કર્મણિ

સપર્યાં કારયામ્ આસ સહદેવેન ભારત ।
નરદેવોચિતૈર્ વસ્ત્રૈર્ ભૂષણૈઃ સ્રગ્-વિલેપનૈઃ

ભોજયિત્વા વરાન્નેન સુ-સ્નાતાન્ સમલઙ્કૃતાન્ ।
ભોગૈશ્ ચ વિવિધૈર્ યુક્તાંસ્ તામ્બૂલાદ્યૈર્ નૃપોચિતૈઃ

તે પૂજિતા મુકુન્દેન રાજાનો મૃષ્ટ-કુણ્ડલાઃ ।
વિરેજુર્ મોચિતાઃ ક્લેશાત્ પ્રાવૃડ્-અન્તે યથા ગ્રહાઃ

રથાન્ સદ્-અશ્વાન્ આરોપ્ય મણિ-કાઞ્ચન-ભૂષિતાન્ ।
પ્રીણય્ય સુનૃતૈર્ વાક્યૈઃ સ્વ-દેશાન્ પ્રત્યયાપયત્

ત એવં મોચિતાઃ કૃચ્છ્રાત્ કૃષ્ણેન સુ-મહાત્મના ।
યયુસ્ તમ્ એવ ધ્યાયન્તઃ કૃતાનિ ચ જગત્-પતેઃ

જગદુઃ પ્રકૃતિભ્યસ્ તે મહા-પુરુષ-ચેષ્ટિતમ્ ।
યથાન્વશાસદ્ ભગવાંસ્ તથા ચક્રુર્ અતન્દ્રિતાઃ

જરાસન્ધં ઘાતયિત્વા ભીમસેનેન કેશવઃ ।
પાર્થાભ્યાં સંયુતઃ પ્રાયાત્ સહદેવેન પૂજિતઃ

ગત્વા તે ખાણ્ડવ-પ્રસ્થં શઙ્ખાન્ દધ્મુર્ જિતારયઃ ।
હર્ષયન્તઃ સ્વ-સુહૃદો દુર્હૃદાં ચાસુખાવહાઃ

તચ્ છ્રુત્વા પ્રીત-મનસ ઇન્દ્રપ્રસ્થ-નિવાસિનઃ ।
મેનિરે માગધં શાન્તં રાજા ચાપ્ત-મનોરથઃ

અભિવન્દ્યાથ રાજાનં ભીમાર્જુન-જનાર્દનાઃ ।
સર્વમ્ આશ્રાવયાં ચક્રુર્ આત્મના યદ્ અનુષ્ઠિતમ્

નિશમ્ય ધર્મ-રાજસ્ તત્ કેશવેનાનુકમ્પિતમ્ ।
આનન્દાશ્રુ-કલાં મુઞ્ચન્ પ્રેમ્ણા નોવાચ કિઞ્ચન