ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.69

ભ્પ્_10.69.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
નરકં નિહતં શ્રુત્વા તથોદ્વાહં ચ યોષિતામ્ ।
કૃષ્ણેનૈકેન બહ્વીનાં તદ્-દિદૃક્ષુઃ સ્મ નારદઃ

ચિત્રં બતૈતદ્ એકેન વપુષા યુગપત્ પૃથક્ ।
ગૃહેષુ દ્વ્ય્-અષ્ટ-સાહસ્રં સ્ત્રિય એક ઉદાવહત્

ઇત્ય્ ઉત્સુકો દ્વારવતીં દેવર્ષિર્ દ્રષ્ટુમ્ આગમત્ ।
પુષ્પિતોપવનારામ- દ્વિજાલિ-કુલ-નાદિતામ્

ઉત્ફુલ્લેન્દીવરામ્ભોજ- કહ્લાર-કુમુદોત્પલૈઃ ।
છુરિતેષુ સરઃસૂચ્ચૈઃ કૂજિતાં હંસ-સારસૈઃ

પ્રાસાદ-લક્ષૈર્ નવભિર્ જુષ્ટાં સ્ફાટિક-રાજતૈઃ ।
મહા-મરકત-પ્રખ્યૈઃ સ્વર્ણ-રત્ન-પરિચ્છદૈઃ

વિભક્ત-રથ્યા-પથ-ચત્વરાપણૈઃ શાલા-સભાભી રુચિરાં સુરાલયૈઃ ।
સંસિક્ત-માર્ગાઙ્ગન-વીથિ-દેહલીં પતત્-પતાક-ધ્વજ-વારિતાતપામ્

તસ્યામ્ અન્તઃ-પુરં શ્રીમદ્ અર્ચિતં સર્વ-ધિષ્ણ્ય-પૈઃ ।
હરેઃ સ્વ-કૌશલં યત્ર ત્વષ્ટ્રા કાર્ત્સ્ન્યેન દર્શિતમ્

તત્ર ષોડશભિઃ સદ્મ- સહસ્રૈઃ સમલઙ્કૃતમ્ ।
વિવેશૈકતોમં શૌરેઃ પત્નીનાં ભવનં મહત્

વિષ્ટબ્ધં વિદ્રુમ-સ્તમ્ભૈર્ વૈદૂર્ય-ફલકોત્તમૈઃ ।
ઇન્દ્રનીલ-મયૈઃ કુડ્યૈર્ જગત્યા ચાહત-ત્વિષા

વિતાનૈર્ નિર્મિતૈસ્ ત્વષ્ટ્રા મુક્તા-દામ-વિલમ્બિભિઃ ।
દાન્તૈર્ આસન-પર્યઙ્કૈર્ મણ્ય્-ઉત્તમ-પરિષ્કૃતૈઃ

દાસીભિર્ નિષ્ક-કણ્ઠીભિઃ સુ-વાસોભિર્ અલઙ્કૃતમ્ ।
પુમ્ભિઃ સ-કઞ્ચુકોષ્ણીષ સુ-વસ્ત્ર-મણિ-કુણ્ડલૈઃ

રત્ન-પ્રદીપ-નિકર-દ્યુતિભિર્ નિરસ્ત- ધ્વાન્તં વિચિત્ર-વલભીષુ શિખણ્ડિનો ઽઙ્ગ ।
નૃત્યન્તિ યત્ર વિહિતાગુરુ-ધૂપમ્ અક્ષૈર્ નિર્યાન્તમ્ ઈક્ષ્ય ઘન-બુદ્ધય ઉન્નદન્તઃ

તસ્મિન્ સમાન-ગુણ-રૂપ-વયઃ-સુ-વેષ- $ દાસી-સહસ્ર-યુતયાનુસવં ગૃહિણ્યા &અમ્પ્;
વિપ્રો દદર્શ ચમર-વ્યજનેન રુક્મ- % દણ્ડેન સાત્વત-પતિં પરિવીજયન્ત્યા ॥ ભ્પ્_10.69.013* ॥
તં સન્નિરીક્ષ્ય ભગવાન્ સહસોત્થિત-શ્રી- $ પર્યઙ્કતઃ સકલ-ધર્મ-ભૃતાં વરિષ્ઠઃ &
તં સન્નિરીક્ષ્ય ભગવાન્ સહસોત્થિત-શ્રી- $ પર્યઙ્કતઃ સકલ-ધર્મ-ભૃતાં વરિષ્ઠઃ &
આનમ્ય પાદ-યુગલં શિરસા કિરીટ- % જુષ્ટેન સાઞ્જલિર્ અવીવિશદ્ આસને સ્વે ॥ ભ્પ્_10.69.014* ॥
તસ્યાવનિજ્ય ચરણૌ તદ્-અપઃ સ્વ-મૂર્ધ્ના $ બિભ્રજ્ જગદ્-ગુરુતમો ઽપિ સતાં પતિર્ હિ &
તસ્યાવનિજ્ય ચરણૌ તદ્-અપઃ સ્વ-મૂર્ધ્ના $ બિભ્રજ્ જગદ્-ગુરુતમો ઽપિ સતાં પતિર્ હિ &
બ્રહ્મણ્ય-દેવ ઇતિ યદ્ ગુણ-નામ યુક્તં % તસ્યૈવ યચ્-ચરણ-શૌચમ્ અશેષ-તીર્થમ્ ॥ ભ્પ્_10.69.015* ॥
સમ્પૂજ્ય દેવ-ઋષિ-વર્યમ્ ઋષિઃ પુરાણો $ નારાયણો નર-સખો વિધિનોદિતેન &
સમ્પૂજ્ય દેવ-ઋષિ-વર્યમ્ ઋષિઃ પુરાણો $ નારાયણો નર-સખો વિધિનોદિતેન &
વાણ્યાભિભાષ્ય મિતયામૃત-મિષ્ટયા તં % પ્રાહ પ્રભો ભગવતે કરવામ હે કિમ્ ॥ ભ્પ્_10.69.016*

0 શ્રી-નારદ ઉવાચ
નૈવાદ્ભુતં ત્વયિ વિભો ઽખિલ-લોક-નાથે $ મૈત્રી જનેષુ સકલેષુ દમઃ ખલાનામ્ &
નૈવાદ્ભુતં ત્વયિ વિભો ઽખિલ-લોક-નાથે $ મૈત્રી જનેષુ સકલેષુ દમઃ ખલાનામ્ &
નિઃશ્રેયસાય હિ જગત્-સ્થિતિ-રક્ષણાભ્યાં % સ્વૈરાવતાર ઉરુગાય વિદામ સુષ્ઠુ ॥ ભ્પ્_10.69.017* ॥
દૃષ્ટં તવાઙ્ઘ્રિ-યુગલં જનતાપવર્ગં $ બ્રહ્માદિભિર્ હૃદિ વિચિન્ત્યમ્ અગાધ-બોધૈઃ &
દૃષ્ટં તવાઙ્ઘ્રિ-યુગલં જનતાપવર્ગં $ બ્રહ્માદિભિર્ હૃદિ વિચિન્ત્યમ્ અગાધ-બોધૈઃ &
સંસાર-કૂપ-પતિતોત્તરણાવલમ્બં % ધ્યાયંશ્ ચરામ્ય્ અનુગૃહાણ યથા સ્મૃતિઃ સ્યાત્ ॥ ભ્પ્_10.69.018* ॥
તતો ઽન્યદ્ આવિશદ્ ગેહં કૃષ્ણ-પત્ન્યાઃ સ નારદઃ ।
યોગેશ્વરેશ્વરસ્યાઙ્ગ યોગ-માયા-વિવિત્સયા

દીવ્યન્તમ્ અક્ષૈસ્ તત્રાપિ પ્રિયયા ચોદ્ધવેન ચ ।
પૂજિતઃ પરયા ભક્ત્યા પ્રત્યુત્થાનાસનાદિભિઃ

પૃષ્ટશ્ ચાવિદુષેવાસૌ કદાયાતો ભવાન્ ઇતિ ।
ક્રિયતે કિં નુ પૂર્ણાનામ્ અપૂર્ણૈર્ અસ્મદ્-આદિભિઃ

અથાપિ બ્રૂહિ નો બ્રહ્મન્ જન્મૈતચ્ છોભનં કુરુ ।
સ તુ વિસ્મિત ઉત્થાય તૂષ્ણીમ્ અન્યદ્ અગાદ્ ગૃહમ્

તત્રાપ્ય્ અચષ્ટ ગોવિન્દં લાલયન્તં સુતાન્ શિશૂન્ ।
તતો ઽન્યસ્મિન્ ગૃહે ઽપશ્યન્ મજ્જનાય કૃતોદ્યમમ્

જુહ્વન્તં ચ વિતાનાગ્નીન્ યજન્તં પઞ્ચભિર્ મખૈઃ ।
ભોજયન્તં દ્વિજાન્ ક્વાપિ ભુઞ્જાનમ્ અવશેષિતમ્

ક્વાપિ સન્ધ્યામ્ ઉપાસીનં જપન્તં બ્રહ્મ વાગ્-યતમ્ ।
એકત્ર ચાસિ-ચર્માભ્યાં ચરન્તમ્ અસિ-વર્ત્મસુ

અશ્વૈર્ ગજૈ રથૈઃ ક્વાપિ વિચરન્તં ગદાગ્રજમ્ ।
ક્વચિચ્ છયાનં પર્યઙ્કે સ્તૂયમાનં ચ વન્દિભિઃ

મન્ત્રયન્તં ચ કસ્મિંશ્ચિન્ મન્ત્રિભિશ્ ચોદ્ધવાદિભિઃ ।
જલ-ક્રીડા-રતં ક્વાપિ વારમુખ્યાબલાવૃતમ્

કુત્રચિદ્ દ્વિજ-મુખ્યેભ્યો દદતં ગાઃ સ્વ્-અલઙ્કૃતાઃ ।
ઇતિહાસ-પુરાણાનિ શૃણ્વન્તં મઙ્ગલાનિ ચ

હસન્તં હાસ-કથયા કદાચિત્ પ્રિયયા ગૃહે ।
ક્વાપિ ધર્મં સેવમાનમ્ અર્થ-કામૌ ચ કુત્રચિત્

ધ્યાયન્તમ્ એકમ્ આસીનં પુરુષં પ્રકૃતેઃ પરમ્ ।
શુશ્રૂષન્તં ગુરૂન્ ક્વાપિ કામૈર્ ભોગૈઃ સપર્યયા

કુર્વન્તં વિગ્રહં કૈશ્ચિત્ સન્ધિં ચાન્યત્ર કેશવમ્ ।
કુત્રાપિ સહ રામેણ ચિન્તયન્તં સતાં શિવમ્

પુત્રાણાં દુહિતૄણાં ચ કાલે વિધ્ય્-ઉપયાપનમ્ ।
દારૈર્ વરૈસ્ તત્-સદૃશૈઃ કલ્પયન્તં વિભૂતિભિઃ

પ્રસ્થાપનોપનયનૈર્ અપત્યાનાં મહોત્સવાન્ ।
વીક્ષ્ય યોગેશ્વરેશસ્ય યેષાં લોકા વિસિસ્મિરે

યજન્તં સકલાન્ દેવાન્ ક્વાપિ ક્રતુભિર્ ઊર્જિતૈઃ ।
પૂર્તયન્તં ક્વચિદ્ ધર્મં કૂર્પારામ-મઠાદિભિઃ

ચરન્તં મૃગયાં ક્વાપિ હયમ્ આરુહ્ય સૈન્ધવમ્ ।
ઘ્નન્તં તત્ર પશૂન્ મેધ્યાન્ પરીતં યદુ-પુઙ્ગવૈઃ

અવ્યક્ત-લિન્ગં પ્રકૃતિષ્વ્ અન્તઃ-પુર-ગૃહાદિષુ ।
ક્વચિચ્ ચરન્તં યોગેશં તત્-તદ્-ભાવ-બુભુત્સયા

અથોવાચ હૃષીકેશં નારદઃ પ્રહસન્ન્ ઇવ ।
યોગ-માયોદયં વીક્ષ્ય માનુષીમ્ ઈયુષો ગતિમ્

વિદામ યોગ-માયાસ્ તે દુર્દર્શા અપિ માયિનામ્ ।
યોગેશ્વરાત્મન્ નિર્ભાતા ભવત્-પાદ-નિષેવયા

અનુજાનીહિ માં દેવ લોકાંસ્ તે યશસાપ્લુતાન્ ।
પર્યટામિ તવોદ્ગાયન્ લીલા ભુવન-પાવનીઃ

ભ્પ્_10.69.040।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
બ્રહ્મન્ ધન્નસ્ય વક્તાહં કર્તા તદ્-અનુમોદિતા ।
તચ્ છિક્ષયન્ લોકમ્ ઇમમ્ આસ્થિતઃ પુત્ર મા ખિદઃ

ભ્પ્_10.69.041।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્ય્ આચરન્તં સદ્-ધર્માન્ પાવનાન્ ગૃહ-મેધિનામ્ ।
તમ્ એવ સર્વ-ગેહેષુ સન્તમ્ એકં દદર્શ હ

કૃષ્ણસ્યાનન્ત-વીર્યસ્ય યોગ-માયા-મહોદયમ્ ।
મુહુર્ દૃષ્ટ્વા ઋષિર્ અભૂદ્ વિસ્મિતો જાત-કૌતુકઃ

ઇત્ય્ અર્થ-કામ-ધર્મેષુ કૃષ્ણેન શ્રદ્ધિતાત્મના ।
સમ્યક્ સભાજિતઃ પ્રીતસ્ તમ્ એવાનુસ્મરન્ યયૌ

એવં મનુષ્ય-પદવીમ્ અનુવર્તમાનો નારાયણો ઽખિલ-ભવાય ગૃહીત-શક્તિઃ ।
રેમે ઽણ્ગ ષોડશ-સહસ્ર-વરાઙ્ગનાનાં સ-વ્રીડ-સૌહૃદ-નિરીક્ષણ-હાસ-જુષ્ટઃ