ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.66

ભ્પ્_10.66.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
નન્દ-વ્રજં ગતે રામે કરૂષાધિપતિર્ નૃપ ।
વાસુદેવો ઽહમ્ ઇત્ય્ અજ્ઞો દૂતં કૃષ્ણાય પ્રાહિણોત્

ત્વં વાસુદેવો ભગવાન્ અવતીઋનો જગત્-પતિઃ ।
ઇતિ પ્રસ્તોભિતો બાલૈર્ મેન આત્માનમ્ અચ્યુતમ્

દૂતં ચ પ્રાહિણોન્ મન્દઃ કૃષ્ણાયાવ્યક્ત-વર્ત્મને ।
દ્વારકાયાં યથા બાલો નૃપો બાલ-કૃતો ઽબુધઃ

દૂતસ્ તુ દ્વારકામ્ એત્ય સભાયામ્ આસ્થિતં પ્રભુમ્ ।
કૃષ્ણં કમલ-પત્રાક્ષં રાજ-સન્દેશમ્ અબ્રવીત્

વાસુદેવો ઽવતીર્નો ઽહમ્ એક એવ ન ચાપરઃ ।
ભૂતાનામ્ અનુકમ્પાર્થં ત્વં તુ મિથ્યાભિધાં ત્યજ

યાનિ ત્વમ્ અસ્મચ્-ચિહ્નાનિ મૌઢ્યાદ્ બિભર્ષિ સાત્વત ।
ત્યક્ત્વૈહિ માં ત્વં શરણં નો ચેદ્ દેહિ મમાહવમ્

ભ્પ્_10.66.007।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
કત્થનં તદ્ ઉપાકર્ણ્ય પૌણ્ડ્રકસ્યાલ્પ-મેધસઃ ।
ઉગ્રસેનાદયઃ સભ્યા ઉચ્ચકૈર્ જહસુસ્ તદા

ઉવાચ દૂતં ભગવાન્ પરિહાસ-કથામ્ અનુ ।
ઉત્સ્રક્ષ્યે મૂઢ ચિહ્નાનિ યૈસ્ ત્વમ્ એવં વિકત્થસે

મુખં તદ્ અપિધાયાજ્ઞ કઙ્ક-ગૃધ્ર-વટૈર્ વૃતઃ ।
શયિષ્યસે હતસ્ તત્ર ભવિતા શરણં શુનામ્

ઇતિ દૂતસ્ તમ્ આક્ષેપં સ્વામિને સર્વમ્ આહરત્ ।
કૃષ્ણો ઽપિ રથમ્ આસ્થાય કાશીમ્ ઉપજગામ હ

પૌણ્ડ્રકો ઽપિ તદ્-ઉદ્યોગમ્ ઉપલભ્ય મહા-રથઃ ।
અક્ષૌહિણીભ્યાં સંયુક્તો નિશ્ચક્રામ પુરાદ્ દ્રુતમ્

તસ્ય કાશી-પતિર્ મિત્રં પાર્ષ્ણિ-ગ્રાહો ઽન્વયાન્ નૃપ ।
અક્ષૌહિણીભિસ્ તિસૃભિર્ અપશ્યત્ પૌણ્ડ્રકં હરિઃ

શઙ્ખાર્ય્-અસિ-ગદા-શાર્ઙ્ગ- શ્રીવત્સાદ્ય્-ઉપલક્ષિતમ્ ।
બિભ્રાણં કૌસ્તુભ-મણિં વન-માલા-વિભૂષિતમ્

કૌશેય-વાસસી પીતે વસાનં ગરુડ-ધ્વજમ્ ।
અમૂલ્ય-મૌલ્ય્-આભરણં સ્ફુરન્-મકર-કુણ્ડલમ્

દૃષ્ટ્વા તમ્ આત્મનસ્ તુલ્યં વેષં કૃત્રિમમ્ આસ્થિતમ્ ।
યથા નટં રઙ્ગ-ગતં વિજહાસ ભૃશં હરીઃ

શુલૈર્ ગદાભિઃ પરિઘૈઃ શક્ત્ય્-ઋષ્ટિ-પ્રાસ-તોમરૈઃ ।
અસિભિઃ પટ્ટિશૈર્ બાણૈઃ પ્રાહરન્ન્ અરયો હરિમ્

કૃષ્ણસ્ તુ તત્ પૌણ્ડ્રક-કાશિરાજયોર્ $ બલં ગજ-સ્યન્દન-વાજિ-પત્તિ-મત્ &અમ્પ્;
ગદાસિ-ચક્રેષુભિર્ આર્દયદ્ ભૃશં % યથા યુગાન્તે હુત-ભુક્ પૃથક્ પ્રજાઃ ॥ ભ્પ્_10.66.017* ॥
આયોધનં તદ્ રથ-વાજિ-કુઞ્જર- દ્વિપત્-ખરોષ્ટ્રૈર્ અરિણાવખણ્ડિતૈઃ ।
બભૌ ચિતં મોદ-વહં મનસ્વિનામ્ આક્રીડનં ભૂત-પતેર્ ઇવોલ્બણમ્

અથાહ પૌણ્ડ્રકં શૌરિર્ ભો ભો પૌણ્ડ્રક યદ્ ભવાન્ ।
દૂત-વાક્યેન મામ્ આહ તાન્ય્ અસ્ત્રણ્ય્ ઉત્સૃજામિ તે

ત્યાજયિષ્યે ઽભિધાનં મે યત્ ત્વયાજ્ઞ મૃષા ધૃતમ્ ।
વ્રજામિ શરનં તે ઽદ્ય યદિ નેચ્છામિ સંયુગમ્

ઇતિ ક્ષિપ્ત્વા શિતૈર્ બાણૈર્ વિરથી-કૃત્ય પૌણ્ડ્રકમ્ ।
શિરો ઽવૃશ્ચદ્ રથાઙ્ગેન વજ્રેણેન્દ્રો યથા ગિરેઃ

તથા કાશી-પતેઃ કાયાચ્ છિર ઉત્કૃત્ય પત્રિભિઃ ।
ન્યપાતયત્ કાશી-પુર્યાં પદ્મ-કોશમ્ ઇવાનિલઃ

એવં મત્સરિણમ્ હત્વા પૌણ્ડ્રકં સ-સખં હરિઃ ।
દ્વારકામ્ આવિશત્ સિદ્ધૈર્ ગીયમાન-કથામૃતઃ

સ નિત્યં ભગવદ્-ધ્યાન- પ્રધ્વસ્તાખિલ-બન્ધનઃ ।
બિભ્રાણશ્ ચ હરે રાજન્ સ્વરૂપં તન્-મયો ઽભવત્

શિરઃ પતિતમ્ આલોક્ય રાજ-દ્વારે સ-કુણ્ડલમ્ ।
કિમ્ ઇદં કસ્ય વા વક્ત્રમ્ ઇતિ સંશિશિરે જનાઃ

રાજ્ઞઃ કાશી-પતેર્ જ્ઞાત્વા મહિષ્યઃ પુત્ર-બાન્ધવાઃ ।
પૌરાશ્ ચ હા હતા રાજન્ નાથ નાથેતિ પ્રારુદન્

સુદક્ષિણસ્ તસ્ય સુતઃ કૃત્વા સંસ્થા-વિધિં પતેઃ ।
નિહત્ય પિતૃ-હન્તારં યાસ્યામ્ય્ અપચિતિં પિતુઃ

ઇત્ય્ આત્મનાભિસન્ધાય સોપાધ્યાયો મહેશ્વરમ્ ।
સુ-દક્ષિણો ઽર્ચયામ્ આસ પરમેણ સમાધિના

પ્રીતો ઽવિમુક્તે ભગવાંસ્ તસ્મૈ વરમ્ અદાદ્ વિભુઃ ।
પિતૃ-હન્તૃ-વધોપાયં સ વવ્રે વરમ્ ઈપ્સિતમ્

દક્ષિણાગ્નિં પરિચર બ્રાહ્મણૈઃ સમમ્ ઋત્વિજમ્ ।
અભિચાર-વિધાનેન સ ચાગ્નિઃ પ્રમથૈર્ વૃતઃ

સાધયિષ્યતિ સઙ્કલ્પમ્ અબ્રહ્મણ્યે પ્રયોજિતઃ ।
ઇત્ય્ આદિષ્ટસ્ તથા ચક્રે કૃષ્ણાયાભિચરન્ વ્રતી

તતો ઽગ્નિર્ ઉત્થિતઃ કુણ્ડાન્ મૂર્તિમાન્ અતિ-ભીષણઃ ।
તપ્ત-તામ્ર-શિખા-શ્મશ્રુર્ અઙ્ગારોદ્ગારિ-લોચનઃ

દંષ્ટ્રોગ્ર-ભ્રુ-કુટી-દણ્ડ- કઠોરાસ્યઃ સ્વ-જિહ્વયા ।
આલિહન્ સૃક્વણી નગ્નો વિધુન્વંસ્ ત્રિ-શિખં જ્વલત્

પદ્ભ્યાં તાલ-પ્રમાણાભ્યાં કમ્પયન્ન્ અવની-તલમ્ ।
સો ઽભ્યધાવદ્ વૃતો ભૂતૈર્ દ્વારકાં પ્રદહન્ દિશઃ

તમ્ આભિચાર-દહનમ્ આયાન્તં દ્વારકૌકસઃ ।
વિલોક્ય તત્રસુઃ સર્વે વન-દાહે મૃગા યથા

અક્ષૈઃ સભાયાં ક્રીડન્તં ભગવન્તં ભયાતુરાઃ ।
ત્રાહિ ત્રાહિ ત્રિ-લોકેશ વહ્નેઃ પ્રદહતઃ પુરમ્

શ્રુત્વા તજ્ જન-વૈક્લવ્યં દૃષ્ટ્વા સ્વાનાં ચ સાધ્વસમ્ ।
શરણ્યઃ સમ્પ્રહસ્યાહ મા ભૈષ્ટેત્ય્ અવિતાસ્મ્ય્ અહમ્

સર્વસ્યાન્તર્-બહિઃ-સાક્ષી કૃત્યાં માહેશ્વરીં વિભુઃ ।
વિજ્ઞાય તદ્-વિઘાતાર્થં પાર્શ્વ-સ્થં ચક્રમ્ આદિશત્

તત્ સૂર્ય-કોટિ-પ્રતિમં સુદર્શનં જાજ્વલ્યમાનં પ્રલયાનલ-પ્રભમ્ ।
સ્વ-તેજસા ખં કકુભો ઽથ રોદસી ચક્રં મુકુન્દાસ્ત્રં અથાગ્નિમ્ આર્દયત્

કૃત્યાનલઃ પ્રતિહતઃ સ રથાન્ગ-પાણેર્ $ અસ્ત્રૌજસા સ નૃપ ભગ્ન-મુખો નિવૃત્તઃ &અમ્પ્;
વારાણસીં પરિસમેત્ય સુદક્ષિણં તં % સર્ત્વિગ્-જનં સમદહત્ સ્વ-કૃતો ઽભિચારઃ ॥ ભ્પ્_10.66.040* ॥
ચક્રં ચ વિષ્ણોસ્ તદ્-અનુપ્રવિષ્ટં વારાનસીં સાટ્ટ-સભાલયાપણામ્ ।
સ-ગોપુરાટ્ટાલક-કોષ્ઠ-સઙ્કુલાં સ-કોશ-હસ્ત્ય્-અશ્વ-રથાન્ન-શાલિનીમ્

દગ્ધ્વા વારાણસીં સર્વાં વિષ્ણોશ્ ચક્રં સુદર્શનમ્ ।
ભૂયઃ પાર્શ્વમ્ ઉપાતિષ્ઠત્ કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટ-કર્મણઃ

ય એનં શ્રાવયેન્ મર્ત્ય ઉત્તમઃ-શ્લોક-વિક્રમમ્ ।
સમાહિતો વા શૃણુયાત્ સર્વ-પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે