ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.58

યસ્ ત્વ્ એતદ્ ભગવત ઈશ્વરસ્ય વિષ્ણોર્ $ વીર્યાઢ્યં વૃજિન-હરં સુ-મઙ્ગલં ચ &અમ્પ્;
આખ્યાનં પઠતિ શૃણોત્ય્ અનુસ્મરેદ્ વા % દુષ્કીર્તિં દુરિતમ્ અપોહ્ય યાતિ શાન્તિમ્ ॥ ભ્પ્_10.57.042*
0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એકદા પાણ્ડવાન્ દ્રષ્ટું પ્રતીતાન્ પુરુષોત્તમઃ ।
ઇન્દ્રપ્રસ્થં ગતઃ શૃઈમાન્ યુયુધાનાદિભિર્ વૃતઃ

દૃષ્ટ્વા તમ્ આગતં પાર્થા મુકુન્દમ્ અખિલેશ્વરમ્ ।
ઉત્તસ્થુર્ યુગપદ્ વીરાઃ પ્રાણા મુખ્યમ્ ઇવાગતમ્

પરિષ્વજ્યાચ્યુતં વીરા અઙ્ગ-સઙ્ગ-હતૈનસઃ ।
સાનુરાગ-સ્મિતં વક્ત્રં વીક્ષ્ય તસ્ય મુદં યયુઃ

યુધિષ્ઠિરસ્ય ભીમસ્ય કૃત્વા પાદાભિવન્દનમ્ ।
ફાલ્ગુનં પરિરભ્યાથ યમાભ્યાં ચાભિવન્દિતઃ

પરમાસન આસીનં કૃષ્ણા કૃષ્ણમ્ અનિન્દિતા ।
નવોઢા વ્રીડિતા કિઞ્ચિચ્ છનૈર્ એત્યાભ્યવન્દત

તથૈવ સાત્યકિઃ પાર્થૈઃ પૂજિતશ્ ચાભિવન્દિતઃ ।
નિષસાદાસને ઽન્યે ચ પૂજિતાઃ પર્યુપાસત

પૃથામ્ સમાગત્ય કૃતાભિવાદનસ્ તયાતિ-હાર્દાર્દ્ર-દૃશાભિરમ્ભિતઃ ।
આપૃષ્ટવાંસ્ તાં કુશલં સહ-સ્નુષાં પિતૃ-ષ્વસારમ્ પરિપૃષ્ટ-બાન્ધવઃ

તમ્ આહ પ્રેમ-વૈક્લવ્ય- રુદ્ધ-કણ્ઠાશ્રુ-લોચના ।
સ્મરન્તી તાન્ બહૂન્ ક્લેશાન્ ક્લેશાપાયાત્મ-દર્શનમ્

તદૈવ કુશલં નો ઽભૂત્ સ-નાથાસ્ તે કૃતા વયમ્ ।
જ્ઞતીન્ નઃ સ્મરતા કૃષ્ણ ભ્રાતા મે પ્રેષિતસ્ ત્વયા

ન તે ઽસ્તિ સ્વ-પર-ભ્રાન્તિર્ વિશ્વસ્ય સુહૃદ્-આત્મનઃ ।
તથાપિ સ્મરતાં શશ્વત્ ક્લેશાન્ હંસિ હૃદિ સ્થિતઃ

ભ્પ્_10.58.011।0 યુધિષ્ઠિર ઉવાચ
કિં ન આચરિતં શ્રેયો ન વેદાહમ્ અધીશ્વર ।
યોગેશ્વરાણાં દુર્દર્શો યન્ નો દૃષ્ટઃ કુ-મેધસામ્

ઇતિ વૈ વાર્ષિકાન્ માસાન્ રાજ્ઞા સો ઽભ્યર્થિતઃ સુખમ્ ।
જનયન્ નયનાનન્દમ્ ઇન્દ્રપ્રસ્થૌકસાં વિભુઃ

એકદા રથમ્ આરુહ્ય વિજયો વાનર-ધ્વજમ્ ।
ગાણ્ડીવં ધનુર્ આદાય તૂણૌ ચાક્ષય-સાયકૌ

સાકં કૃષ્ણેન સન્નદ્ધો વિહર્તું વિપિનં મહત્ ।
બહુ-વ્યાલ-મૃગાકીર્ણં પ્રાવિશત્ પર-વીર-હા

તત્રાવિધ્યચ્ છરૈર્ વ્યાઘ્રાન્ શૂકરાન્ મહિષાન્ રુરૂન્ ।
શરભાન્ ગવયાન્ ખડ્ગાન્ હરિણાન્ શશ-શલ્લકાન્

તાન્ નિન્યુઃ કિઙ્કરા રાજ્ઞે મેધ્યાન્ પર્વણ્ય્ ઉપાગતે ।
તૃટ્-પરીતઃ પરિશ્રાન્તો બિભત્સુર્ યમુનામ્ અગાત્

તત્રોપસ્પૃશ્ય વિશદં પીત્વા વારિ મહા-રથૌ ।
કૃષ્ણૌ દદૃશતુઃ કન્યાં ચરન્તીં ચારુ-દર્શનામ્

તામ્ આસાદ્ય વરારોહાં સુ-દ્વિજાં રુચિરાનનામ્ ।
પપ્રચ્છ પ્રેષિતઃ સખ્યા ફાલ્ગુનઃ પ્રમદોત્તમામ્

કા ત્વં કસ્યાસિ સુ-શ્રોણિ કુતો વા કિં ચિકીર્ષસિ ।
મન્યે ત્વાં પતિમ્ ઇચ્છન્તીં સર્વં કથય શોભને

ભ્પ્_10.58.020।0 શ્રી-કાલિન્દ્ય્ ઉવાચ
અહં દેવસ્ય સવિતુર્ દુહિતા પતિમ્ ઇચ્છતી ।
વિષ્ણું વરેણ્યં વર-દં તપઃ પરમમ્ આસ્થિતઃ

નાન્યં પતિં વૃણે વીર તમ્ ઋતે શ્રી-નિકેતનમ્ ।
તુષ્યતાં મે સ ભગવાન્ મુકુન્દો ઽનાથ-સંશ્રયઃ

કાલિન્દીતિ સમાખ્યાતા વસામિ યમુના-જલે ।
નિર્મિતે ભવને પિત્રા યાવદ્ અચ્યુત-દર્શનમ્

તથાવદદ્ ગુડાકેશો વાસુદેવાય સો ઽપિ તામ્ ।
રથમ્ આરોપ્ય તદ્-વિદ્વાન્ ધર્મ-રાજમ્ ઉપાગમત્

યદૈવ કૃષ્ણઃ સન્દિષ્ટઃ પાર્થાનાં પરમાદ્બુતમ્ ।
કારયામ્ આસ નગરં વિચિત્રં વિશ્વકર્મણા

ભગવાંસ્ તત્ર નિવસન્ સ્વાનાં પ્રિય-ચિકીર્ષયા ।
અગ્નયે ખાણ્ડવં દાતુમ્ અર્જુનસ્યાસ સારથિઃ

સો ઽગ્નિસ્ તુષ્ટો ધનુર્ અદાદ્ ધયાન્ શ્વેતાન્ રથં નૃપ ।
અર્જુનાયાક્ષયૌ તૂણૌ વર્મ ચાભેદ્યમ્ અસ્ત્રિભિઃ

મયશ્ ચ મોચિતો વહ્નેઃ સભાં સખ્ય ઉપાહરત્ ।
યસ્મિન્ દુર્યોધનસ્યાસીજ્ જલ-સ્થલ-દૃશિ-ભ્રમઃ

સ તેન સમનુજ્ઞાતઃ સુહૃદ્ભિશ્ ચાનુમોદિતઃ ।
આયયૌ દ્વારકાં ભૂયઃ સાત્યકિ-પ્રમખૈર્ વૃતઃ

અથોપયેમે કાલિન્દીં સુ-પુણ્ય-ર્ત્વ્-ઋક્ષ ઊર્જિતે ।
વિતન્વન્ પરમાનન્દં સ્વાનાં પરમ-મઙ્ગલઃ

વિન્દ્યાનુવિન્દ્યાવ્ આવન્ત્યૌ દુર્યોધન-વશાનુગૌ ।
સ્વયં-વરે સ્વ-ભગિનીં કૃષ્ણે સક્તાં ન્યષેધતામ્

રાજાધિદેવ્યાસ્ તનયાં મિત્રવિન્દાં પિતૃ-ષ્વસુઃ ।
પ્રસહ્ય હૃતવાન્ કૃષ્ણો રાજન્ રાજ્ઞાં પ્રપશ્યતામ્

નગ્નજિન્ નામ કૌશલ્ય આસીદ્ રાજાતિ-ધાર્મિકઃ ।
તસ્ય સત્યાભવત્ કન્યા દેવી નાગ્નજિતી નૃપ

ન તાં શેકુર્ નૃપા વોઢુમ્ અજિત્વા સપ્ત-ગો-વૃષાન્ ।
તીક્ષ્ણ-શૃઙ્ગાન્ સુ-દુર્ધર્ષાન્ વીર્ય-ગન્ધાસહાન્ ખલાન્

તાં શ્રુત્વા વૃષ-જિલ્-લભ્યાં ભગવાન્ સાત્વતાં પતિઃ ।
જગામ કૌશલ્ય-પુરં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ

સ કોશલ-પતિઃ પ્રીતઃ પ્રત્યુત્થાનાસનાદિભિઃ ।
અર્હણેનાપિ ગુરુણા પૂજયન્ પ્રતિનન્દિતઃ

વરં વિલોક્યાભિમતં સમાગતં નરેન્દ્ર-કન્યા ચકમે રમા-પતિમ્ ।
ભૂયાદ્ અયં મે પતિર્ આશિષો ઽનલઃ કરોતુ સત્યા યદિ મે ધૃતો વ્રતઃ

યત્-પાદ-પઙ્કજ-રજઃ શિરસા બિભર્તિ $ શૃઈર્ અબ્ય-જઃ સ-ગિરિશઃ સહ લોક-પાલૈઃ &અમ્પ્;
લીલા-તનુઃ સ્વ-કૃત-સેતુ-પરીપ્સયા યઃ % કાલે ઽદધત્ સ ભગવાન્ મમ કેન તુષ્યેત્ ॥ ભ્પ્_10.58.037* ॥
અર્ચિતં પુનર્ ઇત્ય્ આહ નારાયણ જગત્-પતે ।
આત્માનન્દેન પૂર્ણસ્ય કરવાણિ કિમ્ અલ્પકઃ

ભ્પ્_10.58.039।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
તમ્ આહ ભગવાન્ હૃષ્ટઃ કૃતાસન-પરિગ્રહઃ ।
મેઘ-ગમ્ભીરયા વાચા સ-સ્મિતં કુરુ-નન્દન

ભ્પ્_10.58.040।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
નરેન્દ્ર યાચ્ઞા કવિભિર્ વિગર્હિતા રાજન્ય-બન્ધોર્ નિજ-ધર્મ-વર્તિનઃ ।
તથાપિ યાચે તવ સૌહૃદેચ્છયા કન્યાં ત્વદીયાં ન હિ શુલ્ક-દા વયમ્

ભ્પ્_10.58.041।0 શ્રી-રાજોવાચ
કો ઽન્યસ્ તે ઽભ્યધિકો નાથ કન્યા-વર ઇહેપ્સિતઃ ।
ગુણૈક-ધામ્નો યસ્યાઙ્ગે શ્રીર્ વસત્ય્ અનપાયિની

કિન્ત્વ્ અસ્માભિઃ કૃતઃ પૂર્વં સમયઃ સાત્વતર્ષભ ।
પુંસાં વીર્ય-પરીક્ષાર્થં કન્યા-વર-પરીપ્સયા

સપ્તૈતે ગો-વૃષા વીર દુર્દાન્તા દુરવગ્રહાઃ ।
એતૈર્ ભગ્નાઃ સુ-બહવો ભિન્ન-ગાત્રા નૃપાત્મજાઃ

યદ્ ઇમે નિગૃહીતાઃ સ્યુસ્ ત્વયૈવ યદુ-નન્દન ।
વરો ભવાન્ અભિમતો દુહિતુર્ મે શ્રિયઃ-પતે

એવં સમયમ્ આકર્ણ્ય બદ્ધ્વા પરિકરં પ્રભુઃ ।
આત્માનં સપ્તધા કૃત્વા ન્યગૃહ્ણાલ્ લીલયૈવ તાન્

બદ્ધ્વા તાન્ દામભિઃ શૌરિર્ ભગ્ન-દર્પાન્ હતૌજસઃ ।
વ્યકર્સલ્ લીલયા બદ્ધાન્ બાલો દારુ-મયાન્ યથા

તતઃ પ્રીતઃ સુતાં રાજા દદૌ કૃષ્ણાય વિસ્મિતઃ ।
તાં પ્રત્યગૃહ્ણાદ્ ભગવાન્ વિધિ-વત્ સદૃશીં પ્રભુઃ

રાજ-પત્ન્યશ્ ચ દુહિતુઃ કૃષ્ણં લબ્ધ્વા પ્રિયં પતિમ્ ।
લેભિરે પરમાનન્દં જાતશ્ ચ પરમોત્સવઃ

શઙ્ખ-ભેર્ય્-આનકા નેદુર્ ગીત-વાદ્ય-દ્વિજાશિષઃ ।
નરા નાર્યઃ પ્રમુદિતાઃ સુવાસઃ-સ્રગ્-અલઙ્કૃતાઃ

દશ-ધેનુ-સહસ્રાણિ પારિબર્હમ્ અદાદ્ વિભુઃ ।
યુવતીનાં ત્રિ-સાહસ્રં નિષ્ક-ગ્રીવ-સુવાસસમ્

નવ-નાગ-સહસ્રાણિ નાગાચ્ છત-ગુણાન્ રથાન્ ।
રથાચ્ છત-ગુણાન્ અશ્વાન્ અશ્વાચ્ છત-ગુણાન્ નરાન્

દમ્પતી રથમ્ આરોપ્ય મહત્યા સેનયા વૃતૌ ।
સ્નેહ-પ્રક્લિન્ન-હૃદયો યાપયામ્ આસ કોશલઃ

શ્રુત્વૈતદ્ રુરુધુર્ ભૂપા નયન્તં પથિ કન્યકામ્ ।
ભગ્ન-વીર્યાઃ સુ-દુર્મર્ષા યદુભિર્ ગો-વૃષૈઃ પુરા

તાન્ અસ્યતઃ શર-વ્રાતાન્ બન્ધુ-પ્રિય-કૃદ્ અર્જુનઃ ।
ગાણ્ડીવી કાલયામ્ આસ સિંહઃ ક્ષુદ્ર-મૃગાન્ ઇવ

પારિબર્હમ્ ઉપાગૃહ્ય દ્વારકામ્ એત્ય સત્યયા ।
રેમે યદૂનામ્ ઋષભો ભગવાન્ દેવકી-સુતઃ

શ્રુતકીર્તેઃ સુતાં ભદ્રાં ઉપયેમે પિતૃ-ષ્વસુઃ ।
કૈકેયીં ભ્રાતૃભિર્ દત્તાં કૃષ્ણઃ સન્તર્દનાદિભિઃ

સુતાં ચ મદ્રાધિપતેર્ લક્ષ્મણાં લક્ષણૈર્ યતામ્ ।
સ્વયં-વરે જહારૈકઃ સ સુપર્ણઃ સુધામ્ ઇવ

અન્યાશ્ ચૈવં-વિધા ભાર્યાઃ કૃષ્ણસ્યાસન્ સહસ્રશઃ ।
ભૌમં હત્વા તન્-નિરોધાદ્ આહૃતાશ્ ચારુ-દર્શનાઃ