ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.24

ભ્પ્_10.24.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ભગવાન્ અપિ તત્રૈવ બલદેવેન સંયુતઃ ।
અપશ્યન્ નિવસન્ ગોપાન્ ઇન્દ્ર-યાગ-કૃતોદ્યમાન્

તદ્-અભિજ્ઞો ઽપિ ભગવાન્ સર્વાત્મા સર્વ-દર્શનઃ ।
પ્રશ્રયાવનતો ઽપૃચ્છદ્ વૃદ્ધાન્ નન્દ-પુરોગમાન્

કથ્યતાં મે પિતઃ કો ઽયં સમ્ભ્રમો વ ઉપાગતઃ ।
કિં ફલં કસ્ય વોદ્દેશઃ કેન વા સાધ્યતે મખઃ

એતદ્ બ્રૂહિ મહાન્ કામો મહ્યં શુશ્રૂષવે પિતઃ ।
ન હિ ગોપ્યં હિ સધૂનાં કૃત્યં સર્વાત્મનામ્ ઇહ

અસ્ત્ય્ અસ્વ-પર-દૃષ્ટીનામ્ અમિત્રોદાસ્ત-વિદ્વિષામ્ ।
ઉદાસીનો ઽરિ-વદ્ વર્જ્ય આત્મ-વત્ સુહૃદ્ ઉચ્યતે

જ્ઞત્વાજ્ઞાત્વા ચ કર્માણિ જનો ઽયમ્ અનુતિષ્ઠતિ ।
વિદુષઃ કર્મ-સિદ્ધિઃ સ્યાદ્ યથા નાવિદુષો ભવેત્

તત્ર તાવત્ ક્રિયા-યોગો ભવતાં કિં વિચારિતઃ ।
અથ વા લૌકિકસ્ તન્ મે પૃચ્છતઃ સાધુ ભણ્યતામ્

ભ્પ્_10.24.008।0 શ્રી-નન્દ ઉવાચ
પર્જન્યો ભગવાન્ ઇન્દ્રો મેઘાસ્ તસ્યાત્મ-મૂર્તયઃ ।
તે ઽભિવર્ષન્તિ ભૂતાનાં પ્રીણનં જીવનં પયઃ

તં તાત વયમ્ અન્યે ચ વાર્મુચાં પતિમ્ ઈશ્વરમ્ ।
દ્રવ્યૈસ્ તદ્-રેતસા સિદ્ધૈર્ યજન્તે ક્રતુભિર્ નરાઃ

તચ્-છેષેણોપજીવન્તિ ત્રિ-વર્ગ-ફલ-હેતવે ।
પુંસાં પુરુષ-કારાણાં પર્જન્યઃ ફલ-ભાવનઃ

ય એનં વિસૃજેદ્ ધર્મં પરમ્પર્યાગતં નરઃ ।
કામાદ્ દ્વેષાદ્ ભયાલ્ લોભાત્ સ વૈ નાપ્નોતિ શોભનમ્

ભ્પ્_10.24.012।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
વચો નિશમ્ય નન્દસ્ય તથાન્યેષાં વ્રજૌકસામ્ ।
ઇન્દ્રાય મન્યું જનયન્ પિતરં પ્રાહ કેશવઃ

ભ્પ્_10.24.013।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
કર્મણા જાયતે જન્તુઃ કર્મણૈવ પ્રલીયતે ।
સુખં દુઃખં ભયં ક્ષેમં કર્મણૈવાભિપદ્યતે

અસ્તિ ચેદ્ ઈશ્વરઃ કશ્ચિત્ ફલ-રૂપ્ય્ અન્ય-કર્મણામ્ ।
કર્તારં ભજતે સો ઽપિ ન હ્ય્ અકર્તુઃ પ્રભુર્ હિ સઃ

કિમ્ ઇન્દ્રેણેહ ભૂતાનાં સ્વ-સ્વ-કર્માનુવર્તિનામ્ ।
અનીશેનાન્યથા કર્તું સ્વભાવ-વિહિતં નૃણામ્

સ્વભાવ-તન્ત્રો હિ જનઃ સ્વભાવમ્ અનુવર્તતે ।
સ્વભાવ-સ્થમ્ ઇદં સર્વં સ-દેવાસુર-માનુષમ્

દેહાન્ ઉચ્ચાવચાઞ્ જન્તુઃ પ્રાપ્યોત્સૃજતિ કર્મણા ।
શત્રુર્ મિત્રમ્ ઉદાસીનઃ કર્મૈવ ગુરુર્ ઈશ્વરઃ

તસ્માત્ સમ્પૂજયેત્ કર્મ સ્વભાવ-સ્થઃ સ્વ-કર્મ-કૃત્ ।
અન્જસા યેન વર્તેત તદ્ એવાસ્ય હિ દૈવતમ્

આજીવ્યૈકતરં ભાવં યસ્ ત્વ્ અન્યમ્ ઉપજીવતિ ।
ન તસ્માદ્ વિન્દતે ક્ષેમં જારાન્ નાર્ય્ અસતી યથા

વર્તેત બ્રહ્મણા વિપ્રો રાજન્યો રક્ષયા ભુવઃ ।
વૈશ્યસ્ તુ વાર્તયા જીવેચ્ છૂદ્રસ્ તુ દ્વિજ-સેવયા

કૃષિ-વાણિજ્ય-ગો-રક્ષા કુસીદં તૂર્યમ્ ઉચ્યતે ।
વાર્તા ચતુર્-વિધા તત્ર વયં ગો-વૃત્તયો ઽનિશમ્

સત્ત્વં રજસ્ તમ ઇતિ સ્થિત્ય્-ઉત્પત્ત્ય્-અન્ત-હેતવઃ ।
રજસોત્પદ્યતે વિશ્વમ્ અન્યોન્યં વિવિધં જગત્

રજસા ચોદિતા મેઘા વર્ષન્ત્ય્ અમ્બૂનિ સર્વતઃ ।
પ્રજાસ્ તૈર્ એવ સિધ્યન્તિ મહેન્દ્રઃ કિં કરિષ્યતિ

ન નઃ પુરોજનપદા ન ગ્રામા ન ગૃહા વયમ્ ।
વનૌકસસ્ તાત નિત્યં વન-શૈલ-નિવાસિનઃ

તસ્માદ્ ગવાં બ્રાહ્મણાનામ્ અદ્રેશ્ ચારભ્યતાં મખઃ ।
ય ઇન્દ્ર-યાગ-સમ્ભારાસ્ તૈર્ અયં સાધ્યતાં મખઃ

પચ્યન્તાં વિવિધાઃ પાકાઃ સૂપાન્તાઃ પાયસાદયઃ ।
સંયાવાપૂપ-શષ્કુલ્યઃ સર્વ-દોહશ્ ચ ગૃહ્યતામ્

હૂયન્તામ્ અગ્નયઃ સમ્યગ્ બ્રાહ્મણૈર્ બ્રહ્મ-વાદિભિઃ ।
અન્નં બહુ-ગુણં તેભ્યો દેયં વો ધેનુ-દક્ષિણાઃ

અન્યેભ્યશ્ ચાશ્વ-ચાણ્ડાલ- પતિતેભ્યો યથાર્હતઃ ।
યવસં ચ ગવાં દત્ત્વા ગિરયે દીયતાં બલિઃ

સ્વ્-અલઙ્કૃતા ભુક્તવન્તઃ સ્વ્-અનુલિપ્તાઃ સુ-વાસસઃ ।
પ્રદક્ષિણાં ચ કુરુત ગો-વિપ્રાનલ-પર્વતાન્

એતન્ મમ મતં તાત ક્રિયતાં યદિ રોચતે ।
અયં ગો-બ્રાહ્મણાદ્રીણાં મહ્યં ચ દયિતો મખઃ

ભ્પ્_10.24.031।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
કાલાત્મના ભગવતા શક્ર-દર્પ-જિઘાંસયા ।
પ્રોક્તં નિશમ્ય નન્દાદ્યાઃ સાધ્વ્ અગૃહ્ણન્ત તદ્-વચઃ

તથા ચ વ્યદધુઃ સર્વં યથાહ મધુસૂદનઃ ।
વાચયિત્વા સ્વસ્ત્ય્-અયનં તદ્-દ્રવ્યેણ ગિરિ-દ્વિજાન્

ઉપહૃત્ય બલીન્ સમ્યગ્ આદૃતા યવસં ગવામ્ ।
ગો-ધનાનિ પુરસ્કૃત્ય ગિરિં ચક્રુઃ પ્રદક્ષિણમ્

અનાંસ્ય્ અનડુદ્-યુક્તાનિ તે ચારુહ્ય સ્વ્-અલઙ્કૃતાઃ ।
ગોપ્યશ્ ચ કૃષ્ણ-વીર્યાણિ ગાયન્ત્યઃ સ-દ્વિજાશિષઃ

કૃષ્ણસ્ ત્વ્ અન્યતમં રૂપં ગોપ-વિશ્રમ્ભણં ગતઃ ।
શૈલો ઽસ્મીતિ બ્રુવન્ ભૂરિ બલિમ્ આદદ્ બૃહદ્-વપુઃ

તસ્મૈ નમો વ્રજ-જનૈઃ સહ ચક્ર આત્મનાત્મને ।
અહો પશ્યત શૈલો ઽસૌ રૂપી નો ઽનુગ્રહં વ્યધાત્

એષો ઽવજાનતો મર્ત્યાન્ કામ-રૂપી વનૌકસઃ ।
હન્તિ હ્ય્ અસ્મૈ નમસ્યામઃ શર્મણે આત્મનો ગવામ્

ઇત્ય્ અદ્રિ-ગો-દ્વિજ-મખં વાસુદેવ-પ્રચોદિતાઃ ।
યથા વિધાય તે ગોપા સહ-કૃષ્ણા વ્રજં યયુઃ