ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.22

ભ્પ્_10.22.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
હેમન્તે પ્રથમે માસિ નન્દ-વ્રજ-કમારિકાઃ ।
ચેરુર્ હવિષ્યં ભુઞ્જાનાઃ કાત્યાયન્ય્-અર્ચન-વ્રતમ્

આપ્લુત્યામ્ભસિ કાલિન્દ્યા જલાન્તે ચોદિતે ઽરુણે ।
કૃત્વા પ્રતિકૃતિં દેવીમ્ આનર્ચુર્ નૃપ સૈકતીમ્

ગન્ધૈર્ માલ્યૈઃ સુરભિભિર્ બલિભિર્ ધૂપ-દીપકૈઃ ।
ઉચ્ચાવચૈશ્ ચોપહારૈઃ પ્રવાલ-ફલ-તણ્ડુલૈઃ

કાત્યાયનિ મહા-માયે મહા-યોગિન્ય્ અધીશ્વરિ ।
નન્દ-ગોપ-સુતં દેવિ પતિં મે કુરુ તે નમઃ ।
ઇતિ મન્ત્રં જપન્ત્યસ્ તાઃ પૂજાં ચક્રુઃ કમારિકાઃ

એવં માસં વ્રતં ચેરુઃ કુમાર્યઃ કૃષ્ણ-ચેતસઃ ।
ભદ્રકાલીં સમાનર્ચુર્ ભૂયાન્ નન્દ-સુતઃ પતિઃ

ઊષસ્ય્ ઉત્થાય ગોત્રૈઃ સ્વૈર્ અન્યોન્યાબદ્ધ-બાહવઃ ।
કૃષ્ણમ્ ઉચ્ચૈર્ જગુર્ યાન્ત્યઃ કાલિન્દ્યાં સ્નાતુમ્ અન્વહમ્

નદ્યાઃ કદાચિદ્ આગત્ય તીરે નિક્ષિપ્ય પૂર્વ-વત્ ।
વાસાંસિ કૃષ્ણં ગાયન્ત્યો વિજહ્રુઃ સલિલે મુદા

ભગવાંસ્ તદ્ અભિપ્રેત્ય કૃષ્નો યોગેશ્વરેશ્વરઃ ।
વયસ્યૈર્ આવૃતસ્ તત્ર ગતસ્ તત્-કર્મ-સિદ્ધયે

તાસાં વાસાંસ્ય્ ઉપાદાય નીપમ્ આરુહ્ય સત્વરઃ ।
હસદ્ભિઃ પ્રહસન્ બાલૈઃ પરિહાસમ્ ઉવાચ હ

અત્રાગત્યાબલાઃ કામં સ્વં સ્વં વાસઃ પ્રગૃહ્યતામ્ ।
સત્યં બ્રવાણિ નો નર્મ યદ્ યૂયં વ્રત-કર્શિતાઃ

ન મયોદિત-પૂર્વં વા અનૃતં તદ્ ઇમે વિદુઃ ।
એકૈકશઃ પ્રતીચ્છધ્વં સહૈવેતિ સુ-મધ્યમાઃ

તસ્ય તત્ ક્ષ્વેલિતં દૃષ્ટ્વા ગોપ્યઃ પ્રેમ-પરિપ્લુતાઃ ।
વ્રીડિતાઃ પ્રેક્ષ્ય ચાન્યોન્યં જાત-હાસા ન નિર્યયુઃ

એવં બ્રુવતિ ગોવિન્દે નર્મણાક્ષિપ્ત-ચેતસઃ ।
આ-કણ્ઠ-મગ્નાઃ શીતોદે વેપમાનાસ્ તમ્ અબ્રુવન્

માનયં ભોઃ કૃથાસ્ ત્વાં તુ નન્દ-ગોપ-સુતં પ્રિયમ્ ।
જાનીમો ઽઙ્ગ વ્રજ-શ્લાઘ્યં દેહિ વાસાંસિ વેપિતાઃ

શ્યામસુન્દર તે દાસ્યઃ કરવામ તવોદિતમ્ ।
દેહિ વાસાંસિ ધર્મ-જ્ઞ નો ચેદ્ રાજ્ઞે બ્રુવામ હે

ભ્પ્_10.22.016।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
ભવત્યો યદિ મે દાસ્યો મયોક્તં વા કરિષ્યથ ।
અત્રાગત્ય સ્વ-વાસાંસિ પ્રતીચ્છત શુચિ-સ્મિતાઃ ।
નો ચેન્ નાહં પ્રદાસ્યે કિં ક્રુદ્ધો રાજા કરિષ્યતિ

તતો જલાશયાત્ સર્વા દારિકાઃ શીત-વેપિતાઃ ।
પાણિભ્યાં યોનિમ્ આચ્છાદ્ય પ્રોત્તેરુઃ શીત-કર્શિતાઃ

ભગવાન્ આહતા વીક્ષ્ય શુદ્ધ -ભાવ-પ્રસાદિતઃ ।
સ્કન્ધે નિધાય વાસાંસિ પ્રીતઃ પ્રોવાચ સ-સ્મિતમ્

યૂયં વિવસ્ત્રા યદ્ અપો ધૃત-વ્રતા વ્યગાહતૈતત્ તદ્ ઉ દેવ-હેલનમ્ ।
બદ્ધ્વાઞ્જલિં મૂર્ધ્ન્ય્ અપનુત્તયે ઽંહસઃ કૃત્વા નમો ઽધો-વસનં પ્રગૃહ્યતામ્

ઇત્ય્ અચ્યુતેનાભિહિતં વ્રજાબલા મત્વા વિવસ્ત્રાપ્લવનં વ્રત-ચ્યુતિમ્ ।
તત્-પૂર્તિ-કામાસ્ તદ્-અશેષ-કર્મણાં સાક્ષાત્-કૃતં નેમુર્ અવદ્ય-મૃગ્ યતઃ

તાસ્ તથાવનતા દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ દેવકી-સુતઃ ।
વાસાંસિ તાભ્યઃ પ્રાયચ્છત્ કરુણસ્ તેન તોષિતઃ

દૃઢં પ્રલબ્ધાસ્ ત્રપયા ચ હાપિતાઃ $ પ્રસ્તોભિતાઃ ક્રીડન-વચ્ ચ કારિતાઃ &અમ્પ્;
વસ્ત્રાણિ ચૈવાપહૃતાન્ય્ અથાપ્ય્ અમું % તા નાભ્યસૂયન્ પ્રિય-સઙ્ગ-નિર્વૃતાઃ ॥ ભ્પ્_10.22.022* ॥
પરિધાય સ્વ-વાસાંસિ પ્રેષ્ઠ-સઙ્ગમ-સજ્જિતાઃ ।
ગૃહીત-ચિત્તા નો ચેલુસ્ તસ્મિન્ લજ્જાયિતેક્ષણાઃ

તાસાં વિજ્ઞાય ભગવાન્ સ્વ-પાદ-સ્પર્શ-કામ્યયા ।
ધૃત-વ્રતાનાં સઙ્કલ્પમ્ આહ દામોદરો ઽબલાઃ

સઙ્કલ્પો વિદિતઃ સાધ્વ્યો ભવતીનાં મદ્-અર્ચનમ્ ।
મયાનુમોદિતઃ સો ઽસૌ સત્યો ભવિતુમ્ અર્હતિ

ન મય્ય્ આવેશિત-ધિયાં કામઃ કામાય કલ્પતે ।
ભર્જિતા ક્વથિતા ધાનાઃ પ્રાયો બીજાય નેશતે

યાતાબલા વ્રજં સિદ્ધા મયેમા રંસ્યથા ક્ષપાઃ ।
યદ્ ઉદ્દિશ્ય વ્રતમ્ ઇદં ચેરુર્ આર્યાર્ચનં સતીઃ

ભ્પ્_10.22.028।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્ય્ આદિષ્ટા ભગવતા લબ્ધ-કામાઃ કુમારિકાઃ ।
ધ્યાયન્ત્યસ્ તત્-પદામ્ભોજમ્ કૃચ્છ્રાન્ નિર્વિવિશુર્ વ્રજમ્

અથ ગોપૈઃ પરિવૃતો ભગવાન્ દેવકી-સુતઃ ।
વૃન્દાવનાદ્ ગતો દૂરં ચારયન્ ગાઃ સહાગ્રજઃ

નિદઘાર્કાતપે તિગ્મે છાયાભિઃ સ્વાભિર્ આત્મનઃ ।
આતપત્રાયિતાન્ વીક્ષ્ય દ્રુમાન્ આહ વ્રજૌકસઃ

હે સ્તોક-કૃષ્ણ હે અંશો શ્રીદામન્ સુબલાર્જુન ।
વિશાલ વૃષભૌજસ્વિન્ દેવપ્રસ્થ વરૂથપ

પશ્યતૈતાન્ મહા-ભાગાન્ પરાર્થૈકાન્ત-જીવિતાન્ ।
વાત-વર્ષાતપ-હિમાન્ સહન્તો વારયન્તિ નઃ

અહો એષાં વરં જન્મ સર્વ -પ્રાણ્ય્-ઉપજીવનમ્ ।
સુ-જનસ્યેવ યેષાં વૈ વિમુખા યાન્તિ નાર્થિનઃ

પત્ર-પુષ્પ-ફલ-ચ્છાયા- મૂલ-વલ્કલ-દારુભિઃ ।
ગન્ધ-નિર્યાસ-ભસ્માસ્થિ- તોક્મૈઃ કામાન્ વિતન્વતે

એતાવજ્ જન્મ-સાફલ્યં દેહિનામ્ ઇહ દેહિષુ ।
પ્રાણૈર્ અર્થૈર્ ધિયા વાચા શ્રેય-આચરણં સદા

ઇતિ પ્રવાલ-સ્તબક- ફલ-પુષ્પ-દલોત્કરૈઃ ।
તરૂણાં નમ્ર-શાખાનાં મધ્યતો યમુનાં ગતઃ

તત્ર ગાઃ પાયયિત્વાપઃ સુ-મૃષ્ટાઃ શીતલાઃ શિવાઃ ।
તતો નૃપ સ્વયં ગોપાઃ કામં સ્વાદુ પપુર્ જલમ્

તસ્યા ઉપવને કામં ચારયન્તઃ પશૂન્ નૃપ ।
કૃષ્ણ-રામાવ્ ઉપાગમ્ય ક્ષુધ્-આર્તા ઇદમ્ અબ્રવન્