ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.12

ભ્પ્_10.12.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ક્વચિદ્ વનાશાય મનો દધદ્ વ્રજાત્ પ્રાતઃ સમુત્થાય વયસ્ય-વત્સપાન્ ।
પ્રબોધયઞ્ છૃઙ્ગ-રવેણ ચારુણા વિનિર્ગતો વત્સ-પુરઃસરો હરિઃ

તેનૈવ સાકં પૃથુકાઃ સહસ્રશઃ સ્નિગ્ધાઃ સુશિગ્-વેત્ર-વિષાણ-વેણવઃ ।
સ્વાન્ સ્વાન્ સહસ્રોપરિ-સઙ્ખ્યયાન્વિતાન્ વત્સાન્ પુરસ્કૃત્ય વિનિર્યયુર્ મુદા

કૃષ્ણ-વત્સૈર્ અસઙ્ખ્યાતૈર્ યૂથી-કૃત્ય સ્વ-વત્સકાન્ ।
ચારયન્તો ઽર્ભ-લીલાભિર્ વિજહ્રુસ્ તત્ર તત્ર હ

ફલ-પ્રબાલ-સ્તવક- સુમનઃ-પિચ્છ-ધાતુભિઃ ।
કાચ-ગુઞ્જા-મણિ-સ્વર્ણ- ભૂષિતા અપ્ય્ અભૂષયન્

મુષ્ણન્તો ઽન્યોન્ય-શિક્યાદીન્ જ્ઞાતાન્ આરાચ્ ચ ચિક્ષિપુઃ ।
તત્રત્યાશ્ ચ પુનર્ દૂરાદ્ ધસન્તશ્ ચ પુનર્ દદુઃ

યદિ દૂરં ગતઃ કૃષ્ણો વન-શોભેક્ષણાય તમ્ ।
અહં પૂર્વમ્ અહં પૂર્વમ્ ઇતિ સંસ્પૃશ્ય રેમિરે

કેચિદ્ વેણૂન્ વાદયન્તો ધ્માન્તઃ શૃઙ્ગાણિ કેચન ।
કેચિદ્ ભૃઙ્ગૈઃ પ્રગાયન્તઃ કૂજન્તઃ કોકિલૈઃ પરે

વિચ્છાયાભિઃ પ્રધાવન્તો ગચ્છન્તઃ સાધુ-હંસકૈઃ ।
બકૈર્ ઉપવિશન્તશ્ ચ નૃત્યન્તશ્ ચ કલાપિભિઃ

વિકર્ષન્તઃ કીશ-બાલાન્ આરોહન્તશ્ ચ તૈર્ દ્રુમાન્ ।
વિકુર્વન્તશ્ ચ તૈઃ સાકં પ્લવન્તશ્ ચ પલાશિષુ

સાકં ભેકૈર્ વિલઙ્ઘન્તઃ સરિતઃ સ્રવ-સમ્પ્લુતાઃ ।
વિહસન્તઃ પ્રતિચ્છાયાઃ શપન્તશ્ ચ પ્રતિસ્વનાન્

ઇત્થં સતાં બ્રહ્મ-સુખાનુભૂત્યા દાસ્યં ગતાનાં પર-દૈવતેન ।
માયાશ્રિતાનાં નર-દારકેણ સાકં વિજહ્રુઃ કૃત-પુણ્ય-પુઞ્જાઃ

યત્-પાદ-પાંસુર્ બહુ-જન્મ-કૃચ્છ્રતો $ ધૃતાત્મભિર્ યોગિભિર્ અપ્ય્ અલભ્યઃ &અમ્પ્;
સ એવ યદ્-દૃગ્-વિષયઃ સ્વયં સ્થિતઃ % કિં વર્ણ્યતે દિષ્ટમ્ અતો વ્રજૌકસામ્ ॥ ભ્પ્_10.12.012* ॥
અથાઘ-નામાભ્યપતન્ મહાસુરસ્ તેષાં સુખ-ક્રીડન-વીક્ષણાક્ષમઃ ।
નિત્યં યદ્-અન્તર્ નિજ-જીવિતેપ્સુભિઃ પીતામૃતૈર્ અપ્ય્ અમરૈઃ પ્રતીક્ષ્યતે

દૃષ્ટ્વાર્ભકાન્ કૃષ્ણ-મુખાન્ અઘાસુરઃ $ કંસાનુશિષ્ટઃ સ બકી-બકાનુજઃ &અમ્પ્;
અયં તુ મે સોદર-નાશ-કૃત્ તયોર્ % દ્વયોર્ મમૈનં સ-બલં હનિષ્યે ॥ ભ્પ્_10.12.014* ॥
એતે યદા મત્-સુહૃદોસ્ તિલાપઃ કૃતાસ્ તદા નષ્ટ-સમા વ્રજૌકસઃ ।
પ્રાણે ગતે વર્ષ્મસુ કા નુ ચિન્તા પ્રજાસવઃ પ્રાણ-ભૃતો હિ યે તે

ઇતિ વ્યવસ્યાજગરં બૃહદ્ વપુઃ સ યોજનાયામ-મહાદ્રિ-પીવરમ્ ।
ધૃત્વાદ્ભુતં વ્યાત્ત-ગુહાનનં તદા પથિ વ્યશેત ગ્રસનાશયા ખલઃ

ધરાધરોષ્ઠો જલદોત્તરોષ્ઠો દર્ય્-આનનાન્તો ગિરિ-શૃઙ્ગ-દંષ્ટ્રઃ ।
ધ્વાન્તાન્તર્-આસ્યો વિતતાધ્વ-જિહ્વઃ પરુષાનિલ-શ્વાસ-દવેક્ષણોષ્ણઃ

દૃષ્ટ્વા તં તાદૃશં સર્વે મત્વા વૃન્દાવન-શ્રિયમ્ ।
વ્યાત્તાજગર-તુણ્ડેન હ્ય્ ઉત્પ્રેક્ષન્તે સ્મ લીલયા

અહો મિત્રાણિ ગદત સત્ત્વ-કૂટં પુરઃ સ્થિતમ્ ।
અસ્મત્-સઙ્ગ્રસન-વ્યાત્ત- વ્યાલ-તુણ્ડાયતે ન વા

સત્યમ્ અર્ક-કરારક્તમ્ ઉત્તરા-હનુવદ્ ઘનમ્ ।
અધરા-હનુવદ્ રોધસ્ તત્-પ્રતિચ્છાયયારુણમ્

પ્રતિસ્પર્ધેતે સૃક્કભ્યાં સવ્યાસવ્યે નગોદરે ।
તુઙ્ગ-શૃઙ્ગાલયો ઽપ્ય્ એતાસ્ તદ્-દંષ્ટ્રાભિશ્ ચ પશ્યત

આસ્તૃતાયામ-માર્ગો ઽયં રસનાં પ્રતિગર્જતિ ।
એષાં અન્તર્-ગતં ધ્વાન્તમ્ એતદ્ અપ્ય્ અન્તર્-આનનમ્

દાવોષ્ણ-ખર-વાતો ઽયં શ્વાસવદ્ ભાતિ પશ્યત ।
તદ્-દગ્ધ-સત્ત્વ-દુર્ગન્ધો ઽપ્ય્ અન્તર્-આમિષ-ગન્ધવત્

અસ્માન્ કિમ્ અત્ર ગ્રસિતા નિવિષ્ટાન્ અયં તથા ચેદ્ બકવદ્ વિનઙ્ક્ષ્યતિ ।
ક્ષણાદ્ અનેનેતિ બકાર્ય્-ઉશન્-મુખં વીક્ષ્યોદ્ધસન્તઃ કર-તાડનૈર્ યયુઃ

ઇત્થં મિથો ઽતથ્યમ્ અતજ્-જ્ઞ-ભાષિતં $ શ્રુત્વા વિચિન્ત્યેત્ય્ અમૃષા મૃષાયતે &અમ્પ્;
રક્ષો વિદિત્વાખિલ-ભૂત-હૃત્-સ્થિતઃ % સ્વાનાં નિરોદ્ધું ભગવાન્ મનો દધે ॥ ભ્પ્_10.12.025* ॥
તાવત્ પ્રવિષ્ટાસ્ ત્વ્ અસુરોદરાન્તરં પરં ન ગીર્ણાઃ શિશવઃ સ-વત્સાઃ ।
પ્રતીક્ષમાણેન બકારિ-વેશનં હત-સ્વ-કાન્ત-સ્મરણેન રક્ષસા

તાન્ વીક્ષ્ય કૃષ્ણઃ સકલાભય-પ્રદો $ હ્ય્ અનન્ય-નાથાન્ સ્વ-કરાદ્ અવચ્યુતાન્ &અમ્પ્;
દીનાંશ્ ચ મૃત્યોર્ જઠરાગ્નિ-ઘાસાન્ % ઘૃણાર્દિતો દિષ્ટ-કૃતેન વિસ્મિતઃ ॥ ભ્પ્_10.12.027* ॥
કૃત્યં કિમ્ અત્રાસ્ય ખલસ્ય જીવનં $ ન વા અમીષાં ચ સતાં વિહિંસનમ્ &
કૃત્યં કિમ્ અત્રાસ્ય ખલસ્ય જીવનં $ ન વા અમીષાં ચ સતાં વિહિંસનમ્ &
દ્વયં કથં સ્યાદ્ ઇતિ સંવિચિન્ત્ય % જ્ઞાત્વાવિશત્ તુણ્ડમ્ અશેષ-દૃગ્ ઘરિઃ ॥ ભ્પ્_10.12.028* ॥
તદા ઘન-ચ્છદા દેવા ભયાદ્ ધા-હેતિ ચુક્રુશુઃ ।
જહૃષુર્ યે ચ કંસાદ્યાઃ કૌણપાસ્ ત્વ્ અઘ-બાન્ધવાઃ

તચ્ છ્રુત્વા ભગવાન્ કૃષ્ણસ્ ત્વ્ અવ્યયઃ સાર્ભ-વત્સકમ્ ।
ચૂર્ણી-ચિકીર્ષોર્ આત્માનં તરસા વવૃધે ગલે

તતો ઽતિકાયસ્ય નિરુદ્ધ-માર્ગિણો હ્ય્ ઉદ્ગીર્ણ-દૃષ્ટેર્ ભ્રમતસ્ ત્વ્ ઇતસ્ તતઃ ।
પૂર્ણો ઽન્તર્-અઙ્ગે પવનો નિરુદ્ધો મૂર્ધન્ વિનિર્ભિદ્ય વિનિર્ગતો બહિઃ

તેનૈવ સર્વેષુ બહિર્ ગતેષુ પ્રાણેષુ વત્સાન્ સુહૃદઃ પરેતાન્ ।
દૃષ્ટ્યા સ્વયોત્થાપ્ય તદ્-અન્વિતઃ પુનર્ વક્ત્રાન્ મુકુન્દો ભગવાન્ વિનિર્યયૌ

પીનાહિ-ભોગોત્થિતમ્ અદ્ભુતં મહજ્ જ્યોતિઃ સ્વ-ધામ્ના જ્વલયદ્ દિશો દશ ।
પ્રતીક્ષ્ય ખે ઽવસ્થિતમ્ ઈશ-નિર્ગમં વિવેશ તસ્મિન્ મિષતાં દિવૌકસામ્

તતો ઽતિહૃષ્ટાઃ સ્વ-કૃતો ઽકૃતાર્હણં $ પુષ્પૈઃ સુગા અપ્સરસશ્ ચ નર્તનૈઃ &અમ્પ્;
ગીતૈઃ સુરા વાદ્ય-ધરાશ્ ચ વાદ્યકૈઃ % સ્તવૈશ્ ચ વિપ્રા જય-નિઃસ્વનૈર્ ગણાઃ ॥ ભ્પ્_10.12.034* ॥
તદ્-અદ્ભુત-સ્તોત્ર-સુવાદ્ય-ગીતિકા- જયાદિ-નૈકોત્સવ-મઙ્ગલ-સ્વનાન્ ।
શ્રુત્વા સ્વ-ધામ્નો ઽન્ત્ય્ અજ આગતો ઽચિરાદ્ દૃષ્ટ્વા મહીશસ્ય જગામ વિસ્મયમ્

રાજન્ન્ આજગરં ચર્મ શુષ્કં વૃન્દાવને ઽદ્ભુતમ્ ।
વ્રજૌકસાં બહુ-તિથં બભૂવાક્રીડ-ગહ્વરમ્

એતત્ કૌમારજં કર્મ હરેર્ આત્માહિ-મોક્ષણમ્ ।
મૃત્યોઃ પૌગણ્ડકે બાલા દૃષ્ટ્વોચુર્ વિસ્મિતા વ્રજે

નૈતદ્ વિચિત્રં મનુજાર્ભ-માયિનઃ પરાવરાણાં પરમસ્ય વેધસઃ ।
અઘો ઽપિ યત્-સ્પર્શન-ધૌત-પાતકઃ પ્રાપાત્મ-સામ્યં ત્વ્ અસતાં સુદુર્લભમ્

સકૃદ્ યદ્-અઙ્ગ-પ્રતિમાન્તર્-આહિતા મનોમયી ભાગવતીં દદૌ ગતિમ્ ।
સ એવ નિત્યાત્મ-સુખાનુભૂત્ય્-અભિ- વ્યુદસ્ત-માયો ઽન્તર્-ગતો હિ કિં પુનઃ

ભ્પ્_10.12.040।0 શ્રી-સૂત ઉવાચ
ઇત્થં દ્વિજા યાદવદેવ-દત્તઃ શ્રુત્વા સ્વ-રાતુશ્ ચરિતં વિચિત્રમ્ ।
પપ્રચ્છ ભૂયો ઽપિ તદ્ એવ પુણ્યં વૈયાસકિં યન્ નિગૃહીત-ચેતાઃ

ભ્પ્_10.12.041।0 શ્રી-રાજોવાચ
બ્રહ્મન્ કાલાન્તર-કૃતં તત્-કાલીનં કથં ભવેત્ ।
યત્ કૌમારે હરિ-કૃતં જગુઃ પૌગણ્ડકે ઽર્ભકાઃ

તદ્ બ્રૂહિ મે મહા-યોગિન્ પરં કૌતૂહલં ગુરો ।
નૂનમ્ એતદ્ ધરેર્ એવ માયા ભવતિ નાન્યથા

વયં ધન્યતમા લોકે ગુરો ઽપિ ક્ષત્ર-બન્ધવઃ ।
વયં પિબામો મુહુસ્ ત્વત્તઃ પુણ્યં કૃષ્ણ-કથામૃતમ્