ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.10

ભ્પ્_10.10.001।0 શ્રી-રાજોવાચ
કથ્યતાં ભગવન્ન્ એતત્ તયોઃ શાપસ્ય કારણમ્ ।
યત્ તદ્ વિગર્હિતં કર્મ યેન વા દેવર્ષેસ્ તમઃ

ભ્પ્_10.10.002।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
રુદ્રસ્યાનુચરૌ ભૂત્વા સુદૃપ્તૌ ધનદાત્મજૌ ।
કૈલાસોપવને રમ્યે મન્દાકિન્યાં મદોત્કટૌ

વારુણીં મદિરાં પીત્વા મદાઘૂર્ણિત-લોચનૌ ।
સ્ત્રી-જનૈર્ અનુગાયદ્ભિશ્ ચેરતુઃ પુષ્પિતે વને

અન્તઃ પ્રવિશ્ય ગઙ્ગાયામ્ અમ્ભોજ-વન-રાજિનિ ।
ચિક્રીડતુર્ યુવતિભિર્ ગજાવ્ ઇવ કરેણુભિઃ

યદૃચ્છયા ચ દેવર્ષિર્ ભગવાંસ્ તત્ર કૌરવ ।
અપશ્યન્ નારદો દેવૌ ક્ષીબાણૌ સમબુધ્યત

તં દૃષ્ટ્વા વ્રીડિતા દેવ્યો વિવસ્ત્રાઃ શાપ-શઙ્કિતાઃ ।
વાસાંસિ પર્યધુઃ શીઘ્રં વિવસ્ત્રૌ નૈવ ગુહ્યકૌ

તૌ દૃષ્ટ્વા મદિરા-મત્તૌ શ્રી-મદાન્ધૌ સુરાત્મજૌ ।
તયોર્ અનુગ્રહાર્થાય શાપં દાસ્યન્ન્ ઇદં જગૌ

ભ્પ્_10.10.008।0 શ્રી-નારદ ઉવાચ
ન હ્ય્ અન્યો જુષતો જોષ્યાન્ બુદ્ધિ-ભ્રંશો રજો-ગુણઃ ।
શ્રી-મદાદ્ આભિજાત્યાદિર્ યત્ર સ્ત્રી દ્યૂતમ્ આસવઃ

હન્યન્તે પશવો યત્ર નિર્દયૈર્ અજિતાત્મભિઃ ।
મન્યમાનૈર્ ઇમં દેહમ્ અજરામૃત્યુ નશ્વરમ્

દેવ-સંજ્ઞિતમ્ અપ્ય્ અન્તે કૃમિ-વિડ્-ભસ્મ-સંજ્ઞિતમ્ ।
ભૂત-ધ્રુક્ તત્-કૃતે સ્વાર્થં કિં વેદ નિરયો યતઃ

દેહઃ કિમ્ અન્ન-દાતુઃ સ્વં નિષેક્તુર્ માતુર્ એવ ચ ।
માતુઃ પિતુર્ વા બલિનઃ ક્રેતુર્ અગ્નેઃ શુનો ઽપિ વા

એવં સાધારણં દેહમ્ અવ્યક્ત-પ્રભવાપ્યયમ્ ।
કો વિદ્વાન્ આત્મસાત્ કૃત્વા હન્તિ જન્તૂન્ ઋતે ઽસતઃ

અસતઃ શ્રી-મદાન્ધસ્ય દારિદ્ર્યં પરમ્ અઞ્જનમ્ ।
આત્મૌપમ્યેન ભૂતાનિ દરિદ્રઃ પરમ્ ઈક્ષતે

યથા કણ્ટક-વિદ્ધાઙ્ગો જન્તોર્ નેચ્છતિ તાં વ્યથામ્ ।
જીવ-સામ્યં ગતો લિઙ્ગૈર્ ન તથાવિદ્ધ-કણ્ટકઃ

દરિદ્રો નિરહં-સ્તમ્ભો મુક્તઃ સર્વ-મદૈર્ ઇહ ।
કૃચ્છ્રં યદૃચ્છયાપ્નોતિ તદ્ ધિ તસ્ય પરં તપઃ

નિત્યં ક્ષુત્-ક્ષામ-દેહસ્ય દરિદ્રસ્યાન્ન-કાઙ્ક્ષિણઃ ।
ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનુશુષ્યન્તિ હિંસાપિ વિનિવર્તતે

દરિદ્રસ્યૈવ યુજ્યન્તે સાધવઃ સમ-દર્શિનઃ ।
સદ્ભિઃ ક્ષિણોતિ તં તર્ષં તત આરાદ્ વિશુદ્ધ્યતિ

સાધૂનાં સમ-ચિત્તાનાં મુકુન્દ-ચરણૈષિણામ્ ।
ઉપેક્ષ્યૈઃ કિં ધન-સ્તમ્ભૈર્ અસદ્ભિર્ અસદ્-આશ્રયૈઃ

તદ્ અહં મત્તયોર્ માધ્વ્યા વારુણ્યા શ્રી-મદાન્ધયોઃ ।
તમો-મદં હરિષ્યામિ સ્ત્રૈણયોર્ અજિતાત્મનોઃ

યદ્ ઇમૌ લોક-પાલસ્ય પુત્રૌ ભૂત્વા તમઃ-પ્લુતૌ ।
ન વિવાસસમ્ આત્માનં વિજાનીતઃ સુદુર્મદૌ

અતો ઽર્હતઃ સ્થાવરતાં સ્યાતાં નૈવં યથા પુનઃ ।
સ્મૃતિઃ સ્યાન્ મત્-પ્રસાદેન તત્રાપિ મદ્-અનુગ્રહાત્

વાસુદેવસ્ય સાન્નિધ્યં લબ્ધ્વા દિવ્ય-શરચ્-છતે ।
વૃત્તે સ્વર્લોકતાં ભૂયો લબ્ધ-ભક્તી ભવિષ્યતઃ

ભ્પ્_10.10.023।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એવમ્ ઉક્ત્વા સ દેવર્ષિર્ ગતો નારાયણાશ્રમમ્ ।
નલકૂવર-મણિગ્રીવાવ્ આસતુર્ યમલાર્જુનૌ

ઋષેર્ ભાગવત-મુખ્યસ્ય સત્યં કર્તું વચો હરિઃ ।
જગામ શનકૈસ્ તત્ર યત્રાસ્તાં યમલાર્જુનૌ

દેવર્ષિર્ મે પ્રિયતમો યદ્ ઇમૌ ધનદાત્મજૌ ।
તત્ તથા સાધયિષ્યામિ યદ્ ગીતં તન્ મહાત્મના

ઇત્ય્ અન્તરેણાર્જુનયોઃ કૃષ્ણસ્ તુ યમયોર્ યયૌ ।
આત્મ-નિર્વેશ-માત્રેણ તિર્યગ્-ગતમ્ ઉલૂખલમ્

બાલેન નિષ્કર્ષયતાન્વગ્ ઉલૂખલં તદ્ $ દામોદરેણ તરસોત્કલિતાઙ્ઘ્રિ-બન્ધૌ &અમ્પ્;
નિષ્પેતતુઃ પરમ-વિક્રમિતાતિવેપ- % સ્કન્ધ-પ્રવાલ-વિટપૌ કૃત-ચણ્ડ-શબ્દૌ ॥ ભ્પ્_10.10.027* ॥
તત્ર શ્રિયા પરમયા કકુભઃ સ્ફુરન્તૌ $ સિદ્ધાવ્ ઉપેત્ય કુજયોર્ ઇવ જાત-વેદાઃ &
તત્ર શ્રિયા પરમયા કકુભઃ સ્ફુરન્તૌ $ સિદ્ધાવ્ ઉપેત્ય કુજયોર્ ઇવ જાત-વેદાઃ &
કૃષ્ણં પ્રણમ્ય શિરસાખિલ-લોક-નાથં % બદ્ધાઞ્જલી વિરજસાવ્ ઇદમ્ ઊચતુઃ સ્મ ॥ ભ્પ્_10.10.028* ॥
કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહા-યોગિંસ્ ત્વમ્ આદ્યઃ પુરુષઃ પરઃ ।
વ્યક્તાવ્યક્તમ્ ઇદં વિશ્વં રૂપં તે બ્રાહ્મણા વિદુઃ

ત્વમ્ એકઃ સર્વ-ભૂતાનાં દેહાસ્વ્-આત્મેન્દ્રિયેશ્વરઃ ।
ત્વમ્ એવ કાલો ભગવાન્ વિષ્ણુર્ અવ્યય ઈશ્વરઃ

ત્વં મહાન્ પ્રકૃતિઃ સૂક્ષ્મા રજઃ-સત્ત્વ-તમોમયી ।
ત્વમ્ એવ પુરુષો ઽધ્યક્ષઃ સર્વ-ક્ષેત્ર-વિકાર-વિત્

ગૃહ્યમાણૈસ્ ત્વમ્ અગ્રાહ્યો વિકારૈઃ પ્રાકૃતૈર્ ગુણૈઃ ।
કો ન્વ્ ઇહાર્હતિ વિજ્ઞાતું પ્રાક્ સિદ્ધં ગુણ-સંવૃતઃ

તસ્મૈ તુભ્યં ભગવતે વાસુદેવાય વેધસે ।
આત્મ-દ્યોત-ગુણૈશ્ છન્ન- મહિમ્ને બ્રહ્મણે નમઃ

યસ્યાવતારા જ્ઞાયન્તે શરીરેષ્વ્ અશરીરિણઃ ।
તૈસ્ તૈર્ અતુલ્યાતિશયૈર્ વીર્યૈર્ દેહિષ્વ્ અસઙ્ગતૈઃ

સ ભવાન્ સર્વ-લોકસ્ય ભવાય વિભવાય ચ ।
અવતીર્ણો ઽંશ-ભાગેન સામ્પ્રતં પતિર્ આશિષામ્

નમઃ પરમ-કલ્યાણ નમઃ પરમ-મઙ્ગલ ।
વાસુદેવાય શાન્તાય યદૂનાં પતયે નમઃ

અનુજાનીહિ નૌ ભૂમંસ્ તવાનુચર-કિઙ્કરૌ ।
દર્શનં નૌ ભગવત ઋષેર્ આસીદ્ અનુગ્રહાત્

વાણી ગુણાનુકથને શ્રવણૌ કથાયાં $ હસ્તૌ ચ કર્મસુ મનસ્ તવ પાદયોર્ નઃ &અમ્પ્;
સ્મૃત્યાં શિરસ્ તવ નિવાસ-જગત્-પ્રણામે % દૃષ્ટિઃ સતાં દર્શને ઽસ્તુ ભવત્-તનૂનામ્ ॥ ભ્પ્_10.10.038*
0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્થં સઙ્કીર્તિતસ્ તાભ્યાં ભગવાન્ ગોકુલેશ્વરઃ ।
દામ્ના ચોલૂખલે બદ્ધઃ પ્રહસન્ન્ આહ ગુહ્યકૌ

ભ્પ્_10.10.040।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
જ્ઞાતં મમ પુરૈવૈતદ્ ઋષિણા કરુણાત્મના ।
યચ્ છ્રી-મદાન્ધયોર્ વાગ્ભિર્ વિભ્રંશો ઽનુગ્રહઃ કૃતઃ

સાધૂનાં સમ-ચિત્તાનાં સુતરાં મત્-કૃતાત્મનામ્ ।
દર્શનાન્ નો ભવેદ્ બન્ધઃ પુંસો ઽક્ષ્ણોઃ સવિતુર્ યથા

તદ્ ગચ્છતં મત્-પરમૌ નલકૂવર સાદનમ્ ।
સઞ્જાતો મયિ ભાવો વામ્ ઈપ્સિતઃ પરમો ઽભવઃ

ભ્પ્_10.10.043।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્ય્ ઉક્તૌ તૌ પરિક્રમ્ય પ્રણમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
બદ્ધોલૂખલમ્ આમન્ત્ર્ય જગ્મતુર્ દિશમ્ ઉત્તરામ્