ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.09

ભ્પ્_10.09.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એકદા ગૃહ-દાસીષુ યશોદા નન્દ-ગેહિની ।
કર્માન્તર-નિયુક્તાસુ નિર્મમન્થ સ્વયં દધિ

યાનિ યાનીહ ગીતાનિ તદ્-બાલ-ચરિતાનિ ચ ।
દધિ-નિર્મન્થને કાલે સ્મરન્તી તાન્ય્ અગાયત

ક્ષૌમં વાસઃ પૃથુ-કટિ-તટે બિભ્રતી સૂત્ર-નદ્ધં $ પુત્ર-સ્નેહ-સ્નુત-કુચ-યુગં જાત-કમ્પં ચ સુભ્રૂઃ &અમ્પ્;
રજ્જ્વ્-આકર્ષ-શ્રમ-ભુજ-ચલત્-કઙ્કણૌ કુણ્ડલે ચ % સ્વિન્નં વક્ત્રં કબર-વિગલન્-માલતી નિર્મમન્થ ॥ ભ્પ્_10.09.003* ॥
તાં સ્તન્ય-કામ આસાદ્ય મથ્નન્તીં જનનીં હરિઃ ।
ગૃહીત્વા દધિ-મન્થાનં ન્યષેધત્ પ્રીતિમ્ આવહન્

તમ્ અઙ્કમ્ આરૂઢમ્ અપાયયત્ સ્તનં સ્નેહ-સ્નુતં સ-સ્મિતમ્ ઈક્ષતી મુખમ્ ।
અતૃપ્તમ્ ઉત્સૃજ્ય જવેન સા યયાવ્ ઉત્સિચ્યમાને પયસિ ત્વ્ અધિશ્રિતે

સઞ્જાત-કોપઃ સ્ફુરિતારુણાધરં સન્દશ્ય દદ્ભિર્ દધિ-મન્થ-ભાજનમ્ ।
ભિત્ત્વા મૃષાશ્રુર્ દૃષદ્-અશ્મના રહો જઘાસ હૈયઙ્ગવમ્ અન્તરં ગતઃ

ઉત્તાર્ય ગોપી સુશૃતં પયઃ પુનઃ પ્રવિશ્ય સંદૃશ્ય ચ દધ્ય્-અમત્રકમ્ ।
ભગ્નં વિલોક્ય સ્વ-સુતસ્ય કર્મ તજ્ જહાસ તં ચાપિ ન તત્ર પશ્યતી

ઉલૂખલાઙ્ઘ્રેર્ ઉપરિ વ્યવસ્થિતં મર્કાય કામં દદતં શિચિ સ્થિતમ્ ।
હૈયઙ્ગવં ચૌર્ય-વિશઙ્કિતેક્ષણં નિરીક્ષ્ય પશ્ચાત્ સુતમ્ આગમચ્ છનૈઃ

તામ્ આત્ત-યષ્ટિં પ્રસમીક્ષ્ય સત્વરસ્ $ તતો ઽવરુહ્યાપસસાર ભીતવત્ &અમ્પ્;
ગોપ્ય્ અન્વધાવન્ ન યમ્ આપ યોગિનાં % ક્ષમં પ્રવેષ્ટું તપસેરિતં મનઃ ॥ ભ્પ્_10.09.009* ॥
અન્વઞ્ચમાના જનની બૃહચ્-ચલચ્- છ્રોણી-ભરાક્રાન્ત-ગતિઃ સુમધ્યમા ।
જવેન વિસ્રંસિત-કેશ-બન્ધન- ચ્યુત-પ્રસૂનાનુગતિઃ પરામૃશત્

કૃતાગસં તં પ્રરુદન્તમ્ અક્ષિણી કષન્તમ્ અઞ્જન્-મષિણી સ્વ-પાણિના ।
ઉદ્વીક્ષમાણં ભય-વિહ્વલેક્ષણં હસ્તે ગૃહીત્વા ભિષયન્ત્ય્ અવાગુરત્

ત્યક્ત્વા યષ્ટિં સુતં ભીતં વિજ્ઞાયાર્ભક-વત્સલા ।
ઇયેષ કિલ તં બદ્ધું દામ્નાતદ્-વીર્ય-કોવિદા

ન ચાન્તર્ ન બહિર્ યસ્ય ન પૂર્વં નાપિ ચાપરમ્ ।
પૂર્વાપરં બહિશ્ ચાન્તર્ જગતો યો જગચ્ ચ યઃ

તં મત્વાત્મજમ્ અવ્યક્તં મર્ત્ય-લિઙ્ગમ્ અધોક્ષજમ્ ।
ગોપિકોલૂખલે દામ્ના બબન્ધ પ્રાકૃતં યથા

તદ્ દામ બધ્યમાનસ્ય સ્વાર્ભકસ્ય કૃતાગસઃ ।
દ્વ્ય્-અઙ્ગુલોનમ્ અભૂત્ તેન સન્દધે ઽન્યચ્ ચ ગોપિકા

યદાસીત્ તદ્ અપિ ન્યૂનં તેનાન્યદ્ અપિ સન્દધે ।
તદ્ અપિ દ્વ્ય્-અઙ્ગુલં ન્યૂનં યદ્ યદ્ આદત્ત બન્ધનમ્

એવં સ્વ-ગેહ-દામાનિ યશોદા સન્દધત્ય્ અપિ ।
ગોપીનાં સુસ્મયન્તીનાં સ્મયન્તી વિસ્મિતાભવત્

સ્વ-માતુઃ સ્વિન્ન-ગાત્રાયા વિસ્રસ્ત-કબર-સ્રજઃ ।
દૃષ્ટ્વા પરિશ્રમં કૃષ્ણઃ કૃપયાસીત્ સ્વ-બન્ધને

એવં સન્દર્શિતા હ્ય્ અઙ્ગ હરિણા ભૃત્ય-વશ્યતા ।
સ્વ-વશેનાપિ કૃષ્ણેન યસ્યેદં સેશ્વરં વશે

નેમં વિરિઞ્ચો ન ભવો ન શ્રીર્ અપ્ય્ અઙ્ગ-સંશ્રયા ।
પ્રસાદં લેભિરે ગોપી યત્ તત્ પ્રાપ વિમુક્તિદાત્

નાયં સુખાપો ભગવાન્ દેહિનાં ગોપિકા-સુતઃ ।
જ્ઞાનિનાં ચાત્મ-ભૂતાનાં યથા ભક્તિમતામ્ ઇહ

કૃષ્ણસ્ તુ ગૃહ-કૃત્યેષુ વ્યગ્રાયાં માતરિ પ્રભુઃ ।
અદ્રાક્ષીદ્ અર્જુનૌ પૂર્વં ગુહ્યકૌ ધનદાત્મજૌ

પુરા નારદ-શાપેન વૃક્ષતાં પ્રાપિતૌ મદાત્ ।
નલકૂવર-મણિગ્રીવાવ્ ઇતિ ખ્યાતૌ શ્રિયાન્વિતૌ