ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.07

ભ્પ્_10.07.001।0 શ્રી-રાજોવાચ
યેન યેનાવતારેણ ભગવાન્ હરિર્ ઈશ્વરઃ ।
કરોતિ કર્ણ-રમ્યાણિ મનો-જ્ઞાનિ ચ નઃ પ્રભો

યચ્-છૃણ્વતો ઽપૈત્ય્ અરતિર્ વિતૃષ્ણા સત્ત્વં ચ શુદ્ધ્યત્ય્ અચિરેણ પુંસઃ ।
ભક્તિર્ હરૌ તત્-પુરુષે ચ સખ્યં તદ્ એવ હારં વદ મન્યસે ચેત્

અથાન્યદ્ અપિ કૃષ્ણસ્ય તોકાચરિતમ્ અદ્ભુતમ્ ।
માનુષં લોકમ્ આસાદ્ય તજ્-જાતિમ્ અનુરુન્ધતઃ

ભ્પ્_10.07.004।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
કદાચિદ્ ઔત્થાનિક-કૌતુકાપ્લવે જન્મર્ક્ષ-યોગે સમવેત-યોષિતામ્ ।
વાદિત્ર-ગીત-દ્વિજ-મન્ત્ર-વાચકૈશ્ ચકાર સૂનોર્ અભિષેચનં સતી

નન્દસ્ય પત્ની કૃત-મજ્જનાદિકં વિપ્રૈઃ કૃત-સ્વસ્ત્યયનં સુપૂજિતૈઃ ।
અન્નાદ્ય-વાસઃ-સ્રગ્-અભીષ્ટ-ધેનુભિઃ સઞ્જાત-નિદ્રાક્ષમ્ અશીશયચ્ છનૈઃ

ઔત્થાનિકૌત્સુક્ય-મના મનસ્વિની સમાગતાન્ પૂજયતી વ્રજૌકસઃ ।
નૈવાશૃણોદ્ વૈ રુદિતં સુતસ્ય સા રુદન્ સ્તનાર્થી ચરણાવ્ ઉદક્ષિપત્

અધઃ-શયાનસ્ય શિશોર્ અનો ઽલ્પક- પ્રવાલ-મૃદ્વ્-અઙ્ઘ્રિ-હતં વ્યવર્તત ।
વિધ્વસ્ત-નાના-રસ-કુપ્ય-ભાજનં વ્યત્યસ્ત-ચક્રાક્ષ-વિભિન્ન-કૂબરમ્

દૃષ્ટ્વા યશોદા-પ્રમુખા વ્રજ-સ્ત્રિય $ ઔત્થાનિકે કર્મણિ યાઃ સમાગતાઃ &અમ્પ્;
નન્દાદયશ્ ચાદ્ભુત-દર્શનાકુલાઃ % કથં સ્વયં વૈ શકટં વિપર્યગાત્ ॥ ભ્પ્_10.07.008* ॥
ઊચુર્ અવ્યવસિત-મતીન્ ગોપાન્ ગોપીશ્ ચ બાલકાઃ ।
રુદતાનેન પાદેન ક્ષિપ્તમ્ એતન્ ન સંશયઃ

ન તે શ્રદ્દધિરે ગોપા બાલ-ભાષિતમ્ ઇત્ય્ ઉત ।
અપ્રમેયં બલં તસ્ય બાલકસ્ય ન તે વિદુઃ

રુદન્તં સુતમ્ આદાય યશોદા ગ્રહ-શઙ્કિતા ।
કૃત-સ્વસ્ત્યયનં વિપ્રૈઃ સૂક્તૈઃ સ્તનમ્ અપાયયત્

પૂર્વવત્ સ્થાપિતં ગોપૈર્ બલિભિઃ સ-પરિચ્છદમ્ ।
વિપ્રા હુત્વાર્ચયાં ચક્રુર્ દધ્ય્-અક્ષત-કુશામ્બુભિઃ

યે ઽસૂયાનૃત-દમ્ભેર્ષા- હિંસા-માન-વિવર્જિતાઃ ।
ન તેષાં સત્ય-શીલાનામ્ આશિષો વિફલાઃ કૃતાઃ

ઇતિ બાલકમ્ આદાય સામર્ગ્-યજુર્-ઉપાકૃતૈઃ ।
જલૈઃ પવિત્રૌષધિભિર્ અભિષિચ્ય દ્વિજોત્તમૈઃ

વાચયિત્વા સ્વસ્ત્યયનં નન્દ-ગોપઃ સમાહિતઃ ।
હુત્વા ચાગ્નિં દ્વિજાતિભ્યઃ પ્રાદાદ્ અન્નં મહા-ગુણમ્

ગાવઃ સર્વ-ગુણોપેતા વાસઃ-સ્રગ્-રુક્મ-માલિનીઃ ।
આત્મજાભ્યુદયાર્થાય પ્રાદાત્ તે ચાન્વયુઞ્જત

વિપ્રા મન્ત્ર-વિદો યુક્તાસ્ તૈર્ યાઃ પ્રોક્તાસ્ તથાશિષઃ ।
તા નિષ્ફલા ભવિષ્યન્તિ ન કદાચિદ્ અપિ સ્ફુટમ્

એકદારોહમ્ આરૂઢં લાલયન્તી સુતં સતી ।
ગરિમાણં શિશોર્ વોઢું ન સેહે ગિરિ-કૂટવત્

ભૂમૌ નિધાય તં ગોપી વિસ્મિતા ભાર-પીડિતા ।
મહા-પુરુષમ્ આદધ્યૌ જગતામ્ આસ કર્મસુ

દૈત્યો નામ્ના તૃણાવર્તઃ કંસ-ભૃત્યઃ પ્રણોદિતઃ ।
ચક્રવાત-સ્વરૂપેણ જહારાસીનમ્ અર્ભકમ્

ગોકુલં સર્વમ્ આવૃણ્વન્ મુષ્ણંશ્ ચક્ષૂંષિ રેણુભિઃ ।
ઈરયન્ સુમહા-ઘોર- શબ્દેન પ્રદિશો દિશઃ

મુહૂર્તમ્ અભવદ્ ગોષ્ઠં રજસા તમસાવૃતમ્ ।
સુતં યશોદા નાપશ્યત્ તસ્મિન્ ન્યસ્તવતી યતઃ

નાપશ્યત્ કશ્ચનાત્માનં પરં ચાપિ વિમોહિતઃ ।
તૃણાવર્ત-નિસૃષ્ટાભિઃ શર્કરાભિર્ ઉપદ્રુતઃ

ઇતિ ખર-પવન-ચક્ર-પાંશુ-વર્ષે સુત-પદવીમ્ અબલાવિલક્ષ્ય માતા ।
અતિકરુણમ્ અનુસ્મરન્ત્ય્ અશોચદ્ ભુવિ પતિતા મૃત-વત્સકા યથા ગૌઃ

રુદિતમ્ અનુનિશમ્ય તત્ર ગોપ્યો ભૃશમ્ અનુતપ્ત-ધિયો ઽશ્રુ-પૂર્ણ-મુખ્યઃ ।
રુરુદુર્ અનુપલભ્ય નન્દ-સૂનું પવન ઉપારત-પાંશુ-વર્ષ-વેગે

તૃણાવર્તઃ શાન્ત-રયો વાત્યા-રૂપ-ધરો હરન્ ।
કૃષ્ણં નભો-ગતો ગન્તું નાશક્નોદ્ ભૂરિ-ભાર-ભૃત્

તમ્ અશ્માનં મન્યમાન આત્મનો ગુરુ-મત્તયા ।
ગલે ગૃહીત ઉત્સ્રષ્ટું નાશક્નોદ્ અદ્ભુતાર્ભકમ્

ગલ-ગ્રહણ-નિશ્ચેષ્ટો દૈત્યો નિર્ગત-લોચનઃ ।
અવ્યક્ત-રાવો ન્યપતત્ સહ-બાલો વ્યસુર્ વ્રજે

તમ્ અન્તરિક્ષાત્ પતિતં શિલાયાં વિશીર્ણ-સર્વાવયવં કરાલમ્ ।
પુરં યથા રુદ્ર-શરેણ વિદ્ધં સ્ત્રિયો રુદત્યો દદૃશુઃ સમેતાઃ

પ્રાદાય માત્રે પ્રતિહૃત્ય વિસ્મિતાઃ કૃષ્ણં ચ તસ્યોરસિ લમ્બમાનમ્ ।
તં સ્વસ્તિમન્તં પુરુષાદ-નીતં વિહાયસા મૃત્યુ-મુખાત્ પ્રમુક્તમ્ ।
ગોપ્યશ્ ચ ગોપાઃ કિલ નન્દ-મુખ્યા લબ્ધ્વા પુનઃ પ્રાપુર્ અતીવ મોદમ્

અહો બતાત્ય્-અદ્ભુતમ્ એષ રક્ષસા બાલો નિવૃત્તિં ગમિતો ઽભ્યગાત્ પુનઃ ।
હિંસ્રઃ સ્વ-પાપેન વિહિંસિતઃ ખલઃ સાધુઃ સમત્વેન ભયાદ્ વિમુચ્યતે

કિં નસ્ તપશ્ ચીર્ણમ્ અધોક્ષજાર્ચનં $ પૂર્તેષ્ટ-દત્તમ્ ઉત ભૂત-સૌહૃદમ્ &અમ્પ્;
યત્ સમ્પરેતઃ પુનર્ એવ બાલકો % દિષ્ટ્યા સ્વ-બન્ધૂન્ પ્રણયન્ન્ ઉપસ્થિતઃ ॥ ભ્પ્_10.07.032* ॥
દૃષ્ટ્વાદ્ભુતાનિ બહુશો નન્દ-ગોપો બૃહદ્વને ।
વસુદેવ-વચો ભૂયો માનયામ્ આસ વિસ્મિતઃ

એકદાર્ભકમ્ આદાય સ્વાઙ્કમ્ આરોપ્ય ભામિની ।
પ્રસ્નુતં પાયયામ્ આસ સ્તનં સ્નેહ-પરિપ્લુતા

પીત-પ્રાયસ્ય જનની સુતસ્ય રુચિર-સ્મિતમ્ ।
મુખં લાલયતી રાજઞ્ જૃમ્ભતો દદૃશે ઇદમ્

ખં રોદસી જ્યોતિર્-અનીકમ્ આશાઃ સૂર્યેન્દુ-વહ્નિ-શ્વસનામ્બુધીંશ્ ચ ।
દ્વીપાન્ નગાંસ્ તદ્-દુહિતૄર્ વનાનિ ભૂતાનિ યાનિ સ્થિર-જઙ્ગમાનિ

સા વીક્ષ્ય વિશ્વં સહસા રાજન્ સઞ્જાત-વેપથુઃ ।
સમ્મીલ્ય મૃગશાવાક્ષી નેત્રે આસીત્ સુવિસ્મિતા