ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.05

ભ્પ્_10.05.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
નન્દસ્ ત્વ્ આત્મજ ઉત્પન્ને જાતાહ્લાદો મહા-મનાઃ ।
આહૂય વિપ્રાન્ વેદ-જ્ઞાન્ સ્નાતઃ શુચિર્ અલઙ્કૃતઃ

વાચયિત્વા સ્વસ્ત્યયનં જાત-કર્માત્મજસ્ય વૈ ।
કારયામ્ આસ વિધિવત્ પિતૃ-દેવાર્ચનં તથા

ધેનૂનાં નિયુતે પ્રાદાદ્ વિપ્રેભ્યઃ સમલઙ્કૃતે ।
તિલાદ્રીન્ સપ્ત રત્નૌઘ- શાતકૌમ્ભામ્બરાવૃતાન્

કાલેન સ્નાન-શૌચાભ્યાં સંસ્કારૈસ્ તપસેજ્યયા ।
શુધ્યન્તિ દાનૈઃ સન્તુષ્ટ્યા દ્રવ્યાણ્ય્ આત્માત્મ-વિદ્યયા

સૌમઙ્ગલ્ય-ગિરો વિપ્રાઃ સૂત-માગધ-વન્દિનઃ ।
ગાયકાશ્ ચ જગુર્ નેદુર્ ભેર્યો દુન્દુભયો મુહુઃ

વ્રજઃ સમ્મૃષ્ટ-સંસિક્ત- દ્વારાજિર-ગૃહાન્તરઃ ।
ચિત્ર-ધ્વજ-પતાકા-સ્રક્- ચૈલ-પલ્લવ-તોરણૈઃ

ગાવો વૃષા વત્સતરા હરિદ્રા-તૈલ-રૂષિતાઃ ।
વિચિત્ર-ધાતુ-બર્હસ્રગ્- વસ્ત્ર-કાઞ્ચન-માલિનઃ

મહાર્હ-વસ્ત્રાભરણ- કઞ્ચુકોષ્ણીષ-ભૂષિતાઃ ।
ગોપાઃ સમાયયૂ રાજન્ નાનોપાયન-પાણયઃ

ગોપ્યશ્ ચાકર્ણ્ય મુદિતા યશોદાયાઃ સુતોદ્ભવમ્ ।
આત્માનં ભૂષયાં ચક્રુર્ વસ્ત્રાકલ્પાઞ્જનાદિભિઃ

નવ-કુઙ્કુમ-કિઞ્જલ્ક- મુખ-પઙ્કજ-ભૂતયઃ ।
બલિભિસ્ ત્વરિતં જગ્મુઃ પૃથુ-શ્રોણ્યશ્ ચલત્-કુચાઃ

ગોપ્યઃ સુમૃષ્ટ-મણિ-કુણ્ડલ-નિષ્ક-કણ્ઠ્યશ્ $ ચિત્રામ્બરાઃ પથિ શિખા-ચ્યુત-માલ્ય-વર્ષાઃ &અમ્પ્;
નન્દાલયં સ-વલયા વ્રજતીર્ વિરેજુર્ % વ્યાલોલ-કુણ્ડલ-પયોધર-હાર-શોભાઃ ॥ ભ્પ્_10.05.011* ॥
તા આશિષઃ પ્રયુઞ્જાનાશ્ ચિરં પાહીતિ બાલકે ।
હરિદ્રા-ચૂર્ણ-તૈલાદ્ભિઃ સિઞ્ચન્ત્યો ઽજનમ્ ઉજ્જગુઃ

અવાદ્યન્ત વિચિત્રાણિ વાદિત્રાણિ મહોત્સવે ।
કૃષ્ણે વિશ્વેશ્વરે ઽનન્તે નન્દસ્ય વ્રજમ્ આગતે

ગોપાઃ પરસ્પરં હૃષ્ટા દધિ-ક્ષીર-ઘૃતામ્બુભિઃ ।
આસિઞ્ચન્તો વિલિમ્પન્તો નવનીતૈશ્ ચ ચિક્ષિપુઃ

નન્દો મહા-મનાસ્ તેભ્યો વાસો ઽલઙ્કાર-ગો-ધનમ્ ।
સૂત-માગધ-વન્દિભ્યો યે ઽન્યે વિદ્યોપજીવિનઃ

તૈસ્ તૈઃ કામૈર્ અદીનાત્મા યથોચિતમ્ અપૂજયત્ ।
વિષ્ણોર્ આરાધનાર્થાય સ્વ-પુત્રસ્યોદયાય ચ

રોહિણી ચ મહા-ભાગા નન્દ-ગોપાભિનન્દિતા ।
વ્યચરદ્ દિવ્ય-વાસ-સ્રક્- કણ્ઠાભરણ-ભૂષિતા

તત આરભ્ય નન્દસ્ય વ્રજઃ સર્વ-સમૃદ્ધિમાન્ ।
હરેર્ નિવાસાત્મ-ગુણૈ રમાક્રીડમ્ અભૂન્ નૃપ

ગોપાન્ ગોકુલ-રક્ષાયાં નિરૂપ્ય મથુરાં ગતઃ ।
નન્દઃ કંસસ્ય વાર્ષિક્યં કરં દાતું કુરૂદ્વહ

વસુદેવ ઉપશ્રુત્ય ભ્રાતરં નન્દમ્ આગતમ્ ।
જ્ઞાત્વા દત્ત-કરં રાજ્ઞે યયૌ તદ્-અવમોચનમ્

તં દૃષ્ટ્વા સહસોત્થાય દેહઃ પ્રાણમ્ ઇવાગતમ્ ।
પ્રીતઃ પ્રિયતમં દોર્ભ્યાં સસ્વજે પ્રેમ-વિહ્વલઃ

પૂજિતઃ સુખમ્ આસીનઃ પૃષ્ટ્વાનામયમ્ આદૃતઃ ।
પ્રસક્ત-ધીઃ સ્વાત્મજયોર્ ઇદમ્ આહ વિશામ્પતે

દિષ્ટ્યા ભ્રાતઃ પ્રવયસ ઇદાનીમ્ અપ્રજસ્ય તે ।
પ્રજાશાયા નિવૃત્તસ્ય પ્રજા યત્ સમપદ્યત

દિષ્ટ્યા સંસાર-ચક્રે ઽસ્મિન્ વર્તમાનઃ પુનર્-ભવઃ ।
ઉપલબ્ધો ભવાન્ અદ્ય દુર્લભં પ્રિય-દર્શનમ્

નૈકત્ર પ્રિય-સંવાસઃ સુહૃદાં ચિત્ર-કર્મણામ્ ।
ઓઘેન વ્યૂહ્યમાનાનાં પ્લવાનાં સ્રોતસો યથા

કચ્ચિત્ પશવ્યં નિરુજં ભૂર્ય્-અમ્બુ-તૃણ-વીરુધમ્ ।
બૃહદ્ વનં તદ્ અધુના યત્રાસ્સે ત્વં સુહૃદ્-વૃતઃ

ભ્રાતર્ મમ સુતઃ કચ્ચિન્ માત્રા સહ ભવદ્-વ્રજે ।
તાતં ભવન્તં મન્વાનો ભવદ્ભ્યામ્ ઉપલાલિતઃ

પુંસસ્ ત્રિ-વર્ગો વિહિતઃ સુહૃદો હ્ય્ અનુભાવિતઃ ।
ન તેષુ ક્લિશ્યમાનેષુ ત્રિ-વર્ગો ઽર્થાય કલ્પતે

ભ્પ્_10.05.029।0 શ્રી-નન્દ ઉવાચ
અહો તે દેવકી-પુત્રાઃ કંસેન બહવો હતાઃ ।
એકાવશિષ્ટાવરજા કન્યા સાપિ દિવં ગતા

નૂનં હ્ય્ અદૃષ્ટ-નિષ્ઠો ઽયમ્ અદૃષ્ટ-પરમો જનઃ ।
અદૃષ્ટમ્ આત્મનસ્ તત્ત્વં યો વેદ ન સ મુહ્યતિ

ભ્પ્_10.05.031।0 શ્રી-વસુદેવ ઉવાચ
કરો વૈ વાર્ષિકો દત્તો રાજ્ઞે દૃષ્ટા વયં ચ વઃ ।
નેહ સ્થેયં બહુ-તિથં સન્ત્ય્ ઉત્પાતાશ્ ચ ગોકુલે

ભ્પ્_10.05.032।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇતિ નન્દાદયો ગોપાઃ પ્રોક્તાસ્ તે શૌરિણા યયુઃ ।
અનોભિર્ અનડુદ્-યુક્તૈસ્ તમ્ અનુજ્ઞાપ્ય ગોકુલમ્