ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 09.08

ભ્પ્_09.08.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
હરિતો રોહિતસુતશ્ચમ્પસ્તસ્માદ્વિનિર્મિતા ।
ચમ્પાપુરી સુદેવો ઽતો વિજયો યસ્ય ચાત્મજઃ

ભરુકસ્તત્સુતસ્તસ્માદ્વૃકસ્તસ્યાપિ બાહુકઃ ।
સો ઽરિભિર્હૃતભૂ રાજા સભાર્યો વનમાવિશત્

વૃદ્ધં તં પઞ્ચતાં પ્રાપ્તં મહિષ્યનુમરિષ્યતી ।
ઔર્વેણ જાનતાત્માનં પ્રજાવન્તં નિવારિતા

આજ્ઞાયાસ્યૈ સપત્નીભિર્ગરો દત્તો ઽન્ધસા સહ ।
સહ તેનૈવ સઞ્જાતઃ સગરાખ્યો મહાયશાઃ

સગરશ્ચક્રવર્ત્યાસીત્ સાગરો યત્સુતૈઃ કૃતઃ ।
યસ્તાલજઙ્ઘાન્ યવનાઞ્ છકાન્ હૈહયબર્બરાન્

નાવધીદ્ગુરુવાક્યેન ચક્રે વિકૃતવેષિણઃ ।
મુણ્ડાન્ છ્મશ્રુધરાન્ કાંશ્ચિન્ મુક્તકેશાર્ધમુણ્ડિતાન્

અનન્તર્વાસસઃ કાંશ્ચિદબહિર્વાસસો ઽપરાન્ ।
સો ઽશ્વમેધૈરયજત સર્વવેદસુરાત્મકમ્

ઔર્વોપદિષ્ટયોગેન હરિમાત્માનમીશ્વરમ્ ।
તસ્યોત્સૃષ્ટં પશું યજ્ઞે જહારાશ્વં પુરન્દરઃ

સુમત્યાસ્તનયા દૃપ્તાઃ પિતુરાદેશકારિણઃ ।
હયમન્વેષમાણાસ્તે સમન્તાન્ ન્યખનન્ મહીમ્

પ્રાગુદીચ્યાં દિશિ હયં દદૃશુઃ કપિલાન્તિકે ।
એષ વાજિહરશ્ચૌર આસ્તે મીલિતલોચનઃ

હન્યતાં હન્યતાં પાપ ઇતિ ષષ્ટિસહસ્રિણઃ ।
ઉદાયુધા અભિયયુરુન્મિમેષ તદા મુનિઃ

સ્વશરીરાગ્નિના તાવન્ મહેન્દ્રહૃતચેતસઃ ।
મહદ્વ્યતિક્રમહતા ભસ્મસાદભવન્ ક્ષણાત્

ન સાધુવાદો મુનિકોપભર્જિતા નૃપેન્દ્રપુત્રા ઇતિ સત્ત્વધામનિ ।
કથં તમો રોષમયં વિભાવ્યતે જગત્પવિત્રાત્મનિ ખે રજો ભુવઃ

યસ્યેરિતા સાઙ્ખ્યમયી દૃઢેહ નૌર્ યયા મુમુક્ષુસ્તરતે દુરત્યયમ્ ।
ભવાર્ણવં મૃત્યુપથં વિપશ્ચિતઃ પરાત્મભૂતસ્ય કથં પૃથઙ્મતિઃ

યો ઽસમઞ્જસ ઇત્યુક્તઃ સ કેશિન્યા નૃપાત્મજઃ ।
તસ્ય પુત્રો ઽંશુમાન્ નામ પિતામહહિતે રતઃ

અસમઞ્જસ આત્માનં દર્શયન્નસમઞ્જસમ્ ।
જાતિસ્મરઃ પુરા સઙ્ગાદ્યોગી યોગાદ્વિચાલિતઃ

આચરન્ ગર્હિતં લોકે જ્ઞાતીનાં કર્મ વિપ્રિયમ્ ।
સરય્વાં ક્રીડતો બાલાન્ પ્રાસ્યદુદ્વેજયન્ જનમ્

એવં વૃત્તઃ પરિત્યક્તઃ પિત્રા સ્નેહમપોહ્ય વૈ ।
યોગૈશ્વર્યેણ બાલાંસ્તાન્ દર્શયિત્વા તતો યયૌ

અયોધ્યાવાસિનઃ સર્વે બાલકાન્ પુનરાગતાન્ ।
દૃષ્ટ્વા વિસિસ્મિરે રાજન્ રાજા ચાપ્યન્વતપ્યત

અંશુમાંશ્ચોદિતો રાજ્ઞા તુરગાન્વેષણે યયૌ ।
પિતૃવ્યખાતાનુપથં ભસ્માન્તિ દદૃશે હયમ્

તત્રાસીનં મુનિં વીક્ષ્ય કપિલાખ્યમધોક્ષજમ્ ।
અસ્તૌત્ સમાહિતમનાઃ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો મહાન્

ભ્પ્_09.08.022।0 અંશુમાન્ ઉવાચ
ન પશ્યતિ ત્વાં પરમાત્મનો ઽજનો ન બુધ્યતે ઽદ્યાપિ સમાધિયુક્તિભિઃ ।
કુતો ઽપરે તસ્ય મનઃશરીરધી વિસર્ગસૃષ્ટા વયમપ્રકાશાઃ

યે દેહભાજસ્ત્રિગુણપ્રધાના ગુણાન્ વિપશ્યન્ત્યુત વા તમશ્ચ ।
યન્માયયા મોહિતચેતસસ્ત્વાં વિદુઃ સ્વસંસ્થં ન બહિઃપ્રકાશાઃ

તં ત્વાં અહં જ્ઞાનઘનં સ્વભાવ પ્રધ્વસ્તમાયાગુણભેદમોહૈઃ ।
સનન્દનાદ્યૈર્મુનિભિર્વિભાવ્યં કથં વિમૂઢઃ પરિભાવયામિ

પ્રશાન્ત માયાગુણકર્મલિઙ્ગમ્ અનામરૂપં સદસદ્વિમુક્તમ્ ।
જ્ઞાનોપદેશાય ગૃહીતદેહં નમામહે ત્વાં પુરુષં પુરાણમ્

ત્વન્માયારચિતે લોકે વસ્તુબુદ્ધ્યા ગૃહાદિષુ ।
ભ્રમન્તિ કામલોભેર્ષ્યા મોહવિભ્રાન્તચેતસઃ

અદ્ય નઃ સર્વભૂતાત્મન્ કામકર્મેન્દ્રિયાશયઃ ।
મોહપાશો દૃઢશ્છિન્નો ભગવંસ્તવ દર્શનાત્

ભ્પ્_09.08.028।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્થં ગીતાનુભાવસ્તં ભગવાન્ કપિલો મુનિઃ ।
અંશુમન્તમુવાચેદમનુગ્રાહ્ય ધિયા નૃપ

ભ્પ્_09.08.029।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
અશ્વો ઽયં નીયતાં વત્સ પિતામહપશુસ્તવ ।
ઇમે ચ પિતરો દગ્ધા ગઙ્ગામ્ભો ઽર્હન્તિ નેતરત્

તં પરિક્રમ્ય શિરસા પ્રસાદ્ય હયમાનયત્ ।
સગરસ્તેન પશુના યજ્ઞશેષં સમાપયત્

રાજ્યમંશુમતે ન્યસ્ય નિઃસ્પૃહો મુક્તબન્ધનઃ ।
ઔર્વોપદિષ્ટમાર્ગેણ લેભે ગતિમનુત્તમામ્