ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.20

ભ્પ્_08.20.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
બલિરેવં ગૃહપતિઃ કુલાચાર્યેણ ભાષિતઃ ।
તૂષ્ણીં ભૂત્વા ક્ષણં રાજન્નુવાચાવહિતો ગુરુમ્

ભ્પ્_08.20.002।0 શ્રીબલિરુવાચ
સત્યં ભગવતા પ્રોક્તં ધર્મો ઽયં ગૃહમેધિનામ્ ।
અર્થં કામં યશો વૃત્તિં યો ન બાધેત કર્હિચિત્

સ ચાહં વિત્તલોભેન પ્રત્યાચક્ષે કથં દ્વિજમ્ ।
પ્રતિશ્રુત્ય દદામીતિ પ્રાહ્રાદિઃ કિતવો યથા

ન હ્ય્ અસત્યાત્ પરો ઽધર્મ ઇતિ હોવાચ ભૂરિયમ્ ।
સર્વં સોઢુમલં મન્યે ઋતે ઽલીકપરં નરમ્

નાહં બિભેમિ નિરયાન્ નાધન્યાદસુખાર્ણવાત્ ।
ન સ્થાનચ્યવનાન્ મૃત્યોર્યથા વિપ્રપ્રલમ્ભનાત્

યદ્યદ્ધાસ્યતિ લોકે ઽસ્મિન્ સમ્પરેતં ધનાદિકમ્ ।
તસ્ય ત્યાગે નિમિત્તં કિં વિપ્રસ્તુષ્યેન્ ન તેન ચેત્

શ્રેયઃ કુર્વન્તિ ભૂતાનાં સાધવો દુસ્ત્યજાસુભિઃ ।
દધ્યઙ્શિબિપ્રભૃતયઃ કો વિકલ્પો ધરાદિષુ

યૈરિયં બુભુજે બ્રહ્મન્ દૈત્યેન્દ્રૈરનિવર્તિભિઃ ।
તેષાં કાલો ઽગ્રસીલ્ લોકાન્ ન યશો ઽધિગતં ભુવિ

સુલભા યુધિ વિપ્રર્ષે હ્ય્ અનિવૃત્તાસ્તનુત્યજઃ ।
ન તથા તીર્થ આયાતે શ્રદ્ધયા યે ધનત્યજઃ

મનસ્વિનઃ કારુણિકસ્ય શોભનં યદર્થિકામોપનયેન દુર્ગતિઃ ।
કુતઃ પુનર્બ્રહ્મવિદાં ભવાદૃશાં તતો વટોરસ્ય દદામિ વાઞ્છિતમ્

યજન્તિ યજ્ઞં ક્રતુભિર્યમાદૃતા ભવન્ત આમ્નાયવિધાનકોવિદાઃ ।
સ એવ વિષ્ણુર્વરદો ઽસ્તુ વા પરો દાસ્યામ્ય્ અમુષ્મૈ ક્ષિતિમીપ્સિતાં મુને

યદ્યપ્ય્ અસાવધર્મેણ માં બધ્નીયાદનાગસમ્ ।
તથાપ્ય્ એનં ન હિંસિષ્યે ભીતં બ્રહ્મતનું રિપુમ્

એષ વા ઉત્તમશ્લોકો ન જિહાસતિ યદ્યશઃ ।
હત્વા મૈનાં હરેદ્યુદ્ધે શયીત નિહતો મયા

ભ્પ્_08.20.014।0 શ્રીશુક ઉવાચ
એવમશ્રદ્ધિતં શિષ્યમનાદેશકરં ગુરુઃ ।
શશાપ દૈવપ્રહિતઃ સત્યસન્ધં મનસ્વિનમ્

દૃઢં પણ્ડિતમાન્ય્ અજ્ઞઃ સ્તબ્ધો ઽસ્ય્ અસ્મદુપેક્ષયા ।
મચ્છાસનાતિગો યસ્ત્વમચિરાદ્ભ્રશ્યસે શ્રિયઃ

એવં શપ્તઃ સ્વગુરુણા સત્યાન્ ન ચલિતો મહાન્ ।
વામનાય દદાવેનામર્ચિત્વોદકપૂર્વકમ્

વિન્ધ્યાવલિસ્તદાગત્ય પત્ની જાલકમાલિની ।
આનિન્યે કલશં હૈમમવનેજન્યપાં ભૃતમ્

યજમાનઃ સ્વયં તસ્ય શ્રીમત્ પાદયુગં મુદા ।
અવનિજ્યાવહન્ મૂર્ધ્નિ તદપો વિશ્વપાવનીઃ

તદાસુરેન્દ્રં દિવિ દેવતાગણા ગન્ધર્વવિદ્યાધરસિદ્ધચારણાઃ ।
તત્ કર્મ સર્વે ઽપિ ગૃણન્ત આર્જવં પ્રસૂનવર્ષૈર્વવૃષુર્મુદાન્વિતાઃ

નેદુર્મુહુર્દુન્દુભયઃ સહસ્રશો ગન્ધર્વકિમ્પૂરુષકિન્નરા જગુઃ ।
મનસ્વિનાનેન કૃતં સુદુષ્કરં વિદ્વાન્ અદાદ્યદ્રિપવે જગત્ત્રયમ્

તદ્વામનં રૂપમવર્ધતાદ્ભુતં હરેરનન્તસ્ય ગુણત્રયાત્મકમ્ ।
ભૂઃ ખં દિશો દ્યૌર્વિવરાઃ પયોધયસ્ તિર્યઙ્નૃદેવા ઋષયો યદાસત

કાયે બલિસ્તસ્ય મહાવિભૂતેઃ સહર્ત્વિગાચાર્યસદસ્ય એતત્ ।
દદર્શ વિશ્વં ત્રિગુણં ગુણાત્મકે ભૂતેન્દ્રિયાર્થાશયજીવયુક્તમ્

રસામચષ્ટાઙ્ઘ્રિતલે ઽથ પાદયોર્ મહીં મહીધ્રાન્ પુરુષસ્ય જઙ્ઘયોઃ ।
પતત્ત્રિણો જાનુનિ વિશ્વમૂર્તેર્ ઊર્વોર્ગણં મારુતમિન્દ્રસેનઃ

સન્ધ્યાં વિભોર્વાસસિ ગુહ્ય ઐક્ષત્ પ્રજાપતીન્ જઘને આત્મમુખ્યાન્ ।
નાભ્યાં નભઃ કુક્ષિષુ સપ્તસિન્ધૂન્ ઉરુક્રમસ્યોરસિ ચર્ક્ષમાલામ્

હૃદ્ય્ અઙ્ગ ધર્મં સ્તનયોર્મુરારેર્ ઋતં ચ સત્યં ચ મનસ્ય્ અથેન્દુમ્ ।
શ્રિયં ચ વક્ષસ્ય્ અરવિન્દહસ્તાં કણ્ઠે ચ સામાનિ સમસ્તરેફાન્

ઇન્દ્રપ્રધાનાન્ અમરાન્ ભુજેષુ તત્કર્ણયોઃ કકુભો દ્યૌશ્ચ મૂર્ધ્નિ ।
કેશેષુ મેઘાન્ છ્વસનં નાસિકાયામ્ અક્ષ્ણોશ્ચ સૂર્યં વદને ચ વહ્નિમ્

વાણ્યાં ચ છન્દાંસિ રસે જલેશં ભ્રુવોર્નિષેધં ચ વિધિં ચ પક્ષ્મસુ ।
અહશ્ચ રાત્રિં ચ પરસ્ય પુંસો મન્યું લલાટે ઽધર એવ લોભમ્

સ્પર્શે ચ કામં નૃપ રેતસામ્ભઃ પૃષ્ઠે ત્વધર્મં ક્રમણેષુ યજ્ઞમ્ ।
છાયાસુ મૃત્યું હસિતે ચ માયાં તનૂરુહેષ્વોષધિજાતયશ્ચ

નદીશ્ચ નાડીષુ શિલા નખેષુ બુદ્ધાવજં દેવગણાન્ ઋષીંશ્ચ ।
પ્રાણેષુ ગાત્રે સ્થિરજઙ્ગમાનિ સર્વાણિ ભૂતાનિ દદર્શ વીરઃ

સર્વાત્મનીદં ભુવનં નિરીક્ષ્ય સર્વે ઽસુરાઃ કશ્મલમાપુરઙ્ગ ।
સુદર્શનં ચક્રમસહ્યતેજો ધનુશ્ચ શાર્ઙ્ગં સ્તનયિત્નુઘોષમ્

પર્જન્યઘોષો જલજઃ પાઞ્ચજન્યઃ કૌમોદકી વિષ્ણુગદા તરસ્વિની ।
વિદ્યાધરો ઽસિઃ શતચન્દ્રયુક્તસ્ તૂણોત્તમાવક્ષયસાયકૌ ચ

સુનન્દમુખ્યા ઉપતસ્થુરીશં પાર્ષદમુખ્યાઃ સહલોકપાલાઃ ।
સ્ફુરત્કિરીટાઙ્ગદમીનકુણ્ડલઃ શ્રીવત્સરત્નોત્તમમેખલામ્બરૈઃ

મધુવ્રતસ્રગ્વનમાલયાવૃતો રરાજ રાજન્ ભગવાન્ ઉરુક્રમઃ ।
ક્ષિતિં પદૈકેન બલેર્વિચક્રમે નભઃ શરીરેણ દિશશ્ચ બાહુભિઃ

પદં દ્વિતીયં ક્રમતસ્ત્રિવિષ્ટપં ન વૈ તૃતીયાય તદીયમણ્વપિ ।
ઉરુક્રમસ્યાઙ્ઘ્રિરુપર્ય્ ઉપર્ય્ અથો મહર્જનાભ્યાં તપસઃ પરં ગતઃ