ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.11

ભ્પ્_08.11.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
અથો સુરાઃ પ્રત્યુપલબ્ધચેતસઃ પરસ્ય પુંસઃ પરયાનુકમ્પયા ।
જઘ્નુર્ભૃશં શક્રસમીરણાદયસ્ તાંસ્તાન્ રણે યૈરભિસંહતાઃ પુરા

વૈરોચનાય સંરબ્ધો ભગવાન્ પાકશાસનઃ ।
ઉદયચ્છદ્યદા વજ્રં પ્રજા હા હેતિ ચુક્રુશુઃ

વજ્રપાણિસ્તમાહેદં તિરસ્કૃત્ય પુરઃસ્થિતમ્ ।
મનસ્વિનં સુસમ્પન્નં વિચરન્તં મહામૃધે

નટવન્ મૂઢ માયાભિર્માયેશાન્ નો જિગીષસિ ।
જિત્વા બાલાન્ નિબદ્ધાક્ષાન્ નટો હરતિ તદ્ધનમ્

આરુરુક્ષન્તિ માયાભિરુત્સિસૃપ્સન્તિ યે દિવમ્ ।
તાન્ દસ્યૂન્ વિધુનોમ્ય્ અજ્ઞાન્ પૂર્વસ્માચ્ ચ પદાદધઃ

સો ઽહં દુર્માયિનસ્તે ઽદ્ય વજ્રેણ શતપર્વણા ।
શિરો હરિષ્યે મન્દાત્મન્ઘટસ્વ જ્ઞાતિભિઃ સહ

ભ્પ્_08.11.007।0 શ્રીબલિરુવાચ
સઙ્ગ્રામે વર્તમાનાનાં કાલચોદિતકર્મણામ્ ।
કીર્તિર્જયો ઽજયો મૃત્યુઃ સર્વેષાં સ્યુરનુક્રમાત્

તદિદં કાલરશનં જગત્ પશ્યન્તિ સૂરયઃ ।
ન હૃષ્યન્તિ ન શોચન્તિ તત્ર યૂયમપણ્ડિતાઃ

ન વયં મન્યમાનાનામાત્માનં તત્ર સાધનમ્ ।
ગિરો વઃ સાધુશોચ્યાનાં ગૃહ્ણીમો મર્મતાડનાઃ

ભ્પ્_08.11.010।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્ય્ આક્ષિપ્ય વિભું વીરો નારાચૈર્વીરમર્દનઃ ।
આકર્ણપૂર્ણૈરહનદાક્ષેપૈરાહ તં પુનઃ

એવં નિરાકૃતો દેવો વૈરિણા તથ્યવાદિના ।
નામૃષ્યત્ તદધિક્ષેપં તોત્રાહત ઇવ દ્વિપઃ

પ્રાહરત્ કુલિશં તસ્મા અમોઘં પરમર્દનઃ ।
સયાનો ન્યપતદ્ભૂમૌ છિન્નપક્ષ ઇવાચલઃ

સખાયં પતિતં દૃષ્ટ્વા જમ્ભો બલિસખઃ સુહૃત્ ।
અભ્યયાત્ સૌહૃદં સખ્યુર્હતસ્યાપિ સમાચરન્

સ સિંહવાહ આસાદ્ય ગદામુદ્યમ્ય રંહસા ।
જત્રાવતાડયચ્ છક્રં ગજં ચ સુમહાબલઃ

ગદાપ્રહારવ્યથિતો ભૃશં વિહ્વલિતો ગજઃ ।
જાનુભ્યાં ધરણીં સ્પૃષ્ટ્વા કશ્મલં પરમં યયૌ

તતો રથો માતલિના હરિભિર્દશશતૈર્વૃતઃ ।
આનીતો દ્વિપમુત્સૃજ્ય રથમારુરુહે વિભુઃ

તસ્ય તત્ પૂજયન્ કર્મ યન્તુર્દાનવસત્તમઃ ।
શૂલેન જ્વલતા તં તુ સ્મયમાનો ઽહનન્ મૃધે

સેહે રુજં સુદુર્મર્ષાં સત્ત્વમાલમ્બ્ય માતલિઃ ।
ઇન્દ્રો જમ્ભસ્ય સઙ્ક્રુદ્ધો વજ્રેણાપાહરચ્ છિરઃ

જમ્ભં શ્રુત્વા હતં તસ્ય જ્ઞાતયો નારદાદૃષેઃ ।
નમુચિશ્ચ બલઃ પાકસ્તત્રાપેતુસ્ત્વરાન્વિતાઃ

વચોભિઃ પરુષૈરિન્દ્રમર્દયન્તો ઽસ્ય મર્મસુ ।
શરૈરવાકિરન્ મેઘા ધારાભિરિવ પર્વતમ્

હરીન્ દશશતાન્ય્ આજૌ હર્યશ્વસ્ય બલઃ શરૈઃ ।
તાવદ્ભિરર્દયામાસ યુગપલ્ લઘુહસ્તવાન્

શતાભ્યાં માતલિં પાકો રથં સાવયવં પૃથક્ ।
સકૃત્ સન્ધાનમોક્ષેણ તદદ્ભુતમભૂદ્રણે

નમુચિઃ પઞ્ચદશભિઃ સ્વર્ણપુઙ્ખૈર્મહેષુભિઃ ।
આહત્ય વ્યનદત્ સઙ્ખ્યે સતોય ઇવ તોયદઃ

સર્વતઃ શરકૂટેન શક્રં સરથસારથિમ્ ।
છાદયામાસુરસુરાઃ પ્રાવૃટ્સૂર્યમિવામ્બુદાઃ

અલક્ષયન્તસ્તમતીવ વિહ્વલા વિચુક્રુશુર્દેવગણાઃ સહાનુગાઃ ।
અનાયકાઃ શત્રુબલેન નિર્જિતા વણિક્પથા ભિન્નનવો યથાર્ણવે

તતસ્તુરાષાડ્ ઇષુબદ્ધપઞ્જરાદ્ વિનિર્ગતઃ સાશ્વરથધ્વજાગ્રણીઃ ।
બભૌ દિશઃ ખં પૃથિવીં ચ રોચયન્ સ્વતેજસા સૂર્ય ઇવ ક્ષપાત્યયે

નિરીક્ષ્ય પૃતનાં દેવઃ પરૈરભ્યર્દિતાં રણે ।
ઉદયચ્છદ્રિપું હન્તું વજ્રં વજ્રધરો રુષા

સ તેનૈવાષ્ટધારેણ શિરસી બલપાકયોઃ ।
જ્ઞાતીનાં પશ્યતાં રાજન્ જહાર જનયન્ ભયમ્

નમુચિસ્તદ્વધં દૃષ્ટ્વા શોકામર્ષરુષાન્વિતઃ ।
જિઘાંસુરિન્દ્રં નૃપતે ચકાર પરમોદ્યમમ્

અશ્મસારમયં શૂલં ઘણ્ટાવદ્ધેમભૂષણમ્ ।
પ્રગૃહ્યાભ્યદ્રવત્ ક્રુદ્ધો હતો ઽસીતિ વિતર્જયન્ ।
પ્રાહિણોદ્દેવરાજાય નિનદન્ મૃગરાડ્ ઇવ

તદાપતદ્ગગનતલે મહાજવં વિચિચ્છિદે હરિરિષુભિઃ સહસ્રધા ।
તમાહનન્ નૃપ કુલિશેન કન્ધરે રુષાન્વિતસ્ત્રિદશપતિઃ શિરો હરન્

ન તસ્ય હિ ત્વચમપિ વજ્ર ઊર્જિતો બિભેદ યઃ સુરપતિનૌજસેરિતઃ ।
તદદ્ભુતં પરમતિવીર્યવૃત્રભિત્ તિરસ્કૃતો નમુચિશિરોધરત્વચા

તસ્માદિન્દ્રો ઽબિભેચ્ છત્રોર્વજ્રઃ પ્રતિહતો યતઃ ।
કિમિદં દૈવયોગેન ભૂતં લોકવિમોહનમ્

યેન મે પૂર્વમદ્રીણાં પક્ષચ્છેદઃ પ્રજાત્યયે ।
કૃતો નિવિશતાં ભારૈઃ પતત્ત્રૈઃ પતતાં ભુવિ

તપઃસારમયં ત્વાષ્ટ્રં વૃત્રો યેન વિપાટિતઃ ।
અન્યે ચાપિ બલોપેતાઃ સર્વાસ્ત્રૈરક્ષતત્વચઃ

સો ઽયં પ્રતિહતો વજ્રો મયા મુક્તો ઽસુરે ઽલ્પકે ।
નાહં તદાદદે દણ્ડં બ્રહ્મતેજો ઽપ્ય્ અકારણમ્

ઇતિ શક્રં વિષીદન્તમાહ વાગ્ અશરીરિણી ।
નાયં શુષ્કૈરથો નાર્દ્રૈર્વધમર્હતિ દાનવઃ

મયાસ્મૈ યદ્વરો દત્તો મૃત્યુર્નૈવાર્દ્રશુષ્કયોઃ ।
અતો ઽન્યશ્ચિન્તનીયસ્તે ઉપાયો મઘવન્ રિપોઃ

તાં દૈવીં ગિરમાકર્ણ્ય મઘવાન્ સુસમાહિતઃ ।
ધ્યાયન્ ફેનમથાપશ્યદુપાયમુભયાત્મકમ્

ન શુષ્કેણ ન ચાર્દ્રેણ જહાર નમુચેઃ શિરઃ ।
તં તુષ્ટુવુર્મુનિગણા માલ્યૈશ્ચાવાકિરન્ વિભુમ્

ગન્ધર્વમુખ્યૌ જગતુર્વિશ્વાવસુપરાવસૂ ।
દેવદુન્દુભયો નેદુર્નર્તક્યો નનૃતુર્મુદા

અન્યે ઽપ્ય્ એવં પ્રતિદ્વન્દ્વાન્ વાય્વગ્નિવરુણાદયઃ ।
સૂદયામાસુરસુરાન્ મૃગાન્ કેસરિણો યથા

બ્રહ્મણા પ્રેષિતો દેવાન્ દેવર્ષિર્નારદો નૃપ ।
વારયામાસ વિબુધાન્ દૃષ્ટ્વા દાનવસઙ્ક્ષયમ્

ભ્પ્_08.11.044।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
ભવદ્ભિરમૃતં પ્રાપ્તં નારાયણભુજાશ્રયૈઃ ।
શ્રિયા સમેધિતાઃ સર્વ ઉપારમત વિગ્રહાત્

ભ્પ્_08.11.045।0 શ્રીશુક ઉવાચ
સંયમ્ય મન્યુસંરમ્ભં માનયન્તો મુનેર્વચઃ ।
ઉપગીયમાનાનુચરૈર્યયુઃ સર્વે ત્રિવિષ્ટપમ્

યે ઽવશિષ્ટા રણે તસ્મિન્ નારદાનુમતેન તે ।
બલિં વિપન્નમાદાય અસ્તં ગિરિમુપાગમન્

તત્રાવિનષ્ટાવયવાન્ વિદ્યમાનશિરોધરાન્ ।
ઉશના જીવયામાસ સંજીવન્યા સ્વવિદ્યયા

બલિશ્ચોશનસા સ્પૃષ્ટઃ પ્રત્યાપન્નેન્દ્રિયસ્મૃતિઃ ।
પરાજિતો ઽપિ નાખિદ્યલ્ લોકતત્ત્વવિચક્ષણઃ