ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.12

ભ્પ્_08.12.001।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
વૃષધ્વજો નિશમ્યેદં યોષિદ્રૂપેણ દાનવાન્ ।
મોહયિત્વા સુરગણાન્ હરિઃ સોમમપાયયત્

વૃષમારુહ્ય ગિરિશઃ સર્વભૂતગણૈર્વૃતઃ ।
સહ દેવ્યા યયૌ દ્રષ્ટું યત્રાસ્તે મધુસૂદનઃ

સભાજિતો ભગવતા સાદરં સોમયા ભવઃ ।
સૂપવિષ્ટ ઉવાચેદં પ્રતિપૂજ્ય સ્મયન્ હરિમ્

ભ્પ્_08.12.004।0 શ્રીમહાદેવ ઉવાચ
દેવદેવ જગદ્વ્યાપિન્ જગદીશ જગન્મય ।
સર્વેષામપિ ભાવાનાં ત્વમાત્મા હેતુરીશ્વરઃ

આદ્યન્તાવસ્ય યન્ મધ્યમિદમન્યદહં બહિઃ ।
યતો ઽવ્યયસ્ય નૈતાનિ તત્ સત્યં બ્રહ્મ ચિદ્ભવાન્

તવૈવ ચરણામ્ભોજં શ્રેયસ્કામા નિરાશિષઃ ।
વિસૃજ્યોભયતઃ સઙ્ગં મુનયઃ સમુપાસતે

ત્વં બ્રહ્મ પૂર્ણમમૃતં વિગુણં વિશોકમ્ $ આનન્દમાત્રમવિકારમનન્યદન્યત્ &અમ્પ્;
વિશ્વસ્ય હેતુરુદયસ્થિતિસંયમાનામ્ % આત્મેશ્વરશ્ચ તદપેક્ષતયાનપેક્ષઃ ॥ ભ્પ્_08.12.007* ॥
એકસ્ત્વમેવ સદસદ્દ્વયમદ્વયં ચ $ સ્વર્ણં કૃતાકૃતમિવેહ ન વસ્તુભેદઃ &
એકસ્ત્વમેવ સદસદ્દ્વયમદ્વયં ચ $ સ્વર્ણં કૃતાકૃતમિવેહ ન વસ્તુભેદઃ &
અજ્ઞાનતસ્ત્વયિ જનૈર્વિહિતો વિકલ્પો % યસ્માદ્ગુણવ્યતિકરો નિરુપાધિકસ્ય ॥ ભ્પ્_08.12.008* ॥
ત્વાં બ્રહ્મ કેચિદવયન્ત્ય્ ઉત ધર્મમેકે $ એકે પરં સદસતોઃ પુરુષં પરેશમ્ &
ત્વાં બ્રહ્મ કેચિદવયન્ત્ય્ ઉત ધર્મમેકે $ એકે પરં સદસતોઃ પુરુષં પરેશમ્ &
અન્યે ઽવયન્તિ નવશક્તિયુતં પરં ત્વાં % કેચિન્ મહાપુરુષમવ્યયમાત્મતન્ત્રમ્ ॥ ભ્પ્_08.12.009* ॥
નાહં પરાયુરૃષયો ન મરીચિમુખ્યા $ જાનન્તિ યદ્વિરચિતં ખલુ સત્ત્વસર્ગાઃ &
નાહં પરાયુરૃષયો ન મરીચિમુખ્યા $ જાનન્તિ યદ્વિરચિતં ખલુ સત્ત્વસર્ગાઃ &
યન્માયયા મુષિતચેતસ ઈશ દૈત્ય % મર્ત્યાદયઃ કિમુત શશ્વદભદ્રવૃત્તાઃ ॥ ભ્પ્_08.12.010* ॥
સ ત્વં સમીહિતમદઃ સ્થિતિજન્મનાશં $ ભૂતેહિતં ચ જગતો ભવબન્ધમોક્ષૌ &
સ ત્વં સમીહિતમદઃ સ્થિતિજન્મનાશં $ ભૂતેહિતં ચ જગતો ભવબન્ધમોક્ષૌ &
વાયુર્યથા વિશતિ ખં ચ ચરાચરાખ્યં % સર્વં તદાત્મકતયાવગમો ઽવરુન્ત્સે ॥ ભ્પ્_08.12.011* ॥
અવતારા મયા દૃષ્ટા રમમાણસ્ય તે ગુણૈઃ ।
સો ઽહં તદ્દ્રષ્ટુમિચ્છામિ યત્ તે યોષિદ્વપુર્ધૃતમ્

યેન સમ્મોહિતા દૈત્યાઃ પાયિતાશ્ચામૃતં સુરાઃ ।
તદ્દિદૃક્ષવ આયાતાઃ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ

ભ્પ્_08.12.014।0 શ્રીશુક ઉવાચ
એવમભ્યર્થિતો વિષ્ણુર્ભગવાન્ શૂલપાણિના ।
પ્રહસ્ય ભાવગમ્ભીરં ગિરિશં પ્રત્યભાષત

ભ્પ્_08.12.015।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
કૌતૂહલાય દૈત્યાનાં યોષિદ્વેષો મયા ધૃતઃ ।
પશ્યતા સુરકાર્યાણિ ગતે પીયૂષભાજને

તત્ તે ઽહં દર્શયિષ્યામિ દિદૃક્ષોઃ સુરસત્તમ ।
કામિનાં બહુ મન્તવ્યં સઙ્કલ્પપ્રભવોદયમ્

ભ્પ્_08.12.017।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ બ્રુવાણો ભગવાંસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ।
સર્વતશ્ચારયંશ્ચક્ષુર્ભવ આસ્તે સહોમયા

તતો દદર્શોપવને વરસ્ત્રિયં વિચિત્રપુષ્પારુણપલ્લવદ્રુમે ।
વિક્રીડતીં કન્દુકલીલયા લસદ્ દુકૂલપર્યસ્તનિતમ્બમેખલામ્

આવર્તનોદ્વર્તનકમ્પિતસ્તન પ્રકૃષ્ટહારોરુભરૈઃ પદે પદે ।
પ્રભજ્યમાનામિવ મધ્યતશ્ચલત્ પદપ્રવાલં નયતીં તતસ્તતઃ

દિક્ષુ ભ્રમત્કન્દુકચાપલૈર્ભૃશં પ્રોદ્વિગ્નતારાયતલોલલોચનામ્ ।
સ્વકર્ણવિભ્રાજિતકુણ્ડલોલ્લસત્ કપોલનીલાલકમણ્ડિતાનનામ્

શ્લથદ્દુકૂલં કબરીં ચ વિચ્યુતાં સન્નહ્યતીં વામકરેણ વલ્ગુના ।
વિનિઘ્નતીમન્યકરેણ કન્દુકં વિમોહયન્તીં જગદાત્મમાયયા

તાં વીક્ષ્ય દેવ ઇતિ કન્દુકલીલયેષદ્ વ્રીડાસ્ફુટસ્મિતવિસૃષ્ટકટાક્ષમુષ્ટઃ ।
સ્ત્રીપ્રેક્ષણપ્રતિસમીક્ષણવિહ્વલાત્મા નાત્માનમન્તિક ઉમાં સ્વગણાંશ્ચ વેદ

તસ્યાઃ કરાગ્રાત્ સ તુ કન્દુકો યદા ગતો વિદૂરં તમનુવ્રજત્સ્ત્રિયાઃ ।
વાસઃ સસૂત્રં લઘુ મારુતો ઽહરદ્ ભવસ્ય દેવસ્ય કિલાનુપશ્યતઃ

એવં તાં રુચિરાપાઙ્ગીં દર્શનીયાં મનોરમામ્ ।
દૃષ્ટ્વા તસ્યાં મનશ્ચક્રે વિષજ્જન્ત્યાં ભવઃ કિલ

તયાપહૃતવિજ્ઞાનસ્તત્કૃતસ્મરવિહ્વલઃ ।
ભવાન્યા અપિ પશ્યન્ત્યા ગતહ્રીસ્તત્પદં યયૌ

સા તમાયાન્તમાલોક્ય વિવસ્ત્રા વ્રીડિતા ભૃશમ્ ।
નિલીયમાના વૃક્ષેષુ હસન્તી નાન્વતિષ્ઠત

તામન્વગચ્છદ્ભગવાન્ ભવઃ પ્રમુષિતેન્દ્રિયઃ ।
કામસ્ય ચ વશં નીતઃ કરેણુમિવ યૂથપઃ

સો ઽનુવ્રજ્યાતિવેગેન ગૃહીત્વાનિચ્છતીં સ્ત્રિયમ્ ।
કેશબન્ધ ઉપાનીય બાહુભ્યાં પરિષસ્વજે

સોપગૂઢા ભગવતા કરિણા કરિણી યથા ।
ઇતસ્તતઃ પ્રસર્પન્તી વિપ્રકીર્ણશિરોરુહા

આત્માનં મોચયિત્વાઙ્ગ સુરર્ષભભુજાન્તરાત્ ।
પ્રાદ્રવત્ સા પૃથુશ્રોણી માયા દેવવિનિર્મિતા

તસ્યાસૌ પદવીં રુદ્રો વિષ્ણોરદ્ભુતકર્મણઃ ।
પ્રત્યપદ્યત કામેન વૈરિણેવ વિનિર્જિતઃ

તસ્યાનુધાવતો રેતશ્ચસ્કન્દામોઘરેતસઃ ।
શુષ્મિણો યૂથપસ્યેવ વાસિતામનુધાવતઃ

યત્ર યત્રાપતન્ મહ્યાં રેતસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
તાનિ રૂપ્યસ્ય હેમ્નશ્ચ ક્ષેત્રાણ્ય્ આસન્ મહીપતે

સરિત્સરઃસુ શૈલેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ ।
યત્ર ક્વ ચાસન્નૃષયસ્તત્ર સન્નિહિતો હરઃ

સ્કન્ને રેતસિ સો ઽપશ્યદાત્માનં દેવમાયયા ।
જડીકૃતં નૃપશ્રેષ્ઠ સન્ન્યવર્તત કશ્મલાત્

અથાવગતમાહાત્મ્ય આત્મનો જગદાત્મનઃ ।
અપરિજ્ઞેયવીર્યસ્ય ન મેને તદુ હાદ્ભુતમ્

તમવિક્લવમવ્રીડમાલક્ષ્ય મધુસૂદનઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતો બિભ્રત્ સ્વાં પૌરુષીં તનુમ્

ભ્પ્_08.12.038।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
દિષ્ટ્યા ત્વં વિબુધશ્રેષ્ઠ સ્વાં નિષ્ઠામાત્મના સ્થિતઃ ।
યન્ મે સ્ત્રીરૂપયા સ્વૈરં મોહિતો ઽપ્ય્ અઙ્ગ માયયા

કો નુ મે ઽતિતરેન્ માયાં વિષક્તસ્ત્વદૃતે પુમાન્ ।
તાંસ્તાન્ વિસૃજતીં ભાવાન્ દુસ્તરામકૃતાત્મભિઃ

સેયં ગુણમયી માયા ન ત્વામભિભવિષ્યતિ ।
મયા સમેતા કાલેન કાલરૂપેણ ભાગશઃ

ભ્પ્_08.12.041।0 શ્રીશુક ઉવાચ
એવં ભગવતા રાજન્ શ્રીવત્સાઙ્કેન સત્કૃતઃ ।
આમન્ત્ર્ય તં પરિક્રમ્ય સગણઃ સ્વાલયં યયૌ

આત્માંશભૂતાં તાં માયાં ભવાનીં ભગવાન્ ભવઃ ।
સમ્મતામૃષિમુખ્યાનાં પ્રીત્યાચષ્ટાથ ભારત

અયિ વ્યપશ્યસ્ત્વમજસ્ય માયાં પરસ્ય પુંસઃ પરદેવતાયાઃ ।
અહં કલાનામૃષભો ઽપિ મુહ્યે યયાવશો ઽન્યે કિમુતાસ્વતન્ત્રાઃ

યં મામપૃચ્છસ્ત્વમુપેત્ય યોગાત્ સમાસહસ્રાન્ત ઉપારતં વૈ ।
સ એષ સાક્ષાત્ પુરુષઃ પુરાણો ન યત્ર કાલો વિશતે ન વેદઃ

ભ્પ્_08.12.045।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ તે ઽભિહિતસ્તાત વિક્રમઃ શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
સિન્ધોર્નિર્મથને યેન ધૃતઃ પૃષ્ઠે મહાચલઃ

એતન્ મુહુઃ કીર્તયતો ઽનુશૃણ્વતો ન રિષ્યતે જાતુ સમુદ્યમઃ ક્વચિત્ ।
યદુત્તમશ્લોકગુણાનુવર્ણનં સમસ્તસંસારપરિશ્રમાપહમ્