ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.02

ભ્પ્_08.02.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
આસીદ્ગિરિવરો રાજંસ્ત્રિકૂટ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
ક્ષીરોદેનાવૃતઃ શ્રીમાન્ યોજનાયુતમુચ્છ્રિતઃ

તાવતા વિસ્તૃતઃ પર્યક્ ત્રિભિઃ શૃઙ્ગૈઃ પયોનિધિમ્ ।
દિશઃ ખં રોચયન્નાસ્તે રૌપ્યાયસહિરણ્મયૈઃ

અન્યૈશ્ચ કકુભઃ સર્વા રત્નધાતુવિચિત્રિતૈઃ ।
નાનાદ્રુમલતાગુલ્મૈર્નિર્ઘોષૈર્નિર્ઝરામ્ભસામ્

સ ચાવનિજ્યમાનાઙ્ઘ્રિઃ સમન્તાત્ પયઊર્મિભિઃ ।
કરોતિ શ્યામલાં ભૂમિં હરિન્મરકતાશ્મભિઃ

સિદ્ધચારણગન્ધર્વૈર્વિદ્યાધરમહોરગૈઃ ।
કિન્નરૈરપ્સરોભિશ્ચ ક્રીડદ્ભિર્જુષ્ટકન્દરઃ

યત્ર સઙ્ગીતસન્નાદૈર્નદદ્ગુહમમર્ષયા ।
અભિગર્જન્તિ હરયઃ શ્લાઘિનઃ પરશઙ્કયા

નાનારણ્યપશુવ્રાત સઙ્કુલદ્રોણ્યલઙ્કૃતઃ ।
ચિત્રદ્રુમસુરોદ્યાન કલકણ્ઠવિહઙ્ગમઃ

સરિત્સરોભિરચ્છોદૈઃ પુલિનૈર્મણિવાલુકૈઃ ।
દેવસ્ત્રીમજ્જનામોદ સૌરભામ્બ્વનિલૈર્યુતઃ

તસ્ય દ્રોણ્યાં ભગવતો વરુણસ્ય મહાત્મનઃ ।
ઉદ્યાનમૃતુમન્ નામ આક્રીડં સુરયોષિતામ્

સર્વતો ઽલઙ્કૃતં દિવ્યૈર્નિત્યપુષ્પફલદ્રુમૈઃ ।
મન્દારૈઃ પારિજાતૈશ્ચ પાટલાશોકચમ્પકૈઃ

ચૂતૈઃ પિયાલૈઃ પનસૈરામ્રૈરામ્રાતકૈરપિ ।
ક્રમુકૈર્નારિકેલૈશ્ચ ખર્જૂરૈર્બીજપૂરકૈઃ

મધુકૈઃ શાલતાલૈશ્ચ તમાલૈરસનાર્જુનૈઃ ।
અરિષ્ટોડુમ્બરપ્લક્ષૈર્વટૈઃ કિંશુકચન્દનૈઃ

પિચુમર્દૈઃ કોવિદારૈઃ સરલૈઃ સુરદારુભિઃ ।
દ્રાક્ષેક્ષુરમ્ભાજમ્બુભિર્બદર્યક્ષાભયામલૈઃ

બિલ્વૈઃ કપિત્થૈર્જમ્બીરૈર્વૃતો ભલ્લાતકાદિભિઃ ।
તસ્મિન્ સરઃ સુવિપુલં લસત્કાઞ્ચનપઙ્કજમ્

કુમુદોત્પલકહ્લાર શતપત્રશ્રિયોર્જિતમ્ ।
મત્તષટ્પદનિર્ઘુષ્ટં શકુન્તૈશ્ચ કલસ્વનૈઃ

હંસકારણ્ડવાકીર્ણં ચક્રાહ્વૈઃ સારસૈરપિ ।
જલકુક્કુટકોયષ્ટિ દાત્યૂહકુલકૂજિતમ્

મત્સ્યકચ્છપસઞ્ચાર ચલત્પદ્મરજઃપયઃ ।
કદમ્બવેતસનલ નીપવઞ્જુલકૈર્વૃતમ્

કુન્દૈઃ કુરુબકાશોકૈઃ શિરીષૈઃ કૂટજેઙ્ગુદૈઃ ।
કુબ્જકૈઃ સ્વર્ણયૂથીભિર્નાગપુન્નાગજાતિભિઃ

મલ્લિકાશતપત્રૈશ્ચ માધવીજાલકાદિભિઃ ।
શોભિતં તીરજૈશ્ચાન્યૈર્નિત્યર્તુભિરલં દ્રુમૈઃ

તત્રૈકદા તદ્ગિરિકાનનાશ્રયઃ કરેણુભિર્વારણયૂથપશ્ચરન્ ।
સકણ્ટકં કીચકવેણુવેત્રવદ્ વિશાલગુલ્મં પ્રરુજન્ વનસ્પતીન્

યદ્ગન્ધમાત્રાદ્ધરયો ગજેન્દ્રા વ્યાઘ્રાદયો વ્યાલમૃગાઃ સખડ્ગાઃ ।
મહોરગાશ્ચાપિ ભયાદ્દ્રવન્તિ સગૌરકૃષ્ણાઃ સરભાશ્ચમર્યઃ

વૃકા વરાહા મહિષર્ક્ષશલ્યા ગોપુચ્છશાલાવૃકમર્કટાશ્ચ ।
અન્યત્ર ક્ષુદ્રા હરિણાઃ શશાદયશ્ ચરન્ત્ય્ અભીતા યદનુગ્રહેણ

સ ઘર્મતપ્તઃ કરિભિઃ કરેણુભિર્ વૃતો મદચ્યુત્કરભૈરનુદ્રુતઃ ।
ગિરિં ગરિમ્ણા પરિતઃ પ્રકમ્પયન્ નિષેવ્યમાણો ઽલિકુલૈર્મદાશનૈઃ

સરો ઽનિલં પઙ્કજરેણુરૂષિતં જિઘ્રન્ વિદૂરાન્ મદવિહ્વલેક્ષણઃ ।
વૃતઃ સ્વયૂથેન તૃષાર્દિતેન તત્ સરોવરાભ્યાસમથાગમદ્દ્રુતમ્

વિગાહ્ય તસ્મિન્નમૃતામ્બુ નિર્મલં હેમારવિન્દોત્પલરેણુરૂષિતમ્ ।
પપૌ નિકામં નિજપુષ્કરોદ્ધૃતમ્ આત્માનમદ્ભિઃ સ્નપયન્ ગતક્લમઃ

સ પુષ્કરેણોદ્ધૃતશીકરામ્બુભિર્ નિપાયયન્ સંસ્નપયન્ યથા ગૃહી ।
ઘૃણી કરેણુઃ કરભાંશ્ચ દુર્મદો નાચષ્ટ કૃચ્છ્રં કૃપણો ઽજમાયયા

તં તત્ર કશ્ચિન્ નૃપ દૈવચોદિતો ગ્રાહો બલીયાંશ્ચરણે રુષાગ્રહીત્ ।
યદૃચ્છયૈવં વ્યસનં ગતો ગજો યથાબલં સો ઽતિબલો વિચક્રમે

તથાતુરં યૂથપતિં કરેણવો વિકૃષ્યમાણં તરસા બલીયસા ।
વિચુક્રુશુર્દીનધિયો ઽપરે ગજાઃ પાર્ષ્ણિગ્રહાસ્તારયિતું ન ચાશકન્

નિયુધ્યતોરેવમિભેન્દ્રનક્રયોર્ વિકર્ષતોરન્તરતો બહિર્મિથઃ ।
સમાઃ સહસ્રં વ્યગમન્ મહીપતે સપ્રાણયોશ્ચિત્રમમંસતામરાઃ

તતો ગજેન્દ્રસ્ય મનોબલૌજસાં કાલેન દીર્ઘેણ મહાન્ અભૂદ્વ્યયઃ ।
વિકૃષ્યમાણસ્ય જલે ઽવસીદતો વિપર્યયો ઽભૂત્ સકલં જલૌકસઃ

ઇત્થં ગજેન્દ્રઃ સ યદાપ સઙ્કટં પ્રાણસ્ય દેહી વિવશો યદૃચ્છયા ।
અપારયન્નાત્મવિમોક્ષણે ચિરં દધ્યાવિમાં બુદ્ધિમથાભ્યપદ્યત

ન મામિમે જ્ઞાતય આતુરં ગજાઃ કુતઃ કરિણ્યઃ પ્રભવન્તિ મોચિતુમ્ ।
ગ્રાહેણ પાશેન વિધાતુરાવૃતો ઽપ્ય્ અહં ચ તં યામિ પરં પરાયણમ્

યઃ કશ્ચનેશો બલિનો ઽન્તકોરગાત્ પ્રચણ્ડવેગાદભિધાવતો ભૃશમ્ ।
ભીતં પ્રપન્નં પરિપાતિ યદ્ભયાન્ મૃત્યુઃ પ્રધાવત્ય્ અરણં તમીમહિ