ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.01

ભ્પ્_08.01.001।0 શ્રીરાજોવાચ
સ્વાયમ્ભુવસ્યેહ ગુરો વંશો ઽયં વિસ્તરાચ્ છ્રુતઃ ।
યત્ર વિશ્વસૃજાં સર્ગો મનૂન્ અન્યાન્ વદસ્વ નઃ

મન્વન્તરે હરેર્જન્મ કર્માણિ ચ મહીયસઃ ।
ગૃણન્તિ કવયો બ્રહ્મંસ્તાનિ નો વદ શૃણ્વતામ્

યદ્યસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મન્ ભગવાન્ વિશ્વભાવનઃ ।
કૃતવાન્ કુરુતે કર્તા હ્ય્ અતીતે ઽનાગતે ઽદ્ય વા

ભ્પ્_08.01.004।0 શ્રીઋષિરુવાચ
મનવો ઽસ્મિન્ વ્યતીતાઃ ષટ્ કલ્પે સ્વાયમ્ભુવાદયઃ ।
આદ્યસ્તે કથિતો યત્ર દેવાદીનાં ચ સમ્ભવઃ

આકૂત્યાં દેવહૂત્યાં ચ દુહિત્રોસ્તસ્ય વૈ મનોઃ ।
ધર્મજ્ઞાનોપદેશાર્થં ભગવાન્ પુત્રતાં ગતઃ

કૃતં પુરા ભગવતઃ કપિલસ્યાનુવર્ણિતમ્ ।
આખ્યાસ્યે ભગવાન્ યજ્ઞો યચ્ ચકાર કુરૂદ્વહ

વિરક્તઃ કામભોગેષુ શતરૂપાપતિઃ પ્રભુઃ ।
વિસૃજ્ય રાજ્યં તપસે સભાર્યો વનમાવિશત્

સુનન્દાયાં વર્ષશતં પદૈકેન ભુવં સ્પૃશન્ ।
તપ્યમાનસ્તપો ઘોરમિદમન્વાહ ભારત

ભ્પ્_08.01.009।0 શ્રીમનુરુવાચ
યેન ચેતયતે વિશ્વં વિશ્વં ચેતયતે ન યમ્ ।
યો જાગર્તિ શયાને ઽસ્મિન્ નાયં તં વેદ વેદ સઃ

આત્માવાસ્યમિદં વિશ્વં યત્ કિઞ્ચિજ્ જગત્યાં જગત્ ।
તેન ત્યક્તેન ભુઞ્જીથા મા ગૃધઃ કસ્ય સ્વિદ્ધનમ્

યં પશ્યતિ ન પશ્યન્તં ચક્ષુર્યસ્ય ન રિષ્યતિ ।
તં ભૂતનિલયં દેવં સુપર્ણમુપધાવત

ન યસ્યાદ્યન્તૌ મધ્યં ચ સ્વઃ પરો નાન્તરં બહિઃ ।
વિશ્વસ્યામૂનિ યદ્યસ્માદ્વિશ્વં ચ તદૃતં મહત્

સ વિશ્વકાયઃ પુરુહૂતઈશઃ સત્યઃ સ્વયંજ્યોતિરજઃ પુરાણઃ ।
ધત્તે ઽસ્ય જન્માદ્યજયાત્મશક્ત્યા તાં વિદ્યયોદસ્ય નિરીહ આસ્તે

અથાગ્રે ઋષયઃ કર્માણ્ ઈહન્તે ઽકર્મહેતવે ।
ઈહમાનો હિ પુરુષઃ પ્રાયો ઽનીહાં પ્રપદ્યતે

ઈહતે ભગવાન્ ઈશો ન હિ તત્ર વિસજ્જતે ।
આત્મલાભેન પૂર્ણાર્થો નાવસીદન્તિ યે ઽનુ તમ્

તમીહમાનં નિરહઙ્કૃતં બુધં નિરાશિષં પૂર્ણમનન્યચોદિતમ્ ।
નૄન્ શિક્ષયન્તં નિજવર્ત્મસંસ્થિતં પ્રભું પ્રપદ્યે ઽખિલધર્મભાવનમ્

ભ્પ્_08.01.017।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ મન્ત્રોપનિષદં વ્યાહરન્તં સમાહિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વાસુરા યાતુધાના જગ્ધુમભ્યદ્રવન્ ક્ષુધા

તાંસ્તથાવસિતાન્ વીક્ષ્ય યજ્ઞઃ સર્વગતો હરિઃ ।
યામૈઃ પરિવૃતો દેવૈર્હત્વાશાસત્ ત્રિવિષ્ટપમ્

સ્વારોચિષો દ્વિતીયસ્તુ મનુરગ્નેઃ સુતો ઽભવત્ ।
દ્યુમત્સુષેણરોચિષ્મત્ પ્રમુખાસ્તસ્ય ચાત્મજાઃ

તત્રેન્દ્રો રોચનસ્ત્વાસીદ્દેવાશ્ચ તુષિતાદયઃ ।
ઊર્જસ્તમ્ભાદયઃ સપ્ત ઋષયો બ્રહ્મવાદિનઃ

ઋષેસ્તુ વેદશિરસસ્તુષિતા નામ પત્ન્ય્ અભૂત્ ।
તસ્યાં જજ્ઞે તતો દેવો વિભુરિત્ય્ અભિવિશ્રુતઃ

અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ મુનયો યે ધૃતવ્રતાઃ ।
અન્વશિક્ષન્ વ્રતં તસ્ય કૌમારબ્રહ્મચારિણઃ

તૃતીય ઉત્તમો નામ પ્રિયવ્રતસુતો મનુઃ ।
પવનઃ સૃઞ્જયો યજ્ઞ હોત્રાદ્યાસ્તત્સુતા નૃપ

વસિષ્ઠતનયાઃ સપ્ત ઋષયઃ પ્રમદાદયઃ ।
સત્યા વેદશ્રુતા ભદ્રા દેવા ઇન્દ્રસ્તુ સત્યજિત્

ધર્મસ્ય સૂનૃતાયાં તુ ભગવાન્ પુરુષોત્તમઃ ।
સત્યસેન ઇતિ ખ્યાતો જાતઃ સત્યવ્રતૈઃ સહ

સો ઽનૃતવ્રતદુઃશીલાન્ અસતો યક્ષરાક્ષસાન્ ।
ભૂતદ્રુહો ભૂતગણાંશ્ચાવધીત્ સત્યજિત્સખઃ

ચતુર્થ ઉત્તમભ્રાતા મનુર્નામ્ના ચ તામસઃ ।
પૃથુઃ ખ્યાતિર્નરઃ કેતુરિત્ય્ આદ્યા દશ તત્સુતાઃ

સત્યકા હરયો વીરા દેવાસ્ત્રિશિખ ઈશ્વરઃ ।
જ્યોતિર્ધામાદયઃ સપ્ત ઋષયસ્તામસે ઽન્તરે

દેવા વૈધૃતયો નામ વિધૃતેસ્તનયા નૃપ ।
નષ્ટાઃ કાલેન યૈર્વેદા વિધૃતાઃ સ્વેન તેજસા

તત્રાપિ જજ્ઞે ભગવાન્ હરિણ્યાં હરિમેધસઃ ।
હરિરિત્ય્ આહૃતો યેન ગજેન્દ્રો મોચિતો ગ્રહાત્

ભ્પ્_08.01.031।0 શ્રીરાજોવાચ
બાદરાયણ એતત્ તે શ્રોતુમિચ્છામહે વયમ્ ।
હરિર્યથા ગજપતિં ગ્રાહગ્રસ્તમમૂમુચત્

તત્કથાસુ મહત્ પુણ્યં ધન્યં સ્વસ્ત્યયનં શુભમ્ ।
યત્ર યત્રોત્તમશ્લોકો ભગવાન્ ગીયતે હરિઃ

ભ્પ્_08.01.033।0 શ્રીસૂત ઉવાચ
પરીક્ષિતૈવં સ તુ બાદરાયણિઃ પ્રાયોપવિષ્ટેન કથાસુ ચોદિતઃ ।
ઉવાચ વિપ્રાઃ પ્રતિનન્દ્ય પાર્થિવં મુદા મુનીનાં સદસિ સ્મ શૃણ્વતામ્